Adhyaya 77
नलस्य पुष्करजयो द्यूते (Nala’s Victory over Puṣkara in the Dice-Game)
Upa-parva: Nalopākhyāna (The Tale of Nala and Damayantī)
Bṛhadaśva narrates that after remaining away for a month, Nala (the Naiṣadha king) summons Bhīma and travels with a modest retinue toward Niṣadha. He approaches Puṣkara and announces a renewed engagement in dice, asserting he has amassed wealth again and proposing high stakes—explicitly including life as a wager—while also offering an alternative of martial resolution if gaming is refused. Puṣkara responds with derisive confidence and provocative speech, including disparagement tied to Damayantī. Nala, angered, restrains immediate violence and proceeds to the formal contest. The dice-game is conducted, and Nala decisively defeats Puṣkara, winning back kingdom and treasury and overcoming the earlier loss. After victory, Nala articulates a key clarification: the earlier defeat was not truly Puṣkara’s merit but attributed to Kali’s influence; he refuses to impute another’s fault to Puṣkara. Nala then releases Puṣkara’s life, reaffirms fraternal ties, and sends him back to his own city with honor. Puṣkara offers benedictions, departs with his people, and Nala re-enters his capital, pacifies the citizens, and restores stable governance.
Chapter Arc: स्नान-शुद्धि के बाद राजा नल (बाहुक-वेष में) विदर्भ-नरेश भीम के सम्मुख विनीत भाव से उपस्थित होते हैं; कुण्डिनपुर में ध्वजा-पताकाओं से सजा उत्सव-सा वातावरण है। → भीम नल को पुत्रवत् अपनाकर आदर देता है, दमयन्ती भी पिता को प्रणाम करती है; पर भीतर-भीतर पहचान, लज्जा, और बीते दुःखों की स्मृति—सब मिलकर एक अनकहा तनाव रचते हैं। साथ ही ऋतुपर्ण के आगमन/प्रस्थान का प्रसंग उठता है, क्योंकि वही बाहुक को साथ लाया था और अब अपने देश लौटने को उद्यत है। → राजा ऋतुपर्ण दमयन्ती-सहित राजपरिवार के सत्कार और नगर-उत्सव का समाचार सुनकर हर्षित होता है; नल-दमयन्ती के पुनर्मिलन की छाया में ऋतुपर्ण के ‘स्वदेशगमन’ का निर्णायक क्षण आता है—अतिथि-धर्म और कृतज्ञता के बीच विदाई का विधान तय होता है। → भीम द्वारा नगर की शोभा-वृद्धि, देवालयों की सजावट-पूजा, और अतिथियों का यथायोग्य सत्कार सम्पन्न होता है; ऋतुपर्ण को सम्मानपूर्वक विदा करने की तैयारी बनती है और संबंधों को ‘सखा-सम्बन्धी’ की मर्यादा में स्थिर किया जाता है। → ऋतुपर्ण के लौटते ही बाहुक/नल के रहस्य, कृतज्ञता-ऋण, और आगे के जीवन-निर्णयों (राज्य-प्राप्ति, पुनर्स्थापन) की अगली कड़ी के लिए कथा द्वार खोल देती है।
Shlokas
Verse 1
हि >> आय न () हि 7 आय सप्तसप्ततितमो<ध्याय: नलके प्रकट होनेपर विदर्भनगरमें महान् उत्सवका आयोजन
ພຣະລິສີ ບຣິຫະດະຊະວະ ກ່າວວ່າ: ເມື່ອຄືນນັ້ນຜ່ານພົ້ນໄປ ກະສັດນະລະ—ຜູ້ນຸ່ງຫົ່ມ ແລະ ປະດັບປະດາດ້ວຍເຄື່ອງອາພອນຂອງຕົນ—ໄດ້ໄປພ້ອມກັບ ທ່ານນາງໄວດັຣພີ (ດະມະຍັນຕີ) ຕາມເວລາອັນສົມຄວນ ແລະເຂົ້າພົບ ຈອມແຜ່ນດິນ (ກະສັດພີມະ). ພາບນີ້ຊີ້ໃຫ້ເຫັນການປະພຶດຕົນຢ່າງຖືກກາລະ ແລະ ມີຄວາມເຄົາລົບ, ພ້ອມກັບການຟື້ນຟູລະບຽບອັນຖືກຕ້ອງດ້ວຍການປາກົດກາຍຢ່າງສົງ່າງາມ ແລະ ການເຂົ້າເຝົ້າຜູ້ເຖົ້າແກ່ ແລະ ຜູ້ປົກຄອງຕາມທໍານຽມ.
Verse 2
ततो5भिवादयामास प्रयत: श्वशुरं नल: । ततो<5नु दमयन्ती च ववन्दे पितरं शुभा,स्नानादिसे पवित्र हुए राजा नलने विनीतभावसे श्वशुरको प्रणाम किया। तत्पश्चात् शुभलक्षणा दमयन्तीने भी पिताकी वन्दना की
ແລ້ວນະລະ—ຜູ້ສະຫງົບ ແລະ ຮັກສາຕົນ—ໄດ້ທັກທາຍ ແລະ ກ່າວຄໍານົບນ້ອມຕໍ່ພໍ່ເຂົາ (ພໍ່ຕາ) ດ້ວຍຄວາມເຄົາລົບ. ຕໍ່ຈາກນັ້ນ ດະມະຍັນຕີ—ຜູ້ມີລັກສະນະມົງຄຸນ—ກໍໄດ້ກົ້ມກາບນົບນ້ອມຕໍ່ພໍ່ຂອງນາງ. ພາບນີ້ຍ້ຳເນັ້ນຈັນຍາທໍາແຫ່ງຄວາມຖ່ອມຕົນ ແລະ ການປະພຶດຖືກທໍານຽມຕໍ່ຜູ້ເຖົ້າແກ່ ແລະ ພໍ່ແມ່, ໂດຍສະເພາະຫຼັງການກັບມາພົບກັນ ແລະ ຫຼັງພິທີຊໍາລະກາຍ.
Verse 3
तं॑ भीम: प्रतिजग्राह पुत्रवत् परया मुदा । यथाहँ पूजयित्वा च समाश्चासयत प्रभु:
ພີມະໄດ້ຮັບເຂົາດ້ວຍຄວາມຍິນດີລົ້ນເຫຼືອ ດັ່ງຮັບລູກຊາຍຄົນໜຶ່ງ. ເມື່ອໄດ້ໃຫ້ກຽດບູຊາຕາມຄວາມສົມຄວນແຫ່ງຄຸນຄ່າຂອງເຂົາແລ້ວ ພີມະຜູ້ມີອໍານາດກໍໃຫ້ເຂົານັ່ງຢ່າງສະບາຍ ສະແດງມາລະຍາດຕາມທໍາມະທີ່ຄວນມີຕໍ່ແຂກຜູ້ຄວນເຄົາລົບ.
Verse 4
नलेन सहितां तत्र दमयन्तीं पतिव्रताम् । राजा भीमने बड़ी प्रसन्नताके साथ नलको पुत्रकी भाँति अपनाया और नलसहित पतिव्रता दमयन्तीका यथायोग्य आदर-सत्कार करके उन्हें आश्वासन दिया || ३ $ ।।
ກະສັດນະລະໄດ້ຮັບການບູຊານັ້ນຕາມພິທີອັນຄວນ ແລະ ຕອບແທນດ້ວຍການຮັບໃຊ້ ແລະ ການຕ້ອນຮັບຢ່າງເຄົາລົບຕໍ່ພໍ່ເຂົາ. ເມື່ອປະຊາຊົນເຫັນນະລະມາຮອດດັ່ງນີ້ ພວກເຂົາກໍເຕັມໄປດ້ວຍຄວາມຍິນດີ ແລະ ສຽງໂຮຮ້ອງດ້ວຍຄວາມສຸກອັນໃຫຍ່ຫຼວງກໍເກີດຂຶ້ນທົ່ວເມືອງ—ເປັນໝາຍແຫ່ງການຟື້ນຟູລະບຽບອັນຖືກຕ້ອງ ແລະ ການຮັບຮອງຕໍ່ໜ້າສາທາລະນະຕໍ່ຄວາມສັດຊື່ໃນຄູ່ຄອງ ແລະ ສົງ່າງາມແຫ່ງພຣະຣາຊະສະກຸນ.
Verse 5
परिचर्या स्वकां तस्मै यथावत् प्रत्यवेदयत् । ततो बभूव नगरे सुमहान् हर्षज: स्वनः
ພຣະບຣິຫະດະສະວະ ກ່າວວ່າ: ນາງໄດ້ລາຍງານຕໍ່ພຣະອົງຢ່າງຖືກຕ້ອງຕາມຄວາມເໝາະສົມ ກ່ຽວກັບການຮັບໃຊ້ທີ່ນາງໄດ້ກະທຳ. ແລ້ວທົ່ວທັງເມືອງກໍເກີດສຽງອັນໃຫຍ່ຫຼວງອັນເກີດຈາກຄວາມປິຕິ—ເປັນເຄື່ອງໝາຍພາຍນອກຂອງຄວາມໂລ່ງໃຈ ແລະການຍອມຮັບຮ່ວມກັນ ເມື່ອຄວາມປະພຶດຖືກທຳນອງ ແລະການຮັບໃຊ້ດ້ວຍຄວາມຊື່ສັດ ໄດ້ຮັບການຍົກຍ້ອງ.
Verse 6
अशोभयच्च नगरं पताकाध्वजमालिनम्
ພຣະບຣິຫະດະສະວະ ກ່າວວ່າ: ເມືອງນັ້ນຖືກເຮັດໃຫ້ງາມສະຫງ່າ ດ້ວຍພວງມາລາແຫ່ງທຸງ ແລະທຸງສັນຍາ. ດ້ວຍແຖວທຸງ ແລະທຸງນ້ອຍຫຼາຍສີ ກຸນດິນາ—ນະຄອນຫຼວງຂອງກະສັດແຫ່ງວິດັຣພະ—ຈຶ່ງງາມອັນນ່າພິສົດ. ຖະໜົນຖືກກວາດຖູຢ່າງດີ ແລະພອຍນ້ຳປະພອຍ ແລ້ວປະດັບດ້ວຍດອກໄມ້. ທີ່ປະຕູເຮືອນຂອງຊາວເມືອງທຸກຄົນ ມີກອງດອກໄມ້ຖືກໂຮຍໄວ້ເປັນກອງໆ ເພື່ອໃຫ້ກິ່ນຫອມແຜ່ໄປທົ່ວ—ເປັນເຄື່ອງໝາຍພາຍນອກຂອງການຕ້ອນຮັບອັນເປັນລະບຽບ ແລະຄວາມເຄົາລົບຕໍ່ໂອກາດມົງຄຸນ.
Verse 7
सिक्ता: सुमृष्टपुष्पाब्या राजमार्गा: स्वलंकृता: । द्वारि द्वारि च पौराणां पुष्पभड़: प्रकल्पित:
ພຣະບຣິຫະດະສະວະ ກ່າວວ່າ: ຖະໜົນຫຼວງຂອງພຣະຣາຊາ ຖືກພອຍນ້ຳ ຖູກກວາດຢ່າງປະນີດ ແລະປະດັບດ້ວຍດອກໄມ້ຢ່າງງາມ. ທີ່ປະຕູເຮືອນຂອງຊາວເມືອງທຸກຄົນ ມີກອງດອກໄມ້ຖືກຈັດໄວ້ ເພື່ອໃຫ້ກິ່ນຫອມ ແລະຄວາມມົງຄຸນ ແຜ່ຊາຍໄປທົ່ວເມືອງ.
Verse 8
अर्चितानि च सर्वाणि देवतायतनानि च । ऋतुपर्णोडपि शुभ्राव बाहुकच्छझिनं नलम्
ພຣະບຣິຫະດະສະວະ ກ່າວວ່າ: ສະຖານບູຊາເທວະທັງປວງຖືກບູຊາຢ່າງຖືກທຳນອງ. ແລະແມ່ນແຕ່ກະສັດ ຣຶຕຸປັຣນະ ຜູ້ນັ່ງຢູ່ໃນລົດສົດງາມ ກໍສ່ອງສະຫວ່າງຂຶ້ນ ໂດຍມີນະລະ—ຜູ້ປິດບັງຕົນໃນນາມ “ບາຫຸກະ”—ນັ່ງຄຽງຂ້າງພຣະອົງ.
Verse 9
तमानाय्य नलं राजा क्षमयामास पार्थिवम्,उन्होंने राजा नलको बुलवाकर उनसे क्षमा माँगी
ກະສັດໄດ້ເຊີນນະລະກະສັດມາ ແລ້ວຂໍອະໄພຕໍ່ພຣະອົງ. ຂະນະນັ້ນສະທ້ອນອຸດົມຄະຕິແຫ່ງທັມມະ: ແມ່ນແຕ່ຜູ້ປົກຄອງກໍຕ້ອງຍອມຮັບຄວາມຜິດ, ຂົ່ມໃຈຄວາມທະນົງຕົນ, ແລະຟື້ນຟູຄວາມສຳພັນອັນຖືກທຳນອງ ດ້ວຍຄວາມຖ່ອມຕົນ ແລະການປອງດອງ.
Verse 10
सचतंकक्षमयामास हेतुभिरद्धिसम्मित: । स सत्कृतो महीपालो नैषध॑ं विस्मितानन:
ພຣະບຣິຫະດະສະວະ ກ່າວວ່າ: ດ້ວຍເຫດຜົນທີ່ຖືກຕ້ອງ ແລະ ພິຈາລະນາຢ່າງຮອບຄອບ ລາວໄດ້ປອບໃຈ ແລະ ຊະນະໃຈ ກະຕັງກະ (Cataṅka) ໄດ້. ດ້ວຍການຖືກຍົກຍ້ອງດັ່ງນັ້ນ ກະສັດແຫ່ງນິສະທະ (Niṣadha) ມີໃບໜ້າເຕັມໄປດ້ວຍຄວາມພິລຶກພິລັນ ແລະ ກໍໄດ້ສະຫງົບໃຈ ເພາະໄດ້ຮັບການເຄົາລົບຕາມຄວນ.
Verse 11
उवाच वाक्य तत्त्वज्ञो नैषधं वदतां वर: । बुद्धिमान् नलने भी अनेक युक्तियोंद्वारा उनसे क्षमा-याचना की। नलसे आदर-सत्कार पाकर वक्ताओंमें श्रेष्ठ एवं तत्त्वज्ञ राजा ऋतुपर्ण मुसकराते हुए मुखसे बोले-- ।।
ຣຶຕຸປັນນະ (R̥tuparṇa) ກ່າວວ່າ: “ໂຊກດີໄດ້ເຂົ້າຂ້າງທ່ານ—ທ່ານໄດ້ກັບມາພົບພັນກັບພຣະມະເຫສີຂອງທ່ານອີກຄັ້ງ.” ດັ່ງນັ້ນລາວໄດ້ອວຍພອນ ແລະ ຊົມເຊີຍນະລະ ກະສັດແຫ່ງນິສະທະ, ຍິນດີທີ່ນະລະໄດ້ຄືນສິ່ງທີ່ເຄີຍສູນເສຍ. ພ້ອມຮອຍຍິ້ມ ແລະ ຖ້ອຍຄໍາສຸພາບ, ຣຶຕຸປັນນະໄດ້ກ່າວດ້ວຍນໍ້າໃຈດີ.
Verse 12
किंचित् तु नापराधं ते कृतवानस्मि नैषध । अज्ञातवासे वसतो मद्गृहे वसुधाधिप
ພຣະບຣິຫະດະສະວະ ກ່າວວ່າ: “ໂອ ກະສັດແຫ່ງນິສະທະ, ຈອມເຈົ້າແຫ່ງແຜ່ນດິນ! ໃນຍາມທີ່ທ່ານພັກອາໄສຢູ່ໃນເຮືອນຂ້ອຍໂດຍປິດບັງຕົນ, ຂ້ອຍບໍ່ໄດ້ກະທໍາຜິດຕໍ່ທ່ານແມ່ນບໍ?”
Verse 13
यदि वाबुद्धिपूर्वाणि यदि बुद्धयापि कानिचित् | मया कृतान्यकार्याणि तानि व्वं क्षन्तुमहसि,“उन दिनों यदि मैंने बिना जाने या जान-बूझकर आपके साथ अनुचित बर्ताव किये हों तो उन्हें आप क्षमा कर दें!
ພຣະບຣິຫະດະສະວະ ກ່າວວ່າ: “ບໍ່ວ່າຈະເຮັດໄປໂດຍບໍ່ຮູ້ ຫຼື ແມ່ນຮູ້ຕົວຢູ່ບາງຄັ້ງ, ຖ້າຂ້ອຍເຄີຍກະທໍາສິ່ງໃດທີ່ບໍ່ຄວນຕໍ່ທ່ານ, ຂໍໃຫ້ທ່ານອະໄພໃຫ້ແກ່ການກະທໍາເຫຼົ່ານັ້ນ.”
Verse 14
नल उवाच न मे5पराध॑ कृतवांस्त्वं स्वल्पमपि पार्थिव । कृते5डपि च न मे कोप: क्षन्तव्यं हि मया तव
ນະລະ ກ່າວວ່າ: “ໂອ ພຣະມະຫາກະສັດ! ທ່ານບໍ່ໄດ້ກະທໍາຜິດຕໍ່ຂ້ອຍແມ່ນແຕ່ນ້ອຍ. ແລະ ຕໍ່ໃຫ້ມີສິ່ງໃດເກີດຂຶ້ນ ໃນໃຈຂ້ອຍກໍບໍ່ມີຄວາມໂກດ. ແທ້ຈິງແລ້ວ ຂ້ອຍຄວນອະໄພໃຫ້ທ່ານໃນທຸກປະການ.”
Verse 15
पूर्व ह्ूपि सखा मे5सि सम्बन्धी च जनाधिप । अत ऊर्ध्व॑ तु भूयस्त्वं प्रीतिमाहर्तुमहसि,जनेश्वरर आप पहले भी मेरे सखा और सम्बन्धी थे और इसके बाद भी आपको मुझपर अधिक-से-अधिक प्रेम रखना चाहिये
ນະລະ ກ່າວວ່າ: «ແຕ່ກ່ອນນີ້ທ່ານເຄີຍເປັນມິດຂອງຂ້າ ແລະເປັນຍາດພີ່ນ້ອງດ້ວຍ ໂອ ຈອມເຈົ້າແຫ່ງມະນຸດ. ດັ່ງນັ້ນ ຈາກນີ້ໄປ ທ່ານຄວນຈະສະແດງຄວາມເມດຕາ ແລະຄວາມປາດຖະນາດີຕໍ່ຂ້າໃຫ້ຍິ່ງຂຶ້ນ»។
Verse 16
सर्वकामै: सुविहितै: सुखमस्म्युषितस्त्वयि | न तथा स्वगृहे राजन् यथा तव गृहे सदा
ນະລະ ກ່າວວ່າ: «ດ້ວຍຄວາມສະດວກສະບາຍທຸກປະການ ແລະຄວາມບັນເທີງທີ່ຈັດໄວ້ຢ່າງດີ ຂ້າໄດ້ຢູ່ຢ່າງສຸກສະບາຍໃນການອຸປະຖຳຂອງທ່ານ. ໂອ ພະຣາຊາ, ຂ້າບໍ່ເຄີຍພົບຄວາມສະດວກເທົ່ານີ້ແມ່ນແຕ່ໃນເຮືອນຂອງຂ້າ ເທົ່າທີ່ຂ້າໄດ້ພົບເປັນນິດໃນເຮືອນຂອງທ່ານ»។
Verse 17
इदं चैव हयज्ञानं त्वदीयं मयि तिष्ठति । तदुपाकर्तुमिच्छामि मन्यसे यदि पार्थिव । एवमुकक््त्वा ददौ विद्यामृतुपर्णाय नैषध:
ນະລະ ກ່າວວ່າ: «ວິຊາວ່າດ້ວຍມ້ານີ້ ອັນແທ້ຈິງເປັນຂອງທ່ານ ໄດ້ຢູ່ກັບຂ້າເຫມືອນຂອງຝາກໄວ້. ໂອ ພະຣາຊາ, ຖ້າທ່ານເຫັນວ່າຄວນ ຂ້າປາດຖະນາຈະຄືນມັນໃຫ້ທ່ານ»។ ເມື່ອກ່າວດັ່ງນັ້ນ ນະລະ ກະສັດແຫ່ງນິສະທະ ໄດ້ປະທານວິຊາມ້າແກ່ ຣຶຕຸປັນນະ।
Verse 18
सचतां प्रतिजग्राह विधिदृष्टेन कर्मणा | गृहीत्वा चाश्वह्नदयं राजन् भाज़ासुरिनृप:
ແລ້ວທ່ານກໍຮັບເອົາມັນຢ່າງຖືກຕ້ອງ ຕາມພິທີກຳທີ່ກົດລະບຽບກຳນົດ. ເມື່ອໄດ້ຮັບ «ຫົວໃຈແຫ່ງມ້າ»—ຄວາມຮູ້ແທ້ວ່າດ້ວຍມ້າ—ໂອ ພະຣາຊາ ຢຸທິສະຖິຣະ, ຜູ້ປົກຄອງ ຣຶຕຸປັນນະ ກໍສອນຄືນໃຫ້ ນະລະ ກະສັດແຫ່ງນິສະທະ ກ່ຽວກັບຄວາມລັບແຫ່ງການຫຼິ້ນລູກເຕົ໋າ; ແລ້ວພາສາຣະຖີອີກຄົນໜຶ່ງໄປນຳ ແລະອອກເດີນທາງກັບເມືອງຂອງຕົນ.
Verse 19
निषधाधिपतेश्वापि दत्त्वाक्षहददयं नृप: । सूतमन्यमुपादाय ययौ स्वपुरमेव ह
ໂອ ຢຸທິສະຖິຣະ, ຫຼັງຈາກທີ່ກະສັດ (ຣຶຕຸປັນນະ) ໄດ້ມອບ «ຫົວໃຈແຫ່ງລູກເຕົ໋າ»—ຄວາມຮູ້ລຶກລັບໃນການຫຼິ້ນ—ໃຫ້ແກ່ກະສັດແຫ່ງນິສະທະ (ນະລະ) ແລ້ວ, ທ່ານກໍພາສາຣະຖີອີກຄົນໜຶ່ງໄປນຳ ແລະອອກເດີນທາງກັບເມືອງຂອງຕົນ.
Verse 20
ऋतुपर्णे गते राजन् नलो राजा विशाम्पते । नगरे कुण्डिने काल॑ नातिदीर्घमिवावसत्,राजन! ऋतुपर्णके चले जानेपर राजा नल कुण्डिनपुरमें कुछ समयतक रहे। वह काल उन्हें थोड़े समयके समान ही प्रतीत हुआ
ນະລາ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ພະຣາຊາ, ເມື່ອ ຣຶຕຸປັຣນະ ໄດ້ເດີນທາງຈາກໄປແລ້ວ, ພະຣາຊາ ນະລາ ຜູ້ເປັນເຈົ້າແຫ່ງປະຊາ ໄດ້ພັກຢູ່ໃນເມືອງ ກຸນຑິນາ ຢູ່ຊົ່ວເວລາໜຶ່ງ. ແຕ່ໄລຍະນັ້ນ ບໍ່ຮູ້ສຶກວ່າຍາວ; ມັນຜ່ານໄປດັ່ງຊົ່ວພິບຕາ»។
Verse 56
जनस्य सम्प्रहृष्टस्य नलं दृष्टवा तथा55गतम् । राजा नलने उस पूजाको विधिपूर्वक स्वीकार करके अपनी ओरसे भी श्वशुरका सेवा- सत्कार किया। तदनन्तर विदर्भनगरमें राजा नलको इस प्रकार आया देख हर्षोल्लासमें भरी हुई जनताका महान् आनन्दजनित कोलाहल होने लगा
ເມື່ອປະຊາຊົນຜູ້ເຕັມໄປດ້ວຍຄວາມປິຕິ ເຫັນພະຣາຊາ ນະລາ ມາຮອດດັ່ງນັ້ນ ກໍເກີດສຽງໂຮຮ້ອງອັນໃຫຍ່ ອັນເກີດຈາກຄວາມຍິນດີ ໃນເມືອງ ວິທັຣພະ. ນະລາ ໄດ້ຮັບເອົາການຖວາຍກຽດນັ້ນຕາມພິທີ ແລະຈາກນັ້ນກໍຕອບແທນດ້ວຍການຮັບໃຊ້ ແລະຕ້ອນຮັບຢ່າງເຄົາລົບຕໍ່ພໍ່ເຂົາ (ພໍ່ຂອງພຣະມະເຫສີ)—ເປັນຕົວຢ່າງແຫ່ງທຳມະ ຄືການໃຫ້ກຽດຕອບແທນ ແລະໜ້າທີ່ໃນວົງສາຍຂອງກະສັດ.
Verse 76
इस प्रकार श्रीमहाभारत वनपर्वके अन्तर्गत नलोपाख्यानपर्वमें नलदमयन्तीसमागमविषयक छिह्त्तरवाँ अध्याय पूरा हुआ
ດັ່ງນີ້ ຈຶ່ງສິ້ນສຸດບົດທີ 77 ໃນນິທານນະລະອຸປາຄະຍານະ ພາຍໃນ ວະນະປັຣວະ ແຫ່ງ ມະຫາພາຣະຕະ ອັນກ່ຽວກັບການກັບມາພົບກັນອີກຄັ້ງຂອງ ນະລາ ແລະ ດະມະຍັນຕີ. ຖ້ອຍຄຳປິດນີ້ເປັນໝາຍແຫ່ງການສຳເລັດຂອງເລື່ອງ ແລະການຟື້ນຄືນລະບຽບອັນຖືກຕ້ອງຫຼັງຄວາມທຸກທົນ, ຍ້ຳວ່າຄວາມອົດທົນ ແລະຄວາມຊື່ສັດສຸດທ້າຍນຳໄປສູ່ການປອງດອງ ແລະການສະຖາປະນາທຳມະໃນຊີວິດສ່ວນຕົວຄືນໃໝ່.
Verse 77
इति श्रीमहाभारते वनपर्वणि नलोपाख्यानपर्वणि ऋतुपर्णस्वदेशगमने सप्तसप्ततितमो<ध्याय:
ດັ່ງນີ້ ຈຶ່ງສິ້ນສຸດບົດທີ 77 ໃນ ວະນະປັຣວະ ແຫ່ງ «ສຣີ ມະຫາພາຣະຕະ» ພາຍໃນພາກ ນະລະອຸປາຄະຍານະ ອັນພັນລະນາເຖິງການເດີນທາງກັບສູ່ປະເທດຂອງຕົນຂອງ ຣຶຕູປັຣນະ. ຄຳປິດນີ້ເປັນໝາຍແຫ່ງການສຳເລັດຂອງການເຄື່ອນໄຫວໃນບົດ—ການກັບຄືນ, ການຜັນຜ່ານ, ແລະການຄ່ອຍໆເປີດເຜີຍຜົນສະທ້ອນທີ່ຖືກປັ້ນແຕ່ການເລືອກກ່ອນໜ້າ.
Verse 86
दमयन्त्या समायुक्तं जहषे च नराधिप: । सम्पूर्ण देवमन्दिरोंकी सजावट और देवमूर्तियोंकी पूजा की गयी थी। राजा ऋतुपर्णने भी जब यह सुना कि बाहुकके वेषमें राजा नल ही थे और अब वे दमयन्तीसे मिले हैं
ພຣຶຫະດະສະວະ ກ່າວວ່າ: ເມື່ອພະຣາຊາໄດ້ກັບມາຮ່ວມກັບ ດະມະຍັນຕີ ອີກຄັ້ງ ພຣະອົງກໍຍິ້ມດ້ວຍຄວາມປິຕິ. ນະຄອນຫຼວງຖືກປະດັບປະດາຢ່າງຄົບຖ້ວນ; ວິຫານເທວະດາຖືກຕົກແຕ່ງ ແລະມີການບູຊາຮູບເທວະດາ. ແລະເມື່ອພະຣາຊາ ຣຶຕຸປັຣນະ ໄດ້ຍິນວ່າ ຜູ້ຮັບໃຊ້ພຣະອົງໃນຄຣາບ ບາຫຸກະ ບໍ່ແມ່ນໃຜອື່ນ ແຕ່ເປັນພະຣາຊາ ນະລາ ແລະບັດນີ້ ນະລາ ໄດ້ພົບ ດະມະຍັນຕີ ອີກຄັ້ງແລ້ວ, ພຣະອົງກໍປິຕິຍິນດີຢ່າງຫຼາຍ. ຕອນນີ້ຊີ້ໃຫ້ເຫັນຄວາມໂລ່ງໃຈທາງທຳມະ ເມື່ອຄວາມຈິງຖືກເປີດເຜີຍ, ຄວາມຈົ່ງຮັກຖືກຕອບແທນ, ແລະການຮ່ວມຄູ່ອັນຖືກຕ້ອງຖືກຟື້ນຄືນ.
Frequently Asked Questions
Nala must choose between immediate violent retaliation after provocation versus a regulated resolution through agreed terms; after winning, he must decide whether to punish Puṣkara severely or to limit retribution and restore kinship norms.
The chapter models ethical closure: regain what was lost through composure and competence, but temper victory with restraint—distinguishing personal accountability from external causation and refusing to convert success into cruelty.
No explicit phalaśruti is stated in the provided passage; the implicit meta-function is exemplary—positioning Nala’s controlled victory and reconciliation as a didactic template within the larger exile discourse.
Read Mahabharata in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.