Previous Verse
Next Verse

Shloka 29

Adhyāya 61: Saṃmohana-astra and the Kuru Withdrawal (संमोहनास्त्रं तथा कुरुनिवृत्तिः)

“आज देख लेना, जैसे प्रबल वेगसे आयी हुई जलकी बाढ़ किनारोंको काट-काटकर गिरा देती है, उसी प्रकार मैं कौरवदलके सैन्यसमूहोंको मार गिराऊँगा ।।

ajña dekh lena, yathā prabala-vegasa āyā huī jalakī bāḍha kinārān ko kāṭa-kāṭa kar girā detī hai, usī prakāraṃ ahaṃ kaurava-dalasya sainya-samūhān mārayiṣyāmi. dhvaja-vṛkṣaṃ pattitṛṇaṃ ratha-siṃha-gaṇāyutam | vanam ādīpayiṣyāmi kurūṇām astra-tejasā ||

«ມື້ນີ້ ຈົ່ງເບິ່ງໃຫ້ເຫັນ: ເຊັ່ນນ້ຳຫຼາກທີ່ພັດມາດ້ວຍແຮງກ້າ ກັດຝັ່ງນ້ຳທີລະນ້ອຍ ແລ້ວພັງລົງ, ຂ້າກໍຈະຟາດຟັນກອງພົນກໍຣະວະໃຫ້ລົ້ມລົງເປັນກຸ່ມໆ. ກອງທັບກໍຣະວະເປັນດັ່ງປ່າ—ທຸງແມ່ນຕົ້ນໄມ້, ທະຫານຍ່າງແມ່ນຫຍ້າແລະຟາງ, ແລະລົດສົງຄາມແມ່ນສິງໂຕໃນປ່ານັ້ນ. ດ້ວຍໄຟແຫ່ງອາວຸດຂອງຂ້າ ຂ້າຈະຈຸດໄຟເຜົາປ່າກຸຣຸນີ້ໃນມື້ນີ້ ແລະເຮັດໃຫ້ເຫຼືອແຕ່ຂີ້ເທົ່າ.»

ध्वजवृक्षम्banner(-like) trees / trees that are banners
ध्वजवृक्षम्:
Karma
TypeNoun
Rootध्वजवृक्ष
FormMasculine, Accusative, Singular
पत्तितृणम्infantry(-like) grass
पत्तितृणम्:
Karma
TypeNoun
Rootपत्तितृण
FormNeuter, Accusative, Singular
रथसिंहगणायुतम्endowed with groups of chariot(-like) lions
रथसिंहगणायुतम्:
Karma
TypeAdjective
Rootरथसिंहगणायुत
FormNeuter, Accusative, Singular
वनम्forest
वनम्:
Karma
TypeNoun
Rootवन
FormNeuter, Accusative, Singular
आदीपयिष्यामिI will ignite / set ablaze
आदीपयिष्यामि:
Karta
TypeVerb
Rootदीप्
FormSimple Future (Luṭ), First, Singular, Parasmaipada
कुरूणाम्of the Kurus
कुरूणाम्:
Sambandha
TypeNoun
Rootकुरु
FormMasculine, Genitive, Plural
अस्त्रतेजसाby the brilliance/power of weapons
अस्त्रतेजसा:
Karana
TypeNoun
Rootअस्त्रतेजस्
FormNeuter, Instrumental, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
K
Kauravas
K
Kurus
D
dhvaja (banners/standards)
R
ratha (chariots)
A
astra (weapons/missiles)

Educational Q&A

The verse uses vivid metaphors to convey the overwhelming momentum of martial resolve: an army can be imagined as a ‘forest’ that can be consumed by the ‘fire’ of weapon-power. Ethically, it highlights the kṣatriya ideal of decisive action and the rhetoric of vows in war, while also implicitly warning that massed power—like a flood or fire—brings sweeping, often uncontrollable destruction.

A warrior (reported by Vaiśampāyana) proclaims a fierce vow to annihilate the Kaurava forces. He compares his impending assault to a flood eroding riverbanks and to a fire that will burn a forest—identifying banners as trees, infantry as grass, and chariots as lions—announcing that he will ‘ignite’ the Kuru host with the brilliance of his weapons.