Adhyaya 122

Verse 1

विष्णुरुवाच । कुंजलो धर्मपक्षी स इत्युक्त्वा तान्सुतान्प्रति । विरराम महाप्राज्ञः किंचिन्नोवाच तान्प्रति

ພຣະວິສນຸຕັດວ່າ: ເມື່ອກ່າວແກ່ບຸດທັງຫຼາຍວ່າ “ກຸນຊະລານັ້ນແມ່ນນົກຜູ້ມີປີກເປັນທຳມະ” ແລ້ວ ທ່ານຜູ້ມີປັນຍາຍິ່ງກໍນິ່ງງຽບ ແລະບໍ່ໄດ້ກ່າວອັນໃດຕໍ່ພວກເຂົາອີກ.

Verse 2

वटाधःस्थो द्विजश्रेष्ठस्तमुवाच महाशुकम् । को भवान्धर्मवक्ता हि पक्षिरूपेण वर्तते

ນັ່ງຢູ່ໃຕ້ຕົ້ນໄຊ, ດວິຊະຜູ້ປະເສີດໄດ້ກ່າວກັບມະຫາສຸກະວ່າ: “ທ່ານແມ່ນໃຜ—ຜູ້ສອນທຳມະ—ຈຶ່ງເຄື່ອນໄຫວໃນຮູບນົກ?”

Verse 3

किं वा देवोऽथ गंधर्वः किं वा विद्याधरो भवान् । कस्य शापादिमां प्राप्तो योनिं कीरस्य पातकीम्

ທ່ານເປັນເທວະດາ ຫຼື ຄັນທັຣວະ ຫຼື ວິທະຍາທອນ? ໂດຍຄຳສາບຂອງໃຜ ທ່ານຈຶ່ງຕົກມາເກີດເປັນນົກແກ້ວອັນມີບາບນີ້?

Verse 4

कस्मात्ते ईदृशं ज्ञानं वर्ततेऽतीद्रियं शुक । सुपुण्यस्य तु कस्यापि कस्य वै तपसः फलम्

ໂອ ສຸກະ, ເຫດໃດທ່ານຈຶ່ງມີຄວາມຮູ້ອັນພິເສດທີ່ເກີນອິນທຣີ? ມັນເກີດຈາກບຸນໃຫຍ່ຂອງໃຜ ແລະເປັນຜົນແຫ່ງຕະປະໃດ?

Verse 5

किं वा च्छन्नेन रूपेण अनेनापि महामते । कस्त्वं सिद्धोऽसि देवो वा तन्मे कथय कारणम्

ຫຼືວ່າ ໂອ ຜູ້ມີປັນຍາກວ້າງໃຫຍ່, ເຫດໃດທ່ານຈຶ່ງປິດບັງຕົນໃນຮູບນີ້? ທ່ານແມ່ນໃຜ—ເປັນສິດທະ ຫຼື ເທວະດາ? ຂໍໃຫ້ບອກເຫດແກ່ຂ້ອຍ

Verse 6

कुंजल उवाच । भोः सिद्ध त्वामहं जाने कुलं ते गोत्रमुत्तमम् । विद्यां तपःप्रभावं च यस्माद्भ्रमसि मेदिनीम्

ກຸ້ນຈະລະກ່າວວ່າ: “ໂອ ຜູ້ສຳເລັດ (ສິດທະ), ຂ້ອຍຮູ້ຈັກທ່ານ—ທັງຕະກູນ ແລະ ໂຄດອັນສູງສົ່ງຂອງທ່ານ. ຂ້ອຍຍັງຮູ້ວິທະຍາ ແລະ ອຳນາດທີ່ເກີດຈາກຕະປະ ທີ່ເຮັດໃຫ້ທ່ານທ່ອງໄປໃນໂລກ”

Verse 7

सर्वं विप्र प्रवक्ष्यामि स्वागतं तव सुव्रत । उपविश्यासने पुण्ये छायामाश्रयशीतलाम्

ໂອ ວິປຣາ (ພຣາຫມັນ) ຂ້າຈະເລົ່າໃຫ້ທ່ານຟັງທຸກຢ່າງ; ຂໍຕ້ອນຮັບ ຜູ້ມີວຣະຕະດີ. ຈົ່ງນັ່ງເທິງອາສນະອັນມີບຸນນີ້ ແລະອາໄສຮົ່ມເຢັນເປັນທີ່ພຶ່ງ.

Verse 8

अव्यक्तप्रभवो ब्रह्मा तस्माज्जज्ञे प्रजापतिः । ब्राह्मणस्तु गुणैर्युक्तो भृगुर्ब्रह्मसमो द्विजः

ພຣະພຣົມ (Brahmā) ເກີດຈາກ ອະວະຍັກຕະ (ອັນບໍ່ປາກົດ); ຈາກພຣະອົງນັ້ນ ປຣະຊາປະຕິ ກໍເກີດ. ແລະ ພຣາຫມັນ ພຣຶກຄຸ ຜູ້ເປັນດວິຊະ ປະກອບດ້ວຍຄຸນທຳ ເສມອດັ່ງພຣະພຣົມ.

Verse 9

भार्गवो नाम तस्यासीत्सर्वधर्मार्थतत्ववित् । तस्यान्वये भवान्विप्र च्यवनः ख्यातिमान्भुवि

ທ່ານມີບຸດຊື່ ພາຣຄະວະ (Bhārgava) ຜູ້ຮູ້ແຈ້ງຕັດສະນະແທ້ແຫ່ງທຸກທຳມະ ແລະ ອັດຖະ (ເປົ້າໝາຍໂລກ). ໃນສາຍວົງຂອງທ່ານນັ້ນ, ໂອ ວິປຣາ, ທ່ານແມ່ນ ຈະຍະວະນະ ຜູ້ມີຊື່ສຽງໃນແຜ່ນດິນ.

Verse 10

नाहं देवो न गंधर्वो नाहं विद्याधरः पुनः । योहं विप्र प्रवक्ष्यामि तन्मे निगदतः शृणु

ຂ້າບໍ່ແມ່ນເທວະ ບໍ່ແມ່ນຄັນທັຣວະ ແລະບໍ່ແມ່ນວິທະຍາທອນ. ໂອ ວິປຣາ, ຂ້າຈະບອກວ່າຂ້າແມ່ນໃຜ—ຈົ່ງຟັງເມື່ອຂ້າກ່າວ.

Verse 11

कश्यपस्य कुले जातः कश्चिद्ब्राह्मणसत्तमः । वेदवेदांगतत्त्वज्ञः सर्वकर्मप्रकाशकः

ໃນວົງຂອງ ກັດສະຍະປະ (Kaśyapa) ມີພຣາຫມັນຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່ຜູ້ໜຶ່ງເກີດຂຶ້ນ ຜູ້ຮູ້ແຈ້ງສາລະແທ້ແຫ່ງພຣະເວດ ແລະ ເວດາງຄະ ແລະເປັນຜູ້ສ່ອງສະຫວ່າງຄວາມເຂົ້າໃຈອັນຖືກຕ້ອງໃນກຳມະແລະໜ້າທີ່ທັງປວງ.

Verse 12

विद्याधरेति विख्यातः कुलशीलगुणैर्युतः । राजमानः श्रिया विप्र आचारैस्तपसा तदा

ລາວໂດງດັງດ້ວຍນາມ “ວິທະຍາທະຣ” ມີຕະກູນສູງ ມີຄວາມປະພຶດດີ ແລະຄຸນທຳພ້ອມພຽງ. ໂອ ພຣາຫມັນ! ໃນເວລານັ້ນ ລາວສ່ອງສະຫວ່າງດ້ວຍສຣີ (ສິຣິມົງຄຸນ) ດ້ວຍອາຈາຣະອັນຖືກ ແລະດ້ວຍຕະປະ (ຕະປັດ) ອັນເຂັ້ມງວດ.

Verse 13

संबभूवुः सुतास्तस्य विद्याधरस्य ते त्रयः । वसुशर्मा नामशर्मा धर्मशर्मा च ते त्रयः

ວິທະຍາທະຣນັ້ນມີບຸດສາມຄົນ। ທັງສາມຄື ວະສຸຊັຣມາ, ນາມະຊັຣມາ ແລະ ທັມມະຊັຣມາ—ສາມຄົນນັ້ນແທ້ໆ.

Verse 14

तेषामहं धर्मशर्मा कनिष्ठो गुणवर्जितः । वसुशर्मा मम भ्राता वेदशास्त्रार्थकोविदः

ໃນບັນດາພວກເຂົາ ຂ້າພະເຈົ້າແມ່ນ ທັມມະຊັຣມາ ຜູ້ນ້ອຍສຸດ ໄຮ້ຄຸນທຳ. ອ້າຍຂອງຂ້າພະເຈົ້າ ວະສຸຊັຣມາ ຊໍານານໃນຄວາມໝາຍແຫ່ງເວດ ແລະ ຊາສະຕຣະ.

Verse 15

आचारेण सुसंपन्नो विद्यादिसुगुणैः पुनः । नामशर्मा महाप्राज्ञस्तद्वच्चासीद्गुणाधिकः

ລາວພ້ອມພຽງດ້ວຍອາຈາຣະອັນດີ ແລະຍັງອຸດົມດ້ວຍຄຸນທຳງາມ ເຊັ່ນ ວິທະຍາ (ຄວາມຮູ້) ເປັນຕົ້ນ. ນາມະຊັຣມາ ເປັນຜູ້ມີປັນຍາຍິ່ງ; ແລະອີກຜູ້ໜຶ່ງກໍເຫມືອນກັນ ແຕ່ຍິ່ງກວ່າໃນຄຸນທຳ.

Verse 16

अहमेको महामूर्खः संजातः शृणु सत्तम । विद्यानामुत्तमं विप्र भावमर्थं शुभं कदा

ໂອ ຜູ້ປະເສີດໃນບັນດາຜູ້ມີຄຸນທຳ ຈົ່ງຟັງ: ຂ້າພະເຈົ້າຜູ້ດຽວກາຍເປັນຄົນໂງ່ຢ່າງຍິ່ງ. ໂອ ພຣາຫມັນ! ເມື່ອໃດຂ້າພະເຈົ້າຈຶ່ງຈະໄດ້ບັນລຸພາວະ ແລະ ອັດຖະອັນເປັນມົງຄຸນນັ້ນ—ອັນເປັນຍອດແຫ່ງວິທະຍາທັງປວງ?

Verse 17

न शृणोमि न वै यामि गुरुगेहमनुत्तमम् । ततस्तु जनको मे तु मामेवं परिचिंतयेत्

ຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ຟັງ ແລະບໍ່ໄປຫາເຮືອນອາຈານອັນສູງສຸດ; ແລ້ວບິດາຂອງຂ້າພະເຈົ້າຈະຄິດເຖິງຂ້າພະເຈົ້າແນວນີ້

Verse 18

धर्मशर्मेति पुत्रस्य नामास्य तु निरर्थकम् । संजातः क्षितिमध्ये तु न विद्वान्मे गुणाकरः

‘ທັມມະຊະຣະມັນ’ ແມ່ນຊື່ຂອງລູກຊາຍຂ້າພະເຈົ້າແທ້ ແຕ່ກັບກາຍເປັນຊື່ທີ່ໄຮ້ນັຍ; ເກີດຢູ່ໃນໂລກນີ້ແຕ່ບໍ່ເປັນຜູ້ຮູ້ ແລະບໍ່ແມ່ນຄັງແຫ່ງຄຸນຄວາມດີ

Verse 19

इति संचिंत्य धर्मात्मा मामुवाच सुदुःखितः । व्रज पुत्र गुरोर्गेहं विद्यार्थं परिसाधय

ເມື່ອຄິດດັ່ງນັ້ນ ຜູ້ມີທຳກໍເສົ້າໂສກຢ່າງຫນັກ ແລ້ວກ່າວກັບຂ້າພະເຈົ້າວ່າ: “ລູກເອີຍ ໄປຫາເຮືອນອາຈານ ແລະຈົ່ງສຳເລັດຈຸດປະສົງແຫ່ງການຮຽນຮູ້ໃຫ້ຖືກຄວນ”

Verse 20

एवमाकर्ण्य तत्तस्य पितुर्वाक्यं मयाशुभम् । नाहं तात गमिष्यामि गुरोर्गेहं सुदुःखदम्

ເມື່ອໄດ້ຟັງຖ້ອຍຄຳອັນບໍ່ເປັນມົງຄຸນຂອງບິດາ ຂ້າພະເຈົ້າຈຶ່ງກ່າວວ່າ: “ພໍ່ເອີຍ ຂ້າພະເຈົ້າຈະບໍ່ໄປເຮືອນອາຈານ; ທີ່ນັ້ນເປັນທຸກຂ໌ຢ່າງຫນັກ”

Verse 21

यत्र वै ताडनं नित्यं भ्रूभंगादि च क्रोशनम् । अन्नं न दृश्यते तत्र कर्मणा शृणुसत्तम

ບ່ອນໃດມີການຕີຕະຫຼອດ ມີການຕະໂກນດ້ວຍໜ້າບຶ້ງຕຶງ ທີ່ນັ້ນແມ່ນແຕ່ອາຫານກໍບໍ່ປາກົດ—ໂອ ຜູ້ປະເສີດໃນຫມູ່ຄົນດີ ຈົ່ງຟັງການເຮັດວຽກຂອງກຳ

Verse 22

दिवारात्रौ न निद्रास्ति नास्ति सुखस्य साधनम् । तस्माद्दुःखमयं तात न यास्ये गुरुमंदिरम्

ກາງວັນກາງຄືນຂ້ອຍບໍ່ໄດ້ນອນ ແລະບໍ່ມີວິທີຈະບັນລຸຄວາມສຸກໄດ້. ດັ່ງນັ້ນ ໂອ້ພໍ່ທີ່ຮັກ ເພາະມັນເຕັມໄປດ້ວຍທຸກຂ໌ ຂ້ອຍຈະບໍ່ໄປຫາສຳນັກຄູອາຈານ।

Verse 23

विद्याकार्यं करिष्ये न क्रीडार्थमहमुत्सुकः । भोक्ष्ये स्वप्स्ये प्रसादात्ते करिष्ये क्रीडनं पितः

ຂ້ອຍຈະເຮັດໜ້າທີ່ໃນການຮຽນ ບໍ່ໄດ້ຮ້ອນໃຈແຕ່ຈະຫຼິ້ນຢ່າງດຽວ. ດ້ວຍພຣະກະລຸນາຂອງທ່ານ ຂ້ອຍຈະກິນແລະນອນ ແລະໂອ້ພໍ່ ຂ້ອຍຈະຫຼິ້ນຕາມຄວນດ້ວຍ।

Verse 24

डिंभैः सार्द्धं सुखेनापि दिवारात्रमतंद्रितः । मामुवाच स धर्मात्मा मूढं ज्ञात्वा सुदुःखितः

ແມ່ນແຕ່ຢູ່ຢ່າງສະບາຍກັບເດັກນ້ອຍທັງຫຼາຍ ທ່ານກໍຍັງບໍ່ເຄີຍເມື່ອຍລ້າທັງກາງວັນກາງຄືນ. ເມື່ອຮູ້ວ່າຂ້ອຍຫຼົງຜິດ ທ່ານຜູ້ມີທຳນັ້ນກໍເສົ້າໃຈຢ່າງຫນັກ ແລ້ວກ່າວກັບຂ້ອຍ।

Verse 25

विद्याधर उवाच । मा पुत्र साहसं कार्षीर्विद्यार्थमुद्यमं कुरु । विद्यया प्राप्यते सौख्यं यशः कीर्तिस्तथातुला

ວິດຍາທະຣາ ກ່າວວ່າ: “ລູກເອີຍ ຢ່າເຮັດການຢ່າງຫຸນຫັນ. ຈົ່ງພາກພຽນເພື່ອວິຊາຄວາມຮູ້. ດ້ວຍຄວາມຮູ້ ຄວາມສຸກຈຶ່ງໄດ້ມາ ແລະຍັງໄດ້ຍົດຍໍ ແລະກຽດຕິຄຸນອັນຫາທຽບບໍ່ໄດ້”

Verse 26

ज्ञानं स्वर्गश्च मोक्षश्च तस्माद्विद्यां प्रसाधय । पूर्वं सुदुःखमूला तु पश्चाद्विद्या सुखप्रदा

ຄວາມຮູ້ນຳໄປສູ່ສະຫວັນ ແລະໂມກສະ; ດັ່ງນັ້ນຈົ່ງຝຶກຝົນວິຊາ. ແຕ່ເບື້ອງຕົ້ນມັນມີຮາກເປັນຄວາມທຸກຢ່າງໜັກ ແຕ່ພາຍຫຼັງ ວິຊາຈະເປັນຜູ້ປະທານຄວາມສຸກ।

Verse 27

तस्मात्साधय पुत्र त्वं विद्यां गुरुगृहं व्रज । पितुर्वाक्यमकुर्वाणो अहमेवं दिनदिने

ດັ່ງນັ້ນ ລູກເອີຍ ຈົ່ງພາກພຽນສຶກສາວິທະຍາ ໄປຫາເຮືອນຄູອາຈານ. ຖ້າເຈົ້າບໍ່ເຊື່ອຟັງຄໍາພໍ່ ຂ້າຈະທຸກທໍລະມານແບບນີ້ມື້ຕໍ່ມື້.

Verse 28

यत्रयत्र स्थितो नित्यमर्थहानिं करोम्यहम् । उपहासः कृतो लोकैर्ममविप्र प्रकुत्सनम्

ບ່ອນໃດກໍຕາມທີ່ຂ້າຢູ່ ຂ້າມັກເຮັດໃຫ້ເກີດການສູນເສຍຊັບສິນຢູ່ເປັນນິດ. ຜູ້ຄົນພາກັນເຢາະເຍີ້ຍຂ້າ ໂອ ພຣາຫມັນ ແລະດູໝິ່ນຂ້າ.

Verse 29

मम लज्जा समुत्पन्ना जीवनाशकरी तदा । विद्यार्थमुद्यतो विप्र कं गुरुं प्रार्थयाम्यहम्

ເມື່ອນັ້ນ ຄວາມອາຍເກີດຂຶ້ນໃນໃຈຂ້າ ຮາວກັບຈະທໍາລາຍຊີວິດ. ໂອ ພຣາຫມັນ ຂ້າຜູ້ມຸ່ງຫາວິທະຍາ ຄວນໄປສະແຫວງຫາ ແລະວອນຂໍຄູອາຈານຜູ້ໃດ?

Verse 30

इति चिंतापरो जातो दुःखशोकसमाकुलः । कथं विद्यामहं जाने कथं विंदाम्यहं गुणान्

ດັ່ງນັ້ນ ລາວຈຶ່ງຈົມຢູ່ໃນຄວາມຄິດກັງວົນ ຖືກຄວາມທຸກແລະໂສກຄອບງໍາ: “ຂ້າຈະຮູ້ວິທະຍາອັນແທ້ໄດ້ແນວໃດ ແລະຈະໄດ້ຄຸນຄ່າຄຸນທໍາແນວໃດ?”

Verse 31

कथं मे जायते स्वर्गः कथं मोक्षं व्रजाम्यहम् । इत्येवं चिंतयन्विप्र वार्द्धक्यमगमं पुनः

“ຂ້າຈະໄດ້ສະຫວັນແນວໃດ? ຂ້າຈະໄປສູ່ໂມກສະແນວໃດ?”—ເມື່ອຄິດຢູ່ແບບນີ້ເລື້ອຍໆ ໂອ ພຣາຫມັນ ລາວກໍກັບຕົກເຂົ້າສູ່ຄວາມແກ່ອີກຄັ້ງ.

Verse 32

देवतायतने दुःखी उपविष्टस्त्वहं कदा । मद्भाग्यैः प्रेरितः कश्चित्सिद्ध एकः समागतः

ຄັ້ງໜຶ່ງ ຂ້າພະເຈົ້ານັ່ງເສົ້າໃນເທວະສະຖານ; ໂດຍແຮງດົນໃຈແຫ່ງບຸນວາສນາຂອງຂ້າພະເຈົ້າ ມີສິດທະມຸນີຜູ້ສຳເລັດຜູ້ໜຶ່ງມາຮອດທີ່ນັ້ນ.

Verse 33

निराश्रयो जिताहारः सदानंदस्तु निःस्पृहः । एकांतमास्थितो विप्र योगयुक्तो जितेंद्रियः

ບໍ່ພຶງພາອາໄສພາຍນອກ ສຳລວມໃນອາຫານ ຕັ້ງມັ່ນໃນອານັນດາພາຍໃນເສມອ ແລະບໍ່ມີຄວາມຢາກ—ໂອ ພຣາຫມັນ—ຢູ່ໃນທີ່ສະງົບ ປະກອບໂຍຄະ ແລະຊະນະອິນທຣີຍທັງຫຼາຍແລ້ວ.

Verse 34

परब्रह्मणि संलीनो ज्ञानध्यानसमाधिमान् । तमहं संश्रितो विप्र ज्ञानरूपं महामतिम्

ຫຼອມລວມໃນປຣະພຣະຫມັນ ພ້ອມດ້ວຍຍານ ທຽນ ແລະສະມາທິ—ໂອ ພຣາຫມັນ—ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ເຂົ້າພຶ່ງພາມະຫາຕະມາຜູ້ມີປັນຍາຍິ່ງ ຜູ້ມີສະພາບເປັນຍານເອງນັ້ນ.

Verse 35

अहं शुद्धेन भावेन भक्त्या नमितकंधरः । नमस्कृत्य महात्मानं पुरतस्तस्य संस्थितः

ດ້ວຍໃຈບໍລິສຸດ ຂ້າພະເຈົ້າກ້ອມຄໍດ້ວຍພັກຕິ; ເມື່ອຖວາຍນະມັດສະການແດ່ມະຫາຕະມານັ້ນແລ້ວ ຂ້າພະເຈົ້າກໍຢືນຢູ່ຕໍ່ໜ້າທ່ານ.

Verse 36

दीनरूपो ह्यहं जातो मंदभाग्यस्तथा पुनः । तेनाहं पृच्छितो विप्र कस्माद्भवान्प्रशोचति

“ຂ້າພະເຈົ້າເກີດມາໃນສະພາບນ່າສົງສານ ແລະຍັງເປັນຜູ້ມີວາສນານ້ອຍອີກ. ດັ່ງນັ້ນ ໂອ ພຣາຫມັນ ຂ້າພະເຈົ້າຂໍຖາມທ່ານວ່າ: ເປັນຫຍັງທ່ານຈຶ່ງໂສກເສົ້າ?”

Verse 37

केनाभिप्रायभावेन दुःखमेव भुनक्ति वै । तेनेत्युक्तोस्मि विप्रेंद्र ज्ञानिना योगिना तदा

“ດ້ວຍເຈດຕະນາ ແລະ ອາການໃນໃຈແນວໃດ ຄົນຈຶ່ງເສວຍແຕ່ຄວາມທຸກແທ້?”—ໃນເວລານັ້ນ ໂອ ພຣາຫມະນຜູ້ປະເສີດ ຂ້າຖືກຜູ້ຮູ້ຍິ່ງ ແລະ ໂຍຄີ ກ່າວຖາມດັ່ງນີ້।

Verse 38

सुमूढेन मया तस्य पूर्ववृत्तांतमेव हि । तमेवं श्रावितं सर्वं सर्वज्ञत्वं कथं व्रजेत्

ຂ້າໃນຄວາມມືດບອດຢ່າງຫນັກ ໄດ້ເລົ່າໃຫ້ລາວຟັງແຕ່ເລື່ອງເກົ່າຂອງລາວເອງເທົ່ານັ້ນ। ເມື່ອໃຫ້ລາວຟັງທຸກຢ່າງແລ້ວ ລາວຈະໄປຮອດຄວາມເປັນຜູ້ຮູ້ທົ່ວໄດ້ແນວໃດ?

Verse 39

एतदर्थं महादुःखी भवान्मम गतिः सदा । स चोवाच महात्मा मे सर्वं ज्ञानस्य कारणम्

ເພາະເຫດນີ້ ຂ້າຈຶ່ງທຸກໃຈຢ່າງຫນັກ; ທ່ານແມ່ນທີ່ພຶ່ງຂອງຂ້າເສມອ. ແລະມະຫາອາດມາຜູ້ນັ້ນໄດ້ກ່າວແກ່ຂ້າທຸກຢ່າງ—ອັນເປັນເຫດ ແລະ ຮາກຖານແຫ່ງຍານ।