Shloka 19

पृथिवीमण्डलपरिज्ञानम्

Sugriva on Surveying the Earth’s Regions

Devanagari script

सम्पश्यन्विविधान्देशानस्तं च गिरिसत्तमम्।प्राप्य चास्तं गिरिश्रेष्ठमुत्तरां सम्प्रधावितः।।।।

Transliteration

sampaśyan vividhān deśān astaṁ ca girisattamam |

prāpya cāstaṁ giriśreṣṭham uttarāṁ sampradhāvitaḥ ||

Translation

ຂ້າພະເຈົ້າເບິ່ງເຫັນດິນແດນຫຼາຍປະການ ແລະພູອັນປະເສີດຊື່ “ອັສຕະ” ອັນເປັນພູແຫ່ງຕາເວັນຕົກດິນ; ເມື່ອໄປຮອດພູອັນຍອດຢ່າງນັ້ນແລ້ວ ຂ້າພະເຈົ້າກໍວິ່ງຕໍ່ໄປສູ່ທິດເໜືອ.

Word by Word

• सम्पश्यन्: seeing
• सम्पश्यन्: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सम्-पश्य्/दृश् (धातु)
• Form: शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमान-कृदन्तः, पुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्; ‘सम्पश्यन्’ = seeing all around

• विविधान्: various
• विविधान्: Karma-anvayi (कर्म-विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: विविध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, द्वितीया, बहुवचनम्; देशान्-विशेषणम्

• देशान्: regions/places
• देशान्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: देश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, द्वितीया, बहुवचनम्

• अस्तम्: the setting (west)/Asta
• अस्तम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: अस्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्; (सूर्यास्त-स्थान/पर्वत)

• च: and
• च: Samuccaya (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्ययम्

• गिरिसत्तमम्: best of mountains
• गिरिसत्तमम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: गिरि (प्रातिपदिक) + सत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुषः; पुंलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्; ‘गिरीणां सत्तमः’

• प्राप्य: having reached
• प्राप्य: Purvakala (पूर्वकाल)
• Type: Indeclinable
• Root: प्र-आप् (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त (Gerund)

• च: and
• च: Samuccaya (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्ययम्

• अस्तम्: Asta (mountain of sunset)
• अस्तम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: अस्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्

• गिरिश्रेष्ठम्: foremost mountain
• गिरिश्रेष्ठम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: गिरि (प्रातिपदिक) + श्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुषः; पुंलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्; ‘गिरीणां श्रेष्ठः’

• उत्तराम्: northern
• उत्तराम्: Karma-anvayi (कर्म-विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: उत्तर (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्; दिशम् (अनुक्त)-विशेषणम्

• सम्प्रधावितः: ran on
• सम्प्रधावितः: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम्-प्र-धाव् (धातु)
• Form: लङ्-लकारः, प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्; अर्थतः ‘सम्प्राधावम्’

Context

Then offering reverential salutation to Rama, Sugriva said, 'I shall narrate in detail. Listen, O bull among men !

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma is the continued search for rightful shelter and stability; the narrative models persistence guided by hope rather than vengeance.

What is the narrative situation?

Sugrīva describes reaching the ‘sunset’ mountain and then fleeing onward to the north.

Which character virtue is emphasized?

Determination—continuing the quest for safety across vast regions.