Shloka 3
सहदेवस्य गोसंख्य-तन्तिपाल-रूपेण विराट-समागमः | Sahadeva’s Audience with Virāṭa as Cattle-Enumerator
Tantipāla
कृत्वा वेषं च सैरन्ध्रयास्ततो व्यचरदार्तवत् । वैशम्पायनजी कहते हैं--जनमेजय! तदनन्तर पवित्र मन्द मुसकान और कजरारे नेत्रोंवाली द्रौपदीने अपने सुन्दर, महीन, कोमल और बड़े-बड़े, काले एवं घुँघराले केशोंकी चोटी गूँथकर उन मृदुल अलकोंको दाहिने भागमें छिपा दिया और एक अत्यन्त मलिन वस्त्र धारण करके सैरन्ध्रीका वेश बनाये वह दीन-दु:खियोंकी भाँति नगरमें विचरने लगी || १-२ न ! तां नरा: परिधावन्तीं स्त्रियश्व॒ समुपाद्रवन्
vaiśampāyana uvāca | kṛtvā veṣaṃ ca sairandhryās tato vyacarad ārtavat | tāṃ narāḥ paridhāvantīṃ striyaś ca samupādravan |
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ນາງໄດ້ສວມປອມເປັນ “ໄສຣັນທຣີ” (ນາງຮັບໃຊ້/ຊ່າງຈັດຜົມ) ແລ້ວເດີນໄປມາດັ່ງຄົນທຸກທ້ອນ ແລະ ບໍ່ມີທີ່ພຶ່ງ. ນາງຖັກຜົມດຳຫນາເປັນມວຍ ແລ້ວເຊື່ອງປອຍຜົມອ່ອນນຸ່ມໄວ້ຂ້າງຂວາ, ນຸ່ງຜ້າເກົ່າມອມຫນຶ່ງຜືນ ແລະ ລ່ອງໄປໃນເມືອງດັ່ງຄົນຍາກຈົນ. ເມື່ອນາງເດີນໄປ ຊາຍທັງຫຼາຍກໍວິ່ງຕາມ, ແມ່ຍິງກໍພາກັນມາອັດແອດລ້ອມຮອບ—ເພາະຄວາມຢາກຮູ້ ແລະ ເຫັນນາງຜູ້ດູເຫມືອນກຳລັງທຸກຍາກໃນຮູບປອມ.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the ethical need for prudence (nīti) when dharma is under threat: adopting a humble disguise can be a legitimate means to preserve life, honor, and the larger vow-bound purpose during exile, while also exposing how society often intrudes upon those who appear powerless.
Draupadī, concealed as a sairandhrī, begins moving about in the city in a distressed manner; people—men and women—notice her and gather around, foreshadowing the attention and danger her presence will attract in Virāṭa’s court.