Adhyaya 13

Verse 1

इत्य् आदिमहापुराणे आग्नेये हरिवंशवर्णनं नाम द्वादशो ऽध्यायः कर्षक इति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः अथ त्रयोदशो ऽध्यायः कुरुपाण्डवोत्पत्त्यादिकथनं अग्निर् उवाच भारतं सम्प्रवक्ष्यामि कृष्णमाहात्म्यलक्षणम् भूभारमहरद्विष्णुर् निमित्तीकृत्य पाण्डवान्

ഇങ്ങനെ ആദിമഹാപുരാണത്തിന്റെ ആഗ്നേയ ഭാഗത്തിൽ ‘ഹരിവംശവർണനം’ എന്ന പന്ത്രണ്ടാം അധ്യായം സമാപിച്ചു. ഇനി പതിമൂന്നാം അധ്യായം—‘കുരു–പാണ്ഡവരുടെ ഉത്ഭവം മുതലായ കഥനം’. അഗ്നി അരുളിച്ചെയ്തു—കൃഷ്ണമാഹാത്മ്യലക്ഷണമുള്ള ഭാരതം ഞാൻ വിശദീകരിക്കും; വിഷ്ണു പാണ്ഡവരെ നിമിത്തമാക്കി ഭൂഭാരം നീക്കി।

Verse 2

विष्णुनाभ्यब्जजो ब्रह्मा ब्रह्मपुत्रो ऽत्रिरत्रितः सोमः सोमाद्बुधस्तस्मादैल आसीत् पुरूरवाः

വിഷ്ണുവിന്റെ നാഭിയിൽ നിന്നുയർന്ന താമരയിൽ നിന്ന് ബ്രഹ്മാവ് ജനിച്ചു. ബ്രഹ്മാവിന്റെ പുത്രൻ അത്രി; അത്രിയിൽ നിന്ന് സോമൻ, സോമനിൽ നിന്ന് ബുധൻ, ബുധനിൽ നിന്ന് ഐലൻ അഥവാ പുരൂരവൻ ജനിച്ചു।

Verse 3

तस्मादायुस्ततो राजा नहुषो ऽतो ययातिकः ततः पुरुस्तस्य वंशे भरतो ऽथ नृपः कुरुः

ഐലനിൽ നിന്ന് ആയു; തുടർന്ന് രാജാവ് നഹുഷൻ; തുടർന്ന് യയാതി; തുടർന്ന് പുരു ജനിച്ചു. ആ വംശത്തിൽ രാജാവ് ഭരതനും പിന്നെ രാജാവ് കുരുവും പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു।

Verse 4

तद्वंशे शान्तनुस्तस्माद्भीष्मो गङ्गासुतो ऽनुजौ चित्राङ्गदो विचित्रश् च सत्यवयाञ्च शान्तनोः

ആ വംശത്തിൽ ശാന്തനു ഉണ്ടായിരുന്നു. അവനിൽ നിന്ന് ഗംഗാപുത്രനായ ഭീഷ്മനും, ഇളയ സഹോദരന്മാരായ ചിത്രാംഗദനും വിചിത്രവീര്യനും—ഇവർ ശാന്തനുവിന്റെയും സത്യവതിയുടെയും പുത്രന്മാർ—ജനിച്ചു।

Verse 5

स्वर्गं गते शान्तनौ च भीष्मो भार्याविवर्जितः अपालयत् भ्रातृराज्यं बालश्चित्राङ्गदो हतः

ശാന്തനു സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്കു പോയ ശേഷം, ഭാര്യരഹിതനായ ഭീഷ്മൻ സഹോദരന്റെ രാജ്യം സംരക്ഷിച്ചു; ബാലനായ ചിത്രാംഗദൻ ഹതനായി.

Verse 6

चित्राङ्गदेन द्वे कन्ये काशिराजस्य चाम्बिका अम्बालिका च भीष्मेण आनीते विजितारिणा

ചിത്രാംഗദനുവേണ്ടി കാശിരാജന്റെ രണ്ടു പുത്രിമാർ—അംബികയും അംബാലികയും—ശത്രുവിജയിയായ ഭീഷ്മൻ അപഹരിച്ചു കൊണ്ടുവന്നു.

Verse 7

भार्ये विचित्रवीर्यस्य यक्ष्मणा स दिवङ्गतः सत्यवत्या ह्य् अनुमतादम्बिकायां नृपोभवत्

ദേവി, വിചിത്രവീര്യൻ യക്ഷ്മാ (ക്ഷയം) രോഗം മൂലം ദിവംഗതനായി. സത്യവതിയുടെ അനുമതിയോടെ അംബികയുടെ ഗർഭത്തിൽ അപ്പോൾ ഒരു രാജാവ് ജനിച്ചു.

Verse 8

धृतराष्ट्रो ऽम्बालिकायां पाण्डुश् च व्यासतः सुतः गान्धार्यां धृतराष्ट्राच्च दुर्योधनमुखं शतम्

അംബാലികയുടെ ഗർഭത്തിൽ വ്യാസൻ ധൃതരാഷ്ട്രനെയും പാണ്ഡുവിനെയും പുത്രന്മാരായി ജനിപ്പിച്ചു; ഗന്ധാരിയിൽ ധൃതരാഷ്ട്രനു ദുര്യോധനനെ മുൻപാക്കി നൂറു പുത്രന്മാർ ജനിച്ചു.

Verse 9

शतशृङ्गाश्रमपदे भार्यायोगाद् यतो मृतिः ऋषिशापात्ततो धर्मात् कुन्त्यां पाण्डोर्युधिष्ठिरः

ശതശൃംഗ ആശ്രമസ്ഥാനത്ത് ഭാര്യാസംയോഗം തന്നെ മരണകാരണമാവുകയായിരുന്നു—ഋഷിശാപം മൂലം; തുടർന്ന് ധർമ്മദേവനാൽ കുന്തിയുടെ ഗർഭത്തിൽ പാണ്ഡുവിനായി യുധിഷ്ഠിരൻ ജനിച്ചു.

Verse 10

वाताद्भीमो ऽर्जुनः शक्रान्माद्र्यामश्विकुमारतः नकुलः सहदेवश् च पाण्डुर्माद्रीयुतो मृतः

ഭീമൻ വായുദേവനിൽ നിന്നു ജനിച്ചു; അർജുനൻ ശക്രൻ (ഇന്ദ്രൻ) നിന്നു ജനിച്ചു. മാദ്രിക്ക് അശ്വിനികുമാരന്മാർ വഴി നകുലനും സഹദേവനും ജനിച്ചു; പാണ്ഡു മാദ്രിയോടുകൂടെ മരണപ്പെട്ടു.

Verse 11

कर्णः कुन्त्यां हि कन्यायां जातो दुर्योधाश्रितः कुरुपाण्डवयोर्वैरन्दैवयोगाद्बभूव ह

കർണൻ കുന്തിയുടെ ഗർഭത്തിൽ, അവൾ അവിവാഹിതയായ കന്യയായിരിക്കെ തന്നെ ജനിച്ചു; അവൻ ദുര്യോധനന്റെ ആശ്രിതനായി (പക്ഷമായി) നിന്നു. ദൈവയോഗത്താൽ കുരു–പാണ്ഡവർക്കിടയിൽ വൈരം ഉദിച്ചു.

Verse 12

दुर्योधनो जतुगृहे पाण्डवानदहत् कुधीः दग्धागाराद्विनिष्क्रान्ता मातृपृष्टास्तु पाण्डवाः

കുബുദ്ധിയുള്ള ദുര്യോധനൻ ജതുഗൃഹത്തിൽ (ലാക്ഷാഗൃഹത്തിൽ) പാണ്ഡവരെ ദഹിപ്പിച്ചു; എന്നാൽ മാതാവിന്റെ ഉപദേശത്താൽ രക്ഷപ്പെട്ട പാണ്ഡവർ ആ കത്തിയ ഭവനത്തിൽ നിന്ന് പുറത്തുവന്നു.

Verse 13

ततस्तु एकचक्रायां ब्राह्मणस्य निवेशने मुनिवेषाः स्थिताः सर्वे निहत्य वकराक्षसम्

അതിനുശേഷം ഏകചക്രയിൽ ഒരു ബ്രാഹ്മണന്റെ വസതിയിൽ എല്ലാവരും മുനിവേഷം ധരിച്ചു താമസിച്ചു; വകനെന്ന രാക്ഷസനെ വധിച്ച് അവിടെ തന്നെ പാർത്തു.

Verse 14

ययौः पाञ्चालविषयं द्रौपद्यास्ते स्वयम्वरे सम्प्राप्ता बाहुवेधेन द्रौपदी पञ्चपाण्डवैः

അവർ പാഞ്ചാലദേശത്തേക്ക് പോയി. ദ്രൗപദിയുടെ സ്വയംവരത്തിൽ ബാഹുവേധം (ധനുർവിദ്യയിലെ പരാക്രമം) വഴി അഞ്ചു പാണ്ഡവർ ദ്രൗപദിയെ ലഭിച്ചു.

Verse 15

अर्धराज्यं ततः प्राप्ता ज्ञाता दुर्योधनादिभिः गाण्डीवञ्च धनुर्दिव्यं पावकाद्रथमुत्तमम्

അതിനുശേഷം പാണ്ഡവർ അർദ്ധരാജ്യം നേടി; ഈ വിവരം ദുര്യോധനാദികൾ അറിഞ്ഞു. അർജുനൻ പാവക (അഗ്നി) യിൽ നിന്ന് ദിവ്യമായ ഗാണ്ഡീവധനുസ്സും ഉത്തമരഥവും ലഭിച്ചു.

Verse 16

सारथिञ्चार्जुनः सङ्ख्ये कृष्णमक्षय्यशायकान् ब्रह्मास्त्रादींस् तथा द्रोणात्सर्वे शस्त्रविशारदाः

യുദ്ധത്തിൽ അർജുനൻ ശ്രീകൃഷ്ണനെ തന്റെ സാരഥിയാക്കി; അവൻ അക്ഷയ തൂണികളും ബ്രഹ്മാസ്ത്രാദി ദിവ്യാസ്ത്രങ്ങളും നേടി. ദ്രോണനിൽ നിന്ന് സർവ്വ ശസ്ത്രവിദ്യകളും അഭ്യസിച്ച് ശസ്ത്രവിശാരദനായി.

Verse 17

कृष्णेन सो ऽर्जुनो वह्निं खाण्डवे समतर्पयत् इन्द्रवृष्टिं वारयंश् च शरवर्षेण पाण्डवः

കൃഷ്ണന്റെ സഹായത്തോടെ ആ പാണ്ഡവനായ അർജുനൻ ഖാണ്ഡവവനത്തിൽ അഗ്നിയെ പൂർണ്ണമായി തൃപ്തിപ്പെടുത്തി; അമ്പുവർഷംകൊണ്ട് ഇന്ദ്രന്റെ മഴയും തടഞ്ഞു.

Verse 18

जिता दिशः पाण्डवैश् च राज्यञ्चक्रे युधिष्ठिरः बहुस्वर्णं राजसूयं न सेहे तं सुयोधनः

പാണ്ഡവർ ദിഗ്വിജയം നടത്തി കഴിഞ്ഞപ്പോൾ യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ രാജാധികാരം സ്ഥാപിച്ചു; എന്നാൽ ധാരാളം സ്വർണ്ണസമൃദ്ധിയുള്ള ആ രാജസൂയയാഗം സുയോധനൻ (ദുര്യോധനൻ) സഹിക്കാനായില്ല.

Verse 19

भ्रात्रा दुःशासनेनोक्तः कर्णेन प्राप्तभूतिना द्यूतकार्ये शकुनिना द्यूतेन स युधिष्ठिरम्

സഹോദരൻ ദുഃശാസനന്റെ പ്രേരണയാൽ, പ്രഭാവവും സമ്പത്തും നേടിയ കർണ്ണന്റെ പിന്തുണയോടെ, ദ്യൂതകാര്യത്തിന് ശകുനിയെ നിയോഗിച്ച്, പാശകളിയിലൂടെ അവൻ യുദ്ധിഷ്ഠിരനെ വെല്ലുവിളിച്ചു.

Verse 20

अजयत्तस्य राज्यञ्च सभास्थो माययाहसत् जितो युधिष्ठिरो भ्रातृयुक्तश्चारण्यकं ययौ

സഭാമണ്ഡപത്തിൽ ഇരുന്ന് അവൻ മായയാൽ രാജ്യം പോലും ജയിച്ച് ചിരിച്ചു. തോറ്റ യുധിഷ്ഠിരൻ സഹോദരന്മാരോടുകൂടെ വനവാസത്തിലേക്ക് പോയി.

Verse 21

वने द्वादशवर्षाणि प्रतिज्ञातानि सो ऽनयत् अष्टाशीतिसहस्राणि भोजयन् पूर्ववत् द्विजान्

വനത്തിൽ അവൻ പ്രതിജ്ഞ ചെയ്ത പന്ത്രണ്ടു വർഷങ്ങൾ പൂർത്തിയാക്കി; മുൻപുപോലെ എൺപത്തിയെട്ടായിരം ദ്വിജബ്രാഹ്മണരെ ഭോജിപ്പിച്ചു.

Verse 22

सधौम्यो द्रौपदीषष्ठस्ततः प्रायाद्विराटकम् कङ्को द्विजो ह्य् अविज्ञातो राजा भीमोथ सूपकृत्

ധൗമ്യനോടുകൂടെ, ആറാമംഗമായി ദ്രൗപദിയെയും ചേർത്ത് അവർ വിരാടരാജ്യത്തിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടു. ‘കങ്ക’ എന്ന ദ്വിജനായി രാജാവ് (യുധിഷ്ഠിരൻ) തിരിച്ചറിയപ്പെടാതെ നിന്നു; ഭീമൻ പാചകനായി.

Verse 23

न इति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः द्रौपदीं पञ्च पाण्डवा इति ख, ग, ङ, चिह्नितपुस्तकत्रयपाठः वसुपूर्णमिति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः रत्नपूर्णमिति घ, चिह्नितपुस्तकपाठः कङ्को द्विजो ह्य् अभूच्छ्रेष्ठ इति ख,चिह्नितपुस्तकपाठः बृहन्नलार्जुनो भार्या सैरिन्ध्री यमजौ तथा अन्यनाम्ना भीमसेनः कीचकञ्चाबधीन्निशि

‘ന ഇതി’—ഗ ശാഖയിലെ ചിഹ്നിത ഹസ്തപ്രതിയിലെ പാഠം. ‘ദ്രൗപദീം പഞ്ച പാണ്ഡവാഃ’—ഖ, ഗ, ങ ശാഖകളിലെ ചിഹ്നിത ഹസ്തപ്രതികളുടെ പാഠം. ‘വസുപൂർണം’—ഖ ശാഖ പാഠം; ‘രത്നപൂർണം’—ഘ ശാഖ പാഠം. ‘കങ്കോ ദ്വിജോ ഹ്യഭൂച്ഛ്രേഷ്ഠഃ’—ഖ ശാഖ പാഠം. കഥയിൽ: അർജുനൻ ബൃഹന്നലാ; ഭാര്യ സൈരിന്ധ്രീ; യമജരും അതുപോലെ; ഭീമസേനൻ മറ്റൊരു നാമത്തിൽ രാത്രിയിൽ കീചകനെ വധിച്ചു.

Verse 24

द्रौपदीं हर्तुकामं तं अर्जुनश्चाजयत् कुरून् कुर्वतो गोग्रहादींश् च तैर् ज्ञाताः पाण्डवा अथ

ദ്രൗപദിയെ അപഹരിക്കുവാൻ ആഗ്രഹിച്ച ആ മനുഷ്യനെ അർജുനൻ ജയിച്ചു; കൂടാതെ ഗോഗ്രഹണാദി ചെയ്തുകൊണ്ടിരുന്ന കുരുക്കളെയും പരാജയപ്പെടുത്തി. അപ്പോൾ പാണ്ഡവർ അവരാൽ തിരിച്ചറിയപ്പെട്ടു.

Verse 25

सुभद्रा कृष्णभगिनी अर्जुनात्समजीजनत् अभिमन्युन्ददौ तस्मै विराटश्चोत्तरां सुताम्

കൃഷ്ണന്റെ സഹോദരി സുഭദ്ര അർജുനനാൽ അഭിമന്യുവിനെ പ്രസവിച്ചു; വിരാടൻ അവനു തന്റെ പുത്രി ഉത്തരയെ വിവാഹമായി നൽകി।

Verse 26

सप्ताक्षौहिणीश आसीद्धर्मराजो रणाय सः कृष्णो दूतोब्रवीद् गत्वा दुर्योधनममर्षणम्

ധർമ്മരാജ യുദ്ധിഷ്ഠിരന് യുദ്ധത്തിനായി ഏഴ് അക്ഷൗഹിണി സേനകൾ ഉണ്ടായിരുന്നു; ദൂതനായി കൃഷ്ണൻ ചെന്നു ക്രോധിയായ ദുര്യോധനനോട് സംസാരിച്ചു।

Verse 27

एकादशाक्षौहिणीशं नृपं दुर्योधनं तदा युधिष्ठिरायार्धराज्यं देहि ग्रामांश् च पञ्च वा

അപ്പോൾ പതിനൊന്ന് അക്ഷൗഹിണികളുടെ അധിപനായ രാജാവ് ദുര്യോധനനോട്—യുദ്ധിഷ്ഠിരന് അർദ്ധരാജ്യം നൽകുക, അല്ലെങ്കിൽ കുറഞ്ഞത് അഞ്ചു ഗ്രാമങ്ങളെങ്കിലും നൽകുക എന്നു പറഞ്ഞു।

Verse 28

युध्यस्व वा वचः श्रुत्वा कृष्णमाह सुयोधनः भूसूच्यग्रं न दास्यामि योत्स्ये सङ्ग्रहणोद्यतः

ആ വാക്കുകൾ കേട്ട് സുയോധനൻ കൃഷ്ണനോട് പറഞ്ഞു—എങ്കിൽ യുദ്ധം ചെയ്യുക! ഭൂമിയിൽ സൂചിയുടെ അഗ്രംത്രയും ഞാൻ നൽകുകയില്ല; സേനയെ കൂട്ടിച്ചേർത്ത് യുദ്ധത്തിന് ദൃഢനിശ്ചയത്തോടെ ഒരുങ്ങിയിരിക്കുന്നു।

Verse 29

विश्वरूपन्दर्शयित्वा अधृष्यं विदुरार्चितः प्रागाद्युधिष्ठिरं प्राह योधयैनं सुयोधनम्

അപ്രതിരോധ്യമായ വിശ്വരൂപം കാണിച്ച ശേഷം, വിദുരൻ ആദരിച്ചവനായി, അദ്ദേഹം യുദ്ധിഷ്ഠിരന്റെ അടുക്കൽ ചെന്നു—സുയോധനനെ യുദ്ധത്തിലേക്ക് നയിക്കൂ എന്നു പറഞ്ഞു।