Previous Verse
Next Verse

Shloka 39

स्वाध्याय-योगोपदेशः तथा केशिध्वज-खाण्डिक्य-उपाख्यानम्

Yoga through Study and Restraint; The Keśidhvaja–Khāṇḍikya Narrative Frame

स जगाम ततो भूयो रथम् आरुह्य पार्थिवः मैत्रेय दुर्गगहनं खाण्डिक्यो यत्र संस्थितः

sa jagāma tato bhūyo ratham āruhya pārthivaḥ maitreya durgagahanaṃ khāṇḍikyo yatra saṃsthitaḥ

ແລ້ວ, ໂອ ໄມເຕຣຍ, ກະສັດໄດ້ຂຶ້ນລົດຮົບອີກຄັ້ງ ແລະມຸ່ງໄປຫາປ່າທຶບອັນຍາກຝ່າ ທີ່ຄານຑິກຍະຕັ້ງຢູ່।

सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
जगामwent
जगाम:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन (Singular)
ततःthen; from there
ततः:
Adhikarana (Context/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)
भूयःagain; further
भूयः:
Kriya-visheshana (Adverbial modifier)
TypeIndeclinable
Rootभूयस् (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)
रथम्chariot
रथम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootरथ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)
आरुह्यhaving mounted
आरुह्य:
Purvakala-kriya (Prior action)
TypeVerb
Rootआ-रुह् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (Gerund/Absolutive), पूर्वकाले (having done)
पार्थिवःthe king
पार्थिवः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपार्थिव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
मैत्रेयO Maitreya
मैत्रेय:
Sambodhana (Address)
TypeNoun
Rootमैत्रेय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन (Singular)
दुर्गगहनम्a difficult, dense (place); an impassable thicket
दुर्गगहनम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदुर्ग + गहन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)
खाण्डिक्यःKhāṇḍikya
खाण्डिक्यः:
Adhikarana (Locative sense via relative clause)
TypeNoun
Rootखाण्डिक्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
यत्रwhere
यत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय; सम्बन्धबोधक-क्रियाविशेषण (relative adverb: where)
संस्थितःwas stationed; stood
संस्थितः:
Kriya (State/क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्-स्था (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (Past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

Sage Parāśara (narrating to Maitreya)

Speaker: Parasara

Teaching: Historical

Quality: authoritative

M
Maitreya
K
King (Pārthiva)
K
Khāṇḍikya

FAQs

It highlights the royal resolve to pursue duty even into perilous, uncivilized spaces—an emblem of dharma extending beyond comfort and safety.

Parāśara continues a sequential, action-based chronicle—moving the story forward through clear transitions (“then… again… having mounted the chariot”), typical of Vaṃśānucarita passages.

Even when Vishnu is not named in a given verse, the dynastic history is framed as unfolding under cosmic order sustained by Vishnu—kingship and fate operate within that larger sovereign reality.