Mukti-bheda-nirūpaṇa (Classification of Liberation) and Śiva as the Sole Bestower of Mokṣa

Verse 1

ऋषय ऊचुः । मुक्तिर्नाम त्वया प्रोक्ता तस्यां किं नु भवेदिह । अवस्था कीदृशी तत्र भवेदिति वदस्व नः

ພວກລິສີເວົ້າວ່າ: «ທ່ານໄດ້ກ່າວເຖິງ ‘ໂມກະ’ (ການຫຼຸດພົ້ນ) ແກ່ພວກເຮົາແລ້ວ; ແລ້ວໃນນັ້ນແທ້ໆ ມີສິ່ງໃດເກີດຂຶ້ນ? ສະພາບຂອງວິນຍານໃນພູມນັ້ນເປັນແນວໃດ? ຂໍທ່ານກ່າວໃຫ້ພວກເຮົາຟັງ»

Verse 2

सूत उवाच । मुक्तिश्चतुर्विधा प्रोक्ता श्रूयतां कथयामि वः । संसारक्लेशसंहर्त्री परमानन्ददायिनी

ສູຕະກ່າວວ່າ: “ມຸກຕິ (ຄວາມຫຼຸດພົ້ນ) ຖືກກ່າວໄວ້ວ່າມີສີ່ປະການ. ຈົ່ງຟັງ—ຂ້ອຍຈະອະທິບາຍໃຫ້ພວກເຈົ້າ. ມັນເປັນສິ່ງທີ່ທຳລາຍຄວາມທຸກຂ໌ໃນສັງສານ ແລະປະທານອານັນດະອັນສູງສຸດ.”

Verse 3

सारूप्या चैव सालोक्या सान्निध्या च तथा परा । सायुज्या च चतुर्थी सा व्रतेनानेन या भवेत्

ດ້ວຍວຣະຕະອັນສັກສິດນີ້ ຜູ້ປະຕິບັດຈະບັນລຸຄວາມໃກ້ຊິດອັນສູງສຸດສີ່ປະການກັບພຣະສິວະ: ສາຣູປະຍາ (ມີຮູບດັ່ງພຣະອົງ), ສາໂລກະຍາ (ຢູ່ໃນໂລກຂອງພຣະອົງ), ສານນິທະຍາ (ຢູ່ໃນພຣະສະນິດ), ແລະປະການທີ່ສີ່ອັນສູງສຸດ ສາຍຸຊະຍາ (ຮ່ວມເປັນໜຶ່ງກັບພຣະອົງ).

Verse 4

मुक्तेर्दाता मुनिश्रेष्ठाः केवलं शिव उच्यते । ब्रह्माद्या न हि ते ज्ञेया केवलं च त्रिवर्गदाः

ໂອ ບັນດາມຸນີຜູ້ປະເສີດ, ຜູ້ປະທານມຸກຕິ ຖືກກ່າວວ່າເປັນພຣະສິວະແຕ່ຜູ້ດຽວ. ພຣະພຣະຫມາ ແລະເທວະອື່ນໆ ບໍ່ຄວນເຂົ້າໃຈວ່າເປັນຜູ້ໃຫ້ການຫຼຸດພົ້ນ; ພວກເຂົາໃຫ້ໄດ້ແຕ່ຕຣິວັກກະ (ທັມມະ, ອັດຖະ, ກາມະ) ເທົ່ານັ້ນ.

Verse 5

ब्रह्माद्यास्त्रिगुणाधीशाश्शिवस्त्रिगुणतः परः । निर्विकारी परब्रह्म तुर्यः प्रकृतितः परः

ພຣະພຣະຫມາ ແລະ ເທວະອື່ນໆ ເປັນຜູ້ຄອງສາມກຸນ; ແຕ່ ພຣະສິວະ ຢູ່ເຫນືອສາມກຸນ. ພຣະອົງແມ່ນພຣະພຣະຫມັນສູງສຸດອັນບໍ່ແປປ່ຽນ—ຕຸຣິຍະ (ທີ່ສີ່) ເຫນືອປຣະກຣິຕິເອງ.

Verse 6

ज्ञानरूपोऽव्ययः साक्षी ज्ञानगम्योऽद्वयस्स्वयम् । कैवल्यमुक्तिदस्सोऽत्र त्रिवर्गस्य प्रदोऽपि हि

ພຣະອົງເປັນຮູບແຫ່ງຈິດຮູ້ ບໍ່ເສື່ອມສະລາຍ ແລະເປັນພະຍານພາຍໃນ. ພຣະອົງບັນລຸໄດ້ດ້ວຍຍານອັນແທ້ ແລະເປັນອະດວຍດ້ວຍພຣະອົງເອງ. ພຣະອົງປະທານມຸກຕິແຫ່ງໄກວັລຍະ ແລະຍັງປະທານຕຣິວັກ—ທັມມະ, ອັດຖະ, ກາມະ—ອີກດ້ວຍ.

Verse 7

कैवल्याख्या पंचमी च दुर्लभा सर्वथा नृणाम् । तल्लक्षणं प्रवक्ष्यामि श्रूयतामृषिसत्तमाः

ຕິຖີວັນທີຫ້າແຫ່ງຈັນທະຄະຕິ ທີ່ເອີ້ນວ່າ «ໄກວັນຍາ» ອັນນຳໄປສູ່ຄວາມຫຼຸດພົ້ນ ແທ້ຈິງແລ້ວຫາຍາກຍິ່ງສຳລັບມະນຸດ. ບັດນີ້ຂ້າພະເຈົ້າຈະກ່າວລັກສະນະຂອງມັນ—ຈົ່ງຟັງເຖີດ ໂອ ຣິສີຜູ້ປະເສີດທັງຫຼາຍ।

Verse 8

उत्पद्यते यतः सर्वं येनैतत्पाल्यते जगत् । यस्मिंश्च लीयते तद्धि येन सर्वमिदं ततम्

ພຣະອົງຜູ້ເປັນຈອມເຈົ້າສູງສຸດນັ້ນ ຈາກພຣະອົງທຸກສິ່ງເກີດຂຶ້ນ, ໂດຍພຣະອົງໂລກນີ້ຖືກອຸປະຖຳ, ແລະໃນພຣະອົງມັນລະລາຍຄືນ. ແທ້ຈິງແລ້ວ ໂດຍພຣະອົງນີ້ເອງ ທຸກສິ່ງຖືກແຜ່ຊຶມປົກຄຸມໄປທົ່ວ.

Verse 9

तदेव शिवरूपं हि पठ्यते च मुनीश्वराः । सकलं निष्कलं चेति द्विविधं वेदवर्णितम्

ນັ້ນແຫຼະແມ່ນຮູບອັນແທ້ຂອງພຣະສິວະ ໂອ ບັນດາມຸນີຜູ້ສູງສົ່ງ. ພຣະເວດາກ່າວວ່າ ມີສອງປະເພດ—ຮູບປາກົດ (ສະກະລະ) ແລະ ອະປາກົດ (ນິສະກະລະ).

Verse 10

विष्णुना तच्च न ज्ञातं ब्रह्मणा न च तत्तथा । कुमाराद्यैश्च न ज्ञातं न ज्ञातं नारदेन वै

ຄວາມເປັນຈິງນັ້ນ ແມ່ນແຕ່ພຣະວິສະນຸກໍບໍ່ຮູ້ ແລະພຣະພຣະຫມາກໍບໍ່ຮູ້ໃນທຳນອງນັ້ນ. ສະນັດກຸມາຣະ ແລະກຸມາຣະອື່ນໆກໍບໍ່ຮູ້; ແທ້ຈິງແລ້ວ ນາຣະດະກໍບໍ່ຮູ້ເຊັ່ນກັນ.

Verse 11

शुकेन व्यास पुत्रेण व्यासेन च मुनीश्वरैः । तत्पूर्वैश्चाखिलैर्देवैर्वेदैः शास्त्रैस्तथा न हि

ເລື່ອງອັນສັກສິດນີ້ ໄດ້ຮັບການຢືນຢັນໂດຍ ຊຸກະ ບຸດຂອງວຽາສະ, ໂດຍວຽາສະເອງ ແລະໂດຍບັນດາມຸນີຜູ້ສູງສົ່ງ. ຍັງມີເທວະດາໃນກ່ອນການທັງປວງ ພ້ອມດ້ວຍພຣະເວດາ ແລະຊາສະຕຣາ ຮັບຮອງ—ບໍ່ມີຂໍ້ສົງໄສເລີຍ.

Verse 12

सत्यं ज्ञानमनंतं च सच्चिदानन्दसंज्ञितम् । निर्गुणो निरुपाधिश्चाव्ययः शुद्धो निरंजनः

ພຣະອົງແມ່ນຄວາມຈິງ ແລະປັນຍາຮູ້ຕື່ນ ອັນອະນັນຕະ; ແລະເປັນທີ່ຮູ້ຈັກວ່າ ສັດ–ຈິດ–ອານັນດະ (Sat–Cit–Ānanda) ຄື ການມີຢູ່–ສະຕິຮູ້–ຄວາມປິຕິ. ພຣະອົງເຫນືອກວ່າກຸນະ ປາດສະຈາກອຸປາທິ, ບໍ່ເສື່ອມສະລາຍ, ບໍລິສຸດ ແລະນິຣັນຈະນະ ບໍ່ມີມົນທິນເກາະຕິດ.

Verse 13

न रक्तो नैव पीतश्च न श्वेतो नील एव च । न ह्रस्वो न च दीर्घश्च न स्थूलस्सूक्ष्म एव च

ພຣະເຈົ້າສູງສຸດ ບໍ່ແມ່ນສີແດງ ບໍ່ແມ່ນສີເຫຼືອງ; ບໍ່ແມ່ນສີຂາວ ບໍ່ແມ່ນສີຟ້າ. ບໍ່ສັ້ນ ບໍ່ຍາວ; ບໍ່ຫຍາບ ບໍ່ລະອຽດ—ພຣະອົງເກີນກວ່າຮູບຮ່າງທີ່ວັດໄດ້ທັງປວງ.

Verse 14

यतो वाचो निवर्तंते अप्राप्य मनसा सह । तदेव परमं प्रोक्तं ब्रह्मैव शिवसंज्ञकम्

ຄວາມເປັນຈິງນັ້ນ ທີ່ຖ້ອຍຄຳຕ້ອງຖອນກັບ ເພາະບໍ່ອາດເຂົ້າເຖິງໄດ້ ພ້ອມທັງໃຈ—ນັ້ນແຫຼະຖືກກ່າວວ່າເປັນສູງສຸດ. ມັນແມ່ນພຣະພຣະມັນ (Brahman) ເອງ ທີ່ຮູ້ຈັກໃນນາມ «ສິວະ».

Verse 15

आकाशं व्यापकं यद्वत्तथैव व्यापकन्त्विदम् । मायातीतं परात्मानं द्वन्द्वातीतं विमत्सरम्

ດັ່ງອາກາດ (ākāśa) ທີ່ແຜ່ຊຶມທົ່ວໄປ ສິ່ງນີ້ກໍແຜ່ຊຶມທົ່ວໄປເຊັ່ນກັນ. ມັນແມ່ນພຣະອາດຕະມາສູງສຸດ (Paramātman) ເກີນກວ່າມາຍາ (Māyā), ເກີນກວ່າຄູ່ຕົວຕົນທັງປວງ, ແລະບໍ່ມີຄວາມອິດສາຫຼືແຂ່ງຂັນ.

Verse 16

तत्प्राप्तिश्च भवेदत्र शिवज्ञानोदयाद्ध्रुवम् । भजनाद्वा शिवस्यैव सूक्ष्ममत्या सतां द्विजाः

ໂອ ຜູ້ເກີດສອງຄັ້ງ (dvija) ຜູ້ມີຈິດໃຈສັນຕິ, ການເຂົ້າເຖິງ “ນັ້ນ” ໃນເລື່ອງນີ້ ຍ່ອມເກີດແນ່ນອນຈາກການຮຸ່ງເຮືອງຂອງຄວາມຮູ້ແຫ່ງພຣະສິວະ. ຫຼືອີກທາງໜຶ່ງ ກໍໄດ້ຈາກການບູຊາພຣະສິວະແຕ່ຜູ້ດຽວ ດ້ວຍປັນຍາລະອຽດແລະຮູ້ທັນ.

Verse 17

ज्ञानं तु दुष्करं लोके भजनं सुकरं मतम् । तस्माच्छिवं च भजत मुक्त्यर्थमपि सत्तमाः

ໃນໂລກນີ້ ປັນຍາອັນນໍາໄປສູ່ການຫຼຸດພົ້ນ ແທ້ຈິງໄດ້ມາຍາກ; ແຕ່ການບູຊາດ້ວຍຄວາມສັດທາ (ພະຊະນ) ຖືກເຫັນວ່າງ່າຍ. ດັ່ງນັ້ນ ໂອ ຜູ້ດີເລີດໃນຄົນດີ ຈົ່ງນະມັດສະການພຣະສິວະ ແມ່ນແຕ່ເພື່ອໂມກສະກໍຕາມ।

Verse 18

शिवो हि भजनाधीनो ज्ञानात्मा मोक्षदः परः । भक्त्यैव बहवः सिद्धा मुक्तिं प्रापुः परां मुदा

ແທ້ຈິງ ພຣະສິວະຖືກຊະນະໃຈໄດ້ດ້ວຍການບູຊາດ້ວຍພັກຕິ; ພຣະອົງແມ່ນສານະຂອງຍານທິບ ແລະເປັນຜູ້ປະທານໂມກສະອັນສູງສຸດ. ດ້ວຍພັກຕິຢ່າງດຽວ ຫຼາຍຄົນໄດ້ສໍາເລັດສິດທິ ແລະດ້ວຍຄວາມປິຕິ ໄດ້ບັນລຸເສຣີພາບສູງສຸດ (ໂມກສະ)។

Verse 19

ज्ञानमाता शंभुभक्तिर्मुक्तिभुक्तिप्रदा सदा । सुलभा यत्प्रसादाद्धि सत्प्रेमांकुर लक्षणा

ພັກຕິຕໍ່ພຣະສັມພູ (Śambhu) ແມ່ນແມ່ຂອງຍານແທ້; ມັນປະທານທັງຄວາມສຸກໃນໂລກ ແລະໂມກສະຢູ່ເສມອ. ໂດຍພຣະກະລຸນາຂອງພຣະອົງ ມັນເກີດຂຶ້ນໄດ້ງ່າຍ ແລະຮູ້ໄດ້ຈາກການງອກງາມຂອງຄວາມຮັກແທ້ຕໍ່ພຣະສິວະໃນໃຈ।

Verse 20

सा भक्तिर्विविधा ज्ञेया सगुणा निर्गुणा द्विजाः । वैधी स्वाभाविकी याया वरा सासा स्मृता परा

ໂອ ພວກທະວິຊະ (ຜູ້ເກີດສອງຄັ້ງ) ຈົ່ງຮູ້ວ່າ ພັກຕິມີຫຼາຍຮູບແບບ—ທັງສະກຸນ (ມີຄຸນລັກສະນະ) ແລະນິຣກຸນ (ເຫນືອຄຸນລັກສະນະ). ຈະເປັນພັກຕິຕາມພິທີກົດລະບຽບ (vaidhī) ຫຼືເກີດຂຶ້ນໂດຍທໍາມະຊາດ (svābhāvikī) ຮູບໃດທີ່ປະເສີດກວ່າ—ນັ້ນແຫຼະຖືກຈື່ຈໍາວ່າເປັນພັກຕິສູງສຸດ।

Verse 21

नैष्ठिक्यनैष्ठिकीभेदाद्विविधैव हि कीर्तिता । षड्विधा नैष्ठिकी भेदाद्द्वितीयैकविधा स्मृता

ເນື່ອງຈາກຄວາມແຕກຕ່າງລະຫວ່າງຄວາມມັ້ນຄົງທົ່ວໄປ ແລະຄວາມມັ້ນຄົງແບບ Naiṣṭhikī ຈຶ່ງຖືກປະກາດວ່າມີສອງປະເພດ. ໃນນັ້ນ Naiṣṭhikī ຖືກກ່າວວ່າມີຫົກປະເພດຕາມການແບ່ງຍ່ອຍພາຍໃນ, ແຕ່ປະເພດທີສອງ (ອີກປະເພດ) ຖືກຈື່ຈໍາວ່າມີພຽງປະເພດດຽວ.

Verse 22

विहिताविहिताभेदात्तामनेकां विदुर्बुधाः । तयोर्बहुविधत्वाच्च विस्तारो न हि वर्ण्यते

ເນື່ອງຈາກການແຍກວ່າ «ຖືກບັນຍັດ» ແລະ «ບໍ່ຖືກບັນຍັດ» ນັກປັນຍາຈຶ່ງຮູ້ວ່າການປະຕິບັດນັ້ນມີຫຼາຍປະເພດ. ແລະເພາະທັງສອງຝ່າຍມີຫຼາຍຮູບແບບ, ການຂະຫຍາຍລາຍລະອຽດຈຶ່ງບໍ່ໄດ້ກ່າວໄວ້ທີ່ນີ້.

Verse 23

ते नवांगे उभे ज्ञेये श्रवणादिकभेदतः । सुदुष्करे तत्प्रसादं विना च सुकरे ततः

ຈົ່ງຮູ້ວ່າທັງສອງແນວທາງເປັນ «ເກົ້າອົງປະກອບ» ແຍກຕ່າງກັນຕາມການຟັງແລະການປະຕິບັດອື່ນໆ. ບໍ່ມີພຣະກະລຸນາຂອງພຣະອົງແລ້ວ ມັນຍາກຢ່າງຫຼາຍ; ແຕ່ໂດຍພຣະກະລຸນານັ້ນ ມັນກໍກາຍເປັນງ່າຍ.

Verse 24

भक्तिज्ञाने न भिन्ने हि शंभुना वर्णिते द्विजाः । तस्माद्भेदो न कर्तव्यस्तत्कर्तुस्सर्वदा सुखम्

ໂອ ທ່ານຜູ້ເກີດສອງຄັ້ງ (ພຣາຫມັນ) ທັງຫຼາຍ, ພຣະສັມພູ (ພຣະສິວະ) ໄດ້ປະກາດແລ້ວວ່າ ພັກຕິ (ຄວາມສັດທາບູຊາ) ແລະ ຍານ (ປັນຍາວິນຍານ) ບໍ່ແຍກຈາກກັນແທ້. ດັ່ງນັ້ນຢ່າແບ່ງແຍກ; ຜູ້ປະຕິບັດໃຫ້ກົມກຽວຈະມີຄວາມສຸກທຸກເວລາ.

Verse 25

विज्ञानं न भवत्येव द्विजा भक्तिविरोधिनः । शंभुभक्तिकरस्यैव भवेज्ज्ञानोदयो द्रुतम्

ໂອ ທ່ານຜູ້ເກີດສອງຄັ້ງ, ຄວາມຮູ້ແທ້ບໍ່ເກີດຂຶ້ນໃນຜູ້ທີ່ຕໍ່ຕ້ານພັກຕິ. ແຕ່ຜູ້ທີ່ບໍາເພັນພັກຕິຕໍ່ ພຣະສັມພູ (Śambhu) ການຕື່ນຂຶ້ນຂອງຍານປົດປ່ອຍຈະມາໄວດັ່ງສາຍຟ້າ.

Verse 26

तस्माद्भक्तिर्महेशस्य साधनीया मुनीश्वराः । तयैव निखिलं सिद्धं भविष्यति न संशयः

ດັ່ງນັ້ນ ໂອ ມຸນີຜູ້ປະເສີດ, ພັກຕິຕໍ່ ພຣະມະເຫສະ (Mahesha) ຄວນບໍາເພັນຢ່າງຈິງຈັງ. ໂດຍພັກຕິນັ້ນແຕ່ຢ່າງດຽວ ທຸກສິ່ງຈະສໍາເລັດ—ບໍ່ມີຂໍ້ສົງໄສ.

Verse 27

इति पृष्टं भवद्भिर्यत्तदेव कथितं मया । तच्छुत्वा सर्वपापेभ्यो मुच्यते नात्र संशयः

ດັ່ງນັ້ນ ສິ່ງທີ່ພວກເຈົ້າຖາມມາ ຂ້ອຍໄດ້ກ່າວໃຫ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງແລ້ວ. ຜູ້ໃດໄດ້ຟັງ ຍ່ອມພົ້ນຈາກບາບທັງປວງ—ບໍ່ມີຄວາມສົງໄສໃນຂໍ້ນີ້.

Verse 41

इति श्रीशिवमहापुराणे चतुर्थ्यां कोटिरुद्रसंहितायां मुक्तिनिरूपणं नामैकचत्वारिंशोऽध्यायः

ດັ່ງນີ້ ໃນ «ສີຣີ-ຊິວະ ມະຫາປຸຣານະ» ອັນສັກສິດ ໃນພາກທີ່ສີ່ «ໂກຕິຣຸດຣະສັມຫິຕາ» ບົດທີ 41 ຊື່ «ມຸກຕິນິຣູປະນະ» ອັນເປັນການອະທິບາຍເລື່ອງການຫຼຸດພົ້ນ (ໂມກສະ) ກໍສິ້ນສຸດລົງແລ້ວ.