Shloka 12

Devanagari script

वने वनचरांश्चान्यान्खेचरांश्च विहङ्गमान्।पश्यन्तस्त्वरिता जग्मुस्सुग्रीववशवर्तिनः।।

Transliteration

vane vanacarāṁś cānyān khecarāṁś ca vihaṅgamān | paśyantas tvaritā jagmuḥ sugrīvavaśavartinaḥ || 4.13.12 ||

Translation

ດ້ວຍຄວາມຈົ່ງຮັກພັກດີຕໍ່ຄຳສັ່ງຂອງສຸຄຣີວ ພວກເຂົາໄດ້ເດີນໄປຢ່າງຮວດເລັວ ພ້ອມກັບເຝົ້າເບິ່ງບັນດາຜູ້ອາໄສໃນປ່າ ແລະສັດອື່ນໆ ຕະຫຼອດຈົນເຖິງນົກທີ່ບິນຢູ່ໃນນະພາ

Word by Word

• वने: in the forest
• वने: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: वन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन

• वनचरान्: forest-dwellers (wild animals)
• वनचरान्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: वन-चर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• अन्यान्: other
• अन्यान्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण

• खेचरान्: sky-goers (flying beings)
• खेचरान्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: खे-चर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• विहङ्गमान्: birds
• विहङ्गमान्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: विहङ्गम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन

• पश्यन्तः: seeing
• पश्यन्तः: Karta (कर्ता)
• Type: Verb
• Root: √पश् (धातु) + शतृ (कृदन्त)
• Form: वर्तमानकालिक-शतृ-प्रत्ययान्त (present active participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• त्वरिताः: hastened; swift
• त्वरिताः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: त्वरित (प्रातिपदिक; कृदन्त from √त्वर् (धातु) + क्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; क्त-प्रत्ययान्त used adjectivally

• जग्मुः: went
• जग्मुः: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √गम् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), बहुवचन

• सुग्रीववशवर्तिनः: obedient to Sugriva; under Sugriva's control
• सुग्रीववशवर्तिनः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सुग्रीव-वश-वर्तिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण

Context

Following Sugriva faithfully, they proceeded swiftly, observing animals of the forest and birds flying in the sky.

Characters & Entities

• Sugriva
• Birds

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma in a joint mission requires orderly cooperation: moving under agreed leadership (Sugrīva) reflects fidelity to alliance and disciplined conduct.

What is the narrative situation?

The group advances quickly through the forest, observing wildlife as they go.

Which character virtue is emphasized?

Anuśāsana (discipline) and loyalty within a pact—key to dharmic collaboration.