Shloka 26
Adhyāya 61: Saṃmohana-astra and the Kuru Withdrawal (संमोहनास्त्रं तथा कुरुनिवृत्तिः)
अहमिन्द्राद् दृढां मुष्टिं ब्रह्मण: कृतहस्तताम् | प्रगाढे तुमुलं चित्रमिति विद्धि प्रजापते:
aham indrād dṛḍhāṁ muṣṭiṁ brahmaṇaḥ kṛta-hastatām | pragāḍhe tumulaṁ citram iti viddhi prajāpateḥ ||
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ຈົ່ງຮູ້ໄວ້: ເມື່ອຈັບຄັນທະນູ ການກຳມືໃຫ້ແນ່ນຫນາ ຂ້າໄດ້ຮຽນຈາກພຣະອິນທຣາ; ເມື່ອປ່ອຍລູກທະນູ ຄວາມຄ່ອງແຄ່ວ ແລະຄວາມຊຳນານຂອງມື ຂ້າໄດ້ຮຽນຈາກພຣະພຣະຫມາ; ແລະໃນຍາມວິກິດລຶກລ້ຳ ສິລະປະການຮົບທີ່ຄຶກຄືນ ຫຼາກຫຼາຍ ແລະນ່າພິສົດ ຂ້າໄດ້ຮຽນຈາກພຣະປຣະຊາປະຕິ. ດັ່ງນັ້ນ ຄວາມຊຳນານໃນສົງຄາມ ບໍ່ແມ່ນແຕ່ຄວາມຮຸນແຮງ ແຕ່ເປັນວິໄນທີ່ຝຶກຝົນ ຕາມແບບຢ່າງອັນສູງສົ່ງ».
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Excellence in warfare is portrayed as disciplined, learned skill: steadiness (firm grip), practiced dexterity (trained hand in archery), and adaptive strategy in crisis. Power is implied to be ethically meaningful only when governed by training and higher principles, not by impulse.
The speaker (reported by Vaiśampāyana) explains the sources of his martial abilities, attributing specific aspects of archery and battle-craft to divine exemplars—Indra, Brahmā, and Prajāpati—thereby emphasizing legitimacy, training, and preparedness for intense conflict.