Adhyaya 13

Verse 1

सोमशर्मोवाच । लक्षणं ब्रह्मचर्यस्य तन्मे विस्तरतो वद । कीदृशं ब्रह्मचर्यं च यदि जानासि भामिनि

ໂສມະຊະຣະມາ ກ່າວວ່າ: “ຂໍທ່ານຈົ່ງບອກຂ້າພະເຈົ້າໂດຍລະອຽດເຖິງລັກສະນະຂອງ ພຣະຫມະຈັນ. ແລະຖ້າທ່ານຮູ້, ໂອ ນາງຜູ້ງາມ, ຈົ່ງກ່າວວ່າ ພຣະຫມະຈັນ ເປັນແນວໃດ.”

Verse 2

नित्यं सत्ये रतिर्यस्य पुण्यात्मा तुष्टितां व्रजेत् । ऋतौ प्राप्ते व्रजेन्नारीं स्वीयां दोषविवर्जितः

ຜູ້ມີບຸນຜູ້ຍິນດີໃນຄວາມຈິງເປັນນິດ ຍ່ອມໄດ້ຮັບຄວາມສັນໂດດ. ເມື່ອຮອດລະດູການອັນຄວນແລ້ວ ໂດຍບໍ່ມີຄວາມຜິດ ພຶງເຂົ້າໄປຫາພັນລະຍາຂອງຕົນເອງ.

Verse 3

स्वकुलस्य सदाचारं कदानैव विमुंचति । एतदेव समाख्यातं गृहस्थस्य द्विजोत्तम

ລາວບໍ່ຄວນລະທິ້ງສຸດອາຈານອັນດີຂອງຕະກູນຕົນ ບໍ່ວ່າເວລາໃດ. ໂອ ດວິຊະຜູ້ປະເສີດ, ນີ້ແຫຼະໄດ້ຖືກກ່າວໄວ້ວ່າເປັນກົດຫຼັກຂອງຄະຫັດຖະ.

Verse 4

ब्रह्मचर्यं मया प्रोक्तं गृहिणामुत्तमं किल । यतीनां तु प्रवक्ष्यामि तन्मे निगदतः शृणु

ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ກ່າວເຖິງພຣະຫມະຈັນອັນປະເສີດສໍາລັບຄະຫັດຖະແລ້ວ. ບັດນີ້ຈະກ່າວວິນັຍສໍາລັບຍະຕີ (ນັກບວດ) ຈົ່ງຟັງຖ້ອຍຄໍາຂອງຂ້າພະເຈົ້າ.

Verse 5

दमसत्यसमायुक्तः पापाद्भीतस्तु सर्वदा । भार्यासंगं वर्जयित्वा ध्यानज्ञानप्रतिष्ठितः

ຜູ້ປະກອບດ້ວຍການຂົ່ມໃຈ (ດະມະ) ແລະຄວາມຈິງ ຢ້ານບາບເປັນນິດ ລະຄວາມຕິດພັນໃນການຄົບຫາພັນລະຍາ ແລ້ວຕັ້ງມັ່ນໃນສະມາທິແລະປັນຍາທາງທຳ.

Verse 6

यतीनां ब्रह्मचर्यं च समाख्यातं तवाग्रतः । तप एव प्रवक्ष्यामि तन्मेनिगदतः शृणु

ໂອ ຜູ້ຄວນເຄົາລົບ ໃນເບື້ອງໜ້າເຈົ້າ ຂ້າໄດ້ອະທິບາຍພຣະພິທີພຣະຫມະຈັນ (brahmacarya) ຂອງຍະຕີແລ້ວ. ບັດນີ້ຂ້າຈະກ່າວເຖິງຕະປະ (tapas) ໂດຍຈົງ; ຈົ່ງຟັງຕາມທີ່ຂ້າອະທິບາຍ។

Verse 7

आचारेण प्रवर्तेत कामक्रोधविवर्जितः । प्राणिनामुपकाराय संस्थितौद्यमावृतः

ພຶງດຳເນີນຕາມຈາຣິດອັນຖືກຕ້ອງ ປະລະກາມແລະໂທສະ. ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ສັດມີຊີວິດທັງປວງ ຈົ່ງຕັ້ງມັ່ນໃນຄວາມເພຍພະຍາຍາມຢ່າງສະໝໍ້ເສມ.

Verse 8

तप एवं समाख्यातं सत्यमेवं वदाम्यहम् । परद्रव्येष्वलोलुप्त्वं परस्त्रीषु तथैव च

ຕະປະແມ່ນຖືກກໍານົດແບບນີ້—ຂ້າກ່າວເປັນສັດຈະວ່າ: ບໍ່ໂລບໃນຊັບຂອງຜູ້ອື່ນ ແລະດັ່ງດຽວກັນ ຈົ່ງສໍາລວມຕໍ່ພັນລະຍາຂອງຜູ້ອື່ນ.

Verse 9

दृष्ट्वा मतिर्न यस्य स्यात्स सत्यः परिकीर्तितः । दानमेव प्रवक्ष्यामि येन जीवंति मानवाः

ຜູ້ໃດທີ່ປັນຍາບໍ່ຫວັ່ນໄຫວເມື່ອໄດ້ເຫັນ (ຄວາມຈິງ) ຜູ້ນັ້ນຖືກສັນລະເສີນວ່າເປັນຜູ້ສັດຈິງ. ບັດນີ້ຂ້າຈະອະທິບາຍເລື່ອງທານເທົ່ານັ້ນ ອັນເປັນເຫດໃຫ້ມະນຸດດຳລົງຊີວິດ.

Verse 10

आत्मसौख्यं प्रतीच्छेद्यः स इहैव परत्र वा । अन्नस्यापि महादानं सुखस्यैव ध्रुवस्य वा

ຄວນຮັບແລະດໍາເນີນຕາມຄວາມຜາສຸກອັນແທ້ຂອງຕົນ ຈະໃນໂລກນີ້ຫຼືໂລກໜ້າກໍຕາມ. ແມ່ນແຕ່ມະຫາທານແຫ່ງອາຫານ ກໍແທ້ຈິງເປັນທານແຫ່ງຄວາມສຸກ—ຄວາມສຸກອັນໝັ້ນຄົງແນ່ນອນ.

Verse 11

ग्रासमात्रं तथा देयं क्षुधार्ताय न संशयः । दत्ते सति महत्पुण्यममृतं सोश्नुते सदा

ແກ່ຜູ້ທຸກທ້ອນເນື່ອງຈາກຄວາມຫິວ ຄວນໃຫ້ແມ່ນແຕ່ຄໍາດຽວ—ບໍ່ມີຂໍ້ສົງໄສ. ເມື່ອໃຫ້ແລ້ວ ບຸນໃຫຍ່ເກີດຂຶ້ນ ແລະຜູ້ໃຫ້ຍ່ອມໄດ້ຊົມຊື່ນຜົນອະມະຕະ (ອະມຣິຕ) ຢູ່ເສມອ.

Verse 12

दिनेदिने प्रदातव्यं यथाविभवसंभवम् । तृणं शय्यां च वचनं गृहच्छायां सुशीतलाम्

ທຸກມື້ທຸກວັນ ຄວນໃຫ້ຕາມກໍາລັງ—ແມ່ນແຕ່ຫຍ້າງ່າຍໆ ທີ່ນອນ ຄໍາເວົ້າອ່ອນໂຍນ ແລະຮົ່ມເຢັນຂອງເຮືອນຕົນເອງ

Verse 13

भूमिमापस्तथा चान्नं प्रियवाक्यमनुत्तमम् । आसनं वचनालापं कौटिल्येन विवर्जितम्

ຈົ່ງຈັດທີ່ພັກ ນ້ໍາ ແລະອາຫານໃຫ້ແກ່ແຂກ; ເວົ້າຄໍາທີ່ໄພເຮາະສູງສຸດ; ຈັດອາສນະ ແລະສົນທະນາ—ໂດຍປາສຈາກຄວາມຄົດຄ້ຽວແລະການຫລອກລວງ

Verse 14

आत्मनो जीवनार्थाय नित्यमेव करोति यः । देवान्पितॄन्समभ्यर्च्य एवं दानं ददाति यः

ຜູ້ໃດກໍຕາມ ທີ່ເຮັດການງານເພື່ອດໍາລົງຊີວິດຂອງຕົນເອງເປັນນິດ ແລະໄດ້ບູຊາເທວະທັງຫຼາຍກັບປິຕຣ (ບັນພະບຸລຸດ) ຕາມພິທີ ແລ້ວຈຶ່ງໃຫ້ທານດັ່ງນີ້

Verse 15

इहैव मोदते सो वै परत्र हि तथैव च । अवंध्यं दिवसं यो वै दानाध्ययनकर्मभिः

ຜູ້ນັ້ນຍ່ອມຊື່ນບານໃນຊີວິດນີ້ເອງ ແລະໃນປະໂລກກໍເຊັ່ນດຽວກັນ—ຜູ້ໃດທີ່ບໍ່ໃຫ້ວັນຂອງຕົນເປົ່າປະໂຫຍດ ດ້ວຍການໃຫ້ທານ ການສຶກສາພຣະຄໍາພີ ແລະການປະຕິບັດທໍາ

Verse 16

प्रकुर्यान्मानुषो भूत्वा स देवो नात्र संशयः । नियमं च प्रवक्ष्यामि धर्मसाधनमुत्तमम्

ຜູ້ໃດເກີດເປັນມະນຸດແລ້ວປະພຶດປະຕິບັດສິ່ງນີ້ ຜູ້ນັ້ນຍ່ອມເປັນດຸດເທວະ—ບໍ່ມີຄວາມສົງໄສ. ບັດນີ້ຂ້າພະເຈົ້າຈະປະກາດ “ນິຍະມະ” ວິນັຍອັນສູງສຸດ ເປັນທາງສໍາເລັດທຳມະ.

Verse 17

देवानां ब्राह्मणानां च पूजास्वभिरतो हि यः । नित्यं नियमसंयुक्तो दानव्रतेषु सुव्रत

ຜູ້ໃດມີໃຈອຸທິດໃນການບູຊາເທວະແລະພຣາຫມະນ, ຜູ້ໃດປະກອບດ້ວຍນິຍະມະເປັນນິດ, ແລະຫມັ້ນຄົງໃນວຣະຕະແຫ່ງທານ—ຜູ້ນັ້ນແມ່ນຜູ້ມີວຣະຕະອັນດີເລີດ.

Verse 18

उपकारेषु पुण्येषु नियमोऽयं प्रकीर्तितः । क्षमारूपं प्रवक्ष्यामि श्रूयतां द्विजसत्तम

ນິຍະມະນີ້ໄດ້ຖືກປະກາດແລ້ວ ວ່າດ້ວຍບຸນແຫ່ງການອຸປະການ. ບັດນີ້ຂ້າພະເຈົ້າຈະອະທິບາຍສະພາບແຫ່ງ “ຂະມາ” ຄືການໃຫ້ອະໄພ—ຈົ່ງຟັງເຖີດ ໂອ ຜູ້ປະເສີດໃນດວິຊະ.

Verse 19

पराक्रोशं हि संश्रुत्य ताडिते सति केनचित् । क्रोधं न चैव गच्छेत्तु ताडितो न हि ताडयेत्

ແມ່ນແຕ່ໄດ້ຍິນຄໍາດ່າຮຸນແຮງ ແລະແມ່ນແຕ່ຖືກຜູ້ໃດຕີ ກໍຢ່າໃຫ້ໃຈໄຫວໄປສູ່ໂທສະ; ເພາະຜູ້ຖືກຕີແລ້ວ ບໍ່ຄວນຕີຕອບ.

Verse 20

सहिष्णुः स्यात्स धर्मात्मा नहि रागं प्रयाति च । समश्नाति परं सौख्यमिह चामुत्र वापि च

ຜູ້ມີໃຈເປັນທຳມະພຶງອົດທົນ; ບໍ່ຕົກໄປໃນຣາຄະແລະຄວາມຍຶດຕິດ. ຜູ້ນັ້ນຍ່ອມເສວຍສຸກອັນສູງສຸດ—ທັງໃນໂລກນີ້ ແລະໃນໂລກໜ້າ.

Verse 21

एवं क्षमा समाख्याता शौचमेवं वदाम्यहम् । सबाह्याभ्यंतरे यो वै शुद्धो रागविवर्जितः

ດັ່ງນີ້ ກະສະມາ (ການໃຫ້ອະໄພ) ໄດ້ອະທິບາຍແລ້ວ; ບັດນີ້ ຂ້າພະເຈົ້າຈະກ່າວເຖິງ ສໍຈະ (ຄວາມບໍລິສຸດ)। ຜູ້ໃດສະອາດທັງພາຍນອກແລະພາຍໃນ ປາດສະຈາກຣາກະແລະຄວາມຍຶດຕິດ—ຜູ້ນັ້ນແທ້ຄືຜູ້ບໍລິສຸດ।

Verse 22

स्नानाचमनकैरेव व्यवहारेण वर्तते । शौचमेवं समाख्यातमहिंसां तु वदाम्यहम्

ດ້ວຍການອາບນ້ຳ, ອາຈະມະນາ (ຈິບນ້ຳຊຳລະ) ແລະການປະພຶດຖືກຕ້ອງໃນວຽກວັນປະຈຳ ຍ່ອມດຳລົງຢູ່ໃນ ສໍຈະ. ດັ່ງນີ້ ສໍຈະ ໄດ້ອະທິບາຍແລ້ວ; ບັດນີ້ ຂ້າພະເຈົ້າຈະກ່າວເຖິງ ອະຫິງສາ (ບໍ່ເບຍດບຽນ)។

Verse 23

तृणमपि विना कार्यञ्छेत्तव्यं न विजानता । अहिंसानिरतो भूयाद्यथात्मनि तथापरे

ຜູ້ໃດບໍ່ຮູ້ວ່າ ແມ່ນແຕ່ໃບຫຍ້າສຽງໜຶ່ງກໍບໍ່ຄວນຕັດໂດຍບໍ່ຈຳເປັນ ຜູ້ນັ້ນພຶງອຸທິດຕົນໃນ ອະຫິງສາ ໃຫ້ຍິ່ງຂຶ້ນ—ດັ່ງທີ່ມີຕໍ່ຕົນເອງ ກໍດັ່ງນັ້ນຕໍ່ຜູ້ອື່ນ।

Verse 24

शांतिमेव प्रक्ष्यामि शांत्या सुखं समश्नुते । शांतिरेव प्रकर्तव्या क्लेशान्नैव परित्यजेत्

ຂ້າພະເຈົ້າຈະປະກາດແຕ່ ສັນຕິ ເທົ່ານັ້ນ; ດ້ວຍສັນຕິ ຈຶ່ງໄດ້ຊົມຊື່ນສຸກຢ່າງແທ້ຈິງ. ສັນຕິເທົ່ານັ້ນພຶງບຳເພັນ—ແມ່ນແຕ່ໃນຄວາມທຸກທໍລະມານກໍຢ່າລະທິ້ງ।

Verse 25

भूतवैरं विसृज्यैव मन एवं प्रकारयेत् । एवं शांतिः समाख्याता अस्तेयं तु वदाम्यहम्

ລະທິ້ງຄວາມພະຍາບາດຕໍ່ສັດມີຊີວິດທັງປວງ ແລ້ວຝຶກຈິດໃຫ້ເປັນໄປດັ່ງນີ້. ດັ່ງນີ້ ສັນຕິ ໄດ້ອະທິບາຍແລ້ວ; ບັດນີ້ ຂ້າພະເຈົ້າຈະກ່າວເຖິງ ອັສເຕຍ (ບໍ່ລັກຂໂມຍ)។

Verse 26

परस्वं नैव हर्तव्यं परजाया तथैव च । मनोभिर्वचनैः कायैर्मन एवं प्रकारयेत्

ຢ່າລັກເອົາຊັບສິນຂອງຜູ້ອື່ນເດັດຂາດ ແລະຢ່າລ່ວງລະເມີດພັນລະຍາຂອງຜູ້ອື່ນ. ຈົ່ງຝຶກຈິດໃຫ້ສຳລວມ ໃຫ້ຄວາມຄິດ ຄຳເວົ້າ ແລະການກະທຳ ດຳເນີນຕາມນີ້.

Verse 27

दममेव प्रवक्ष्यामि तवाग्रे द्विजसत्तम । दमनादिंद्रियाणां वै मनसोपि विकारिणः

ໂອ ດວິຊະຜູ້ປະເສີດ ຂ້າພະເຈົ້າຈະອະທິບາຍ “ດະມະ” ຄືການສຳລວມຕົນ. ເມື່ອຂັບຄຸມອິນທຣີຍ໌ແລ້ວ ແມ່ນແຕ່ຈິດທີ່ແປປ່ຽນງ່າຍກໍຢູ່ໃນອຳນາດ.

Verse 28

औद्धत्यं नाशयेत्तेषां स चैतन्यो वशी तदा । शुश्रूषां तु प्रवक्ष्यामि धर्मशास्त्रेषु यादृशी

ພຶງທຳລາຍຄວາມອວດອົງຂອງພວກນັ້ນ ແລ້ວຜູ້ມີສະຕິຮູ້ ແລະສຳລວມຕົນ ຈະເປັນນາຍເຫນືອຕົນເອງ. ບັດນີ້ຂ້າພະເຈົ້າຈະອະທິບາຍ “ຊຸຊຣູສາ” ຄືການຮັບໃຊ້ດ້ວຍຄວາມເຄົາລົບ ຕາມທີ່ກ່າວໃນທຳມະສາດ.

Verse 29

पूर्वाचार्यैर्यथा प्रोक्ता तामेवं प्रवदाम्यहम् । वाचा देहेन मनसा गुरुकार्यं प्रसाधयेत्

ດັ່ງທີ່ອາຈານເກົ່າໆໄດ້ສອນໄວ້ ຂ້າພະເຈົ້າກໍກ່າວຕາມນັ້ນ: ຄວນສຳເລັດກິດຂອງຄູຣຸ ດ້ວຍຄຳເວົ້າ ດ້ວຍກາຍ ແລະດ້ວຍໃຈ.

Verse 30

जायतेऽनुग्रहो यत्र शुश्रूषा सा निगद्यते । सांगो धर्मः समाख्यातस्तवाग्रे द्विजसत्तम

ການຮັບໃຊ້ທີ່ເຮັດໃຫ້ເກີດອະນຸຄຣະຫະ (ພຣະເມດຕາກະລຸນາ) ນັ້ນເອີ້ນວ່າ “ຊຸຊຣູສາ”. ໂອ ດວິຊະຜູ້ປະເສີດ ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ອະທິບາຍທຳມະພ້ອມສິ່ງເກື້ອໜູນແລ້ວ.

Verse 31

अन्यच्च ते प्रवक्ष्यामि श्रोतुमिच्छसि यत्पते । ईदृशे चापि धर्मे तु वर्तते यो नरः सदा

ໂອ ທ່ານເຈົ້ານາຍ ຖ້າທ່ານປາຖະນາຟັງ ຂ້າພະເຈົ້າຈະກ່າວຕໍ່—ເຖິງຄົນຜູ້ຢືນຢັນຢູ່ໃນທຳມະແບບນີ້ເສມອ້າຍ।

Verse 32

संसारे तस्य संभूतिः पुनरेव न जायते । स्वर्गं गच्छति धर्मेण सत्यंसत्यं वदाम्यहम्

ໃນວົງຈອນສັງສານນີ້ ຜູ້ນັ້ນບໍ່ເກີດອີກ. ດ້ວຍທຳມະເຂົາໄປສູ່ສະຫວັນ—ນີ້ແມ່ນຄວາມຈິງ ຂ້າພະເຈົ້າກ່າວຄວາມຈິງແທ້

Verse 33

एवं ज्ञात्वा महाप्राज्ञ धर्ममेव व्रजस्व हि । सर्वं हि प्राप्यते कांत यदसाध्यं महीतले

ເມື່ອຮູ້ດັ່ງນີ້ແລ້ວ ໂອ ຜູ້ມີປັນຍາຍິ່ງ ຈົ່ງໄປຫາທຳມະແຕ່ພຽງຢ່າງດຽວ. ໂອ ຜູ້ເປັນທີ່ຮັກ ທຸກສິ່ງຍ່ອມບັນລຸໄດ້—ໃນແຜ່ນດິນນີ້ມີສິ່ງໃດທີ່ບໍ່ອາດສຳເລັດ?

Verse 34

धर्मप्रसादतस्तस्मात्कुरु वाक्यं ममैव हि । भार्यायास्तुवचः श्रुत्वा सोमशर्मा सुबुद्धिमान्

ດັ່ງນັ້ນ ໂດຍພຣະຄຸນແຫ່ງທຳມະ ຈົ່ງເຮັດຕາມຄຳຂ້າພະເຈົ້າແທ້ໆ. ເມື່ອໄດ້ຟັງຖ້ອຍຄຳຂອງພັນລະຍາແລ້ວ ໂສມະຊະຣະມາ ຜູ້ມີປັນຍາດີ (ກໍຍອມຮັບ)

Verse 35

पुनः प्रोवाच तां भार्यां सुमनां धर्मवादिनीम्

ແລ້ວເຂົາໄດ້ກ່າວກັບພັນລະຍາຂອງຕົນ ສຸມະນາ ອີກຄັ້ງ—ນາງຜູ້ເວົ້າຖ້ອຍຄຳແຫ່ງທຳມະ