Shloka 25
Virāṭanagara-nivāsa-nirṇaya
Decision to Reside in Virāṭa’s City
वैदूर्यान् काज्चनान् दान्तान् फलैज्योतीरसै: सह | कृष्णॉल्लोहितवर्णाश्वि निर्वत्स्पामि मनोरमान्,मैं पासा खेलनेकी विद्या जानता हूँ और यह खेल मुझे प्रिय भी है, अतः मैं कंक- नामक ब्राह्मण बनकर महामना राजा विराटकी राजसभाका एक सदस्य हो जाऊँगा और वैदूर्यमणिके समान हरी, सुवर्णके समान पीली तथा हाथीदाँतकी बनी हुई काली और लाल रंगकी मनोहर गोटियोंको चमकीले बिन्दुओंसे युक्त पासोंके अनुसार चलाता रहूँगा
yudhiṣṭhira uvāca | vaidūryān kāñcanān dāntān phalair jyotīrasaiḥ saha | kṛṣṇāllohitavarṇāś ca nirvatsyāmi manoramān |
ຢຸທິສຖິຣະ ກ່າວວ່າ: «ຂ້າພະເຈົ້າຈະເຮັດໃຫ້ເມັດຫຼິ້ນອັນນ່າຊົມເຄື່ອນໄຫວ—ສີຂຽວດັ່ງແກ້ວໄວດູຣະຍະ, ສີເຫຼືອງດັ່ງຄຳ, ແລະບາງອັນປັ້ນຈາກງາຊ້າງ—ພ້ອມທັງເມັດສີດຳ ແລະ ສີແດງ, ແລະໃຊ້ລູກເຕົ໋າທີ່ມີຈຸດສະຫວ່າງວາບ. ດັ່ງນັ້ນ ຂ້າພະເຈົ້າຈະປອມໂຕເປັນພຣາຫມັນນາມ ‘ກັງກະ’ ແລະເຂົ້າເປັນສະມາຊິກໃນສະພາຮາຊະສຳນັກຂອງພຣະຣາຊາ ວິຣາຕະ ຜູ້ສູງສົມບູນ, ເພາະຂ້າພະເຈົ້າຮູ້ສິລະປະການຫຼິ້ນລູກເຕົ໋າ ແລະເກມນີ້ເປັນທີ່ຮັກຂອງຂ້າພະເຈົ້າ».
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
Even a dharmic person may adopt a socially humble role and conceal identity for a higher duty—protecting others and fulfilling a vow—yet must remain vigilant about personal weaknesses. Yudhiṣṭhira’s choice highlights strategic restraint: using a known skill (dice) within the ethical frame of the incognito year, while implicitly acknowledging the moral peril that gambling once brought.
At the start of the Virāṭa Parva, the Pāṇḍavas plan their final year of exile in disguise. Here Yudhiṣṭhira declares he will enter King Virāṭa’s court as the brāhmaṇa Kaṅka, serving as a courtly companion skilled in dice, moving attractive gaming pieces and dice as part of his assumed occupation.