Shloka 27

हनूमद्विक्रम-प्रशंसा तथा महेन्द्रारोहणम्

Hanuman’s Self-Assertion of Power and Ascent of Mount Mahendra

Devanagari script

बुद्ध्या चाहं प्रपश्यामि मनश्चेष्टा च मे तथा।अहं द्रक्ष्यामि वैदेहीं प्रमोदध्वं प्लवङ्गमाः।।4.67.27।।

Transliteration

buddhyā cāhaṃ prapaśyāmi manaś ceṣṭā ca me tathā | ahaṃ drakṣyāmi vaidehīṃ pramodadhvaṃ plavaṅgamāḥ || 4.67.27 ||

Translation

ດ້ວຍພຸດທິ (ປັນຍາ) ແລະດ້ວຍການເຄື່ອນໄຫວແຫ່ງໃຈຂອງຂ້າ ຂ້າກໍເຫັນລ່ວງໜ້າແລ້ວວ່າ: ຂ້າຈະໄດ້ເຫັນ ໄວເທຫີ (ສີຕາ) ແນ່ນອນ. ຈົ່ງຊື່ນບານເຖີດ ໂອ ພລະວັງກະມະ (ວານະຣາ) ທັງຫຼາຍ!

Word by Word

• मारुतस्य: of the Wind
• मारुतस्य: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: मारुत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• समः: equal
• समः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; अहम् (implicit) इति विशेषणम्

• वेगे: in speed
• वेगे: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: वेग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; विषय-सप्तमी (in respect of speed)

• गरुडस्य: of Garuḍa
• गरुडस्य: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: गरुड (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• समः: equal
• समः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; अहम् (implicit) इति विशेषणम्

• जवे: in swiftness
• जवे: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: जव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; विषय-सप्तमी

• अयुतम्: ten thousand
• अयुतम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: अयुत (संख्या-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; योजनानाम् इति विशेषणम्

• योजनानाम्: of yojanas
• योजनानाम्: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: योजन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन

• तु: indeed/but
• तु: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अवधारण/विरोध-अव्यय (particle: but/indeed)

• गमिष्यामि: I will go
• गमिष्यामि: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √गम् (धातु)
• Form: लृट्-लकार (Simple Future), परस्मैपदम्, उत्तम-पुरुष, एकवचन

• इति: thus
• इति: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: उद्धरण/वाक्य-समाप्ति निपात (quotative)

• मे: my
• मे: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• मतिः: thought/intention
• मतिः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

Context

'O monkeys! I have a feeling in my mind that I will see Vaidehi. Be happy.

Characters & Entities

• Hanuman
• Vaidehī (Sita)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma includes sustaining others through truthful encouragement: Hanuman gives morale and direction, strengthening the collective pursuit of a righteous goal.

What is the narrative situation?

Hanuman reassures the anxious vanaras that he will succeed in seeing (finding) Sita.

Which character virtue is emphasized?

Āśvāsana (reassuring leadership) joined with satya-niścaya (truthful resolve): confidence that steadies a community in crisis.