Previous Verse
Next Verse

Shloka 19

Raghuvara’s Royal Consecration

Rāma’s Coronation and Familial Reconciliation

उवाच सांत्वयंस्तां च वाक्यैर्विनयमिश्रितैः । श्रीराम उवाच । मातर्मया वनं गत्वा सर्वमाचरितं तथा

uvāca sāṃtvayaṃstāṃ ca vākyairvinayamiśritaiḥ | śrīrāma uvāca | mātarmayā vanaṃ gatvā sarvamācaritaṃ tathā

ແລ້ວພຣະອົງໄດ້ກ່າວປອບໃຈນາງ ດ້ວຍຖ້ອຍຄຳທີ່ປົນຄວາມນອບນ້ອມ. ພຣະສີຣາມຕັດວ່າ: “ແມ່ເອີຍ ຂ້າໄດ້ໄປປ່າ ແລະໄດ້ປະພຶດທຸກຢ່າງຕາມທີ່ຄວນເຮັດ.”

उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
सान्त्वयन्comforting
सान्त्वयन्:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootसान्त्वय् (धातु)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त (present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तरि
ताम्her
ताम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), एकवचन
and
:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
वाक्यैःwith words/sentences
वाक्यैः:
Karana (करणम्)
TypeNoun
Rootवाक्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (Instrumental), बहुवचन
विनयमिश्रितैःmixed with humility
विनयमिश्रितैः:
Visheshana (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootविनय + मिश्रित (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (Instrumental), बहुवचन; तृतीया-बहुवचन विशेषणम् (qualifies वाक्यैः); षष्ठी/तत्पुरुषभावः (विनयेन मिश्रित = mixed with humility)
श्रीरामःLord Rama
श्रीरामः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootश्री + राम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः (श्रीमान् रामः)
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
मातर्O mother
मातर्:
Sambodhana (सम्बोधनम्)
TypeNoun
Rootमातृ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन
मयाby me / I
मया:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, तृतीया (Instrumental), एकवचन
वनम्to the forest
वनम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), एकवचन; गमनस्य कर्म
गत्वाhaving gone
गत्वा:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (gerund/absolutive)
सर्वम्everything
सर्वम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), एकवचन
आचरितम्done, performed
आचरितम्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootआ-चर् (धातु) + क्त (कृदन्त-प्रत्यय)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि/भूतकृदन्त; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; अत्र ‘सर्वम्’ इत्यस्य विशेषणवत्/विधेयवत् (done/performed)
तथाthus; in that way
तथा:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formप्रकारवाचक-अव्यय (adverb: thus/in that manner)

Śrī Rāma

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: karuna

Type: city

Sandhi Resolution Notes: सांत्वयंस्तां = सान्त्वयन् + ताम्; वाक्यैर्विनयमिश्रितैः = वाक्यैः + विनयमिश्रितैः; मातर्मया = मातर् + मया; सर्वमाचरितं = सर्वम् + आचरितम्.

Ś
Śrī Rāma

FAQs

Śrī Rāma is speaking, addressing someone as “Mother” (mātaḥ), consoling her with courteous and humble words.

It emphasizes that even when asserting one’s righteousness, speech should be tempered with humility and gentleness—consolation delivered through respectful conduct.

It suggests adherence to prescribed duty and right conduct: Rāma presents his forest life as lived in full accordance with what was expected or required by dharma.