Shloka 39

पञ्चाप्सरो-सरः कथनम् तथा अगस्त्याश्रममार्गनिर्देशः

Panchapsara Lake Account and Directions to Agastya

Devanagari script

स्थलप्राये वनोद्देशे पिप्पलीवनशोभिते।।।।बहुपुष्पफले रम्ये नानाशकुनिनादिते।

Transliteration

sthalaprāye vanoddeśe pippalīvanaśobhite | bahupuṣpaphale ramye nānāśakuninādite ||

Translation

ໃນປ່າບ່ອນນັ້ນ ພື້ນດິນໂດຍຫຼາຍແມ່ນຮາບພຽງ ປະດັບດ້ວຍດົງໄມ້ປິບພະລີ; ງາມດ້ວຍດອກໄມ້ແລະໝາກໄມ້ຫຼາຍປະການ ແລະກ້ອງກັງວານດ້ວຍສຽງນົກນານາຊະນິດ

Word by Word

• स्थल-प्राये: in a mostly level (area)
• स्थल-प्राये: Adhikarana (अधिकरण, qualifier)
• Type: Adjective
• Root: स्थल + प्राय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (of वनोद्देशे); तत्पुरुष: स्थलस्य प्रायः = 'mostly level/mostly land'

• वन-उद्देशे: in the forest region
• वन-उद्देशे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: वन + उद्देश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष: वनस्य उद्देशः

• पिप्पली-वन-शोभिते: adorned with a pippali-grove
• पिप्पली-वन-शोभिते: Adhikarana (अधिकरण, qualifier)
• Type: Adjective
• Root: पिप्पली + वन + शोभित (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (PPP) √शुभ्/शोभ्; तत्पुरुष: पिप्पलीवनैः शोभितः

• बहु-पुष्प-फले: with many flowers and fruits
• बहु-पुष्प-फले: Adhikarana (अधिकरण, qualifier)
• Type: Adjective
• Root: बहु + पुष्प + फल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम्; तत्पुरुष: बहूनि पुष्पाणि फलानि च यस्मिन्

• रम्ये: beautiful
• रम्ये: Adhikarana (अधिकरण, qualifier)
• Type: Adjective
• Root: रम्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम्

• नाना-शकुनि-नादिते: resounding with various birds
• नाना-शकुनि-नादिते: Adhikarana (अधिकरण, qualifier)
• Type: Adjective
• Root: नाना (अव्यय) + शकुनि + नादित (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (PPP) √नद्; तत्पुरुष: नानाशकुनिभिः नादितः

Context

This plain land in the beautiful forest tract is adorned with fig trees,filled with flowers, fruits, and delightful sounds of different birds.

Characters & Entities

• Sutīkṣṇa
• Rāma
• birds

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma includes harmony with sacred nature: the tapovana is portrayed as orderly and life-giving, supporting ascetic life and righteous travel.

What is the narrative situation?

Sutīkṣṇa describes the terrain and natural signs around the route/region near the hermitages.

Which character virtue is emphasized?

Attentiveness to environment and calm discernment—qualities needed for dharmic living in the wilderness.