Shloka 17

शबरी-आश्रम-प्रवेशः

Rama and Lakshmana at Sabari’s Hermitage

Devanagari script

मया तु विविधं वन्यं सञ्चितं पुरुषर्षभ।तवार्थे पुरुषव्याघ्र पम्पायास्तीरसम्भवम्।।।।

Transliteration

mayā tu vividhaṃ vanyaṃ sañcitaṃ puruṣarṣabha | tavārthe puruṣavyāghra pampāyās tīra-sambhavam ||

Translation

ເພື່ອທ່ານ ໂອ້ຜູ້ປະເສີດໃນຫມູ່ມະນຸດ ໂອ້ເສືອໃນຫມູ່ບຸລຸດ ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ເກັບຮວບຮວມອາຫານປ່ານານາຊະນິດ ທີ່ເກີດຕາມຝັ່ງປັມປາໄວ້ແລ້ວ.

Word by Word

• एवम्: thus
• एवम्: क्रियाविशेषण (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: evam (अव्यय)
• Form: प्रकारवाचक-अव्यय (manner adverb: ‘thus’)

• उक्तः: having been spoken to
• उक्तः: विशेषण (Viśeṣaṇa)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु) + kta (क्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘having been addressed/told’

• सः: he
• सः: कर्ता (Karta)
• Type: Noun
• Root: tad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• धर्मात्मा: righteous-souled
• धर्मात्मा: कर्ता (Karta)
• Type: Noun
• Root: dharma-ātman (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समास (धर्मः आत्मा यस्य), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; उपाधि

• शबर्या: by Shabari
• शबर्या: करण (Karaṇa)
• Type: Noun
• Root: śabarī (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन

• शबरीम्: Shabari
• शबरीम्: कर्म (Karma)
• Type: Noun
• Root: śabarī (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• इदम्: this (speech)
• इदम्: कर्म (Karma)
• Type: Noun
• Root: idam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• राघवः: Raghava (Rama)
• राघवः: कर्ता (Karta)
• Type: Noun
• Root: rāghava (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• प्राह: said
• प्राह: क्रिया (Kriyā)
• Type: Verb
• Root: प्र-आह्/अह् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• विज्ञाने: in discernment
• विज्ञाने: अधिकरण (Adhikaraṇa)
• Type: Noun
• Root: vijñāna (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; ‘in understanding/knowledge’

• ताम्: to her
• ताम्: कर्म (Karma)
• Type: Noun
• Root: tad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• नित्यम्: always
• नित्यम्: क्रियाविशेषण (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: nityam (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (adverb: ‘always’)

• अबहिष्कृताम्: not kept away/not excluded
• अबहिष्कृताम्: विशेषण (Viśeṣaṇa)
• Type: Adjective
• Root: a-bahiṣ-kṛ (धातु) + kta (क्त)
• Form: नञ्-पूर्वक क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त, स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (agreeing with ताम्/शबरीम्)

Context

Entreated by her in that manner, the righteous Rama spoke to Sabari who was established in true knowledge:

Characters & Entities

• Śabarī
• Rama
• Pampa (lake/river)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Service through mindful preparation: dharma is expressed by anticipating a guest’s needs and offering what is pure and rightly obtained.

What is the narrative situation?

Śabarī tells Rama she has collected forest fruits and foods from the Pampa shore for his reception.

Which character virtue is emphasized?

Devotion expressed as attentive hospitality and selfless care.