Vamana Purana — Sukeshi's Inquiry into Dharma, Shloka 37
Sukeshi’s Inquiry into Dharma: The Seven Dvipas and the Twenty-One Hells
Devanagari script
अहो महात्मा बलवाञ्जलेशः संचूर्णयन् दैत्यभटं सवाहम् पाशेन बद्ध्वा गदया निहन्ति यथा पशुं वाजिमखे महेन्द्रः
Transliteration
aho mahātmā balavāñjaleśaḥ saṃcūrṇayan daityabhaṭaṃ savāham pāśena baddhvā gadayā nihanti yathā paśuṃ vājimakhe mahendraḥ
Translation
“Ah! How great-souled and powerful is the Lord of the waters! Crushing the Daitya warriors along with their mounts/vehicles, he binds them with his noose and strikes them down with his mace—like Mahendra (Indra) slays an animal in the horse-sacrifice.”
Word by Word
अहोah!/indeed!
अहो:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootअहो (अव्यय)
Formविस्मय/प्रशंसा-सूचक निपात (interjection)
महात्माgreat-souled one
महात्मा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमहात्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः (महान् आत्मा यस्य/महान् आत्मा)
बलवान्strong
बलवान्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootबलवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
जलेशःlord of waters (Varuṇa)
जलेशः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootजल-ईश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (जलस्य ईशः)
संचूर्णयन्crushing
संचूर्णयन्:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootसम्+चूर्णय् (धातु)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त (present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
दैत्यभटम्the demon-soldier
दैत्यभटम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootदैत्य-भट (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (दैत्यस्य भटः)
सवाहम्together with his mount
सवाहम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootस+वाह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘सहितम्’ (with his mount/vehicle)
पाशेनwith a noose
पाशेन:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootपाश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (करण), एकवचन
बद्ध्वाhaving bound
बद्ध्वा:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootबन्ध् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय-भावकृदन्त (त्वान्त/gerund); ‘having bound’
गदयाwith a mace
गदया:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootगदा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (करण), एकवचन
निहन्तिkills/slays
निहन्ति:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootनि+हन् (धातु)
Formलट् (वर्तमान/Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
यथाjust as
यथा:
Upamā (उपमा)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formउपमा/प्रकारवाचक अव्यय (as/just as)
पशुम्an animal
पशुम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपशु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन
वाजिमखेin the horse-sacrifice
वाजिमखे:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootवाजि-मख (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (वाजिनः मखः = अश्वमेधः)
महेन्द्रःMahendra (Indra)
महेन्द्रः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमहा-इन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः (महान् इन्द्रः)
Speakers
Narratorial layer not specified in input
Primary Deities
VaruṇaIndra (as comparison)
Key ThemesDaitya–Deva ConflictDivine weapons (pāśa, gadā)Ritual imagery (Aśvamedha simile)
Verse Rasa (Emotional Flavour)
{ "primaryRasa": "adbhuta", "secondaryRasa": "vira", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }