Adhyaya 5
विदुर-धृतराष्ट्रसंवादः (Vidura–Dhṛtarāṣṭra Dialogue on Rajadharma and Restitution)
Upa-parva: Vidura–Dhṛtarāṣṭra Nīti-saṃvāda (Counsel after the Pāṇḍavas enter the forest)
Vaiśaṃpāyana narrates that after the Pāṇḍavas enter the forest, Dhṛtarāṣṭra—internally afflicted—addresses Vidura, praising his impartiality and subtle knowledge of dharma and requesting guidance on what should be done and how the citizens might respond. Vidura replies with a doctrinal framing: the trivarga is rooted in dharma, and kingship itself is said to be dharma-rooted. He identifies the assembly’s lapse—dharma being violated through the dice episode led by Śakuni’s faction—and proposes a remedy: restore to the Pāṇḍavas what was wrongfully extracted, seek their satisfaction, and reduce the influence/humiliation associated with Śakuni’s role. Vidura warns that failure will lead to Kuru destruction, noting the martial capacities of Bhīma and Arjuna and the inevitability of escalation if grievance is left unaddressed. He further prescribes reconciliation gestures: Duryodhana and allies should approach the Pāṇḍavas with goodwill; reparative requests should be made (including addressing the offense involving Draupadī); and Dhṛtarāṣṭra should console and honor Yudhiṣṭhira, installing him in sovereignty to stabilize the realm. Dhṛtarāṣṭra responds that Vidura’s counsel does not enter his heart, suspects Vidura of prioritizing the Pāṇḍavas, asserts paternal partiality toward Duryodhana, and dismisses Vidura with harsh comparatives. The narration closes with Dhṛtarāṣṭra withdrawing into the inner chambers, while Vidura departs swiftly toward where the Pārthas reside.
Chapter Arc: वनवास की धूल और निर्वासन की चुप्पी के बीच पाण्डव सरस्वती–दृषद्वती–यमुना का सेवन करते हुए पश्चिम दिशा में वन-से-वन भटकते हैं, मानो राज्य से कटे हुए भी धर्म के पथ पर टिके रहने का संकल्प खोज रहे हों। → सरस्वती-तट के समभूमि और मरुधन्व प्रदेश पार कर वे मुनिजनप्रिय काम्यकवन में प्रवेश करते हैं; वहीं धृतराष्ट्र के दरबार की घुटन और दुर्योधन-पक्ष की कठोरता से आहत विदुर, तीव्रगामी रथ से पाण्डवों तक पहुँचते हैं—राजनीति का विष वन की शान्ति में भी उतर आता है। → विदुर युधिष्ठिर को धृतराष्ट्र का संदेश और अपना हृदय-निष्कर्ष सुनाते हैं: जो तीव्र क्लेशों में भी क्षमा और समय-प्रतीक्षा रखता है, वह भीतर-भीतर अग्नि की तरह शक्ति बढ़ाकर अंततः पृथ्वी (राज्य) को अकेला भोगता है; और जो सहायकों को अविभक्त धन, समान अन्न, सत्य व समता देता है, वही स्थायी संग्रह कर पाता है। → युधिष्ठिर विदुर की नीति-धर्मयुक्त वाणी स्वीकार करते हैं—देश-काल के अनुरूप, प्रमाद-रहित होकर वही करने का वचन देते हैं जो हितकर है, और आगे के लिए विवेकपूर्ण मार्गदर्शन माँगते हैं। → विदुर की सीख के बाद प्रश्न खुला रह जाता है: क्या पाण्डव क्षमा और धैर्य के साथ शक्ति-संचय करेंगे, या अपमान का भार उन्हें शीघ्र प्रतिशोध की ओर धकेलेगा?
Shlokas
Verse 1
हि >> आय ० () हि २ 7 पञठ्चमो<ध्याय: पाण्डवोंका काम्यकवनमें प्रवेश और विदुरजीका वहाँ जाकर उनसे मिलना और बातचीत करना वैशम्पायन उवाच पाण्डवास्तु वने वासमुद्दिश्य भरतर्षभा: । प्रययुर्जाह्नवीकूलात् कुरुक्षेत्र सहानुगा:
ໄວສັມປາຍະນະກ່າວວ່າ: “ໂອ ຜູ້ປະເສີດໃນວົງພາຣະຕະ, ພວກປານດະວະ ໂດຍມຸ່ງໝາຍຈະຮັບການພໍານັກໃນປ່າ ໄດ້ອອກເດີນທາງຈາກຝັ່ງແມ່ນ້ໍາຈາຫນະວີ (ຄື ຄັງຄາ) ແລະໄປສູ່ກຸຣຸເກດຕະ ພ້ອມດ້ວຍຜູ້ຕິດຕາມຂອງພວກເຂົາ.”
Verse 2
सरस्वतीदृषद्धत्यौ यमुनां च निषेव्य ते । ययुर्वनेनैव वनं सततं पश्चिमां दिशम्
ພວກເຂົາໄດ້ໄປອາໄສນ້ໍາ ແລະພໍານັກຕາມຝັ່ງແມ່ນ້ໍາສະຣັສວະຕີ, ດຣິສັດວະຕີ, ແລະຢະມຸນາ ຕາມລໍາດັບ; ແລ້ວເດີນທາງຜ່ານປ່າ ຈາກປ່າໜຶ່ງໄປອີກປ່າໜຶ່ງ ແລະມຸ່ງໜ້າໄປທາງທິດຕາເວັນຕົກຢ່າງສະເໝີ.
Verse 3
ततः सरस्वतीकूले समेषु मरुधन्वसु । काम्यकं नाम ददृशुर्वनं मुनिजनप्रियम्
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ຕໍ່ມາ ພວກເຂົາເດີນທາງຕາມຝັ່ງແມ່ນ້ຳສະຣັສວະຕີ ຜ່ານທົ່ງຮາບພຽງ ແລະດິນແຫ້ງທີ່ລົມພັດແຮງ ແລ້ວໄດ້ເຫັນປ່າຊື່ “ກາມຍະກະ” ອັນເປັນປ່າທີ່ບັນດາລະສີມຸນີຮັກໃຄ່ເປັນພິເສດ.
Verse 4
तत्र ते न्यवसन् वीरा वने बहुमृगद्धिजे । अन्वास्यमाना मुनिश्रि: सान्त्व्यमानाश्न भारत
ໃນທີ່ນັ້ນ ວິລະຊົນເຫຼົ່ານັ້ນໄດ້ພັກອາໄສໃນປ່າທີ່ອຸດົມໄປດ້ວຍສັດປ່າ ແລະນົກນານາຊະນິດ, ໂອ ພາຣະຕະ. ບັນດາລະສີມຸນີໄດ້ໃຫ້ເຂົານັ່ງ ຄອຍດູແລ ແລະປອບໂຍນດ້ວຍຖ້ອຍຄຳປະໂລມໃຈ; ແລ້ວພວກປານດະວະຜູ້ກ້າຫານກໍໄດ້ຢູ່ອາໄສໃນປ່ານັ້ນ.
Verse 5
विदुरस्त्वथ पाण्डूनां सदा दर्शनलालस: । जगामैकरयथेनैव काम्यकं वनमृद्धिमत्
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ວິດຸຣະ ຜູ້ປາຖະໜາຈະໄດ້ເຫັນພວກປານດະວະຢູ່ເສມອ ໄດ້ອອກເດີນທາງທັນທີໃນລົດຄັນດຽວ ໄປຫາປ່າ “ກາມຍະກະ” ອັນອຸດົມດ້ວຍສິ່ງຂອງແລະສະບຽງທີ່ເໝາະສຳລັບຊີວິດໃນປ່າ.
Verse 6
ततो गत्वा विदुर: काम्यकं त- च्छीघ्रैरश्वेर्वाहिना स्यन्दनेन । ददर्शासीनं धर्मात्मानं विविक्ते सार्थ द्रौपद्या भ्रातृभिन्र्मिणैश्व
ຕໍ່ມາ ວິດຸຣະໄດ້ໄປຮອດປ່າກາມຍະກະ ໃນລົດທີ່ມ້າໄວລາກໄປຢ່າງຮວດເລັດ. ທີ່ນັ້ນ ລາວໄດ້ເຫັນຢຸທິສຖິຣະ ຜູ້ມີຈິດໃຈແຫ່ງທຳ ນັ່ງຢູ່ໃນບ່ອນສະງົບ ພ້ອມດ້ວຍດຣໍປະດີ ພີ່ນ້ອງຂອງລາວ ແລະບັນດາພຣາຫມະນະ.
Verse 7
ततो<पश्यद् विदुरं तूर्णमारा- दभ्यायान्तं सत्यसंध: स राजा । अथाब्रवीद् भ्रातरं भीमसेनं कि नु क्षत्ता वक्ष्यति न: समेत्य
ແລ້ວກະສັດຜູ້ຍຶດຫມັ້ນໃນຄວາມຈິງ ໄດ້ເຫັນວິດຸຣະກຳລັງຮີບຮ້ອນເຂົ້າມາຈາກໃກ້ໆ. ຈຶ່ງກ່າວກັບພີ່ນ້ອງຂອງຕົນ ພີມະເສນະ ວ່າ: “ເມື່ອຂັດຕາ (ວິດຸຣະ) ມາພົບພວກເຮົາ ລາວຈະກ່າວຫຍັງແກ່ພວກເຮົານໍ?”
Verse 8
कच्चिन्नायं वचनात् सौबलस्य समाह्दाता देवनायोपयात: । कच्चित् क्षुद्र: शकुनिर्नायुधानि जेष्यत्यस्मान् पुनरेवाक्षवत्याम्
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ບໍ່ມີທູດມາຕາມຄໍາສັ່ງຂອງ ສໍບາລະ ເພື່ອເຊີນພວກເຮົາໄປຫຼິ້ນເກມລູກເຕົ໋າອີກຄັ້ງດອກບໍ? ຫຼືວ່າ ຊະກຸນິ ຜູ້ຕໍ່າຕ້ອຍນັ້ນ ຈະຫາກົນໃນຫໍລູກເຕົ໋າ ເພື່ອຊະນະເອົາອາວຸດຂອງພວກເຮົາໄປອີກບໍ?»
Verse 9
समाहूतः केनचिदाद्रवेति नाहं शक्तो भीमसेनापयातुम् | गाण्डीवे च संशयिते कथं नु राज्यप्राप्ति: संशयिता भवेन्न:
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ພີມະເສນ! ຖ້າມີໃຜເອີ້ນຂ້ອຍວ່າ ‘ມາດ່ວນ!’ ຂ້ອຍຈະບໍ່ອາດຖອນຕົວ ຫຼືຫຼີກເວັ້ນໄດ້. ແລະຖ້າໃນສະພາບນັ້ນ ຄັນທະນູ ການດີວະ ຖືກເສຍໄປໃນເກມລູກເຕົ໋າ ການທວງຄືນອານາຈັກຂອງພວກເຮົາກໍຈະຕົກຢູ່ໃນຄວາມຄາດຄະເນບໍ່ແນ່ນອນ»
Verse 10
वैशम्पायन उवाच तत उत्थाय विदुरं पाण्डवेया: प्रत्यगृह्लन नृपते सर्व एव । तैः सत्कृत: स च तानाजमीढो यथोचितं पाण्डुपुत्रान् समेयात्
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ຕໍ່ຈາກນັ້ນ ໂອ ພຣະຣາຊາ, ບຸດທັງຫມົດຂອງ ປານດຸ ລຸກຂຶ້ນ ແລະອອກໄປຕ້ອນຮັບ ວິດຸຣະ. ເມື່ອຮັບເອົາການຕ້ອນຮັບ ແລະການໃຫ້ກຽດທີ່ສົມຄວນແລ້ວ, ວິດຸຣະ—ຜູ້ສືບສາຍຈາກ ອະຊາມີດະ—ໄດ້ພົບປະກັບເຈົ້າຊາຍປານດຸ ຕາມທຳນຽມອັນຄວນ»
Verse 11
समाश्चस्तं विदुरं ते नरर्ष भा- स्ततो<पृच्छन्नागमनाय हेतुम् । स चापि तेभ्यो विस्तरत: शशंस यथावृत्तो धृतराष्ट्रोडम्बिकेय:
ເມື່ອພວກທ່ານໄດ້ຕ້ອນຮັບ ວິດຸຣະ ຢ່າງສົມຄວນແລ້ວ, ບຸດຊາຍຜູ້ກ້າແຂງເຫຼົ່ານັ້ນ (ປານດະວະ) ກໍຖາມເຖິງເຫດຜົນທີ່ລາວມາຮອດປ່າ. ວິດຸຣະ ຈຶ່ງເລົ່າໃຫ້ພວກເຂົາຟັງຢ່າງລະອຽດ ວ່າ ພຣະຣາຊາ ທຣິຕະຣາດສະຕຣະ—ພຣະອົງຜູ້ເປັນບຸດຂອງ ອັມບິກາ—ໄດ້ປະພຶດຢ່າງໃດ ແລະເຫດການທັງປວງເປັນຢ່າງໃດ.
Verse 12
विदुर उवाच अवोचन्मां धृतराष्ट्रो ईनुगुप्त- मजातशत्रो परिगृह्माभिपूज्य । एवं गते समतामभ्युपेत्य पथ्य॑ तेषां मम चैव ब्रवीहि
ວິດຸຣະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ອະຊາຕະຊັດຣຸ, ພຣະຣາຊາ ທຣິຕະຣາດສະຕຣະ ໄດ້ເອີ້ນຂ້ອຍໄປ ໂດຍຖືວ່າຂ້ອຍເປັນຜູ້ຢູ່ໃນການອຸປະຖຳຂອງພຣະອົງ; ແລະເມື່ອຮັບຂ້ອຍພ້ອມການໃຫ້ກຽດແລ້ວ ພຣະອົງກ່າວວ່າ: ‘ວິດຸຣະ, ເມື່ອເລື່ອງມາຮອດຂັ້ນນີ້ ຈົ່ງຕັ້ງໃຈໃຫ້ເທົ່າທຽມ ແລະບອກແນວທາງອັນຄວນ—ທີ່ເປັນປະໂຫຍດທັງແກ່ພວກເຂົາ (ປານດະວະ) ແລະແກ່ຂ້ອຍ’»
Verse 13
मयाप्युक्तं यत् क्षेमं कौरवाणां हित॑ पथ्य॑ धृतराष्ट्रस्य चैव । तद् वै तस्मै न रुचाम भ्युपैति ततक्षाहं क्षेममन्यन्न मन््ये
ວິດູຣະກ່າວວ່າ: «ຂ້າພະເຈົ້າກໍໄດ້ກ່າວສິ່ງທີ່ຈະຮັກສາຄວາມສະຫງົບສຸກແລະຄວາມປອດໄພຂອງກອຣະວະ—ເປັນຄໍາແນະນໍາທີ່ເປັນປະໂຫຍດ ເໝາະສົມ ແລະເປັນປະໂຫຍດແທ້ຂອງທ່ານ ທຣິຕຣາສະຕຣະ ດ້ວຍ. ແຕ່ຄໍານັ້ນບໍ່ເຂົ້າໃຈໃນໃຈຂອງພຣະອົງ; ແລະນອກຈາກເສັ້ນທາງນັ້ນ ຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ເຫັນວ່າມີທາງໃດອື່ນຈະນໍາໄປສູ່ຄວາມປອດໄພ».
Verse 14
परं श्रेय: पाण्डवेया मयोक्तं न मे तच्च श्रुतवानाम्बिकेय: । यथा<5तुरस्येव हि पथ्यमन्ने न रोचते स्मास्य तदुच्यमानम्
ວິດູຣະກ່າວວ່າ: «ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ກ່າວເຖິງຄວາມດີສູງສຸດ ເພື່ອປານດະວະ ແລະເພື່ອທຸກຝ່າຍ; ແຕ່ລູກຂອງນາງອັມບິກາ (ກະສັດ ທຣິຕຣາສະຕຣະ) ບໍ່ຍອມຟັງຄໍາຂອງຂ້າພະເຈົ້າ. ເຫມືອນອາຫານທີ່ເປັນປະໂຫຍດບໍ່ຖືກໃຈຄົນເຈັບ, ຄໍາແນະນໍາອັນດີຂອງຂ້າພະເຈົ້າ ແມ່ນຖືກກ່າວແລ້ວ ແຕ່ກໍບໍ່ເຂົ້າໃຈໃນໃຈພຣະອົງ».
Verse 15
न श्रेयसे नीयतेडजातशत्रो स्त्री श्रोत्रियस्थेव गृहे प्रदुष्टा । ध्रुवं न रोचेद् भरतर्षभस्य पति: कुमार्या इव षष्टिवर्ष:
ວິດູຣະກ່າວວ່າ: «ໂອ ອະຊາຕະສັດຕຣູ, ເຫມືອນແມ່ຍິງຊົ່ວໃນເຮືອນຂອງພຣາຫມັນຜູ້ຮູ້ ບໍ່ອາດນໍາໃຫ້ເຂົ້າສູ່ເສັ້ນທາງແຫ່ງຄວາມດີແທ້ໄດ້, ດັ່ງນັ້ນກໍບໍ່ອາດນໍາກະສັດ ທຣິຕຣາສະຕຣະ ໄປສູ່ສິ່ງທີ່ເປັນປະໂຫຍດແທ້ໄດ້. ແນ່ນອນ ຄໍາຂອງຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ຖືກໃຈ ‘ຜູ້ເປັນດັ່ງງົວຜູ້ແຂງໃນບັນດາພວກພາຣະຕະ’ ນັ້ນ: ເຫມືອນຜົວອາຍຸຫົກສິບປີບໍ່ເປັນທີ່ພໍໃຈຂອງສາວນ້ອຍ, ຄໍາແນະນໍາຂອງຂ້າພະເຈົ້າກໍບໍ່ເປັນທີ່ຕ້ອນຮັບຂອງພຣະອົງ».
Verse 16
ध्रुवं विनाशो नृप कौरवाणां न वै श्रेयो धृतराष्ट्र: परैति । यथा च पर्णे पुष्करस्यावसिक्तं जल न तिषछेत् पथ्यमुक्ते तथास्मिन्
ວິດູຣະເຕືອນກະສັດວ່າ: «ໂອ ພຣະຣາຊາ, ຄວາມພິນາດຂອງກອຣະວະແນ່ນອນແລ້ວ, ເພາະທ່ານ ທຣິຕຣາສະຕຣະ ບໍ່ຍອມເຂົ້າຫາສິ່ງທີ່ເປັນປະໂຫຍດແທ້. ເຫມືອນນໍ້າທີ່ຖອກລົງໃສ່ໃບບົວບໍ່ອາດຢູ່ນິ່ງໄດ້, ຄໍາແນະນໍາອັນດີ ແມ່ນກ່າວຢ່າງຊັດເຈນແລ້ວ ແຕ່ກໍບໍ່ມີທີ່ພັກໃນໃຈຂອງທ່ານ ທຣິຕຣາສະຕຣະ».
Verse 17
ततः क्रुद्धो धृतराष्ट्रोडब्रवीन्मां यस्मिन् श्रद्धा भारत तत्र याहि । नाहं भूय: कामये त्वां सहायं महीमिमां पालयितु पुरं वा
ຕໍ່ມາ ທຣິຕຣາສະຕຣະໂກດແຄ້ນ ແລະກ່າວກັບຂ້າພະເຈົ້າວ່າ: «ໂອ ພາຣະຕະ, ເຈົ້າເຊື່ອຖືຜູ້ໃດ ກໍໄປຫາຜູ້ນັ້ນເຖີດ. ຈາກນີ້ໄປ ຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ປາດຖະໜາໃຫ້ເຈົ້າເປັນຜູ້ຊ່ວຍເຫຼືອ ໃນການປົກຄອງ—ຈະເປັນແຜ່ນດິນນີ້ ຫຼືເມືອງນີ້ກໍຕາມ».
Verse 18
सोऊहं त्यक्तो धृतराष्ट्रेण राज्ञा प्रशासितुं त्वामुपयातो नरेन्द्र । तद् वै सर्व यन्मयोक्त सभायां तद् धार्यतां यत् प्रवक्ष्यामि भूय:
«ຂ້າພະເຈົ້າຖືກພຣະຣາຊາ ທຣິຕຣາສະຕຣະ ປະຖິ້ມແລ້ວ; ດັ່ງນັ້ນ ໂອ ຈອມເຈົ້າແຫ່ງມະນຸດ, ຂ້າພະເຈົ້າຈຶ່ງມາຫາພຣະອົງເພື່ອຊີ້ນຳແລະຕັກເຕືອນ. ສິ່ງໃດທີ່ຂ້າພະເຈົ້າເຄີຍກ່າວໃນສະພາຫຼວງ—ແລະສິ່ງໃດທີ່ຂ້າພະເຈົ້າຈະກ່າວອີກໃນບັດນີ້—ຂໍໃຫ້ພຣະອົງຈົ່ງຈື່ຈຳໄວ້ໃນພຣະທັຍໃຫ້ໝັ້ນ»។
Verse 19
क्लेशैस्तीव्रैर्युज्यमान: सपत्नै: क्षमां कुर्वन्ू कालमुपासते यः । संवर्धयन् स्तोकमिवाग्निमात्मवान् स वै भुड्क्ते पृथिवीमेक एव
ວິດຸຣະສອນວ່າ: ຜູ້ໃດຖືກຄູ່ປະລະປະຫານກົດຂີ່ດ້ວຍຄວາມທຸກຍາກອັນຮຸນແຮງ ແຕ່ຍັງອົດກັ້ນ ແລະຄອຍຖ້າເວລາອັນຄວນ; ພ້ອມທັງເພີ່ມພູນກຳລັງແລະຜູ້ໜຸນຫຼັງຢ່າງມີວິໄນ ເຫມືອນໄຟນ້ອຍທີ່ຖືກປ້ອນໃຫ້ລຸກເປັນໄຟໃຫຍ່—ທ້າຍທີ່ສຸດຈະໄດ້ຊົມໃຊ້ອຳນາດເຫນືອແຜ່ນດິນທັງປວງ ດ້ວຍຈິດໃຈອັນໝັ້ນຄົງຂອງຕົນ.
Verse 20
यस्याविभक्तं वसु राजन् सहायै- स्तस्य दुःखे5प्यंशभाज: सहाया: । सहायानामेष संग्रहणे<ध्युपाय: सहायाप्तौ पृथिवीप्राप्तिमाहु:
«ໂອ ພຣະຣາຊາ, ຜູ້ໃດທີ່ຊັບສົມບັດຂອງຕົນບໍ່ແຍກອອກຈາກສະຫາຍ—ຈົນສະຫາຍເຫັນວ່າເປັນຂອງຕົນ ແລະໃຊ້ສອຍໄດ້—ເມື່ອຜູ້ນັ້ນປະສົບທຸກ ສະຫາຍເຫຼົ່ານັ້ນກໍຮ່ວມແບ່ງທຸກດ້ວຍ. ນີ້ແມ່ນອຸບາຍໃນການຮວບຮວມແລະຮັກສາຜູ້ໜຸນຫຼັງ; ເມື່ອໄດ້ຜູ້ໜຸນຫຼັງແລ້ວ ກໍເທົ່າກັບໄດ້ແຜ່ນດິນທັງປວງ»।
Verse 21
सत्यं श्रेष्ठ पाण्डव विप्रलापं तुल्यं चान्नं सह भोज्यं सहायै: । आत्मा चैषामग्रतो न सम पूज्य एवंवृत्तिर्वर्धती भूमिपाल:
ວິດຸຣະແນະນຳລູກຂອງປານດຸວ່າ: ຄວາມຈິງແມ່ນດີທີ່ສຸດ ແລະຄວນຫຼີກເວັ້ນຄຳເວົ້າຫວ່າງເປົ່າອັນຫລອກລວງ. ຜູ້ປົກຄອງຄວນນັ່ງກິນອາຫານກັບຜູ້ຊ່ວຍແລະສະຫາຍ ແບ່ງປັນອາຫານດຽວກັນຢ່າງເທົ່າເທັມ. ບໍ່ຄວນຍົກຕົນເອງຂຶ້ນຕໍ່ໜ້າພວກເຂົາ ເພື່ອຫາກຽດຕິຍົດ ຫຼືການບູຊາພິເສດ. ກະສັດຜູ້ປະພຶດແບບນີ້ຈະເຕີບໃຫຍ່ໃນກຳລັງແລະຄວາມຮຸ່ງເຮືອງເສມອ, ໂອ ລູກແຫ່ງປານດຸ.
Verse 22
युधिछिर उवाच एवं करिष्यामि यथा ब्रवीषि परां बुद्धिमुपगम्याप्रमत्त: । यच्चाप्यन्यद्रेशकालोपपन्नं तद् वै वाच्यं तत् करिष्यामि कृत्स्नम्
ຢຸທິສະຖິຣະກ່າວວ່າ: «ທ່ານວິດຸຣະ, ຂ້າພະເຈົ້າຈະເຮັດຕາມທີ່ທ່ານກ່າວ ໂດຍອາໄສປັນຍາອັນສູງສຸດ ແລະມີສະຕິລະວັງຢູ່ເສມອ. ແລະຫາກຍັງມີໜ້າທີ່ອື່ນໃດທີ່ທ່ານເຫັນວ່າເໝາະສົມຕາມຖິ່ນທີ່ແລະເວລາ ຂໍໃຫ້ທ່ານບອກອີກ; ຂ້າພະເຈົ້າຈະປະຕິບັດໃຫ້ຄົບຖ້ວນ»។
Frequently Asked Questions
The dilemma is whether a ruler should uphold justice by correcting an assembly-sanctioned but ethically corrupted outcome (the dice-driven dispossession) even when doing so requires restraining his own son and reversing politically convenient decisions.
Governance must be dharma-first: restore what was wrongfully taken, be content with rightful possessions, and prioritize reconciliation that protects the polity; delaying corrective justice converts a private wrong into systemic instability.
No formal phalaśruti is stated; the chapter’s meta-function is causal and diagnostic—linking ethical failure in counsel and kingship to predictable political collapse, and marking Vidura’s departure as a narrative signal of advisory breakdown.
Read Mahabharata in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.