Shloka 52

Account of Kāmākṣā (Bhavānī) at Āhicchatrā

Devanagari script

दृष्ट्वातद्रघुनाथस्य भ्राता देवालयं वरम् । पप्रच्छ सुमतिं स्वीयं मंत्रिणं वदतांवरम्

Transliteration

dṛṣṭvātadraghunāthasya bhrātā devālayaṃ varam | papraccha sumatiṃ svīyaṃ maṃtriṇaṃ vadatāṃvaram

Translation

ເມື່ອເຫັນວິຫານອັນປະເສີດຂອງຣະຄຸນາຖາແລ້ວ ພີ່ນ້ອງຂອງພຣະອົງໄດ້ຖາມສຸມະຕິ ມະນຕຣີຂອງຕົນ—ຜູ້ເລີດໃນຫມູ່ນັກກ່າວວາຈາ—

Word by Word

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Purvakala (पूर्वकाल क्रिया)
• Type: Indeclinable
• Root: दृष्ट्वा (कृदन्त; √दृश् धातु, त्वा-प्रत्यय)
• Form: क्त्वान्त अव्यय (gerund/absolutive) = “having seen”

• तत्: that
• तत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• रघुनाथस्य: of Raghunātha (Rāma)
• रघुनाथस्य: Shashthi-sambandha (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: रघुनाथ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (रघु + नाथ)

• भ्राता: the brother
• भ्राता: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भ्रातृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन

• देवालयम्: temple
• देवालयम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: देवालय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (देव + आलय)

• वरम्: excellent
• वरम्: Karma (Object qualifier)
• Type: Adjective
• Root: वर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (देवालयम्)

• पप्रच्छ: asked
• पप्रच्छ: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √प्रच्छ् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपदम्

• सुमतिम्: Sumati (name)
• सुमतिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सुमति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• स्वीयम्: his own
• स्वीयम्: Karma (Object qualifier)
• Type: Adjective
• Root: स्वीय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (मन्त्रिणम्)

• मन्त्रिणम्: minister/counsellor
• मन्त्रिणम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मन्त्रिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• वदताम्: of speakers; of those who speak
• वदताम्: Shashthi-sambandha (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: वदत् (कृदन्त; √वद् धातु, शतृ)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन; शतृ-प्रत्ययान्त (present active participle)

• वरम्: best
• वरम्: Karma (Object qualifier)
• Type: Adjective
• Root: वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (मन्त्रिणम्); ‘वदतां वरम्’ = षष्ठी-तत्पुरुषार्थः (best among speakers)

Speaker

Narrator (third-person description within the Purāṇic narration); the speaking action is by Raghunātha's brother addressing Sumati.

Verse Rasa

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: vira

Geographic Context

Type: temple

Sandhi Resolution Notes

Sandhi Resolution Notes: दृष्ट्वा+तत्→दृष्ट्वातत्; तत्+रघुनाथस्य→तद्रघुनाथस्य (द्-आदेश); वदताम्+वरम्→वदतांवरम्

Characters & Entities

• Raghunātha (Lord Rāma)
• Sumati

FAQs

Who is being referred to as Raghunātha in this verse?

Raghunātha is a common epithet of Lord Rāma, the celebrated descendant of the Raghu dynasty.

What does the verse indicate about the setting of the narrative?

It places the scene at an eminent devālaya (temple) dedicated to Raghunātha, prompting an inquiry that leads into a dialogue/explanation.

What is the ethical or devotional emphasis implied here?

The verse subtly highlights reverence for sacred spaces and the value of seeking guidance from a wise counsellor when encountering religious or extraordinary sights.