Shloka 1

मैत्रीप्रतिष्ठा

Rama–Sugriva Alliance and Fire-Rite of Friendship

Devanagari script

ऋश्यमूकात्तु हनुमान्गत्वा तु मलयं गिरिम्।आचचक्षे तदा वीरौ कपिराजाय राघवौ4.5.1।।

Transliteration

ṛśyamūkāt tu hanumān gatvā tu malayaṃ girim | ācacakṣe tadā vīrau kapirājāya rāghavau ||

Translation

ຕໍ່ມາ ຮນຸມານ ອອກຈາກ ຣິຊະຍະມູກະ ໄປຍັງ ພູມະລະຍະ ແລະໄດ້ກາບທູນແກ່ ພະຣາຊາວານອນ ເຖິງພຣະຣາຆະວະທັງສອງ ຜູ້ກ້າຫານນັ້ນ។

Word by Word

• ऋश्यमूकात्: from R̥śyamūka
• ऋश्यमूकात्: अपादान (Apādāna/Source)
• Type: Noun
• Root: ऋश्यमूक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी (Ablative/5th), एकवचन

• तु: then/indeed
• तु: सम्बन्ध (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; particle

• हनुमान्: Hanuman
• हनुमान्: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: हनुमत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• गत्वा: having gone
• गत्वा: पूर्वकाल-क्रिया (Prior action)
• Type: Indeclinable
• Root: गम् (धातु) + क्त्वा (कृदन्त/अव्यय)
• Form: क्त्वान्त अव्यय (gerund): ‘having gone’

• तु: and/then
• तु: सम्बन्ध (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; particle

• मलयम्: Malaya
• मलयम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: मलय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; गिरिम् इति विशेष्यस्य

• गिरिम्: mountain
• गिरिम्: कर्म (Karma/Goal)
• Type: Noun
• Root: गिरि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• आचचक्षे: reported/announced
• आचचक्षे: क्रिया (Kriyā/Verb)
• Type: Verb
• Root: आ + चक्ष् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• तदा: then
• तदा: देश-कालाधिकरण (Time adjunct)
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक (temporal adverb)

• वीरौ: the two heroes
• वीरौ: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: वीर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, द्विवचन

• कपिराजाय: to the monkey-king
• कपिराजाय: सम्प्रदान (Sampradāna/Recipient)
• Type: Noun
• Root: कपि + राजन् (प्रातिपदिक); कपीनां राजा
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष

• राघवौ: the two Raghavas
• राघवौ: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: राघव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, द्विवचन; वीरौ इति विशेष्यस्य

Context

Leaving Rishyamuka, Hanuman reached the Malaya mountain. Seeing the chief of monkeys there, he announced the arrival of the heroic Raghavas.

Characters & Entities

• Hanumān
• Ṛśyamūka
• Malaya Mountain
• Sugrīva (kapirāja)
• Rāma
• Lakṣmaṇa

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma as faithful service and truthful communication: Hanumān promptly reports important information to his king to support righteous alliance.

What is the narrative situation?

Hanumān goes from Ṛśyamūka to Malaya to notify Sugrīva about the arrival of Rāma and Lakṣmaṇa.

Which character virtue is emphasized?

Loyalty and initiative—Hanumān acts swiftly and responsibly as a messenger.