HomeVamana PuranaAdh. 22Shloka 43
Previous Verse
Next Verse

Vamana Purana — Kurukshetra & Prithudaka Tirtha, Shloka 43

Kurukshetra, Pṛthūdaka Tīrtha, and the Marriage of Saṃvaraṇa with Tapatī

ज्वलज्जटाकलापो ऽसौ दिवाकरसमीपगः शोभते वारुणिः श्रीमान् द्वितीय इव भास्करः

jvalajjaṭākalāpo 'sau divākarasamīpagaḥ śobhate vāruṇiḥ śrīmān dvitīya iva bhāskaraḥ

ດ້ວຍກຸ່ມຜົມຈະຕາທີ່ລຸກໄຟສະຫວ່າງ ແລະເຄື່ອນເຂົ້າໃກ້ດິວາກະຣະ (ພະອາທິດ) ວາຣຸນິຜູ້ສະຫງ່າງາມນັ້ນ ສ່ອງປະກາຍ ດັ່ງພາສກະຣະອີກອົງໜຶ່ງ.

jvalatblazing
jvalat:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Root√jval (धातु) + jvalat (कृदन्त-प्रातिपदिक)
FormPresent active participle (शतृ), used as first member in compound; ‘blazing’
jaṭākalāpaḥa cluster of matted locks
jaṭākalāpaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootjaṭā + kalāpa (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा 1), Singular (एकवचन); षष्ठी-तत्पुरुष: ‘of matted hair’ + ‘cluster’
asauhe
asau:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootadas (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा 1), Singular (एकवचन)
divākarasamīpagaḥbeing near the Sun
divākarasamīpagaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootdivākara + samīpa + ga (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा 1), Singular (एकवचन); तत्पुरुष: ‘near the Sun’ (divākara-samīpa) + ‘going/being’ (ga)
śobhateshines / appears splendid
śobhate:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√śubh (धातु)
FormPresent (लट्), 3rd person (प्रथमपुरुष), Singular (एकवचन), Ātmanepada (आत्मनेपद)
vāruṇiḥVāruṇi (name/epithet)
vāruṇiḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootvāruṇi (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा 1), Singular (एकवचन)
śrīmānsplendid / illustrious
śrīmān:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootśrīmat (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा 1), Singular (एकवचन)
dvitīyaḥsecond
dvitīyaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootdvitīya (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा 1), Singular (एकवचन)
ivaas if / like
iva:
Upamāna-marker (उपमानसूचक)
TypeIndeclinable
Rootiva (अव्यय)
FormParticle of comparison (उपमा-अव्यय)
bhāskaraḥthe Sun
bhāskaraḥ:
Upameya/Karta (उपमेय/कर्ता)
TypeNoun
Rootbhāskara (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा 1), Singular (एकवचन)
Narrative layer not explicit in the given verse-set (commonly Pulastya → Nārada in Vāmana Purāṇa)
Sūrya (Divākara/Bhāskara)
Ascetic radiance (tejas)Yogic splendorTheophany and comparison imageryCosmic hierarchy (approach to Sūrya)

{ "primaryRasa": "adbhuta", "secondaryRasa": "vira", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

FAQs

Tapas and yogic discipline are depicted as generating ‘tejas’ that can mirror cosmic brilliance; inner purification is presented as producing an outward luminosity recognized even in divine realms.

A descriptive cosmological/theophanic vignette aligned with Sarga-type material (depicting beings and their splendor in higher worlds), not a vaṃśa or manvantara listing.

The ‘second Sun’ metaphor signals the equivalence of spiritual illumination (tapas-tejas) with physical illumination (solar light), implying that realized ascetics participate in the same luminous principle that sustains the cosmos.