Adhyaya 118

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे श्राद्धकल्पो नाम सप्तदशाधिकशततमो ऽध्यायः अथाष्टादशाधिकशततमो ऽध्यायः भारतवर्षं अग्निर् उवाच उत्तरं यत् समुद्रस्य हिमाद्रेश् चैव दक्षिणं वर्षं तद् भारतं नाम नवसाहस्रविस्तृतं

ഇങ്ങനെ അഗ്നി മഹാപുരാണത്തിലെ ‘ശ്രാദ്ധകൽപ’ എന്ന നൂറ്റി പതിനേഴാം അധ്യായം സമാപ്തമായി. ഇനി ‘ഭാരതവർഷം’ എന്ന നൂറ്റി പതിനെട്ടാം അധ്യായം ആരംഭിക്കുന്നു. അഗ്നി അരുളിച്ചെയ്തു—സമുദ്രത്തിന്റെ വടക്കിലും ഹിമാലയത്തിന്റെ തെക്കിലും ഉള്ള ദേശമാണ് ‘ഭാരതം’; അതിന്റെ വ്യാപ്തി ഒൻപതിനായിരം യോജനകൾ.

Verse 2

कर्मभूमिरियं स्वर्गमपवर्गं च गच्छतां यस्तु लभेच्छ्राद्धकृतं फलमिति ख , छ , ज च वाराणसी इति ख , ङ , छ , ज च महेन्द्रो मलयः सह्यः शुक्तिमान् हेमपर्वतः

ഈ (ഭാരതഭൂമി) സ്വർഗ്ഗത്തേക്കും അപവർഗ്ഗം (മോക്ഷം) തേടുന്നവർക്കും കർമ്മഭൂമിയാണ്; ഇവിടെ ശ്രാദ്ധം ചെയ്താൽ ലഭിക്കുന്ന ഫലം പ്രാപ്യമാകുന്നു—എന്ന് ചില പാഠഭേദങ്ങളിൽ പറയുന്നു. ചില പാഠങ്ങളിൽ ഇതിനെ ‘വാരണാസി’ എന്നും പറയുന്നു. മഹേന്ദ്രം, മലയം, സഹ്യം, ശുക്തിമാൻ, ഹേമപർവതം എന്നീ പർവതനിരകളും ഉല്ലേഖിതമാണ്.

Verse 3

विन्ध्यश् च पारिपात्रश् च सप्तात्र कुलपर्वताः इन्द्रद्वीपः कसेरुश् च ताम्रवर्णो गभस्तिमान्

വിംധ്യവും പാരിപാത്രവും—ഇവ ഏഴ് കുലപർവതങ്ങളിൽ പെടുന്നു; അതുപോലെ ഇന്ദ്രദ്വീപം, കസേരു, താമ്രവർണം, ഗഭസ്തിമാൻ എന്നിവയും പേരായി പറയപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.

Verse 4

नागद्वीपस् तथा सौम्यो गान्धर्वस्त्वथ वारुणः अयं तु नवमस्तेषु द्वीपः सागरसंवृतः

നാഗദ്വീപം, അതുപോലെ സൗമ്യം, ഗാന്ധർവം, പിന്നെ വാരുണം—ഇവയിൽ ഇത് ഒൻപതാമത്തെ ദ്വീപാണ്; ഈ ദ്വീപം സമുദ്രം ചുറ്റിപ്പറ്റിയിരിക്കുന്നു.

Verse 5

योजनानां सहस्राणि द्वीपोयं दक्षिणोत्तरात् नव भेदा भारतस्य मध्यभेदे ऽथ पूर्वतः

ഈ ദ്വീപ് തെക്കിൽ നിന്ന് വടക്കിലേക്ക് ആയിരക്കണക്കിന് യോജനകൾ വരെ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു. ഭാരതത്തിന് ഒൻപത് വിഭാഗങ്ങളുണ്ട്—ആദ്യം മദ്ധ്യവിഭാഗം, തുടർന്ന് കിഴക്കോട്ടുള്ള വിഭാഗങ്ങൾ.

Verse 6

किराता यवनाश्चापि ब्राह्मणाद्याश् च मध्यतः वेदस्मृतिमुखा नद्यः पारिपात्रोद्भवास् तथा

അവിടെ കിരാതരും യവനരും വസിക്കുന്നു; മധ്യദേശത്ത് ബ്രാഹ്മണാദികളും ഉണ്ട്. അവിടെ ‘വേദ’ ‘സ്മൃതി’ എന്ന പേരിലുള്ള നദികളുണ്ട്; പാരിപാത്ര പർവതനിരയിൽ നിന്നുയരുന്ന നദികളും അവിടെയുണ്ട്.

Verse 7

विन्ध्याच्च नर्मदाद्याः स्युः सह्यात्तापी पयोष्णिका गोदावरीभीमरथीकृष्णवेणादिकास् तथा

വിംധ്യപർവതത്തിൽ നിന്ന് നർമദാദി നദികൾ ഉദ്ഭവിക്കുന്നു; സഹ്യ (പശ്ചിമഘട്ട)ത്തിൽ നിന്ന് താപി, പയോഷ്ണികാ, അതുപോലെ ഗോദാവരി, ഭീമരഥി, കൃഷ്ണാ, വേണാ മുതലായ നദികളും ഉത്ഭവിക്കുന്നു.

Verse 8

मलयात् कृतमालाद्यास्त्रिसामाद्या महेन्द्रजाः कुमाराद्याः शुक्तिमतो हिमाद्रेश् चन्द्रभागका

മലയപർവതത്തിൽ നിന്ന് കൃതമാലാദി നദികൾ; ത്രിസാമ പ്രദേശത്തിൽ നിന്ന് ത്രിസാമാദി; മഹേന്ദ്രത്തിൽ നിന്ന് മഹേന്ദ്രജാദി; കുമാരത്തിൽ നിന്ന് കുമാരാദി; ശുക്തിമതത്തിൽ നിന്ന് ശുക്തിമതാദി; ഹിമാലയത്തിൽ നിന്ന് ചന്ദ്രഭാഗാ നദിയും ഉദ്ഭവിക്കുന്നു.

Verse 9

पश्चिमे कुरुपाञ्चालमध्यदेशादयःस्थिताः

പശ്ചിമ ദിക്കിൽ കുരു, പാഞ്ചാല, മധ്യദേശ മുതലായ രാജ്യങ്ങൾ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.