HomeVamana PuranaAdh. 15Shloka 40
Previous Verse
Next Verse

Shloka 40

Dietary Rules & PurificationDietary Rules, Purification (Śauca), and the Duties of the Householder and Forest-Dweller

नित्यस्य कर्मणो हानिः केवलं मृतजन्मसु न तु नैमित्तिकोच्छेदः कर्त्तव्यो हि कथञ्चन

nityasya karmaṇo hāniḥ kevalaṃ mṛtajanmasu na tu naimittikocchedaḥ karttavyo hi kathañcana

ໃນກໍລະນີມີມົນທິນເນື່ອງຈາກການຕາຍ ຫຼື ການເກີດ ຈະຢຸດໄດ້ພຽງແຕ່ພິທີກຳປະຈຳວັນ (nitya-karman) ເທົ່ານັ້ນ; ແຕ່ພິທີກຳຕາມໂອກາດ/ຕາມເຫດ (naimittika) ບໍ່ຄວນຖືກລະງັບໂດຍວິທີໃດໆ.

nityasyaof the daily (obligatory)
nityasya:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeAdjective
Rootnitya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग (कर्मणः इति नपुंसकस्य विशेषणम्), षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम्
karmaṇaḥof (ritual) duty/action
karmaṇaḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootkarman (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्ध
hāniḥcessation/loss
hāniḥ:
Karta (कर्ता/वाक्यविषयः)
TypeNoun
Roothāni (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; भाववाचक-संज्ञा
kevalamonly
kevalam:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootkevala (प्रातिपदिक/अव्ययीभाववत्)
Formअव्यय (क्रियाविशेषण); ‘only/merely’
mṛta-janmasuin cases of death (occasions)
mṛta-janmasu:
Adhikaraṇa (अधिकरण/सप्तमी)
TypeNoun
Rootmṛta + janman (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (‘मृतं जन्म’ = death-birth/occasion of death); नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), बहुवचन; अधिकरण
nanot
na:
Sambandha (सम्बन्ध/अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय (negation particle)
tubut
tu:
Sambandha (सम्बन्ध/अव्यय)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formअव्यय; विरोध/विशेषार्थ (but/however)
naimittika-ucchedaḥcessation of occasional (rites)
naimittika-ucchedaḥ:
Karta (कर्ता/वाक्यविषयः)
TypeNoun
Rootnaimittika + uccheda (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (नैमित्तिकस्य उच्छेदः); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
kartavyaḥto be done/should be performed
kartavyaḥ:
Vidhi (विधेय/आदेश)
TypeAdjective
Rootkṛ (धातु) + tavya (कृत्य-प्रत्यय)
Formकृत्य-प्रत्ययान्त (तव्यत्), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विधेय-विशेषण (to be done)
hiindeed
hi:
Sambandha (सम्बन्ध/अव्यय)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
Formअव्यय; हेत्वर्थ/निश्चयार्थ (indeed/for)
kathañcanain any way (at all)
kathañcana:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootkathañcana (अव्यय)
Formअव्यय; ‘in any way/at all’ (emphatic)
Unspecified in input (commonly Pulastya → Nārada as overarching frame)
Vrata/RitualsĀśauca (birth/death impurity)Nitya vs Naimittika dutiesRitual continuity

{ "primaryRasa": "shanta", "secondaryRasa": "", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

FAQs

Dharma is contextual: impurity rules may temporarily suspend routine practice, yet one must not abandon cause-based duties. The teaching prioritizes discernment (viveka) over blanket renunciation of obligation.

It belongs to Purāṇic dharma-ācāra material rather than the five classical lakṣaṇas; many Purāṇas incorporate such normative guidance alongside myth and genealogy.

The distinction implies that ‘daily rhythm’ may pause under liminal conditions (birth/death), but dharma responding to a specific sacred occasion must continue—symbolizing steadiness of moral responsibility amid life’s transitions.