Adhyaya 108
Chapter 108 — भुवनकोषः (Bhuvana-kośa: The Structure of the Worlds)
ഭഗവാൻ അഗ്നി വസിഷ്ഠനോട് ഭുവനകോശം ക്രമബദ്ധമായി വിവരിക്കുന്നു—സപ്തദ്വീപങ്ങളും അവയെ ചുറ്റിയുള്ള സപ്തസമുദ്രങ്ങളും എണ്ണിപ്പറഞ്ഞ് ലോകത്തെ ധർമ്മനിയമിതമായ പവിത്രക്രമമായി സ്ഥാപിക്കുന്നു। തുടർന്ന് ജംബൂദ്വീപവും മേരു പർവതവും കേന്ദ്രമാക്കി വ്യക്തമായ അളവുകളും താമര-പ്രതീകവും പറയുന്നു—മേരു ലോകതാമരയുടെ കർണികപോലെ। മേരു ചുറ്റുമുള്ള അതിരുപർവതങ്ങളും വർഷപ്രദേശങ്ങളും: തെക്കിൽ ഭാരതം, കിംപുരുഷം, ഹരിവർഷം; വടക്കിൽ രമ്യകം, ഹിരണ്മയം, ഉത്തരകുരു; മദ്ധ്യത്തിൽ ഇലാവൃതം. ദിക്കുപർവതങ്ങൾ, ദിവ്യവനങ്ങൾ, മേരു മുകളിൽ ബ്രഹ്മപുരി, ലോകപാലരുടെ അധിപത്യഭൂമികൾ എന്നിവയും വര്ണിക്കുന്നു। വിഷ്ണുവിന്റെ പാദത്തിൽ നിന്ന് ഇറങ്ങുന്ന നദികൾ—പ്രത്യേകിച്ച് ശീതയും ആലകനന്ദയും—സ്വർഗ്ഗവും ഭൂമിയും ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന പവിത്ര ജലപാതയാകുന്നു। അവസാനം നദികൾ തീർത്ഥങ്ങളായി പ്രതിഷ്ഠിക്കപ്പെടുകയും, ധർമ്മപരിചയത്താൽ ഭാരതവർഷം പാവനഭൂമിയെന്ന് ഉയർത്തിക്കാട്ടി തുടർന്നുള്ള തീർത്ഥമാഹാത്മ്യത്തിനുള്ള പീഠിക ഒരുക്കപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു।
Shlokas
Verse 1
इत्य् आग्नेये महापुराणे स्वायम्भुवः सर्गो नाम सप्ताधिकशततमो ऽध्यायः अथाष्टाधिकशततमो ऽध्यायः भुवनकोषः अग्निर् उवाच जम्बूप्लक्षाह्वयौ द्वीपौ शाल्मलिश्चापरो महान् कुशः क्रौञ्चस् तथा शाकः पुष्करश्चेति सप्तमः
ഇങ്ങനെ അഗ്നി മഹാപുരാണത്തിൽ ‘സ്വായംഭുവ സർഗം’ എന്ന നൂറ്റിയേഴാമത്തെ അധ്യായം. ഇനി നൂറ്റിയെട്ടാമത്തെ അധ്യായമായ ‘ഭുവനകോശം’ ആരംഭിക്കുന്നു. അഗ്നി അരുളിച്ചെയ്തു—ജംബൂ, പ്ലക്ഷ എന്ന രണ്ടു ദ്വീപുകൾ; ശാല്മലി മറ്റൊരു മഹാദ്വീപ്; പിന്നെ കുശ, ക്രൗഞ്ച, ശാക; ഏഴാമത് പുഷ്കരം.
Verse 2
योगप्रस्तारे इति ग , ज , झ च इन्द्रद्युम्नोभ्यजायतेति ख , छ च प्रतीहारादित्यादिः, प्रस्तारतः सुत इत्य् अन्तः पाठो झ पुस्तके नास्ति दुष्टादुष्टश् च विरजा इति ख एते द्वीपाः समुद्रैस्तु सप्त सप्तभिरावृताः लवणेक्षुसुरासर्पिर्दधिदुग्धजलैः समं
ഈ ദ്വീപുകൾ ഏഴെണ്ണം വീതം സമുദ്രങ്ങളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു—ക്രമമായി ലവണജലം, ഇക്ഷുരസം, സുരാ, സർപി(നെയ്യ്), ദധി, ദുഗ്ധം, മധുരജലം.
Verse 3
जम्बूद्वीपो द्वीपमध्ये तन्मध्ये मेरुरुच्छ्रितः चतुरशीतिसाहस्रो भूयिष्ठः षोडशाद्विराट्
ദ്വീപങ്ങളുടെ മദ്ധ്യത്തിൽ ജംബൂദ്വീപം; അതിന്റെ മദ്ധ്യത്തിൽ മേരു പർവ്വതം ഉയർന്ന് നില്ക്കുന്നു. അതിന്റെ ഉയരം എൺപത്തിനാലായിരം (യോജന); മുകളിലെ പ്രസിദ്ധ ഭാഗം കൂടി പതിനാറായിരം (യോജന) ആയി വിരാജിക്കുന്നു.
Verse 4
द्वात्रिंशन्मूर्ध्नि विस्तरात् षोडशाधः सहस्रवान् भूयस्तस्यास्य शैलो ऽसौ कर्णिकाकारसंस्थितः
അതിന്റെ ശിഖരത്തിൽ വിസ്താരമായി മുപ്പത്തിരണ്ട് സഹസ്ര യോജന വീതി; താഴെ പതിനാറ് സഹസ്ര യോജന. ഈ പർവ്വതം വീണ്ടും ഒരു സഹസ്ര യോജന ഉയരമുള്ളതും, പദ്മകർണികാരൂപത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നതുമാണ്.
Verse 5
हिमवान् हेमकूटश् च निषधश्चास्य दक्षिणे नीलः श्वेतश् च शृङ्गो च उत्तरे वर्षपर्वताः
ഇതിന്റ ദക്ഷിണത്തിൽ ഹിമവാൻ, ഹേമകൂട, നിഷധ എന്നീ പർവ്വതങ്ങൾ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു; വടക്കിൽ വർഷ-പരിധി പർവ്വതങ്ങൾ—നീല, ശ്വേത, ശൃംഗ—ഉണ്ട്.
Verse 6
लक्षप्रमाणौ द्वौ मध्ये दशहीनास् तथापरे सहस्रद्वितयोछ्रायास्तावद्विस्तारिणश् च ते
മദ്ധ്യത്തിൽ രണ്ട് ലക്ഷ-പ്രമാണമുള്ളവ; മറ്റുള്ളവ ക്രമമായി പത്ത് പത്ത് കുറവായവ. അവയുടെ ഉയരം രണ്ട് സഹസ്രവും, വീതിയും അത്രതന്നെയും ആകുന്നു.
Verse 7
भारतं प्रथमं वर्षन्ततः किम्पुरुषं स्मृतं हरिवर्सन्तथैवान्यन्मेरोर्दक्षिणतो द्विज
ഹേ ദ്വിജാ! മേരുവിന്റെ ദക്ഷിണത്തിൽ ആദ്യ വർഷം ഭാരതമെന്നു സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു; തുടർന്ന് കിംപുരുഷം, പിന്നെ ഹരിവർഷം, കൂടാതെ മറ്റൊരു വർഷവും—ഇവയൊക്കെയാണ്.
Verse 8
रम्यकं चोत्तरे वर्षं तथैवान्यद्धिरण्मयं उत्तराः कुरवश् चैव यथा वै भारतं तथा
വടക്കിൽ രമ്യകം എന്ന വർഷം ഉണ്ട്; അതുപോലെ ഹിരണ്മയം എന്ന മറ്റൊരു വർഷവും; കൂടാതെ ഉത്തരകുരുക്കളും—ഇവയെല്ലാം ഭാരതവർഷത്തെപ്പോലെ ക്രമീകരിച്ചിരിക്കുന്നു.
Verse 9
नवसाहस्रमेकैकमेतेषां मुनिसत्तम इलावृतञ्च तन्मध्ये सौवर्णा मेरुरुछ्रितः
ഹേ മുനിശ്രേഷ്ഠാ, ഇവയിൽ ഓരോ പ്രദേശവും നവസാഹസ്ര (യോജന) വ്യാപ്തിയുള്ളതാണ്; അവയുടെ മദ്ധ്യേ ഇലാവൃതം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു, അതിന്റെ കേന്ദ്രത്തിൽ സ്വർണമയമായ മേരു പർവ്വതം മഹോന്നതമായി ഉയരുന്നു।
Verse 10
मेरोश् चतुर्दिशन्तत्र नवसाहस्रविस्तृतं ति घ , ज च भुविस्थ इति ङ षोडशांश इति झ भूपाद्मस्यास्य इति ख , ग , छ च तथैवात्र हिरण्मयमिति ग तथैवाथ हिरण्मयमिति ज इलावृतश्चेत्यादिः, नवसाहस्रविस्तृतमित्यन्तः पाठो छ पुस्तके नास्ति इलावृतं महाभाग चत्वारश्चात्र पर्वताः
മേരു പർവ്വതത്തിന്റെ നാലു ദിക്കുകളിലുമായി ആ പ്രദേശം നവസാഹസ്ര (യോജന) വ്യാപ്തിയുള്ളതാണ്. ചില കൈയെഴുത്തുപ്രതികളിൽ ‘ഭുവിസ്ഥ’ (ഭൂമിയിൽ സ്ഥിതം), ‘ഷോഡശാംശ’ (പതിനാറിലൊന്ന്), ‘ഭൂപദ്മസ്യ’ (ഈ ഭൂമി-പദ്മത്തിന്റെ) തുടങ്ങിയ പാഠാന്തരങ്ങൾ കാണുന്നു. ഇവിടെ ‘ഹിരണ്മയം/സ്വർണമയം’ എന്ന പാഠവും വരുന്നു; മറ്റൊരു പാരമ്പര്യത്തിൽ ‘തഥൈവാഥ ഹിരണ്മയം’ എന്നും വായിക്കുന്നു. ‘ഇലാവൃത…’ മുതൽ പാഠം തുടരുന്നു; ‘ഛ’ പ്രതിയിൽ ‘നവസാഹസ്രവിസ്തൃതം’ വരെ ഉള്ള പാഠം കാണുന്നില്ല. ഹേ മഹാഭാഗ, ഇലാവൃതത്തിൽ ഇവിടെ നാല് പർവ്വതങ്ങളുണ്ട്।
Verse 11
विष्कम्भा रचिता मेरोर्योजनायुतविस्तृताः पूर्वेण मन्दरो नाम दक्षिणे गन्धमादनः
മേരു പർവ്വതത്തെ ചുറ്റി ‘വിഷ്കംഭ’ എന്ന അധാര-ശ്രേണികൾ നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; അവയ്ക്ക് പത്തു ആയിരം (യോജന) വ്യാപ്തിയുണ്ട്. കിഴക്കായി മന്ദരവും തെക്കായി ഗന്ധമാദനവും (പർവ്വതങ്ങൾ) സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു।
Verse 12
विपुलः पश्चिमे पार्श्वे सुपार्श्वश्चोत्तरे स्मृतः कदम्बस्तेषु जम्बुश् च पिप्पलो बट एव च
പശ്ചിമ വശത്ത് വിപുലവും, ഉത്തരത്തിൽ സുപാർശ്വവും എന്നു സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു. അവിടങ്ങളിൽ കടമ്പ, ജംബൂ, പിപ്പലം, വട (ആൽ/ബന്യൻ) വൃക്ഷങ്ങളും ഉണ്ടു।
Verse 13
एकादशशतायामाः पादपा गिरिकेतवः जम्बूद्वीपेति सञ्ज्ञा स्यात् फलं जम्बा गजोपमं
അവിടെ വൃക്ഷങ്ങൾ ഏകാദശശത (പതിനൊന്ന് നൂറ്) യാമമത്ര വ്യാപ്തിയുള്ളവയും, പർവ്വതങ്ങൾ ധ്വജസ്തംഭങ്ങളെപ്പോലെ നിലകൊള്ളുന്നവയും ആകുന്നു. അതിന് ‘ജംബൂദ്വീപം’ എന്ന നാമം; ജംബൂവിന്റെ ഫലം ആനയെപ്പോലെ മഹത്തായതാണ്।
Verse 14
जम्बूनदीरसेनास्यास्त्विदं जाम्बूनदं परं सुपार्श्वः पूर्वतो मेरोः केतुमालस्तु पश्चिमे
ജംബൂ നദിയുടെ രസത്തിൽ നിന്നു ‘ജാംബൂനദ’ എന്ന പരമ സ്വർണം ഉദ്ഭവിക്കുന്നു. മേരുവിന്റെ കിഴക്കേ ഭാഗത്ത് സുപാർശ്വവും പടിഞ്ഞാറേ ഭാഗത്ത് കേതുമാലവും സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.
Verse 15
वनं चैत्ररथं पूर्वे दक्षिणे गन्धमादनः वैभ्राजं पश्चिमे सौम्ये नन्दनञ्च सरांस्यथ
കിഴക്കായി ചൈത്രരഥ വനം, തെക്കായി ഗന്ധമാദനം. പടിഞ്ഞാറായി വൈഭ്രാജം; സൗമ്യമായ വടക്കുഭാഗത്ത് നന്ദനവും പുണ്യസരോവരങ്ങളും ഉണ്ട്.
Verse 16
अरुणोदं महाभद्रं संशितोदं समानसं शिताभश् चक्रमुञ्जाद्याः पूर्वतः केशराचलाः
കിഴക്കുഭാഗത്ത് അരുണോദം, മഹാഭദ്രം, സംശിതോദം, സമാനസം, ശിതാഭം, ചക്രമുഞ്ജ മുതലായ പർവതങ്ങൾ ഉണ്ട്; അവിടെയേ കേശരാചല പർവതനിരയും സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.
Verse 17
दक्षिणेन्द्रेस्त्रिकूटाद्याः शिशिवासमुखा जले शङ्खकूटादयः सौम्ये मेरौ च ब्रह्मणः पुरी
തെക്കുഭാഗത്ത് ത്രികൂട മുതലായ പർവതങ്ങൾ; ജലത്തിൽ ശിശിവാസ മുതലായവ. സൗമ്യമായ വടക്കുഭാഗത്ത് ശംഖകൂട മുതലായവ; മേരുവിൽ ബ്രഹ്മാവിന്റെ പുരിയും സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.
Verse 18
चतुर्दशसहस्राणि योजनानाञ्च दिक्षु च इन्द्रादिलोकपालानां समन्तात् ब्रह्मणः पुरः
എല്ലാ ദിക്കുകളിലും ഇന്ദ്രാദി ലോകപാലന്മാരുടെ അധികാരപരിധി പതിനാലായിരം യോജന വരെ വ്യാപിച്ചു, ബ്രഹ്മാവിന്റെ പുരിയുടെ മുൻഭാഗത്തെ ചുറ്റുമെല്ലാം ആവരണം ചെയ്യുന്നു.
Verse 19
विष्णुपादात् प्लावयित्वा चन्द्रं स्वर्गात् पतन्त्यपि पूर्वेण शीता भद्राश्वाच्छैलाच्छैलाद्गतार्णवं
വിഷ്ണുപാദത്തിൽ നിന്നു ഉദ്ഭവിച്ച് ചന്ദ്രമണ്ഡലത്തെ പ്ലാവിതമാക്കി ആ ദിവ്യനദി സ്വർഗ്ഗത്തിൽ നിന്നു താഴേക്ക് പതിക്കുന്നു. കിഴക്കോട്ടൊഴുകി ഭദ്രാശ്വവർഷത്തിൽ പർവ്വതത്തിൽ നിന്ന് പർവ്വതത്തിലേക്ക് ചെന്നു അവസാനം സമുദ്രത്തെ പ്രാപിക്കുന്നു.
Verse 20
तथैवालकनन्दापि दक्षिणेनैव भारतं दमिति ख , ग , घ , ङ , छ च असितोदमिति ज पूर्वतः शिशिराचला इति ख , ग , घ , ज च शशिवाममुखा जले इति ख , घ , ङ , छ च दक्षिणेन च भारतमिति ख दक्षिणेनैति भारतमिति ग प्रयाति सागरं कृत्वा सप्तभेदाथ पश्चिमं
അതുപോലെ ആലകനന്ദാ നദിയും ഭാരതത്തിന്റെ തെക്കുവശം വഴിയാണ് ഒഴുകുന്നത്. ചില പാഠങ്ങളിൽ ‘ദമി’ എന്നും മറ്റൊന്നിൽ ‘അസിതോദ’ എന്നും വായനയുണ്ട്. കിഴക്കോട്ട് ശിശിര പർവ്വതങ്ങൾ. ചില കൈയെഴുത്തുകളിൽ ‘ശശിവാമമുഖാ ജലേ’ എന്ന പാഠവും കാണുന്നു. അവൾ ഏഴായി വിഭജിച്ച് സമുദ്രത്തെ പ്രാപിച്ച് പിന്നെ പടിഞ്ഞാറോട്ട് തിരിയുന്നു.
Verse 21
अब्धिञ्च चक्षुःसौम्याब्धिं भद्रोत्तरकुरूनपि आनीलनिषधायामौ माल्यवद्गन्धमादनौ
കൂടാതെ (അവിടെ) സമുദ്രങ്ങൾ—ചക്ഷുഃ സമുദ്രവും സൗമ്യ സമുദ്രവും; അതുപോലെ ഭദ്രയും ഉത്തരകുരുവും എന്ന പ്രദേശങ്ങൾ. പർവ്വതങ്ങൾ—ആനീലയും നിഷധയും, (ആയാമ), കൂടാതെ മാല്യവത്, ഗന്ധമാദന എന്നിവയും.
Verse 22
तयोर्मध्यगतो मेरुः कर्णिकाकारसंस्थितः भारताः केतुमालाश् च भद्राश्वाः कुरवस् तथा
അവയുടെ മദ്ധ്യത്തിൽ മേരു പർവ്വതം താമരയുടെ കർണികപോലെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. അതിന്റെ ചുറ്റിലും ഭാരതം, കേതുമാലം, ഭദ്രാശ്വം, കുരു എന്നീ വർഷങ്ങൾ നിലകൊള്ളുന്നു.
Verse 23
पत्राणि लोकपद्मस्य मर्यादाशैलवाह्यतः जठरो देवकूटश् च मर्यादापर्वतावुभौ
മര്യാദാശൈലത്തിന് പുറത്തായി ലോകപദ്മത്തിന്റെ ‘പത്രങ്ങൾ’ (ദളങ്ങൾ) നിലകൊള്ളുന്നു. അതിർത്തിപർവ്വതങ്ങൾ രണ്ടെണ്ണം—ജഠരവും ദേവകൂടവും.
Verse 24
तौ दक्षिणोत्तरायामावानीलनिषधायतौ गन्धमादनकैलासौ पूर्ववचायतावुभौ
തെക്ക്–വടക്ക് ദിശയിൽ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്ന ആ രണ്ടു പർവ്വതനിരകൾ നീലയും നിഷധയും ആകുന്നു; അതുപോലെ കിഴക്ക് ദിശയിൽ ഗന്ധമാദനവും കൈലാസവും എന്ന രണ്ടു പർവ്വതങ്ങളും സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു।
Verse 25
अशीतियोजनायामावर्णवान्तर्व्यवस्थितौ निषधः पारिपात्रश् च मर्यादापर्वतावुभौ
എൺപത് യോജന അളവുള്ള ഇടനില പ്രദേശത്തിൽ നിഷധയും പാരിപാത്രവും—ഇരുവരും അതിരുപർവ്വതങ്ങൾ (മര്യാദാപർവ്വതങ്ങൾ)—ആയി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു।
Verse 26
मेरोः पश्चिमदिग्भागे यथा पूर्वे तथा स्थितौ त्रिशृङ्गो रुधिरश् चैव उत्तरौ वर्षपर्वतौ
മേരു പർവ്വതത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറ് ഭാഗത്ത്, കിഴക്കിൽ പറഞ്ഞതുപോലെ തന്നെ, വടക്കൻ രണ്ട് വർഷപർവ്വതങ്ങൾ—ത്രിശൃംഗവും രുധിരവും—സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു।
Verse 27
पूर्वपञ्चायतावेतावर्णवान्तर्व्यवस्थितौ जाठराद्याश् च मर्यादाशैला मेरोश् चतुर्दिशं
ഈ രണ്ട് കിഴക്കൻ (നിരകൾ) പഞ്ചായതയും അവേതയും ഇടനില സമുദ്രങ്ങളുടെ ഉള്ളിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു; ജാഠര മുതലായ അതിരുപർവ്വതങ്ങൾ മേറുവിനെ ചുറ്റി നാലുദിക്കിലും നിലകൊള്ളുന്നു।
Verse 28
केशरादिषु या द्रोण्यस्तासु सन्ति पुराणि हि लक्ष्मीविष्ण्वग्निसूर्यादिदेवानां मुनिसत्तम
മുനിശ്രേഷ്ഠാ, കേശര മുതലായ ദ്രോണികളിൽ ലക്ഷ്മി, വിഷ്ണു, അഗ്നി, സൂര്യൻ മുതലായ ദേവന്മാർക്കുള്ള തത്തത്തായ പുരാണങ്ങൾ നിശ്ചയമായും നിലനില്ക്കുന്നു।
Verse 29
भौमानां स्वर्गधर्माणां न पापास्तत्र यान्ति च ति पूर्वपश्चायतावुभौ इति घ , ङ , ज च भुमाः स्वर्गा धर्मिणान्ते न पापास्तत्र यान्ति च इति छ , ङ च मौमानां स्वर्गधर्माणां तनया ह्य् अत्र यान्ति चेति ग , घ च भोगिनां स्वर्गधर्माणां तनयास्तत्र यान्ति चेति ज भद्राश्वे ऽस्ति हयग्रीवो वराहः केतुमालके
ചില പാഠഭേദങ്ങൾ പ്രകാരം—സ്വർഗ്ഗധർമ്മം അനുസരിക്കുന്ന ഭൂമിവാസികളിൽ പാപികൾ അവിടേക്ക് പോകുന്നില്ല; ഇതിൽ കിഴക്കും പടിഞ്ഞാറും ഇരുപ്രദേശങ്ങളും ഉദ്ദേശിക്കുന്നു. മറ്റൊരു വായനയിൽ—ധർമ്മികൾക്കായി സ്വർഗ്ഗസദൃശമായ ഭൂമികളിൽ പാപികളുടെ ഗമനം ഇല്ല. മറ്റൊരു പാഠത്തിൽ—സ്വർഗ്ഗധർമ്മാനുസാരികളുടെ പുത്രന്മാർ അവിടെ പോകുന്നു, അല്ലെങ്കിൽ ഭോഗികളായ സ്വർഗ്ഗധർമ്മികളുടെ പുത്രന്മാർ അവിടെ പോകുന്നു. തുടർന്ന്—ഭദ്രാശ്വ വർഷത്തിൽ ഹയഗ്രീവരൂപവും, കേതുമാല വർഷത്തിൽ വരാഹരൂപവും നിലനിൽക്കുന്നു.
Verse 30
भारते कूर्मरूपी च मत्स्यरूपः कुरुष्वपि विश्वरूपेण सर्वत्र पूज्यते भगवान् हरिः
ഭാരതത്തിൽ ഭഗവാൻ ഹരി കൂർമരൂപത്തിലും, കുരുദേശത്തിൽ മത്സ്യരൂപത്തിലും ആരാധിക്കപ്പെടുന്നു; വിശ്വരൂപമായി അദ്ദേഹം സർവത്ര പൂജ്യനാണ്.
Verse 31
किम्पुरुषाद्यष्टसु क्षुद्भीतिशोकादिकं न च चत्तुर्विंशतिसाहस्रं प्रजा जीवन्त्यनामयाः
കിംപുരുഷ മുതലായ എട്ട് പ്രദേശങ്ങളിൽ വിശപ്പ്, ഭയം, ദുഃഖം മുതലായ ക്ലേശങ്ങൾ ഇല്ല; ജനങ്ങൾ ഇരുപത്തിനാലായിരം വർഷം രോഗമില്ലാതെ ജീവിക്കുന്നു.
Verse 32
कृतादिकल्पना नास्ति भौमान्यम्भांसि नाम्बुदाः सर्वेष्वेतेषु वर्षेषु सप्त सप्त कुलाचलाः
ഈ ഭൗമ പ്രദേശങ്ങളിൽ കൃതാദി യുഗങ്ങളുടെ കണക്കുകൂട്ടൽ ഇല്ല; ജലവും ഭൂമിയുടേതുതന്നെ, മഴവഹിക്കുന്ന മേഘങ്ങളും ഇല്ല. ഈ എല്ലാ വർഷങ്ങളിലും ഏഴ് ഏഴ് കുലാചലങ്ങൾ (സീമാപർവതങ്ങൾ) ഉണ്ട്.
Verse 33
नद्यश् च शतशस्तेभ्यस्तीर्थभूताः प्रजज्ञिरे भारते यानि नीर्थानि तानि तीर्थानि वच्मि ते
അവയിൽ നിന്ന് നൂറുകണക്കിന് നദികൾ ഉത്ഭവിച്ച് തീർത്ഥസ്വരൂപങ്ങളായി. ഭാരതത്തിൽ സ്വാഭാവികമായി നദീതീർത്ഥമല്ലാത്തതായിട്ടും തീർത്ഥമായി അംഗീകരിക്കപ്പെടുന്ന സ്ഥലങ്ങളെ ഞാൻ നിനക്കു വിവരിക്കുന്നു.
Frequently Asked Questions
It presents a Meru-centered world-lotus model: seven dvīpas encircled by seven oceans, with Jambūdvīpa at the center, Meru as the axis, and surrounding varṣas and boundary mountains organized by direction.
The chapter foregrounds measurements in yojanas for Mount Meru (height and breadth) and for regional extents (e.g., varṣa measures), using quantified cosmography as a shāstric mapping of sacred space.
By portraying rivers as descending from Viṣṇu’s Foot and by defining rivers and even non-river sites in Bhārata as tīrthas, it turns geography into a dharmic discipline—contemplation and pilgrimage become means to align life with cosmic order.