Gautama–Ahalyā-Upākhyāna: Durbhikṣa, Tapas, and Varuṇa’s Boon (गौतमाहल्योपाख्यानम्)

Verse 1

सूत उवाच । श्रूयतामृषयः श्रेष्ठाः कथां पापप्रणाशिनीम् । कथयामि यथा व्यासात्सद्गुरोश्च श्रुता मया

ສູຕະກ່າວວ່າ: «ຂໍໃຫ້ຟັງເຖີດ ໂອ ບັນດາລິສີຜູ້ປະເສີດ ເລື່ອງລາວອັນທຳລາຍບາບນີ້. ຂ້າພະເຈົ້າຈະເລົ່າຕາມທີ່ໄດ້ຍິນມາຈາກ ວຽາສະ ແລະຈາກຄູບາອາຈານຜູ້ແທ້ຂອງຂ້າພະເຈົ້າ»។

Verse 2

पुरा ऋषिवरश्चासीद्गौतमो नाम विश्रुतः । अहल्या नाम तस्यासीत्पत्नी परमधार्मिकी

ໃນການກ່ອນການ ມີລິສີຜູ້ປະເສີດອົງໜຶ່ງ ມີນາມວ່າ ໂກຕະມະ ອັນໂດ່ງດັງ. ພັນລະຍາຂອງທ່ານຊື່ ອະຫະລະຍາ ເປັນຜູ້ຊອບທຳສູງສຸດ ແລະຍຶດມັ່ນໃນທຳມະຢ່າງຍິ່ງ।

Verse 3

दक्षिणस्यां दिशि हि यो गिरिर्ब्रह्मेति संज्ञकः । तत्र तेन तपस्तप्तं वर्षाणाम युतं तथा

ແທ້ຈິງແລ້ວ ທາງທິດໃຕ້ມີພູໜຶ່ງ ມີນາມວ່າ «ພຣະພຣະຫມາ»। ທີ່ນັ້ນ ທ່ານໄດ້ບຳເນັດຕະປະສະຍາອັນເຂັ້ມງວດ ຕະຫຼອດເວລາສິບພັນປີ ດັ່ງທີ່ເລົ່າກັນ.

Verse 4

कदाचिच्च ह्यनावृष्टिरभवत्तत्र सुव्रताः । वर्षाणां च शतं रौद्री लोका दुःखमुपागताः

ຄັ້ງໜຶ່ງ ໂອ ຜູ້ມີວັດຕະປະຕິບັດອັນດີ ທີ່ນັ້ນເກີດຄວາມແຫ້ງແລ້ງອັນນ່າຢ້ານ. ແລະຕະຫຼອດໜຶ່ງຮ້ອຍປີເຕັມ ໂລກທັງຫຼາຍຕົກຢູ່ໃນຄວາມທຸກທໍລະມານ.

Verse 5

आर्द्रं च पल्लवं न स्म दृश्यते पृथिवीतले । कुतो जलं विदृश्येत जीवानां प्राणधारकम्

ເທິງໜ້າພື້ນດິນ ແມ່ນແຕ່ຍອດອ່ອນຊຸ່ມຊື່ນກໍບໍ່ປາກົດໃຫ້ເຫັນ. ແລ້ວນ້ຳ—ຜູ້ຄ້ຳຈຸນລົມຫາຍໃຈຂອງສັດທັງປວງ—ຈະປາກົດໄດ້ແນວໃດ?

Verse 6

गौतमोऽपि स्वयं तत्र वरुणार्थे तपश्शुभम् । चकार चैव षण्मासं प्राणायामपरायणः

ທີ່ນັ້ນ ໂກຕະມະເອງກໍໄດ້ປະຕິບັດຕະປະອັນເປັນມົງຄຸນ ເພື່ອພຣະວະຣຸນະ; ແລະຕະຫຼອດຫົກເດືອນ ທ່ານໄດ້ອຸທິດໃຈທັງໝົດໃຫ້ແກ່ການຝຶກປຣານາຍາມ (ວິໄນລົມຫາຍໃຈ)។

Verse 7

तां दृष्ट्वा चर्षयो विप्राः प्राणायामपरायणाः । ध्यानेन च तदा केचित्कालं निन्युस्सुदारुणम्

ເມື່ອເຫັນພຣະປາກົດອັນນ່າຄາລົບນ່າຢ້ານນັ້ນ ບັນດາລິສີພຣາຫມັນຜູ້ອຸທິດໃຈໃຫ້ປຣານາຍາມ ແລະບາງທ່ານຢູ່ໃນສະມາທິລຶກ ໄດ້ຜ່ານເວລາອັນນ່າສະພຶງກົວນັ້ນ ໂດຍການຊຶມຊັບໂຢກະ ຕັ້ງໃຈໄວ້ໃນພຣະສິວະ.

Verse 9

ततश्च वरुणस्तस्मै वरं दातुं समागताः । प्रसन्नोऽस्मि वरं ब्रूहि ददामि च वचोऽब्रवीत्

ຕໍ່ມາ ພຣະວຣຸນະໄດ້ມາຫາເຂົາເພື່ອປະທານພອນ ແລະກ່າວວ່າ: “ເຮົາພໍໃຈແລ້ວ; ຈົ່ງບອກພອນທີ່ເຈົ້າປາຖະໜາ, ເຮົາຈະປະທານໃຫ້,” ເຊັ່ນນັ້ນພຣະອົງໄດ້ກ່າວ.

Verse 10

ततश्च गौतमस्तं वै वृष्टिं च प्रार्थयत्तदा । ततस्स वरुणस्तं वै प्रत्युवाच मुनिं द्विजाः

ຕໍ່ມາ ມຸນີໂກຕະມະ ໄດ້ອະທິຖານຂໍໃຫ້ຝົນຕົກຈາກພຣະອົງນັ້ນ. ແລ້ວ ພຣະວະຣຸນະ ໄດ້ຕອບກັບມຸນີນັ້ນ—ໂອ ທະວິຊະທັງຫຼາຍ—ຕາມຄໍາຂໍຂອງທ່ານ.

Verse 11

वरुण उवाच । देवाज्ञां च समुल्लंघ्य कथं कुर्यामहं च ताम् । अन्यत्प्रार्थय सुज्ञोऽसि यदहं करवाणि ते

ພຣະວະຣຸນະກ່າວວ່າ: «ຂ້າພະເຈົ້າຈະເຮັດໄດ້ແນວໃດ ໂດຍລະເມີດຄໍາສັ່ງຂອງເທວະ? ຂໍຈົ່ງອະທິຖານຂໍອື່ນ. ທ່ານເປັນຜູ້ຮູ້—ຈົ່ງບອກວ່າຂ້າພະເຈົ້າຄວນເຮັດຫຍັງໃຫ້ທ່ານ»។

Verse 12

सूत उवाच । इत्येतद्वचनं तस्य वरुणस्य महात्मनः । परोपकारी तच्छुत्वा गोतमो वाक्यमब्रवीत

ສູຕະກ່າວວ່າ: ເມື່ອໄດ້ຍິນຖ້ອຍຄໍາຂອງພຣະວະຣຸນະ ຜູ້ມີຈິດໃຫຍ່ນັ້ນແລ້ວ, ມຸນີໂກຕະມະ ຜູ້ເກື້ອກູນຜູ້ອື່ນ ຈຶ່ງກ່າວຕອບຄືນ.

Verse 13

गौतम उवाच । यदि प्रसन्नो देवेश यदि देयो वरो मम । यदहं प्रार्थयाम्यद्य कर्तव्यं हि त्वया तथा

ໂກຕະມະກ່າວວ່າ: «ໂອ ພຣະເຈົ້າແຫ່ງເທວະທັງປວງ, ຖ້າພຣະອົງພໍພຣະໄທ ແລະ ຖ້າຈະປະທານພອນໃຫ້ຂ້າພະເຈົ້າ, ສິ່ງໃດທີ່ຂ້າພະເຈົ້າອະທິຖານຂໍໃນມື້ນີ້ ຂໍໃຫ້ພຣະອົງກະທຳໃຫ້ສຳເລັດຕາມນັ້ນ»

Verse 14

यतस्त्वं जलराशीशस्तस्माद्देयं जलं मम । अक्षयं सर्वदेवेश दिव्यं नित्यफलप्रदम्

ເນື່ອງຈາກພຣະອົງເປັນຈອມເຈົ້າແຫ່ງມະຫານ້ຳ ແລະ ທະເລຫຼວງ, ດັ່ງນັ້ນຂ້າພະເຈົ້າຂໍຖວາຍນ້ຳນີ້ແດ່ພຣະອົງ. ໂອ ຈອມເຈົ້າແຫ່ງເທວະທັງປວງ, ຂໍໃຫ້ການຖວາຍອັນທິບນີ້ບໍ່ຮູ້ສິ້ນ ແລະ ໃຫ້ຜົນອັນເປັນນິດຕະການບໍ່ຂາດສາຍ.

Verse 15

सूत उवाच । इति संप्रार्थितस्तेन वरुणो गौतमेन वै । उवाच वचनं तस्मै गर्तश्च क्रियतां त्वया

ສູຕະເວົ້າວ່າ: ເມື່ອຖືກພຣະມຸນີ ໂກຕະມະ ອ້ອນວອນຢ່າງສຸດໃຈ ພຣະວຣຸນະຈຶ່ງກ່າວວ່າ “ດັ່ງນັ້ນ ເຈົ້າຈົ່ງເຮັດຫຼຸມ (ກຣະຕະ) ເຖີດ”។

Verse 16

इत्युक्ते च कृतस्तेन गर्त्तो हस्तप्रमाणतः । जलेन पूरितस्तेन दिव्येन वरुणेन सः

ເມື່ອໄດ້ຍິນດັ່ງນັ້ນ ລາວຈຶ່ງຂຸດຫຼຸມຂະໜາດເທົ່າມືໜຶ່ງ. ແລ້ວຈຶ່ງເຕີມມັນດ້ວຍນ້ຳທິບ ທີ່ພຣະວຣຸນະໄດ້ປະພອມສັກສິດ.

Verse 17

अथोवाच मुनिं देवो वरुणो हि जलाधिपः । गौतमं मुनिशार्दूलं परोपकृतिशालिनम्

ແລ້ວພຣະວຣຸນະ ພຣະເທວະເຈົ້າແຫ່ງນ້ຳ ໄດ້ກ່າວກັບພຣະມຸນີ ໂກຕະມະ—ຜູ້ເປັນເລີດໃນບັນດາຣິສີ ເປັນເສືອໃນຫມູ່ມຸນີ—ຜູ້ອຸດົມດ້ວຍຄຸນທຳແຫ່ງການເກື້ອກູນຜູ້ອື່ນ.

Verse 18

वरुण उवाच । अक्षय्यं च जलं तेऽस्तु तीर्थभूतं महामुने । तव नाम्ना च विख्यातं क्षितावेतद्भविष्यति

ວຣຸນະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ມະຫາມຸນີ, ຂໍໃຫ້ນ້ຳນີ້ຂອງທ່ານບໍ່ໝົດສິ້ນ ແລະເປັນຕີຣຖະ (tīrtha) ອັນສັກສິດ. ໃນໂລກນີ້ ສະຖານທີ່ນີ້ຈະໂດງດັງດ້ວຍນາມຂອງທ່ານ»។

Verse 19

अत्र दत्तं हुतं तप्तं सुराणां यजनं कृतम् । पितॄणां च कृतं श्राद्धं सर्वमेवाक्षयं भवेत्

ໃນບ່ອນນີ້ ສິ່ງໃດທີ່ໃຫ້ທານ, ສິ່ງໃດທີ່ບູຊາໃນໄຟສັກສິດ, ຫຼືການບຳເນັດຕະປະ; ການຍະຊະນະແກ່ເທວະດາ ແລະພິທີສຣາດທະແກ່ບັນພະບຸລຸດ—ທັງໝົດຈະເປັນອັກສະຍະ ບໍ່ເສື່ອມສູນໃນບຸນຜົນ।

Verse 20

सूत उवाच । इत्युक्तांतर्द्दधे देवस्स्तुतस्तेन महर्षिणा । गौतमोऽपि सुखं प्राप कृत्वान्योपकृतिं मुनिः

ສູຕະ ກ່າວວ່າ: ເມື່ອກ່າວດັ່ງນັ້ນແລ້ວ ເທວະ—ຜູ້ຖືກສັນລະເສີນໂດຍມະຫາຣິສີນັ້ນ—ກໍຫາຍໄປຈາກສາຍຕາ. ແລະມຸນີ ໂກຕະມະ ກໍໄດ້ຮັບຄວາມສຸກ ເນື່ອງຈາກໄດ້ເຮັດກຸສົນຊ່ວຍເຫຼືອຜູ້ອື່ນ।

Verse 21

मद्दत्तो ह्याश्रयः पुंसां महत्त्वायोपजायते । महांतस्तत्स्वरूपं च पश्यंति नेतरेऽशुभाः

ແທ້ຈິງແລ້ວ ທີ່ພຶ່ງພາທີ່ຂ້າພະເຈົ້າປະທານໃຫ້ແກ່ມະນຸດ ນຳໃຫ້ເຂົາເຈົ້າເຖິງຄວາມຍິ່ງໃຫຍ່ອັນແທ້. ຜູ້ມີຈິດໃຫຍ່ຈະເຫັນສະພາບແທ້ນັ້ນ, ແຕ່ຜູ້ມີຈິດອັບປະມົນບໍ່ເຫັນ.

Verse 22

यादृङ्नरं च सेवेत तादृशं फलमश्नुते । महतस्सेवयोच्च त्वं क्षुद्रस्य क्षुद्रतां तथा

ຄົນເຮົາເລືອກຮັບໃຊ້ຜູ້ໃດ ກໍຈະໄດ້ຮັບຜົນດັ່ງຜູ້ນັ້ນ. ຮັບໃຊ້ຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່ ກໍຍົກຕົນເຖິງຄວາມຍິ່ງໃຫຍ່; ຮັບໃຊ້ຜູ້ຕ່ຳຕ້ອຍ ກໍກາຍເປັນຕ່ຳຕ້ອຍເຊັ່ນກັນ.

Verse 23

सिंहस्य मंदिरे सेवा मुक्ताफलकरी मता । शृगालमंदिरे सेवा त्वस्थिलाभकरी स्मृता

ການຮັບໃຊ້ໃນສຳນັກຂອງສິງໂຕ ຖືກນັບວ່າໃຫ້ຜົນເປັນໄຂ່ມຸກ; ແຕ່ການຮັບໃຊ້ໃນສຳນັກຂອງໝາປ່າ ຖືກຈື່ຈຳວ່າໄດ້ແຕ່ກະດູກເທົ່ານັ້ນ.

Verse 24

इति श्रीशिवमहापुराणे चतुर्थ्यां कोटिरुद्रसं हितायां त्र्यंबकेश्वरमाहात्म्ये गौतमप्रभाववर्णनं नाम चतुर्विशोऽध्यायः

ດັ່ງນັ້ນ ໃນ «ສຣີ ສິວະມະຫາປຸຣານະ»—ໃນສຳຫິຕາທີ 4 «ໂກຕິຣຸດຣະ» ໃນພາກວ່າດ້ວຍມະຫິມາຂອງ ຕຣຽມບະເກສະວະຣະ—ບົດທີ 24 ຊື່ «ການພັນລະນາອານຸພາບແລະຄວາມຍິ່ງໃຫຍ່ຂອງ ໂກຕະມະ» ໄດ້ສິ້ນສຸດລົງແລ້ວ.

Verse 25

वृक्षाश्च हाटकं चैव चंदनं चेक्षुकस्तथा । एते भुवि परार्थे च दक्षा एवं न केचन

«ຕົ້ນໄມ້, ຄຳ, ໄມ້ຈັນ, ແລະ ອ້ອຍ—ສິ່ງເຫຼົ່ານີ້ໃນໂລກ ສາມາດເປັນປະໂຫຍດແກ່ຜູ້ອື່ນໄດ້ແທ້; ແຕ່ຄົນຜູ້ມີຄວາມສາມາດໃນໃຈອຸທິດເພື່ອຜູ້ອື່ນນັ້ນ ຫາຍາກຍິ່ງ»។

Verse 26

दयालुरमदस्पर्श उपकारी जितेन्द्रियः । एतैश्च पुण्यस्तम्भैस्तु चतुर्भिर्धार्य्यते मही

ເມດຕາກະຣຸນາ, ບໍ່ຖືກແຕະຕ້ອງໂດຍຄວາມເມົາແລະຄວາມຍິ່ງຍະໂສ, ເປັນຜູ້ເກື້ອກູນຜູ້ອື່ນ, ແລະຄວບຄຸມອິນທຣີ—ດ້ວຍເສົາຄ້ຳແຫ່ງບຸນ 4 ປະການນີ້ ແຜ່ນດິນຈຶ່ງຖືກຄ້ຳຈຸນແທ້ໆ.

Verse 27

ततश्च गौतमस्तत्र जलं प्राप्य सुदुर्लभम् । नित्यनैमित्तिकं कर्म चकार विधिवत्तदा

ຕໍ່ມາ ໂກຕະມະໄດ້ຮັບນ້ຳອັນຫາຍາກຢ່າງຍິ່ງຢູ່ທີ່ນັ້ນ; ແລ້ວໃນເວລານັ້ນ ລາວໄດ້ປະກອບກິດພິທີປະຈຳວັນ ແລະກິດພິທີຕາມການກຳນົດ ຢ່າງຖືກຕ້ອງຕາມພິທີການ.

Verse 28

ततो व्रीहीन्यवांश्चैव नीवारानप्यनेकधा । वापयामास तत्रैव हवनार्थं मुनीश्वरः

ແລ້ວມຸນີຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່ ໄດ້ໃຫ້ຫວ່ານເຂົ້າ ແລະ ເຂົ້າບາເລີ ພ້ອມທັງເມັດພືດປ່າ (ນີວາຣ) ຫຼາຍຊະນິດ ຢູ່ທີ່ນັ້ນເອງ ເພື່ອການປະກອບພິທີໂຮມາ (ບູຊາໄຟ)។

Verse 29

धान्यानि विविधानीह वृक्षाश्च विविधास्तथा । पुष्पाणि च फलान्येव ह्यासंस्तत्रायनेकशः

ໃນສະຖານທີ່ສັກສິດນັ້ນ ມີເມັດພືດຫຼາຍຊະນິດ ແລະ ຕົ້ນໄມ້ຫຼາຍພັນທະນາ; ດອກໄມ້ ແລະ ໝາກໄມ້ກໍອຸດົມສົມບູນ ຢູ່ທົ່ວໄປ ນັບບໍ່ຖ້ວນ।

Verse 30

तच्छुत्वा ऋषयश्चान्ये तत्राया तास्सहस्रशः । पशवः पक्षिणश्चान्ये जीवाश्च बहवोऽगमन्

ເມື່ອໄດ້ຍິນເຊັ່ນນັ້ນ ຣິສີອື່ນໆຫຼາຍພັນກໍພາກັນມາຮອດທີ່ນັ້ນ; ສັດຕ່າງໆ ແລະ ນົກຕ່າງໆ ພ້ອມທັງສັດມີຊີວິດອື່ນໆອີກຫຼາຍ ກໍມາຮອດເຊັ່ນກັນ।

Verse 31

तद्वनं सुन्दरं ह्यासीत्पृथिव्यां मंडले परम् । तदक्षयकरायोगादनावृष्टिर्न दुःखदा

ປ່ານັ້ນງາມຫຼາຍຢ່າງຍິ່ງ ເປັນປ່າອັນສູງສຸດໃນພື້ນພິພົບ. ແລະເນື່ອງດ້ວຍພະລັງອັນບໍ່ເສື່ອມສູນ ທີ່ກ່ອນໃຫ້ຄວາມຈະເລີນ, ແມ່ນແຕ່ການຂາດຝົນກໍບໍ່ເປັນເຫດໃຫ້ເກີດທຸກຂ໌ທີ່ນັ້ນ।

Verse 32

ऋषयोऽपि वने तत्र शुभकर्मपरायणाः । वासं चक्रुरनेके च शिष्यभार्य्यासुतान्विताः

ໃນປ່ານັ້ນ ບັນດາລິສີຜູ້ມຸ່ງໝັ້ນໃນກິດຈະກຳອັນມົງຄຸນ ແລະ ວິນັຍທາງທຳ ກໍໄດ້ສ້າງທີ່ພັກອາໄສ; ຫຼາຍອົງຢູ່ພ້ອມດ້ວຍສິດ, ພັນລະຍາ ແລະ ບຸດຊາຍ।

Verse 33

धान्या नि वापयामासुः कालक्रमणहेतवे । आनंदस्तद्वने ह्यासीत्प्रभावाद्गौतमस्य च

ເຂົາເຈົ້າໄດ້ຫວ່ານເມັດພືດທັນຍາຫານຢູ່ທີ່ນັ້ນ ເພື່ອໃຫ້ເປັນເຄື່ອງໝາຍແຫ່ງການເຄື່ອນໄຫວຂອງເວລາ. ໃນປ່ານັ້ນມີຄວາມຊື່ນບານແທ້ ເນື່ອງດ້ວຍພະລັງທາງທຳຂອງລິສີ ໂກຕະມະ ດ້ວຍ।