Adhyaya 113
Narmadā-ādi-māhātmya (The Greatness of the Narmadā and Other Tīrthas)
ഈ തീർത്ഥമാഹാത്മ്യഭാഗത്തിൽ ഭഗവാൻ അഗ്നി നർമദയെ പരമപാവനിയായി സ്തുതിച്ച് അവളുടെ തീർത്ഥങ്ങളുടെ വ്യാപ്തിയും സമൃദ്ധിയും വിവരിക്കുന്നു. ഗംഗയെ ദർശിച്ചതുമാത്രം തത്സമയം ശുദ്ധി, നർമദയുടെ ജലസ്പർശം/സ്നാനം വഴി പാവനത—എന്ന താരതമ്യത്തിലൂടെ പുണ്യലാഭത്തിന്റെ വ്യത്യസ്ത മാർഗങ്ങൾ വ്യക്തമാക്കുന്നു. തുടർന്ന് അമരകണ്ഠക പ്രദേശത്ത് പർവ്വതപരിസരത്തിലെ അനേകം തീർത്ഥങ്ങൾ, ശ്രീപർവ്വതം, കാവേരിയുമായുള്ള മംഗളസംഗമം എന്നിവ പരിചയപ്പെടുത്തുന്നു. ശ്രീപർവ്വതത്തിന്റെ പവിത്രതയ്ക്ക് കാരണം എന്ന നിലയിൽ ഗൗരി അവിടെ തപസ്സു ചെയ്ത് അധ്യാത്മവരം നേടിയതും അതിനാൽ ആ സ്ഥലം ആ പേരിൽ പ്രസിദ്ധമായതും പറയുന്നു. അവസാനം ഇവിടെ ദാനം, തപസ്, ജപം, ശ്രാദ്ധം ചെയ്താൽ അക്ഷയഫലം; ഈ തീർത്ഥത്തിൽ മരണം സംഭവിച്ചാൽ ശിവലോകപ്രാപ്തി, ഹരനും ദേവിയും സന്നിധിയായി ക്രീഡിക്കുന്നതും വർണ്ണിക്കുന്നു.
Shlokas
Verse 1
ं गुह्यमिति ख महाबलमिति क भूमिचण्डेश्वरमिति ग तथान्यथेति झ द्वयोर्मध्ये इति ख यद्वत् स्याद्भुक्तिमुक्तिदमिति ङ अथ त्रयोदशाधिकशततमो ऽध्यायः नर्मदादिमाहात्म्यम् अग्निर् उवाच नर्मदादिकमाहात्म्यं वक्ष्येहं नर्मदां परां सद्यः पुनाति गाङ्गेयं दर्शनाद्वारि नार्मदं
[പാഠാന്തര കുറിപ്പുകൾ] ‘ഗുഹ്യം’ (ഖ), ‘മഹാബലം’ (ക), ‘ഭൂമി-ചണ്ഡേശ്വരം’ (ഗ), ‘തഥാന്യഥാ’ (ഝ), ‘ദ്വയോർമധ്യേ’ (ഖ), കൂടാതെ ‘യദ്വത് സ്യാത്—ഭുക്തിമുക്തിദം’ (ങ) എന്നിങ്ങനെ പാഠഭേദങ്ങളുണ്ട്। ഇനി 113-ാം അധ്യായം—‘നർമദാദി മഹാത്മ്യം’। അഗ്നി പറഞ്ഞു: ഇവിടെ ഞാൻ നർമദാ മുതലായ തീർത്ഥങ്ങളുടെ മഹിമ പ്രസ്താവിക്കുന്നു। നർമദാ പരമ; ഗംഗ ദർശനമാത്രത്തിൽ ഉടൻ പവിത്രമാക്കുന്നു, നർമദാജലം സ്പർശം/സ്നാനംകൊണ്ട് ശുദ്ധീകരിക്കുന്നു।
Verse 2
विस्तराद्योजनशतं योजनद्वयमायता षष्टिस्तीर्थसहस्राणि षष्टिकोट्यस् तथापराः
അതിന്റെ വീതി നൂറ് യോജനയും നീളം രണ്ട് യോജനയും ആകുന്നു; അവിടെ അറുപതിനായിരം തീർത്ഥങ്ങളുണ്ട്, കൂടാതെ അറുപത് കോടിയും അധികമായി ഉണ്ട്।
Verse 3
पर्वतस्य समन्तात्तु तिष्ठन्त्यमरकण्टके कावेरीसङ्गमं पुण्यं श्रीपर्वतमतः शृणु
പർവതത്തിന്റെ ചുറ്റുമെല്ലാം അവ അമരകണ്ടകത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. അതിനാൽ ഇനി ശ്രീപർവതവും കാവേരിയുടെ പുണ്യസംഗമവും കേൾക്കുക।
Verse 4
गौरी श्रीरूपिणी तेपे तपस्तामब्रवीद्धरिः अवाप्स्यसि त्वमध्यात्म्यं नाम्ना श्रीपर्वतस्तव
ശ്രീരൂപിണിയായ ഗൗരി തപസ്സു ചെയ്തു. അപ്പോൾ ഹരി അവളോട് പറഞ്ഞു: “നീ അധ്യാത്മസിദ്ധി പ്രാപിക്കും; നിന്റെ നാമം ‘ശ്രീപർവതം’ ആയിരിക്കും.”
Verse 5
समन्ताद्योजनशतं महापुण्यं भविष्यति अत्र दानन्तपो जप्यं श्राद्धं सर्वमथाक्षयं
ചുറ്റുമൊട്ടാകെ നൂറ് യോജന വരെ മഹാപുണ്യം ഉദ്ഭവിക്കുന്നു. ഇവിടെ ദാനം, തപസ്, ജപം, ശ്രാദ്ധം—എല്ലാറ്റിന്റെയും ഫലം നിശ്ചയമായി അക്ഷയമാകുന്നു.
Verse 6
नर्मदापरमिति झ निर्यान्त्यमरकण्टके इति झ तपस्तामब्रवीद्धर इति ग अत्र दानं तथा जप्यमिति झ सर्वमथाक्षरमिति ख , छ च मरणं शिवलोकाय सर्वदं तीर्थमुत्तमं हरो ऽत्र क्रीडते देव्या हिरण्यकशिपुस् तथा
ഇവിടെ പാഠം—“നർമദാ പരമം” എന്നും “അമരകണ്ടകത്തിൽ നിന്ന് ധന്യർ പുറപ്പെടുന്നു” എന്നും. മറ്റൊരു പാഠത്തിൽ—“ഹരൻ അവളോട് ‘തപസ് ചെയ്യുക’ എന്നു പറഞ്ഞു” എന്നും. ഇവിടെ ദാനവും ജപവും ചെയ്യേണ്ടതാണ്. ഇത് ഉത്തമ തീർത്ഥം, സർവദായകം; ഇവിടെ മരണം ശിവലോകം നൽകുന്നു. ഇവിടെ ദേവിയോടൊപ്പം ഹരൻ ക്രീഡിക്കുന്നു; ഹിരണ്യകശിപുവിനെക്കുറിച്ചും അങ്ങനെ തന്നെയെന്ന് പറയുന്നു.
Verse 7
तपस्तप्त्वा बली चाभून्मुनयः सिद्धिमाप्नुवन्
തപസ് അനുഷ്ഠിച്ച് അവർ ബലവാന്മാരായി; മുനിമാർ സിദ്ധി പ്രാപിച്ചു.
Frequently Asked Questions
The chapter contrasts purification modes: the Gaṅgā purifies immediately by darśana (sight), while the Narmadā’s water is emphasized as purifying through contact/immersion.
Śrīparvata’s sanctity is grounded in Gaurī’s tapas and the boon of adhyātma bestowed by Hari, and the text further claims that rites performed in its sphere yield akṣaya (inexhaustible) results.
Dāna (charity), tapas (austerity), japa (recitation), and śrāddha rites are stated to produce inexhaustible merit when performed there.
The chapter states that death at this excellent tīrtha leads to Śivaloka (Śiva’s world), framing sacred geography as directly linked to liberation-oriented destiny.