Shloka 26

The Birth of Tāraka and the Prelude to the Deva–Asura War

Topic-based Title

Devanagari script

गत्वा तु मर्कटाकारस्तदाश्रमपदं महत् । ब्रसीं चकर्ष बलवान्गंधाद्यर्चाकरंडकम्

Transliteration

gatvā tu markaṭākārastadāśramapadaṃ mahat | brasīṃ cakarṣa balavāngaṃdhādyarcākaraṃḍakam

Translation

ແລ້ວເຂົາແປງກາຍເປັນລີງ ໄປຍັງສະຖານອາສຣົມອັນຍິ່ງໃຫຍ່ນັ້ນ; ຜູ້ມີກຳລັງໄດ້ລາກເອົາກະຕ່າເຄື່ອງບູຊາທີ່ມີນ້ຳຫອມແລະອື່ນໆໄປ។

Word by Word

• गत्वा: having gone
• गत्वा: Purvakala (पूर्वकालिक क्रिया)
• Type: Indeclinable
• Root: गम् (धातु) → गत्वा (कृदन्त, त्वा)
• Form: त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययीभावरूप (gerund), ‘having gone’

• तु: but / then
• तु: Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: निपात (particle), अव्यय; विरोध/अन्वयार्थक

• मर्कट-आकारः: one with monkey-form
• मर्कट-आकारः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मर्कट (प्रातिपदिक) + आकार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (मर्कटस्य आकारः)

• तत्-आश्रम-पदम्: that hermitage-place
• तत्-आश्रम-पदम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + आश्रम (प्रातिपदिक) + पद (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष-समासः (तस्य आश्रमस्य पदम् = hermitage-place)

• महत्: great
• महत्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महत् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘तत्-आश्रम-पदम्’ इत्यस्य विशेषणम्

• ब्रसीम्: a basket/chest (brasī)
• ब्रसीम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: ब्रसी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; (पाठान्तर/दुर्लभ-शब्दः)

• चकर्ष: dragged / pulled away
• चकर्ष: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृष् (धातु)
• Form: लङ् (अनद्यतनभूत/Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• बलवान्: strong
• बलवान्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: बलवत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्तृ-विशेषणम्

• गन्ध-आद्य-र्चा-करण्डकम्: a casket for worship-items like perfumes
• गन्ध-आद्य-र्चा-करण्डकम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: गन्ध (प्रातिपदिक) + आदि (अव्यय/प्रातिपदिक) + अर्चा (प्रातिपदिक) + करण्डक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष-समासः (गन्धादीनाम् अर्चायाः करण्डकः/करण्डकम्)

Speaker

Narrator (contextual; specific dialogue speaker not identifiable from the single verse alone)

Verse Rasa

Primary Rasa: bhayanaka

Secondary Rasa: adbhuta

Geographic Context

Type: forest

Sandhi Resolution Notes

Sandhi Resolution Notes: मर्कटाकारस्तदाश्रमपदं→मर्कट-आकारः तत्-आश्रम-पदम्; बलवान्गंधाद्यर्चाकरंडकम्→बलवान् गन्ध-आद्य-र्चा-करण्डकम्

FAQs

What is happening in this verse of Padma Purana (Sṛṣṭikhaṇḍa 42.26)?

A figure takes on a monkey-like form, goes to a large hermitage, and forcibly drags away a basket containing worship items such as perfumes.

What does “gandhādy-arcākaraṇḍakam” mean?

It refers to a “basket (karaṇḍaka) of worship materials (arcā),” specifically including “perfumes (gandha) and other items (ādi)” used in ritual worship.

What ethical lesson is suggested by the act described here?

The verse depicts deception and theft of sacred items, implicitly warning against violating the sanctity of ashramas and misusing strength to take what is meant for worship.