Shloka 4

महाभिषेकः

Sugriva’s Coronation and Angada’s Installation

Devanagari script

भवत्प्रसादात्सुग्रीवः पितृपैतामहं महत्।वानराणां सुदुष्प्रापं प्राप्तो राज्यमिदं प्रभो।।

Transliteration

rāmaṃ caiva mahātmānaṃ lakṣmaṇaṃ ca punaḥ punaḥ |

prītāś ca tuṣṭuvus sarve tādṛśe tatra vartite ||

Translation

ເພາະປິຕິຍິນດີຕໍ່ເຫດການທີ່ເກີດຂຶ້ນຢູ່ທີ່ນັ້ນ ທຸກຄົນຈຶ່ງພາກັນສັນລະເສີນພຣະຣາມຜູ້ໃຈຍິ່ງໃຫຍ່ ແລະພຣະລັກສະມະນະ ຊ້ຳແລ້ວຊ້ຳອີກ។

Word by Word

• भवता: by you
• भवता: Kartr-karana (कर्तृकरण) [agent in passive sense with samanujñātaḥ]
• Type: Noun
• Root: भवत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, तृतीया, एकवचनम्; सर्वनाम = 'by you'

• समनुज्ञातः: permitted
• समनुज्ञातः: Kriya (क्रिया) [predicative to implied subject ससुहृज्जनः/अयम्]
• Type: Verb
• Root: सम् + अनु + ज्ञा (धातु) → समनुज्ञात (कृदन्त; क्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त (past passive participle) used predicatively; पुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचनम् = 'permitted/authorized'

• प्रविश्य: having entered
• प्रविश्य: Kriya (क्रिया) [prior action]
• Type: Verb
• Root: प्र + विश् (धातु)
• Form: क्त्वान्त अव्ययकृदन्त; धातुः प्र+विश् = 'having entered'

• नगरम्: city
• नगरम्: Karma (कर्म) [object of प्रविश्य]
• Type: Noun
• Root: नगर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया, एकवचनम्

• शुभम्: auspicious
• शुभम्: Karma (कर्म) [qualifier of नगरम्]
• Type: Adjective
• Root: शुभ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया, एकवचनम्; विशेषणम् (of नगरम्) = 'auspicious/beautiful'

• संविधास्यति: will perform
• संविधास्यति: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम् + वि + धा (धातु)
• Form: लृट्-लकारः (Simple Future), प्रथमपुरुषः (3rd), एकवचनम्; परस्मैपदम्; धातुः सम्+वि+धा = 'will arrange/perform'

• कार्याणि: duties/works
• कार्याणि: Karma (कर्म) [object of संविधास्यति]
• Type: Noun
• Root: कार्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया, बहुवचनम्

• सर्वाणि: all
• सर्वाणि: Karma (कर्म) [qualifier of कार्याणि]
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया, बहुवचनम्; विशेषणम् (of कार्याणि) = 'all'

• स-सुहृत्-जनः: he, along with friends
• स-सुहृत्-जनः: Karta (कर्ता) [subject of संविधास्यति]
• Type: Noun
• Root: स (सह-अर्थक उपपद/प्रातिपदिक) + सुहृत् (प्रातिपदिक) + जन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचनम्; उपपद-तत्पुरुषः = 'सुहृद्भिः सह जनः' (a person together with friends/companions); कर्तृपदम् (subject of संविधास्यति)

• स्नातः: bathed
• स्नातः: Kriya (क्रिया) [state of subject]
• Type: Verb
• Root: स्ना (धातु) → स्नात (कृदन्त; क्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त used predicatively; पुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचनम् = 'bathed'

• अयम्: he
• अयम्: Karta (कर्ता) [subject of स्नातः (predicative)]
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचनम्; सर्वनाम = 'this man/he'

• विविधैः: with various
• विविधैः: Karana (करण) [means/instrument]
• Type: Adjective
• Root: विविध (प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक-लिङ्गे, तृतीया, बहुवचनम्; विशेषणम् (of गन्धैः/औषधैः) = 'various'

• गन्धैः: fragrances
• गन्धैः: Karana (करण) [means of bathing/anointing]
• Type: Noun
• Root: गन्ध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, तृतीया, बहुवचनम्

• औषधैः: medicinal herbs
• औषधैः: Karana (करण) [means]
• Type: Noun
• Root: औषध (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, तृतीया, बहुवचनम्

• च: and
• च: None (न कारकः)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-निपात (conjunction) = 'and'

• यथा-विधि: as prescribed
• यथा-विधि: Adhikarana (अधिकरण) [manner]
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय) + विधि (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभावसमासः; अव्ययवत् प्रयोगः = 'according to rule/rite'

Context

'O Lord! by your grace Sugriva inherited the ancestral kingdom which would have been otherwise difficult.

Characters & Entities

• Rāma
• Lakṣmaṇa
• vānaras (all of them; implied)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma includes gratitude and recognition of righteous service: the community honors Rāma and Lakṣmaṇa for enabling just order and rightful leadership.

What is the narrative situation?

Following the coronation events, the vānaras express collective appreciation by praising Rāma and Lakṣmaṇa repeatedly.

Which character virtue is emphasized?

Rāma’s dhārmic leadership—he guides succession and stability without seeking personal gain, earning public praise.