Shloka 147

Rudra’s Removal of Brahmahatyā; Kapālamocana and Avimukta Māhātmya; Origins of Nara and Karṇa

link to Arjuna/Karna query

Devanagari script

सूक्ष्ममूर्त्तिं महामूर्त्तिं विद्यामूर्त्तिममूर्तिकम् । कवचं सर्वदेवानां नमस्ये वारिजेक्षणम्

Transliteration

sūkṣmamūrttiṃ mahāmūrttiṃ vidyāmūrttimamūrtikam | kavacaṃ sarvadevānāṃ namasye vārijekṣaṇam

Translation

ຂ້າພະເຈົ້ານົບນ້ອມແດ່ຜູ້ມີດວງຕາດຸດດອກບົວ—ມີຮູບອັນລະອຽດ, ມີຮູບອັນຍິ່ງໃຫຍ່, ເປັນຮູບແຫ່ງວິທະຍາອັນສັກສິດ, ແລະກໍໄຮ້ຮູບ—ພຣະອົງເປັນກະບອກປ້ອງກັນ (kavaca) ຂອງເທວະທັງປວງ.

Word by Word

• सूक्ष्म-मूर्तिम्: subtle form
• सूक्ष्म-मूर्तिम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: सूक्ष्म (प्रातिपदिक) + मूर्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Feminine, Accusative, Singular; कर्मधारय: सूक्ष्मा मूर्तिः

• महा-मूर्तिम्: great form
• महा-मूर्तिम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: महा (प्रातिपदिक) + मूर्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Feminine, Accusative, Singular; कर्मधारय: महती मूर्तिः

• विद्या-मूर्तिम्: embodiment of knowledge
• विद्या-मूर्तिम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: विद्या (प्रातिपदिक) + मूर्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Feminine, Accusative, Singular; समास: विद्यायाः मूर्तिः (षष्ठी-तत्पुरुष)

• अमूर्तिकम्: formless
• अमूर्तिकम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: अ + मूर्तिक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Masculine, Accusative, Singular (qualifying implied deity; ‘formless’)

• कवचम्: armor/protection
• कवचम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: कवच (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Neuter, Accusative, Singular (apposition/object of नमस्ये)

• सर्व-देवानाम्: of all the gods
• सर्व-देवानाम्: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन; Masculine, Genitive, Plural; कर्मधारय: सर्वे देवाः

• नमस्ये: I bow (reverently)
• नमस्ये: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: नम् (धातु)
• Form: लट्-लकार, उत्तम-पुरुष, एकवचन; आत्मनेपद; Present, 1st person singular (I bow)

• वारिज-ईक्षणम्: the lotus-eyed one
• वारिज-ईक्षणम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: वारिज (प्रातिपदिक) + ईक्षण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Masculine, Accusative, Singular; बहुव्रीहि: वारिजे इक्षणे यस्य (lotus-eyed)

Speaker

Unspecified narrator/devotee voice (a laudatory invocation within the chapter)

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

Geographic Context

Type: celestial_realm

Sandhi Resolution Notes

Sandhi Resolution Notes: विद्यामूर्त्तिममूर्तिकम् = विद्या-मूर्तिम् + अमूर्तिकम्; वारिजेक्षणम् = वारिज-ईक्षणम्

Characters & Entities

• Vishnu

FAQs

Who is the “lotus-eyed” (vārijekṣaṇa) deity praised in this verse?

“Vārijekṣaṇa” is a standard epithet of Viṣṇu, describing his lotus-like eyes and indicating the verse is a devotional salutation to Viṣṇu.

How can the same deity be described as both formed (mūrti) and formless (amūrtika)?

The verse presents a theological synthesis: the Supreme can be approached through manifest forms (subtle, vast, and as sacred knowledge) while also transcending all form as the formless Absolute.

What does it mean that Viṣṇu is the “kavaca” (armor) of all the gods?

It means Viṣṇu is portrayed as the ultimate protector and sustaining power behind the devas—an image of divine refuge central to Vaiṣṇava bhakti.