Mahabharata — Virata Parva, Shloka 25
Adhyāya 6: Kaṅka (Yudhiṣṭhira) Seeks Refuge in Virāṭa’s Assembly
“दुर्गे! तुम दुःसह दुःखसे उद्धार करती हो
durge tvaṁ duḥsaha-duḥkhebhya uddhāraṁ karoti, tasmāl lokaiḥ durgeti kathyase. ye durgame vane kleśaṁ prāpnuvanti, mahāsāgare nimajjanti, athavā taskarāṇāṁ vaśaṁ gatāḥ, teṣāṁ sarveṣāṁ manuṣyāṇāṁ tvam eva paramā gatiḥ—tvam eva tān saṅkaṭāt mocayituṁ śaknoṣi. mahādevi! udake plavamānāḥ, durgamārge gacchantaḥ, araṇyeṣu ca bhrāntāḥ ye tvāṁ smaranti, te manuṣyāḥ kleśaṁ na prāpnuvanti. tvam eva kīrtiḥ śrīḥ dhṛtiḥ siddhiḥ lajjā vidyā santatiḥ matiḥ sandhyā rātriḥ prabhā nidrā jyotsnā kāntiḥ kṣamā dayā ca. tvayā pūjitayā manuṣyāṇāṁ bandhanaṁ mohaḥ putranāśaḥ dhananāśa-saṅkaṭaṁ vyādhiḥ mṛtyuḥ sarvaṁ bhayaṁ ca praṇaśyati. aham api rājyāt bhraṣṭaḥ, tasmāt tava śaraṇaṁ prapannaḥ. praṇataś ca yathā mūrdhnā tava devi sureśvari, trāhi māṁ padmapatrākṣi; satye, satyā bhavasva naḥ.
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ທຸຣຄາ! ເນື່ອງຈາກພຣະນາງຊ່ວຍກູ້ສັດທັງຫຼາຍອອກຈາກຄວາມທຸກທໍລະມານອັນຫນັກໜ່ວງ ຜູ້ຄົນຈຶ່ງເອີ້ນພຣະນາງວ່າ ‘ທຸຣຄາ’। ສໍາລັບຜູ້ທີ່ກໍາລັງທຸກທໍລະມານໃນປ່າອັນຜ່ານຍາກ, ກໍາລັງຈົມໃນມະຫາສະມຸດ, ຫຼືຕົກຢູ່ໃນອໍານາດຂອງໂຈນ—ພຣະນາງພຽງຜູ້ດຽວແມ່ນທີ່ພຶ່ງສູງສຸດ; ພຣະນາງພຽງຜູ້ດຽວສາມາດປົດປ່ອຍເຂົາໃຫ້ພົ້ນຈາກໄພພິບັດ. ໂອ ມະຫາເທວີ! ຜູ້ໃດລະລຶກເຖິງພຣະນາງໃນຍາມດິ້ນຮົນໃນນ້ໍາ, ໃນຍາມເດີນທາງອັນອັນຕະລາຍ, ຫຼືໃນຍາມຫຼົງທາງໃນປ່າ—ຜູ້ນັ້ນບໍ່ປະສົບຄວາມທຸກ. ພຣະນາງແມ່ນກຽດສັກສີ, ສິຣິ, ຄວາມໝັ້ນຄົງ, ຄວາມສໍາເລັດ, ຄວາມອາຍ, ວິຊາ, ລູກຫຼານ, ປັນຍາ, ຍາມແລງ, ກາງຄືນ, ແສງສະຫວ່າງ, ການນອນ, ແສງຈັນ, ຄວາມງາມ, ການອະໄພ ແລະ ຄວາມເມດຕາ. ເມື່ອຖືກບູຊາ ພຣະນາງທໍາລາຍພັນທະແລະຄວາມຫຼົງ, ໄພຈາກການເສຍລູກແລະເສຍຊັບ, ໂລກໄພ, ຄວາມຕາຍ ແລະ ຄວາມຢ້ານກົວທັງປວງ. ຂ້າພະເຈົ້າກໍຖືກປົດຈາກອານາຈັກ ຈຶ່ງມາຂໍພຶ່ງພາພຣະນາງ. ຂ້າພະເຈົ້າກົ້ມຫົວກ່າວນົບ—ໂອ ເທວີ ຜູ້ເປັນຈອມເທວະ, ຜູ້ມີດວງຕາດັ່ງໃບບົວ—ຂໍຊ່ວຍຂ້າພະເຈົ້າ. ໂອ ຄວາມຈິງ, ຂໍໃຫ້ເປັນຄວາມຈິງແກ່ພວກເຮົາ»។
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The passage teaches śaraṇāgati (taking refuge): in situations of extreme vulnerability—loss, danger, fear—one should remember and worship the protecting divine power. The Goddess is portrayed as the source of both worldly supports (prosperity, learning, courage) and moral qualities (modesty, forgiveness, compassion), and as the remover of bondage, delusion, and fear.
Within the Virāṭa Parva context of the Pāṇḍavas’ concealment and hardship, the narration presents a hymn/prayer to Durgā. The speaker voices a plea for protection and restoration, identifying the Goddess as the supreme refuge for those in peril and explicitly stating, “I have been deprived of my kingdom; therefore I seek your shelter.”