Adhyaya 119

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे भारतवर्षं नामाष्टादशाधिकशततमो ऽध्यायः अथैकोनविंशत्यधिकशततमो ऽध्यायः महाद्वीपादि अग्निर् उवाच लक्षयोजनविस्तारं जम्बूद्वीपं समावृतम् शक्तिमानृक्षपर्वत इति घ , छ च शुक्तिमानृक्षपर्वत इति ज नव भेदा भवन्त्यस्येति झ शक्तिमत इति ख , ग , घ , झ च लक्ष्ययोजनमनेन क्षीरोदेन समन्ततः

ഇങ്ങനെ ആഗ്നേയ മഹാപുരാണത്തിലെ ‘ഭാരതവർഷം’ എന്ന 118-ാം അധ്യായം സമാപ്തമായി. ഇനി ‘മഹാദ്വീപാദി’ വിഷയമായ 119-ാം അധ്യായം ആരംഭിക്കുന്നു. അഗ്നി അരുളിച്ചെയ്തു—ജംബൂദ്വീപിന് ഒരു ലക്ഷം യോജന വ്യാപ്തിയുണ്ട്; അത് എല്ലാദിക്കിലും ആവൃതമാണ്. (പാഠഭേദം: ശക്തിമാൻ/ശുക്തിമാൻ ഋക്ഷപർവതം അല്ലെങ്കിൽ ശക്തിമത്.) ഇതിന് ഒമ്പത് വിഭാഗങ്ങളുണ്ട്. ചുറ്റുമെല്ലാം ഒരു ലക്ഷം യോജന വ്യാപ്തിയുള്ള ക്ഷീരോദസമുദ്രം വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു.

Verse 2

संवेष्ट्य क्षारमुदधिं प्लक्षद्वीपस् तथा स्थितः सप्त मेधातिथेः पुत्राः प्लक्षद्वीपेश्वरास् तथा

ക്ഷാരസമുദ്രം ചുറ്റിപ്പറ്റിയ പ്ലക്ഷദ്വീപം അവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു; മേധാതിഥിയുടെ ഏഴ് പുത്രന്മാരും പ്ലക്ഷദ്വീപത്തിന്റെ അധിപതി രാജാക്കന്മാരാണ്.

Verse 3

स्याच्छान्तभयः शिशिरः सुखोदय इतः परः आनन्दश् च शिवः क्षेमो ध्रुवस्तन्नामवर्षकं

‘ഭയശമകൻ’, ‘ശിശിരൻ (ശീതളൻ)’, ‘സുഖോദയദാതാവ്’, ‘സർവാതീതൻ’, ‘ആനന്ദം’, ‘ശിവം (മംഗളം)’, ‘ക്ഷേമം (കല്യാണം)’, ‘ധ്രുവൻ (അചലൻ)’—ഇവയാണ് അവന്റെ നാമപ്രദ ഉപാധികൾ.

Verse 4

मर्यादाशैलो गोमेधश् चन्द्रो नारददुन्द्भी सोमकः सुमनाः शैलो वैभ्राजास्तज्जनाः शुभाः

മര്യാദാശൈലം, ഗോമേധം, ചന്ദ്രം, നാരദ-ദുന്ദുഭീ, സോമകം, സുമനാ, വൈഭ്രാജ പർവ്വതം—അതുപോലെ അവിടെ വസിക്കുന്ന ശുഭജനങ്ങളും—എന്ന് പ്രസ്താവിക്കുന്നു.

Verse 5

नद्यः प्रधानाः सप्तात्र प्लक्षाच्छाकान्तिकेषु च जीवनं पञ्चसास्रं धर्मो वर्णाश्रमात्मकः

ഇവിടെ ഏഴ് പ്രധാന നദികളുണ്ട്; പ്ലക്ഷയും ശാക പ്രദേശങ്ങളിലുമെല്ലാം ആയുസ്സ് അഞ്ചായിരം വർഷം; ധർമ്മം വർണ്ണാശ്രമക്രമപ്രകാരം നിലനിൽക്കും.

Verse 6

आर्यकाः कुरवश् चैव विविंशा भाविनश् च ते विप्राद्यास्तैश् च सोमो ऽर्च्यो द्विलक्षश्चाब्धिलक्षकः

ആര്യകർ, കുരുക്കൾ, വിവിംശർ, ഭാവിനർ—ബ്രാഹ്മണാദി വർണ്ണങ്ങളോടുകൂടി—ഇവരൊക്കെയും സോമനെ അർച്ചിക്കണം; ഫലം രണ്ട് ലക്ഷംയും ‘അബ്ധി-ലക്ഷ’ (അപരിമിത) പുണ്യവും ആകുന്നു.

Verse 7

मानेनेक्षुरसोदेन वृतो द्विगुणशाल्मलः वपुष्मतः सप्त पुत्राः शाल्मलेशास् तथाभवन्

ഇക്ഷുരസ-ജലം (ശർക്കരാരസസദൃശം) എന്ന പരിഖാജലത്താൽ ചുറ്റപ്പെട്ട ‘ദ്വിഗുണ-ശാല്മല’ എന്ന ദ്വീപം ഉണ്ടായിരുന്നു. വപുഷ്മതനിൽ നിന്ന് ഏഴ് പുത്രന്മാർ ജനിച്ചു; അവർ ശാല്മലത്തിന്റെ അധിപതികളായി.

Verse 8

श्वेतो ऽथ हरितश् चैव जीमूतो लोहितः क्रमात् वैद्युतो मानसश् चैव सुप्रभो नाम वर्षकः

ക്രമാനുസരിച്ച് ‘വർഷക’ (മഴ വരുത്തുന്നവർ) എന്നവരുടെ നാമങ്ങൾ—ശ്വേത, ഹരിത, ജീമൂത, ലോഹിത, വൈദ്യുത, മാനസ, സുപ്രഭ; ഇവരാണ് വർഷണകർതാക്കൾ എന്നു സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 9

द्विगुणो द्विगुणेनैव सुरोदेन समावृतः कुमुदश्चानलश् चैव तृतीयस्तु वलाहकः

അടുത്ത പ്രദേശം മുൻപത്തേതിന്റെ ഇരട്ടിയും, പിന്നെയും ഇരട്ടിയാക്കിയതുമാണ്; അത് ‘സുരോദ’ എന്ന സമുദ്രത്താൽ ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. അവിടെ കുമുദയും അനലയും; മൂന്നാമത് വലാഹകമാണ്.

Verse 10

द्रोणः कंको ऽथ महिषः ककुद्मान् सप्त निम्नगाः कपिलाश्चारुणाः पीताः कृष्णाःस्युर्ब्राह्मणादयः

ദ്രോണം, കങ്കം, മഹിഷം, കകുദ്മാൻ—ഇവ നാമങ്ങൾ. ഏഴ് ‘നിമ്നഗാ’കൾ (താഴ്ന്ന പ്രദേശങ്ങളിലെ നദിചാനലുകൾ) ഉണ്ട്. ബ്രാഹ്മണാദി നാലു വർണങ്ങൾ ക്രമമായി കപില, ചാരുണ, പീത, കൃഷ്ണ എന്നു വർണിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 11

वायुरूपं यजन्ति स्म सुरोदेनायमावृतः द्वीपस् तथा स्मृत इति झ वर्णाश्रमात्मज इति ख , घ , ज च कुमुदश्चोन्नतश् चैवेति ख , ग , घ , ङ च कर्को ऽथेति क सुरोदेन समावृत इति घ ज्योतिष्मतः कुशेशाः स्युरुद्गिजो धेनुमान् सुतः

അവർ വായുരൂപ ദേവനെ യജിക്കുന്നു. ഈ ദ്വീപം ‘സുരോദ’ എന്ന സമുദ്രത്താൽ ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു എന്നു സ്മൃതിയിൽ പറയുന്നു. ചില പാഠങ്ങളിൽ—“വർണാശ്രമം അവന്റെ പുത്രൻ”; മറ്റിടങ്ങളിൽ—“കുമുദയും ഉന്നതയും”; വേറെയിടത്ത്—“കർക്ക” എന്ന നാമവും കാണുന്നു. ജ്യോതിഷ്മതനിൽ നിന്ന് കുശേശൻ ജനിക്കുന്നു; ധേനുമാന്റെ പുത്രൻ ഉദ്ഗി ആകുന്നു.

Verse 12

द्वैरथो लंवनो धैर्यः कपिलश् च प्रभाकरः विप्राद्या दधिमुख्यास्तु ब्रह्मरूपं यजन्ति ते

ദ്വൈരഥ, ലംവന, ധൈര്യ, കപില, പ്രഭാകര; കൂടാതെ ദധിമുഖ മുതലായ ബ്രാഹ്മണാദി വർഗ്ഗങ്ങൾ—ഇവർ എല്ലാവരും ബ്രഹ്മരൂപത്തെ യജിച്ച് ആരാധിക്കുന്നു.

Verse 13

विद्रुमो हेमशैलश् च द्युतिमान् पुष्पवांस् तथा कुशेशयो हरिः शैलो वर्षार्थं मन्दराचलः

വിദ്രുമവും ഹേമശൈലവും; ദ്യുതിമാനും പുഷ്പവാനും; കുശേശയനും ഹരിയും—ഇവ പർവ്വതങ്ങൾ; മഴയ്ക്കായി മന്ദരാചലം (പൂജ്യം) ആകുന്നു.

Verse 14

वेष्टितो ऽयं घृतोदेन क्रौञ्चद्वीपेन सो ऽप्यथ क्रौञ्चेश्वराः द्युतिमतः पुत्रास्तन्नामवर्षकाः

ഈ (ശാകദ്വീപം) ഘൃതസമുദ്രം ചുറ്റിപ്പറ്റിയിരിക്കുന്നു; തുടർന്ന് ക്രൗഞ്ചദ്വീപം. ക്രൗഞ്ചത്തിന്റെ അധിപതികൾ ദ്യുതിമാന്റെ പുത്രന്മാർ; അവിടത്തെ വർഷങ്ങൾ (പ്രദേശങ്ങൾ) അവരുടെ പേരുകളാൽ അറിയപ്പെടുന്നു.

Verse 15

कुशलो मनोनुगश्चोष्णः प्रधानो ऽथान्धकारकः मुनिश् च दुन्दुभिः सप्त सप्त शैलाश् च निम्नगाः

കുശല, മനോനുഗ, ഉഷ്ണ, പ്രധാനം, അന്ധകാരക; കൂടാതെ മുനി, ദുന്ദുഭി—ഇവർ ഏഴു; അവിടെ ഏഴു പർവ്വതങ്ങളും ഏഴു നദികളും ഉണ്ട്.

Verse 16

क्रौञ्चश् च वाम्नश् चैव तृतीयश्चान्धकारकः देववृत् पुण्डरीकश् च दुन्दुभिर्द्विगुणो मिथः

‘ക്രൗഞ്ച’യും ‘വാമ്ന’യും (നരകങ്ങൾ); മൂന്നാമത് ‘അന്ധകാരക’. കൂടാതെ ‘ദേവവൃത്’, ‘പുണ്ഡരീക’, ‘ദുന്ദുഭി’—ഇവ പരസ്പരം ദ്വിഗുണമായി, യുഗ്മരൂപത്തിൽ എണ്ണപ്പെടുന്നു.

Verse 17

द्वीपा द्वीपेषु ये शैला यथा द्वीपानि ते तथा पुष्कराः पुष्कला धन्यास्तीर्था विप्रादयो हरिम्

ദ്വീപുകളുടെ ഉള്ളിൽ ദ്വീപുകളും, അവയിലെ പർവതങ്ങളും ദ്വീപുകളുടെ ക്രമംപോലെ തന്നെയാണ് വിന്യസിച്ചിരിക്കുന്നത്. പുഷ്കരങ്ങൾ സമൃദ്ധവും പുണ്യപ്രദവും; തീർത്ഥങ്ങൾ ബ്രാഹ്മണാദികളോടുകൂടെ ഹരി (വിഷ്ണു) ഭക്തിയിൽ ലീനമാണ്.

Verse 18

यजन्ति क्रौञ्चद्वीपस्तु दधिमण्डोदकावृतः संवृतः शाकद्वीपेन हव्याच्छाकेश्वराः सुताः

ക്രൗഞ്ചദ്വീപിൽ യജ്ഞാരാധന നടത്തപ്പെടുന്നു. ആ ദ്വീപ് ദധിമണ്ഡം (മോരു/തൈര്‍വെള്ളം) എന്ന സമുദ്രം ചുറ്റിപ്പറ്റിയതും, പിന്നെയും ശാകദ്വീപാൽ സംവൃതവുമാണ്. അവിടെ ഹവ്യയുടെ പുത്രന്മാർ ‘ശാകേശ്വരർ’ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധ (ഭരണവംശം).

Verse 19

जलदश् च कुमारश् च सुकुमारो मणीवकः कुशोत्तरथो मोदाकी द्रुमस्तन्नामवर्षकाः

ജലദ, കുമാര, സുകുമാര, മണീവക, കുശോത്തരഥ, മോദാകീ, ദ്രുമ—ഇവയാണ് വർഷങ്ങൾ (പ്രദേശവിഭാഗങ്ങൾ) എന്നവയുടെ നാമങ്ങൾ.

Verse 20

उदयाख्यो जलधरो रैवतः श्यामकोद्रकौ आम्विकेयस् तथा रम्यः केशरी सप्त निम्नगाः

ഉദയാഖ്യ, ജലധര, റൈവത, ശ്യാമക, ഓദ്രക, ആംബികേയ, അതുപോലെ രമ്യയും കേശരിയും—ഇവയാണ് ഏഴ് നദികൾ (നിമ്നഗകൾ).

Verse 21

रुद्राभ इति क विक्रम इति ख , छ च कुशल इत्य् आदिः, निम्नगा इत्य् अन्तः पाठो झ पुस्तके नास्ति तृतीयश्चानुकारक इति घ , झ च पुष्कलावत्यां तीर्था इति घ मगा मगधमनस्या मन्दगाश् च द्विजातयः यजन्ति सूर्यरूपं तु शाकः क्षीराब्धिना वृतः

മഗർ, മഗധ-മനസ്യർ, മന്ദഗർ—ഈ ദ്വിജ സമുദായങ്ങൾ സൂര്യന്റെ പ്രാകട്യരൂപത്തെ ആരാധിക്കുന്നു; ശാക (ശാകദ്വീപ്/ശാകദേശം) ക്ഷീരസമുദ്രം ചുറ്റിപ്പറ്റിയിരിക്കുന്നു.

Verse 22

पुष्करेणावृतः सो ऽपि द्वौ पुत्रौ सवनस्य च मसावीतो धातकिश् च वर्षे द्वे नामचिह्निते

അവനും പുഷ്കരദ്വീപാൽ ആവൃതനായിരുന്നു. സവനന് മസാവീതനും ധാതകിയും എന്ന രണ്ടു പുത്രന്മാർ; അവരുടെ പേരിൽ രണ്ടു വർഷങ്ങൾ (പ്രദേശങ്ങൾ) നാമകരണം ചെയ്തു.

Verse 23

एको ऽद्रिर्मानसाख्यो ऽत्र मध्यतो वलयाकृतिः योजनानां सहस्राणि विस्तारोच्छ्रायतः समः

ഇവിടെ ‘മാനസാ’ എന്ന പേരിലുള്ള ഒരേയൊരു പർവ്വതമുണ്ട്; അത് മദ്ധ്യത്തിൽ വളയാകൃതിയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. അതിന്റെ വീതിയും ഉയരവും തുല്യം—ഇരണ്ടും ആയിരം യോജന.

Verse 24

जीवनं दशसाहस्रं सुरैर् ब्रह्मात्र पूज्यते स्वादूदकेनोदधिना वेष्टितो द्वीपमानतः

അവിടെ ആയുസ്സ് പത്തായിരം വർഷം വരെ നീളുന്നു; അവിടെ ദേവന്മാർ ബ്രഹ്മാവിനെ പൂജിക്കുന്നു. ആ ദ്വീപ് തന്റെ അളവിനനുസരിച്ച് മധുരജല സമുദ്രം ചുറ്റിപ്പറ്റിയിരിക്കുന്നു.

Verse 25

ऊनातिरिक्तता चापां समुद्रेषु न जायते उदयास्तमनेष्विन्दोः पक्षयोः शुक्लकृष्णयोः

സമുദ്രജലങ്ങളിൽ കുറവോ അധികമോ ഉണ്ടാകുന്നില്ല; ചന്ദ്രന്റെ ഉദയാസ്തമന സമയങ്ങളിലും, ശുക്ല-കൃഷ്ണ എന്നീ ഇരുപക്ഷങ്ങളിലും പോലും.

Verse 26

दशोत्तराणि पञ्चैव अङ्गुलानां शतानि वै अपां वृद्धिक्षयौ दृष्टौ सामुद्रीणां महामुने

മഹാമുനേ! സമുദ്രജലത്തിന്റെ വർദ്ധി-ക്ഷയം അഞ്ചുനൂറ്റി പത്ത് അങ്കുല (വിരൽ-അളവ്) എന്നത്രയായി കാണപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.

Verse 27

स्वादूदका बहुगुणा भूर्हैमी जन्तुवर्जिता लोकालोकस्ततः शैलो योजनायुतविस्तृतः

അവിടെ ‘സ്വാദൂദകാ’ എന്ന ഭൂമി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു; അത് അനേകം ശ്രേഷ്ഠഗുണങ്ങളാൽ സമൃദ്ധമാണ്. അവിടത്തെ നിലം സ്വർണമയവും ജീവജന്തുവിഹീനവും ആകുന്നു. അതിന് അപ്പുറം ‘ലോകാലോക’ പർവ്വതം; അതിന്റെ വീതി പത്തായിരം യോജനയാണ്.

Verse 28

लोकालोकस्तु तमसावृतो ऽथाण्डकटाहतः भूमिः साण्डकटाहेन पञ्चाशत्कोटिविस्तरा

ലോകാലോക പർവ്വതം അന്ധകാരത്തിൽ മൂടപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; അതിന് അപ്പുറം ‘അണ്ഡ-കടാഹ’ എന്ന ബ്രഹ്മാണ്ഡാവരണം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ഭൂമി ആ അണ്ഡ-കടാഹത്തോടുകൂടി അമ്പത് കോടി (യോജന) വ്യാപ്തിയുള്ളതായി പറയുന്നു.