Next Verse

Shloka 1

वालिवधोत्तरशोकः

Sugriva’s Remorse and Tara’s Lament after Vali’s Death

तां चाश्रुवेगेन दुरासदेनत्वभिप्लुतां शोकमहार्णवेन।पश्यंस्तदा वाल्यनुजस्तरस्वीभ्रातुर्वधेनाप्रतिमेन तेपे।।

tāṃ cāśru-vegena durāsadena tv abhiplutāṃ śoka-mahārṇavena | paśyaṃs tadā vāly-anujas tarasvī bhrātur vadhena ’pratimena tepe ||

ໃນເວລານັ້ນ ສຸກຣີວາ ນ້ອງຊາຍຜູ້ມີພະລັງຂອງວາລີ ເຫັນຕາຣາຖືກທ່ວມທັບດ້ວຍກະແສນ້ຳຕາອັນເຂົ້າໃກ້ບໍ່ໄດ້—ດຸດມະຫາສະໝຸດແຫ່ງຄວາມໂສກ—ກໍຖືກຄວາມທຸກທໍລະມານຈາກການສັງຫານພີ່ຊາຍອັນຫາທຽບບໍ່ໄດ້।

tāmher
tām:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottad (प्रातिपदिक: तद्)
FormFeminine, Accusative (2nd), Singular; refers to the woman
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormConjunction
aśru-vegenaby the rush of tears
aśru-vegena:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootaśru (प्रातिपदिक) + vega (प्रातिपदिक: वेग)
FormTatpuruṣa (षष्ठी) 'flood/force of tears'; Masculine, Instrumental, Singular
durāsadenaunassailable
durāsadena:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootdur-āsada (प्रातिपदिक: दुरासद)
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Singular; qualifies 'śokamahārṇavena' (ocean hard to cross/approach)
tuindeed
tu:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
FormParticle (निपात) contrast/emphasis
abhiplutāmoverwhelmed
abhiplutām:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootabhi+plu (धातु: अभि+प्लु) (कृदन्त)
FormPast passive participle (क्त), Feminine, Accusative, Singular; qualifies 'tām'
śoka-mahā-arṇavenaby the great ocean of grief
śoka-mahā-arṇavena:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootśoka (प्रातिपदिक) + mahā (प्रातिपदिक) + arṇava (प्रातिपदिक: अर्णव)
FormKarmadhāraya 'great ocean of grief'; Masculine, Instrumental, Singular
paśyanseeing
paśyan:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootdṛś (धातु: दृश्/पश्य) (कृदन्त)
FormPresent participle (शतृ), Masculine, Nominative, Singular; agrees with 'vālyanujaḥ'
tadāthen
tadā:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottadā (अव्यय)
FormAvyaya; adverb of time
vāli-anujaḥVali's younger brother (Sugriva)
vāli-anujaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootvālin (प्रातिपदिक: वालिन्) + anuja (प्रातिपदिक: अनुज)
FormTatpuruṣa (षष्ठी) 'younger brother of Vāli'; Masculine, Nominative, Singular
tarasvīpowerful
tarasvī:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Roottarasvin (प्रातिपदिक: तरस्विन्)
FormMasculine, Nominative, Singular; epithet of Sugriva
bhrātuḥof (his) brother
bhrātuḥ:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootbhrātṛ (प्रातिपदिक: भ्रातृ)
FormMasculine, Genitive (6th), Singular
vadhenaby the killing
vadhena:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootvadha (प्रातिपदिक: वध)
FormMasculine, Instrumental (3rd), Singular
apratimenaincomparable
apratimena:
Karana (करण)
TypeAdjective
Roota-pratima (प्रातिपदिक: अप्रतिम)
FormMasculine, Instrumental, Singular; qualifies 'vadhena'
tepesuffered/agonized
tepe:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Roottap (धातु: तप्)
FormLiṭ-lakāra (perfect/परोक्ष), Prathama-puruṣa (3rd), Singular, Ātmanepada

Sugriva, the unassailable younger brother of Vali, perceiving Tara overwhelmed in the ocean of grief felt agonized for the killing of his brother of incomparable power.

S
Sugrīva
V
Vāli
T
Tārā

FAQs

It highlights accountability and empathy: even when victory is achieved, dharma requires sensitivity to suffering and recognition of the moral weight of kin-slaying.

After Vāli’s fall, Sugrīva witnesses Tārā’s intense grief and is pained by the consequence of his brother’s death.

Sugrīva’s capacity for remorse and compassion, indicating moral awareness beyond political gain.