Shloka 41

खरवधः — The Slaying of Khara

Janasthana Battle Climax

Devanagari script

ततस्तु तं राक्षससङ्घमर्दनं सभाज्यमानं मुदितैर्महर्षिभिः।पुनः परिष्वज्य शशिप्रभानना बभूव हृष्टा जनकात्मजा तदा।।।।

Transliteration

tatas tu taṃ rākṣasa-saṅgha-mardanaṃ sabhājyamānaṃ muditair maharṣibhiḥ | punaḥ pariṣvajya śaśi-prabhānanā babhūva hṛṣṭā janakātmajā tadā ||

Translation

ຕໍ່ມາ ທິດາແຫ່ງພຣະຊະນະກະ ຜູ້ມີໃບໜ້າສະຫວ່າງດັ່ງແສງຈັນ ໄດ້ກອດພຣະອົງອີກຄັ້ງ—ພຣະອົງຜູ້ບົດຂະຍີ້ກອງຣາກສະສ—ໃນຂະນະທີ່ມະຫາຣິສີຜູ້ປິຕິຍິນດີພາກັນສັກກາລະຍົກຍ້ອງ; ແລ້ວນາງກໍເປັນສຸກຢ່າງຫຼາຍ

Word by Word

• ततः: then
• ततः: Adhikarana (अधिकरण/temporal)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय; तद्-प्रभव)
• Form: अव्यय; काल/अनन्तरार्थक (then)

• तु: and/but
• तु: Sambandha (सम्बन्ध/particle)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात

• तम्: him
• तम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• राक्षससङ्घमर्दनम्: crusher of the demon-host
• राक्षससङ्घमर्दनम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: राक्षस (प्रातिपदिक) + सङ्घ (प्रातिपदिक) + मर्दन (प्रातिपदिक; √मृद्/मर्द्)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (राक्षससङ्घस्य मर्दनः)

• सभाज्यमानम्: being honored
• सभाज्यमानम्: Karma (कर्म)
• Type: Verb
• Root: सम् + भाज् (धातु)
• Form: वर्तमानकाले कर्मणि-प्रयोगे शानच्-प्रत्ययान्त कृदन्त (present passive participle); पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘तम्’ इत्यस्य विशेषणम्

• मुदितैः: joyful
• मुदितैः: Karana (करण)
• Type: Adjective
• Root: मुदित (प्रातिपदिक; √मुद्)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; ‘महर्षिभिः’ इत्यस्य विशेषणम्

• महर्षिभिः: by great sages
• महर्षिभिः: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: महर्षि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन

• पुनः: again
• पुनः: Adhikarana (अधिकरण/temporal)
• Type: Indeclinable
• Root: पुनः (अव्यय)
• Form: अव्यय; पुनरावृत्त्यर्थक (again)

• परिष्वज्य: having embraced
• परिष्वज्य: Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
• Type: Verb
• Root: परि + स्वज् (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund)

• शशिप्रभानना: she whose face is moon-bright
• शशिप्रभानना: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शशि (प्रातिपदिक) + प्रभा (प्रातिपदिक) + आनन (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहिः (शशिप्रभं आननं यस्याः सा)

• बभूव: became
• बभूव: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• हृष्टा: delighted
• हृष्टा: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: हृष्ट (प्रातिपदिक; √हृष्)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तृविशेषणम्

• जनकात्मजा: Janaka's daughter (Sītā)
• जनकात्मजा: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: जनक (प्रातिपदिक) + आत्मजा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः

• तदा: then/at that time
• तदा: Adhikarana (अधिकरण/temporal)
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक (at that time)

Context

Sita, daughter of Janaka, was happy to see the demons killed by Rama who himself was unhurt.

Characters & Entities

• Sītā (Janakātmajā)
• Rāma
• Maharṣis
• Rākṣasas

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Righteous protection is publicly honored, and loving bonds are strengthened when dharma is upheld; social and familial harmony follow the defeat of adharma.

What is the narrative situation?

Sītā embraces Rāma again as the sages rejoice and pay him respect, concluding the episode and the sarga.

Which character virtue is emphasized?

Rāma’s role as defender of the sages, and Sītā’s affectionate steadfastness aligned with dharmic outcomes.