HomeVamana PuranaAdh. 22Shloka 45
Previous Verse
Next Verse

Vamana Purana — Kurukshetra & Prithudaka Tirtha, Shloka 45

Kurukshetra, Pṛthūdaka Tīrtha, and the Marriage of Saṃvaraṇa with Tapatī

समायातो ऽस्मि देवेश याचितुं त्वां महाद्युते सुतां संवरणस्यार्थे तस्य त्वं दातुमर्हसि

samāyāto 'smi deveśa yācituṃ tvāṃ mahādyute sutāṃ saṃvaraṇasyārthe tasya tvaṃ dātumarhasi

ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ມາເຖິງແລ້ວ ໂອ ຈອມເທວະທັງປວງ, ໂອ ຜູ້ມີຮັດສະໝີອັນຍິ່ງໃຫຍ່, ເພື່ອຂໍວິງວອນທ່ານ: ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ສຳວະຣະນະ ຂໍໃຫ້ປະທານທິດາຂອງທ່ານ; ທ່ານຄວນປະທານນາງໃຫ້ເຂົາ.

samāyātaḥhaving come / arrived
samāyātaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootsam-ā-√yā (धातु) + āyata/āyata? → āyata not; samāyata?; samāyāta (कृदन्त-प्रातिपदिक)
FormPast participle (क्त) from sam-ā-√yā ‘to come’, Masculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा 1), Singular (एकवचन)
asmiI am
asmi:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√as (धातु)
FormPresent (लट्), 1st person (उत्तमपुरुष), Singular (एकवचन), Parasmaipada (परस्मैपद)
deveśaO Lord of gods
deveśa:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootdeva + īśa (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Vocative (सम्बोधन), Singular (एकवचन); षष्ठी-तत्पुरुष: ‘lord of gods’
yācitumto request / to ask
yācitum:
Prayojana (प्रयोजन)
TypeVerb
Root√yāc (धातु)
FormInfinitive (तुमुन्), expresses purpose
tvāmyou
tvām:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottvad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Accusative (द्वितीया 2), Singular (एकवचन); 2nd person pronoun
mahādyuteO greatly radiant one
mahādyute:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootmahā + dyuti (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Vocative (सम्बोधन), Singular (एकवचन); karmadhāraya: ‘great’ + ‘splendor’ (epithet)
sutāma daughter
sutām:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootsutā (प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Accusative (द्वितीया 2), Singular (एकवचन)
saṃvaraṇasyaof Saṃvaraṇa
saṃvaraṇasya:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootsaṃvaraṇa (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Genitive (षष्ठी 6), Singular (एकवचन)
arthefor the sake (of)
arthe:
Prayojana (प्रयोजन)
TypeNoun
Rootartha (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Locative (सप्तमी 7), Singular (एकवचन); purpose-sense ‘for the sake of’
tasyafor him / of him
tasya:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Genitive (षष्ठी 6), Singular (एकवचन)
tvamyou
tvam:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottvad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा 1), Singular (एकवचन)
dātumto give
dātum:
Prayojana (प्रयोजन)
TypeVerb
Root√dā (धातु)
FormInfinitive (तुमुन्)
arhasiought / are worthy / should
arhasi:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√arh (धातु)
FormPresent (लट्), 2nd person (मध्यमपुरुष), Singular (एकवचन), Parasmaipada (परस्मैपद)
Sage (contextually Vasiṣṭha) addressing Sūrya
Sūrya
Marriage diplomacyRoyal legitimacy through divine allianceSage as mediator

{ "primaryRasa": "shanta", "secondaryRasa": "shringara", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

FAQs

The ethical emphasis is on righteous petitioning through proper channels: the sage acts as a dharmic intermediary, seeking consent rather than coercion, presenting marriage as a duty-bound, socially harmonizing act.

Vaṃśānucarita: the verse advances dynastic continuity by arranging a sanctioned union that will shape the lineage and its future rulers.

The request to Sūrya for his daughter symbolizes the integration of kṣatriya power (Saṃvaraṇa) with cosmic order (solar splendor), mediated by brahminical wisdom (the sage), forming the classic triad of dharma-support.