Adhyaya 56
अक्षद्यूतप्रवेशः — Kali’s Entry and the Initiation of the Dice-Contest
Upa-parva: Nala–Damayantī Upākhyāna (Episode of Nala and Damayantī)
Bṛhadaśva narrates how Kali, having made a pact with Dvāpara, seeks an opening to enter King Nala of Niṣadha. After years of watchfulness, Kali finds a minor lapse in ritual cleanliness: Nala performs ablutions and sits for twilight observance but neglects cleansing of the feet, enabling Kali to ‘enter’ him. Kali then approaches Puṣkara and repeatedly urges him to challenge Nala to dice, promising assistance for victory. Puṣkara confronts Nala and insists on gambling; Nala, unable to tolerate the summons—especially under Damayantī’s gaze—consents and treats it as a formal wager. Under Kali’s influence, Nala is defeated in stakes of gold, wealth, vehicles, and garments; his companions cannot restrain him despite recognizing the intoxication of play. Ministers and citizens gather at the door seeking to intervene; a charioteer informs Damayantī, who tearfully urges Nala to meet them, but the king remains unresponsive. The assembly withdraws in distress and shame, while the prolonged dice-contest continues for many months, during which Nala repeatedly loses.
Chapter Arc: देवताओं के दूत-रूप में पहुँचा नल दमयन्ती के अंतःपुर में संवाद आरम्भ करता है—एक ओर स्वयंबर की घड़ी निकट, दूसरी ओर लोकपालों की अदृश्य उपस्थिति का भय। → नल, देवताओं की ओर से, दमयन्ती को लोकपालों का वरण करने का संकेत देता है; दमयन्ती अपने सर्वस्व-समर्पण और हंसों के वचनों से जगी प्रेमाग्नि का उल्लेख कर नल के प्रति अपनी अडिग निष्ठा प्रकट करती है। → दमयन्ती अश्रुपूरित नेत्रों और काँपती वाणी से निर्णायक प्रतिज्ञा करती है कि वह लोकपालों के सामने ही नल का वरण करेगी—ताकि देवताओं का अपमान भी न हो और उसका धर्म-संकल्प भी न टूटे। → नल दमयन्ती के निश्चय और उसके धर्मयुक्त उपाय को सुनकर संदेश को यथावत देवताओं तक पहुँचाने का वचन देता है; फिर लौटकर त्रिदशों के समक्ष दमयन्ती का वृत्तान्त निवेदित करता है। → स्वयंबर में जब लोकपाल भी उपस्थित होंगे और नल भी—दमयन्ती नल को कैसे पहचानकर वरण करेगी?
Shlokas
Verse 1
/ छः “+(9) #ल्दिम #औ2४22 षट्पज्चाशत्तमो< ध्याय: नलका दमयन्तीसे वार्तालाप करना और लौटकर देवताओंको उसका संदेश सुनाना बृहदश्व उवाच सा नमस्कृत्य देवेभ्य: प्रहस्य नलमब्रवीत् । प्रणयस्व यथाश्रद्धं राजन् कि करवाणि ते
ພຣະລະສີ ບຣິຫັດສະວະ ກ່າວວ່າ: ນາງໄດ້ນ້ອມນະມັດສະການຕໍ່ເທວະທັງຫຼາຍ ແລ້ວຍິ້ມ ແລະກ່າວກັບນະລະວ່າ: “ໂອ້ ພຣະຣາຊາ, ຂໍໃຫ້ທ່ານຮັບຂ້າເປັນຄູ່ຄອງຕາມສັດທາ ແລະຈິດປະສົງຂອງທ່ານ; ຈົ່ງບອກຂ້າເຖີດ—ຂ້າຄວນເຮັດສິ່ງໃດເພື່ອຮັບໃຊ້ທ່ານ?”
Verse 2
अहं चैव हि यच्चान्यन्ममास्ति वसु किंचन । तत् सर्व तव विश्रब्धं कुरु प्रणयमी श्वर,“नरेश्वर! मैं तथा मेरा जो कुछ दूसरा धन है, वह सब आपका है। आप पूर्ण विश्वस्त होकर मेरे साथ विवाह कीजिये
ບຣິຫັດສະວະ ກ່າວວ່າ: “ຕົວຂ້າເອງ ແລະຊັບສິນອື່ນໆທີ່ຂ້າມີ ທັງໝົດເປັນຂອງທ່ານໂດຍສິ້ນເຊີງ. ຈົ່ງວາງໃຈໃຫ້ໝົດ ແລະເຊື່ອໃຈ—ຈົ່ງຜູກພັນດ້ວຍຄວາມຮັກ ແລະສັມພັນທະກັບຂ້າ, ໂອ້ ພຣະອົງ, ກະສັດແຫ່ງມະນຸດ.”
Verse 3
हंसानां वचन यत् तु तन्मां दहति पार्थिव । त्वत्कृते हि मया वीर राजान: संनिपातिता:
ບຣິຫັດສະວະ ກ່າວວ່າ: “ໂອ້ ພຣະຣາຊາ, ຖ້ອຍຄໍາຂອງຫົງສາ—ທີ່ຂ້າໄດ້ຍິນ—ຍັງເຜົາໄໝ້ຂ້າຢູ່ພາຍໃນ. ໂອ້ ວິລະຊົນ, ເພາະທ່ານແຕ່ຜູ້ດຽວ ຂ້າຈຶ່ງໃຫ້ບັນດາກະສັດມາຊຸມນຸມກັນຢູ່ນີ້.”
Verse 4
यदि त्वं भजमानां मां प्रत्याख्यास्यसि मानद । विषमग्निं जल॑ं रज्जुमास्थास्ये तव कारणात्
ພຣະບຣິຫະດັສວະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ຜູ້ມີກຽດ! ຖ້າເຈົ້າປະຕິເສດຂ້າ ແມ່ນວ່າຂ້າຈົ່ງຮັກພັກດີຕໍ່ເຈົ້າ, ເພາະເຈົ້ານັ້ນແຫຼະ ຂ້າຈະອາໄສພິດ ຫຼືໄຟ ຫຼືນ້ຳ ຫຼືບ່ວງເຊືອກ ແລ້ວສະຫຼະຊີວິດ».
Verse 5
एवमुक्तस्तु वैदर्भ्या नलस्तां प्रत्युवाच ह | तिष्ठत्सु लोकपालेषु कथं मानुषमिच्छसि
ເມື່ອເຈົ້າຍິງແຫ່ງວິດັຣພະ ກ່າວດັ່ງນັ້ນ ພຣະນະລະກໍຕອບນາງວ່າ: «ດະມະຍັນຕີ, ເມື່ອບັນດາລົກກະປານ—ຜູ້ພິທັກໂລກ—ຍືນພ້ອມຢູ່, ເຈົ້າຈະປາດຖະໜາເລືອກມະນຸດທຳມະດາເປັນສາມີໄດ້ແນວໃດ?»
Verse 6
येषामहं लोककृतामीश्व॒राणां महात्मनाम् | न पादरजसा तुल्यो मनस्ते तेषु वर्तताम्,“जिन लोकस्रष्टा महामना ईश्वरोंके चरणोंकी धूलके समान भी मैं नहीं हूँ, उन्हींकी ओर तुम्हें मन लगाना चाहिये
ພຣະບຣິຫະດັສວະ ກ່າວວ່າ: «ຕໍ່ໜ້າບັນດາພຣະເຈົ້າຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່ ຜູ້ສ້າງແລະຄ້ຳຈຸນໂລກ, ຂ້າບໍ່ເທົ່າແມ່ນແຕ່ຝຸ່ນທີ່ຕິດພຣະບາດຂອງພວກທ່ານ. ດັ່ງນັ້ນ ຂໍໃຫ້ໃຈຂອງເຈົ້າໄປສະຖິດຢູ່ທີ່ພວກທ່ານນັ້ນ».
Verse 7
विप्रियं ह्याचरन् मर्त्यों देवानां मृत्युमृच्छति । त्राहि मामनवद्याड्ि वरयस्व सुरोत्तमान्
ພຣະບຣິຫະດັສວະ ກ່າວວ່າ: «ມະນຸດຜູ້ກະທຳສິ່ງທີ່ບໍ່ເປັນທີ່ພໍໃຈແກ່ເທວະດາ ຍ່ອມປະສົບຄວາມຕາຍໂດຍອຳນາດເທວະດາ. ຂໍໃຫ້ເຈົ້າຊ່ວຍຂ້າ ໂອ ນາງຜູ້ບໍ່ດ່າງພ້ອຍ; ເລືອກເທວະດາຜູ້ຍອດຢ່າງເປັນພອນ».
Verse 8
“निर्दोष अंगोंवाली सुन्दरी! देवताओंके विरुद्ध चेष्टा करनेवाला मानव मृत्युको प्राप्त हो जाता है; अतः तुम मुझे बचाओ और उन श्रेष्ठ देवताओंका ही वरण करो ।।
ພຣະບຣິຫະດັສວະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ນາງງາມຜູ້ມີອະວັຍະວະບໍ່ດ່າງພ້ອຍ! ມະນຸດຜູ້ຕໍ່ຕ້ານເທວະດາ ຍ່ອມພົບຄວາມຕາຍ. ດັ່ງນັ້ນ ຂໍໃຫ້ເຈົ້າປົກປ້ອງຂ້າ ແລະເລືອກເທວະດາຜູ້ຍອດເຫຼົ່ານັ້ນແຕ່ພຽງຢ່າງດຽວ. ເມື່ອໄດ້ບັນລຸເຖິງເທວະດາ ເຈົ້າຈະໄດ້ເສື້ອຜ້າບໍລິສຸດ, ພວງມາລາທິບທີ່ວິຈິດພິສົດ, ແລະເຄື່ອງປະດັບອັນປະເສີດທີ່ສຸດໃຫ້ເຈົ້າຊື່ນຊົມ».
Verse 9
य इमां पृथिवीं कृत्स्नां संक्षिप्य ग्रसते पुन: । हुताशमीशं देवानां का त॑ं न वरयेत् पतिम्
ຜູ້ໃດສາມາດບີບອັດແຜ່ນດິນທັງປວງນີ້ໃຫ້ຫຍໍ້ລົງ ແລ້ວກືນກິນມັນຄືນອີກ—ແມ່ຍິງຜູ້ໃດຈະບໍ່ເລືອກພຣະອັກນິ (ເທວະແຫ່ງໄຟ) ຜູ້ເປັນຈອມເທວະທັງຫຼາຍ ເປັນສາມີ?
Verse 10
यस्य दण्डभयात् सर्वे भूतग्रामा: समागता: । धर्ममेवानुरुध्यन्ति का त॑ं न वरयेत् पतिम्
ເນື່ອງຈາກຄວາມຢ້ານກົວຕໍ່ອໍານາດແຫ່ງການລົງໂທດຂອງພຣະຍົມ (ຍົມະຣາຊ) ສັດທັງປວງທີ່ເກີດມາໃນໂລກນີ້ຈຶ່ງຍຶດຖືທໍາມະແຕ່ຢ່າງດຽວ. ແມ່ຍິງຜູ້ໃດຈະບໍ່ເລືອກພຣະຍົມເປັນສາມີ?
Verse 11
धर्मात्मानं महात्मानं दैत्यदानवमर्दनम् | महेन्द्र सर्वदेवानां का त॑ न वरयेत् पतिम्,'दैत्यों और दानवोंका मर्दन करनेवाले धर्मात्मा महामना सर्वदेवेश्वर महेन्द्रका कौन नारी पतिरूपमें वरण न करेगी?
ແມ່ຍິງຜູ້ໃດຈະບໍ່ເລືອກມະເຫນທຣະ (ອິນທຣະ) ເປັນສາມີ—ຜູ້ມີຈິດໃຈຕັ້ງຢູ່ໃນທໍາມະ, ໃຈກວ້າງໃຫຍ່, ຜູ້ປະຫານໄດຕະຍະແລະດານະວະ, ແລະເປັນຈອມເທວະທັງປວງ?
Verse 12
क्रियतामविशड्केन मनसा यदि मन्यसे । वरुणं लोकपालानां सुहृद्वाक्यमिदं शृूणु,“यदि तुम ठीक समझती हो तो लोकपालोंमें प्रसिद्ध वरुणको नि:शंक होकर अपना पति बनाओ। यह एक हितैषी सुहृदका वचन है, इसे सुनो”
ຖ້າເຈົ້າເຫັນວ່າສົມຄວນ ຈົ່ງເລືອກພຣະວະຣຸນະ—ຜູ້ໂດດເດັ່ນໃນຫມູ່ໂລກະປາລະ (ຜູ້ພິທັກໂລກ)—ເປັນສາມີ ດ້ວຍໃຈທີ່ບໍ່ລັງເລ. ນີ້ແມ່ນຄໍາຕັກເຕືອນຂອງມິດຜູ້ປາດຖະໜາດີ; ຈົ່ງຟັງໄວ້.
Verse 13
नैषधेनैवमुक्ता सा दमयन्ती वचो<ब्रवीत् । समाप्लुताभ्यां नेत्राभ्यां शोकजेनाथ वारिणा,तदनन्तर निषधराज नलके ऐसा कहनेपर दमयन्ती शोकाश्रुओंसे भरे हुए नेत्रोंद्वारा देखती हुई इस प्रकार बोली--
ເມື່ອຖືກກະສັດແຫ່ງນິສະທະ (ນະລະ) ກ່າວຢ່າງນັ້ນ ດະມະຍັນຕີກໍຕອບກັບ. ດວງຕາຂອງນາງຖ້ວມທ້ນດ້ວຍນ້ໍາຕາອັນເກີດຈາກຄວາມໂສກ ແລະນາງເບິ່ງຜ່ານນ້ໍາຕານັ້ນ ແລ້ວກ່າວຖ້ອຍຄໍາເຫຼົ່ານີ້—
Verse 14
देवेभ्यो5हें नमस्कृत्य सर्वेभ्य: पृथिवीपते । वृणे त्वामेव भर्तारें सत्यमेतद् ब्रवीमि ते,'पृथ्वीपते! मैं सम्पूर्ण देवताओंको नमस्कार करके आपहीको अपना पति चुनती हूँ। यह मैंने आपसे सच्ची बात कही है”
ເມື່ອນາງໄດ້ນົບນ້ອມບູຊາເທວະທັງປວງແລ້ວ ນາງໄດ້ກ່າວຕໍ່ພະຣາຊາ ຜູ້ເປັນເຈົ້າແຜ່ນດິນວ່າ: «ຂ້າພະເຈົ້າເລືອກພະອົງແຕ່ຜູ້ດຽວເປັນສາມີ. ນີ້ແມ່ນຄວາມຈິງ—ຂ້າພະເຈົ້າກ່າວຕໍ່ພະອົງດ້ວຍໃຈຊື່ສັດ»។
Verse 15
तामुवाच ततो राजा वेपमानां कृताञ्जलिम् | दौत्येनागत्य कल्याणि तथा भद्रे विधीयताम्
ແລ້ວພະຣາຊາໄດ້ກ່າວກັບນາງ ໃນຂະນະທີ່ນາງຍືນສັ່ນ ພ້ອມປະນົມມືວ່າ: «ໂອ ນາງຜູ້ເປັນມງຄົດ, ຂ້າພະເຈົ້າມານີ້ໃນຖານະທູດ. ດັ່ງນັ້ນ ໂອ ນາງຜູ້ອ່ອນໂຍນ, ຂໍໃຫ້ສິ່ງທີ່ຄວນເຮັດໃນບັດນີ້ ເຮັດໃຫ້ສົມກັບໜ້າທີ່ຂອງຂ້າພະເຈົ້າ»។
Verse 16
कथं हाहं प्रतिश्रुत्य देवतानां विशेषतः । परार्थे यत्नमारभ्य कथं स्वार्थमिहोत्सहे
ພຣະບຣິຫະດັສວະກ່າວວ່າ: «ຂ້າພະເຈົ້າຈະເຮັດໄດ້ແນວໃດ—ເມື່ອໄດ້ປະຕິຍານຢ່າງສັກສິດຕໍ່ໜ້າເທວະທັງປວງ ໂດຍສະເພາະ, ແລະໄດ້ເລີ່ມພາກພຽນເພື່ອປະໂຫຍດຂອງຜູ້ອື່ນ—ບັດນີ້ຢູ່ນີ້ ຈະໃຫ້ໃຈກ້າຫັນໄປຫາປະໂຫຍດສ່ວນຕົວໄດ້ຢ່າງໃດ?»
Verse 17
एष धर्मो यदि स्वार्थो ममापि भविता ततः । एवं स्वार्थ करिष्यामि तथा भद्रे विधीयताम्
ພຣະບຣິຫະດັສວະກ່າວວ່າ: «ຖ້າເສັ້ນທາງນີ້ແມ່ນທຳມະຈິງ ແລະຈາກມັນປະໂຫຍດອັນຊອບທຳຂອງຂ້າພະເຈົ້າກໍສາມາດສຳເລັດໄດ້, ຂ້າພະເຈົ້າຈະດຳເນີນປະໂຫຍດຂອງຕົນຕາມທຳມະນັ້ນ. ດັ່ງນັ້ນ ໂອ ນາງຜູ້ອ່ອນໂຍນ, ຂໍໃຫ້ຈັດການໃຫ້ເໝາະສົມ—ຈົ່ງພາກພຽນໃຫ້ຂ້າພະເຈົ້າບັນລຸເປົ້າໝາຍ ໂດຍບໍ່ຫຼຸດຈາກທຳມະ»។
Verse 18
ततो बाष्पाकुलां वाचं दमयन्ती शुचिस्मिता । प्रत्याहरन्ती शनकैर्नलं राजानमब्रवीत्
ແລ້ວດະມະຍັນຕີ ຜູ້ມີຮອຍຍິ້ມອັນບໍລິສຸດ ໄດ້ກ່າວກັບພະຣາຊານະລະຢ່າງຊ້າໆ ດ້ວຍສຽງສັ່ນເຄືອດຄືນປົນນ້ຳຕາວ່າ: «ໂອ ພະຣາຊາເຈົ້າ, ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ພົບວິທີອັນບໍ່ມີໂທດແລ້ວ, ພະອົງ—ວິທີທີ່ຈະບໍ່ໃຫ້ພະອົງຕ້ອງຮັບຜິດຫຼືມີຄວາມຜິດໃດໆ»។
Verse 19
उपायो<यं मया दृष्टो निरपायो नरेश्वर । येन दोषो न भविता तव राजन् कथंचन
ພຣະບຣິຫະດະສະວະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ຈອມເຈົ້າແຫ່ງມະນຸດ! ຂ້າໄດ້ພົບວິທີການໜຶ່ງ ທີ່ປອດໄພບໍ່ມີອັນຕະລາຍ; ໂອ ພຣະຣາຊາ, ດ້ວຍວິທີນັ້ນ ຈະບໍ່ມີຄຳຕຳນິ ຫຼືຄວາມຜິດທາງທຳ ຕິດຕົວທ່ານແຕ່ຢ່າງໃດ»។
Verse 20
त्वं चैव हि नरश्रेष्ठ देवाश्रैन्द्रपुरोगमा: । आयान्तु सहिता: सर्वे मम यत्र स्वयंवर:,“नरश्रेष्ठी] आप और इन्द्र आदि सब देवता एक ही साथ उस रंगमण्डपमें पधारें, जहाँ मेरा स्वयंवर होनेवाला है
«ໂອ ຜູ້ປະເສີດໃນມະນຸດ! ຂໍໃຫ້ທ່ານດ້ວຍ ແລະບັນດາເທວະທັງປວງ ທີ່ມີພຣະອິນທຣາເປັນຜູ້ນຳ ຈົ່ງມາພ້ອມກັນ ໄປຍັງສະຖານທີ່ທີ່ຈະຈັດພິທີສະວະຍັມວະຣະຂອງຂ້າ. ຂໍໃຫ້ທັງສະພາມາຮອດດ້ວຍຄວາມພ້ອມພຽງ ເພາະທີ່ນັ້ນ ຂ້າຈະເລືອກຄູ່ຄອງຕໍ່ໜ້າບັນດາຜູ້ສູງສຸດ»។
Verse 21
ततो<5हं लोकपालानां संनिधौ त्वां नरेश्वर । वरयिष्ये नरव्यात्र नैवं दोषो भविष्यति,“नरेश्वर! नरव्याप्र! तदनन्तर मैं उन लोकपालोंके समीप ही आपका वरण कर लूँगी। ऐसा करनेसे (आपको कोई) दोष नहीं लगेगा”
«ແລ້ວຕໍ່ຈາກນັ້ນ ໂອ ຈອມເຈົ້າແຫ່ງມະນຸດ, ໂອ ເສືອໃນຫມູ່ຊາຍ! ຂ້າຈະເລືອກທ່ານ ໃນທ່າມກາງພຣະລົກປາລາທັງຫຼາຍ. ເມື່ອເຮັດໃນສະພາອັນສາທາລະນະ ແລະທິບພະນັ້ນ ຈະບໍ່ມີຄຳຕຳນິໃດໆ ຕິດຕົວທ່ານ»។
Verse 22
एवमुक्तस्तु वैदर्भ्या नलो राजा विशाम्पते । आजमगाम पुनस्तत्र यत्र देवा: समागता:,युधिष्ठिर! विदर्भराजकुमारीके ऐसा कहनेपर राजा नल पुनः वहीं लौट आये, जहाँ देवताओंसे उनकी भेंट हुई थी
ເມື່ອໄດ້ຍິນຄຳຂອງນາງໄວທັຣບີແລ້ວ ພຣະນະລະຣາຊາ—ໂອ ຈອມເຈົ້າແຫ່ງປະຊາ—ກໍກັບໄປອີກຄັ້ງ ຍັງສະຖານທີ່ເດີມທີ່ບັນດາເທວະໄດ້ຊຸມນຸມກັນ, ໂອ ຢຸທິສຖິຣະ.
Verse 23
तमपश्यंस्तथा5<5यान्तं लोकपाला महेश्वरा: । दृष्टवा चैनं ततो<पृच्छन् वृत्तान्तं सर्वमेव तम्,महान् शक्तिशाली लोकपालोंने इस प्रकार राजा नलको लौटते देखा और उन्हें देखकर उनसे सारा वृत्तान्त पूछा--
ເມື່ອເຫັນພຣະນະລະກຳລັງກັບມາດັ່ງນັ້ນ ບັນດາລົກປາລາຜູ້ມີອຳນາດຍິ່ງໃຫຍ່ກໍໄດ້ສັງເກດເຫັນ. ເມື່ອເຫັນທ່ານແລ້ວ ພວກເຂົາກໍຖາມເຖິງເຫດການທັງປວງ ຢ່າງຄົບຖ້ວນ.
Verse 24
कच्चिद् दृष्टा त्वया राजन् दमयन्ती शुचिस्मिता । किमब्रवीच्च न: सर्वान् वद भूमिप तेडनघ
ພຣະບຣິຫະດັສວະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ພຣະມະຫາກະສັດ, ທ່ານໄດ້ເຫັນ ດະມະຍັນຕີ ຜູ້ມີຮອຍຍິ້ມບໍລິສຸດ ແລະອ່ອນໂຍນ ຫຼືບໍ? ແລ້ວນາງໄດ້ກ່າວຫຍັງແກ່ພວກເຮົາທັງປວງ? ຂໍຈົ່ງບອກ, ໂອ ຈອມແຜ່ນດິນຜູ້ບໍ່ມີມົນທິນ»។
Verse 25
नल उवाच भवद्धिरहमादिष्टो दमयन्त्या निवेशनम् | प्रविष्ट: सुमहाकक्ष॑ दण्डिभि: स्थविरैर्वृतम्
ນະລະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ພຣະເທວະທັງຫຼາຍ, ຕາມພຣະບັນຊາຂອງພວກທ່ານ ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ໄປຍັງທີ່ປະທັບຂອງ ດະມະຍັນຕີ. ເມື່ອເຂົ້າໄປ ຂ້າພະເຈົ້າເຫັນລານຫນ້າອັນໃຫຍ່ຫຼວງ ແລະມີຍາມເຖົ້າໆຖືໄມ້ທ່ອນລ້ອມຮອບ ຄອຍພິທັກຮັກສາ»។
Verse 26
प्रविशन्तं च मां तत्र न कश्निद् दृष्टवान् नर: । ऋते तां पार्थिवसुतां भवतामेव तेजसा,आपलोगोंके प्रभावसे उसमें प्रवेश करते समय मुझे वहाँ उस राजकन्या दमयन्तीके सिवा दूसरे किसी मनुष्यने नहीं देखा
ນະລະ ກ່າວວ່າ: «ເມື່ອຂ້າພະເຈົ້າເຂົ້າໄປທີ່ນັ້ນ ບໍ່ມີຜູ້ໃດເຫັນຂ້າພະເຈົ້າເລີຍ—ນອກເສຍແຕ່ພຣະທິດາຂອງກະສັດນັ້ນ. ທັງໝົດນີ້ເກີດຂຶ້ນແຕ່ດ້ວຍອຳນາດ ແລະລັດສະໝີຂອງພວກທ່ານ (ເທວະ)»។
Verse 27
सख्यश्चास्या मया दृष्टास्ताभिश्नाप्युपलक्षित: । विस्मिताश्चा भवन् सर्वा दृष्टवा मां विबुधेश्वरा:
ນະລະ ກ່າວວ່າ: «ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ເຫັນໝູ່ນາງຂອງນາງດ້ວຍ ແລະພວກນາງກໍໄດ້ຈຳຂ້າພະເຈົ້າໄດ້. ໂອ ຈອມເທວະ, ເມື່ອພວກນາງເຫັນຂ້າພະເຈົ້າ ທຸກນາງລ້ວນຕົກຕະລຶງອັດສະຈັນ»។
Verse 28
वर्ण्यमानेषु च मया भवत्सु रुचिरानना | मामेव गतसंकल्पा वृणीते सा सुरोत्तमा:
ນະລະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ເທວະຜູ້ປະເສີດທັງຫຼາຍ, ໃນຂະນະທີ່ຂ້າພະເຈົ້າກຳລັງພັນລະນາຄຸນຄວາມດີຂອງພວກທ່ານ, ດະມະຍັນຕີ ຜູ້ມີໃບໜ້າງາມ ໄດ້ຕັ້ງໃຈໝັ້ນຕໍ່ຂ້າພະເຈົ້າແຕ່ຜູ້ດຽວ ແລະເລືອກຂ້າພະເຈົ້າ»។
Verse 29
अब्रवीच्चैव मां बाला आयान्तु सहिता: सुरा: । त्वया सह नरव्याप्र मम यत्र स्वयंवर:,उस बालाने मुझसे यह भी कहा कि “नरव्याप्र! सब देवता आपके साथ उस स्थानपर पधारें, जहाँ मेरा स्वयंवर होनेवाला है
ນະລະ ກ່າວວ່າ: «ນາງສາວນັ້ນຍັງໄດ້ບອກຂ້ອຍວ່າ ‘ໂອ ວິລະຊົນໃນບັນດາມະນຸດ, ຂໍໃຫ້ເທວະທັງຫຼາຍມາພ້ອມກັບເຈົ້າ ໄປຍັງສະຖານທີ່ທີ່ພິທີ svayaṃvara ຂອງຂ້ອຍຈະຈັດຂຶ້ນ’».
Verse 30
तेषामहं संनिधौ त्वां वरयिष्यामि नैषध । एवं तव महाबाहो दोषो न भवितेति ह,“निषधराज! मैं उन देवताओंके समीप ही आपका वरण कर लूँगी। महाबाहो! ऐसा होनेपर आपको दोष नहीं लगेगा”
ນະລະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ກະສັດແຫ່ງນິສະທະ, ຂ້ອຍຈະເລືອກເຈົ້າໃນທ່າມກາງການປະທັບຢູ່ຂອງເທວະທັງຫຼາຍ. ດັ່ງນັ້ນ ໂອ ຜູ້ມີແຂນແຂງກ້າ, ຈະບໍ່ມີຄຳຕຳນິໃດໆຕິດຕົວເຈົ້າ».
Verse 31
एतावदेव विबुधा यथावृत्तमुपाह्तम् मयाइशेषे प्रमाणं तु भवन्तस्त्रिदशेश्वरा:
ນະລະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ເທວະຜູ້ຮອບຮູ້, ນີ້ແມ່ນເລື່ອງລາວທັງໝົດຕາມທີ່ເກີດຂຶ້ນຈິງ ທີ່ຂ້ອຍໄດ້ກ່າວຖວາຍຢ່າງຄົບຖ້ວນ. ໂອ ຈອມເທວະແຫ່ງສາມສິບສາມ, ໃນເລື່ອງນີ້ທັງໝົດ ພວກເຈົ້າເອງແມ່ນຜູ້ຊີ້ຂາດ—ແມ່ນພະຍານ».
Verse 55
इस प्रकार श्रीमह्याभारत वनपर्वके अन्तर्गत नलोपाख्यानपर्वमें नलके देवदूत बनकर दमयन्तीके पास जानेसे सम्बन्ध रखनेवाला पचपनवाँ अध्याय पूरा हुआ
ດັ່ງນີ້ ຈຶ່ງສິ້ນສຸດບົດທີ 55 ໃນນະລະອຸປາຄະຍານະ ພາຍໃນວະນະປະຣະວະ ແຫ່ງ «ສຣີມະຫາພາຣະຕະ», ວ່າດ້ວຍນະລະໄດ້ເປັນທູດເທວະ ແລະໄປພົບດະມະຍັນຕີ.
Verse 56
इति श्रीमहा भारते वनपर्वणि नलोपाख्यानपर्वणि नलकर्त्कदेवदौत्ये षट्पञज्चाशत्तमो<ध्याय:
ອິຕິ—ໃນ «ສຣີມະຫາພາຣະຕະ» ວະນະປະຣະວະ, ໃນນະລະອຸປາຄະຍານະ, ຕອນວ່າດ້ວຍການເປັນທູດເທວະຂອງນະລະ—ບົດທີ 56 ສິ້ນສຸດແລ້ວ.
Frequently Asked Questions
The dilemma is the conflict between royal composure and compulsive response to provocation: Nala treats the challenge as a legitimate wager while his judgment is compromised, raising the question of when a ruler must refuse socially framed ‘honor’ demands that endanger the polity.
The chapter teaches that small failures in discipline and attentiveness can become gateways for larger ethical collapse; kingship is presented as continuous self-regulation, where ritual care, restraint, and responsiveness to counsel protect both personal integrity and public welfare.
No explicit phalaśruti is stated in these verses; the meta-function is exemplum-based instruction—Bṛhadaśva’s narration implicitly frames the episode as a cautionary model for understanding suffering, vulnerability to vice, and the governance costs of impaired agency.
Read Mahabharata in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.