Adhyaya 3
Sūrya-stava: Dhaumya’s Counsel and the Aṣṭaśata-nāma of Sūrya
Upa-parva: Sūrya-stava (Dhaumya-upadeśa) Episode
Vaiśaṃpāyana narrates that Yudhiṣṭhira, addressed in context by Śaunaka’s earlier prompting, consults the priest Dhaumya amid his brothers. Yudhiṣṭhira reports that Veda-versed Brahmins are following the exiled party, yet he lacks the capacity to protect and provide for them, nor can he abandon them; he requests a Dharmic course of action. Dhaumya reflects and answers by grounding sustenance in cosmic order: beings suffer hunger; Sūrya, like a father, cyclically draws and returns energies through uttarāyaṇa/dakṣiṇāyana, enabling the generation of medicinal plants and edible essences that sustain life. Dhaumya therefore directs Yudhiṣṭhira to take refuge in Sūrya and to uphold Brahmins through tapas. Exempla of earlier kings who rescued subjects through austere discipline are cited, and Yudhiṣṭhira undertakes solar worship with offerings, self-restraint, and prāṇāyāma at the Gaṅgā. Janamejaya asks how this worship was performed; Vaiśaṃpāyana introduces the prescribed eight-hundred sacred names of Sūrya, lists representative epithets, and concludes with a phalaśruti: recitation at sunrise grants prosperity, memory, intelligence, and relief from sorrow, presenting the hymn as a practical-ritual technology for ethical stewardship in exile.
Chapter Arc: वन-प्रस्थान के साथ ही युधिष्ठिर देखते हैं कि वेदपारंगत ब्राह्मण उनके पीछे-पीछे चले आ रहे हैं—और उनके पास उन्हें पोषित करने का साधन नहीं। → राजा का अंतःकरण दान-धर्म से बँधा है: वे ब्राह्मणों को त्याग नहीं सकते, पर दान-शक्ति भी नहीं। धौम्य से प्रश्न उठता है—ऐसी विपत्ति में राजधर्म कैसे निभे? → धौम्य के उपदेश पर युधिष्ठिर संयमित व्रत लेकर सूर्य की उपासना करते हैं; स्तुति में सूर्य के विश्वव्यापी तेज, ऋतु-रश्मियों और प्रलयकालीन संवर्तकाग्नि तक का विराट रूप उभरता है, और अंततः सूर्य प्रसन्न होकर अक्षय अन्न-दान का वर देते हैं। → सूर्य-प्रसाद से युधिष्ठिर तिथि-नक्षत्र-पर्वों पर पुरोहित के नेतृत्व में ब्राह्मणों सहित सबको इच्छित भोजन कराने में समर्थ हो जाते हैं; धौम्य स्वस्तिवाचन कराते हैं और पाण्डव ब्राह्मण-समुदाय सहित काम्यक वन की ओर प्रस्थान करते हैं। → वनवास की दीर्घ परीक्षा के बीच आश्वासन गूँजता है—चौदहवें वर्ष में राज्य पुनः मिलेगा; पर तब तक धर्म-रक्षा की राह और कितनी कठिन होगी?
Shlokas
Verse 1
हि मय न हुक है ० - धनके लोभसे मनुष्य धनके रक्षककी हत्या कर डालते हैं। तृतीयो<थध्याय: युधिष्ठिरके द्वारा अन्नके लिये भगवान् सूर्यकी उपासना और उनसे अक्षयपात्रकी प्राप्ति वैशम्पायन उवाच शौनकेनैवमुक्तस्तु कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिर: । पुरोहितमुपागम्य भ्रातृमध्येडब्रवीदिदम्
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ເມື່ອເຊົານະກະໄດ້ກ່າວດັ່ງນັ້ນແລ້ວ ຢຸທິສຖິຣະ ບຸດແຫ່ງກຸນຕີ ໄດ້ເຂົ້າໄປຫາປຸໂຣຫິດຂອງຕົນ ແລະ ໃນທ່າມກາງພີ່ນ້ອງທັງຫຼາຍ ໄດ້ກ່າວຄຳເຫຼົ່ານີ້.
Verse 2
प्रस्थितं मानुयान्तीमे ब्राह्मणा वेदपारगा: । न चास्मि पोषणे शक्तो बहुदुःखसमन्वितः
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ພຣາຫມັນເຫຼົ່ານີ້ ຜູ້ຊໍານານໃນພຣະເວດ ກໍາລັງຕິດຕາມຂ້າພະເຈົ້າໃນຍາມທີ່ຂ້າພະເຈົ້າອອກເດີນທາງ. ແຕ່ຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ສາມາດຈັດຫາອາຫານຫຼ້ຽງດູພວກເຂົາໄດ້; ດ້ວຍພາລະນີ້ ຂ້າພະເຈົ້າຈຶ່ງເຕັມໄປດ້ວຍຄວາມໂສກເສົ້າຢ່າງໃຫຍ່».
Verse 3
परित्यक्तुं न शक्तो5स्मि दानशक्तिश्च नास्ति मे । कथमत्र मया कार्य तद् ब्रूहि भगवन् मम
«ຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ອາດຈະປະຖິ້ມພວກເຂົາໄດ້; ແລະໃນຍາມນີ້ ຂ້າພະເຈົ້າກໍບໍ່ມີກໍາລັງຈະໃຫ້ທານເປັນອາຫານ. ໃນສະພາບແບບນີ້ ຂ້າພະເຈົ້າຄວນເຮັດແນວໃດ? ຂໍທ່ານຜູ້ນ່າເຄົາລົບ ຈົ່ງບອກຂ້າພະເຈົ້າ»។ (ດັ່ງນີ້ ໃນມະຫາພາຣະຕະ, ວະນະປະຣະວະ, ອະຣັນຍະປະຣະວະ, ຕອນເຂົ້າປ່າກາມະຍະກະ, ບົດທີ 3.)
Verse 4
वैशम्पायन उवाच मुहूर्तमिव स ध्यात्वा धर्मेणान्विष्य तां गतिम् । युधिष्ठिरमुवाचेदं धौम्यो धर्मभूतां वर:
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ເມື່ອທ່ານໄດ້ຄິດພິຈາລະນາຢູ່ຊົ່ວຄາວ ແລະສືບຄົ້ນຫາທາງອອກຕາມທໍາມະ, ທ່ານດໍາມະຍະ—ຜູ້ເປັນເລີດໃນບັນດາຜູ້ທຳດີ—ຈຶ່ງກ່າວຄໍານີ້ແກ່ຢຸທິສຖິຣະ.
Verse 5
धौग्य उवाच पुरा सृष्टानि भूतानि पीड्यन्ते क्षुधया भृशम् । ततो<नुकम्पया तेषां सविता स्वपिता यथा
ດໍາມະຍະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ພຣະຣາຊາ! ໃນການເລີ່ມຕົ້ນແຫ່ງການສ້າງສັນ ເມື່ອສັດທັງປວງຖືກທຸກທໍລະມານຢ່າງໜັກດ້ວຍຄວາມຫິວໂຫຍ, ພຣະອາທິດໄດ້ເກີດຄວາມເມດຕາກະລຸນາຕໍ່ພວກເຂົາ ເຫມືອນບິດາຕໍ່ລູກຂອງຕົນ»។
Verse 6
गत्वोत्तरायणं तेजो रसानुद्धृत्य रश्मिभि: । दक्षिणायनमावृत्तो महीं निविशते रवि:
ດໍາມະຍະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ພຣະຣາຊາ! ພຣະອາທິດໄດ້ໄປຕາມທາງເໜືອ (ອຸດຕະຣາຍະນະ) ແລະໃຊ້ລັງສີຂອງພຣະອົງດຶງເອົາສານະສໍາຄັນຂອງແຜ່ນດິນ—ຄວາມຊຸ່ມຊື່ນ (ນໍ້າ)—ຂຶ້ນມາ. ແລ້ວເມື່ອຫັນກັບຕາມທາງໃຕ້ (ທັກຂິນາຍະນະ) ພຣະອົງກໍສະຖິດຢູ່ເທິງແຜ່ນດິນ ແລະຊຶມຊາບແຜ່ກະຈາຍສານະນັ້ນຄືນໃຫ້ເຕັມ»។
Verse 7
क्षेत्रभूते ततस्तस्मिन्नोषधीरोषधीपति: । दिवस्तेज: समुद्धृत्य जनयामास वारिणा
ເມື່ອແຜ່ນດິນທັງປວງຖືກຈັດເປັນນາທີ່ພ້ອມປູກແລ້ວ ພຣະຈັນ—ເຈົ້າແຫ່ງພືດຢາ—ໄດ້ດຶງເອົາລັດສະໝີພຣະອາທິດທີ່ກາຍເປັນເມກໃນກາງຟ້າໃຫ້ປາກົດ ແລະໂດຍນ້ຳຝົນທີ່ຕົກລົງຜ່ານອຳນາດນັ້ນ ພຣະອົງໄດ້ໃຫ້ເກີດພືດຢາ ແລະເຂົ້າທັນຍາຫານ.
Verse 8
निषिक्तश्नन्द्रतेजोभि: स्वयोनौ निर्गते रवि: । ओषध्य: षड़सा मेध्यास्तदन्न॑ प्राणिनां भुवि
ທ່ານທາວມະຍະກ່າວວ່າ: ເມື່ອພຣະອາທິດຖືກອາບດ້ວຍລັດສະໝີພຣະຈັນ ແລ້ວກັບໄປສູ່ສະຖານະທຳມະຊາດຂອງພຣະອົງ ພືດຢາອັນບໍລິສຸດທີ່ຄົບດ້ວຍລົດທັງຫົກຈະເກີດຂຶ້ນ; ແລະພືດຢານັ້ນເອງເປັນອາຫານແກ່ສັດມີຊີວິດໃນແຜ່ນດິນ.
Verse 9
एवं भानुमयं हान्न॑ भूतानां प्राणधारणम् | पितैष सर्वभूतानां तस्मात् तं शरणं व्रज
ທ່ານທາວມະຍະກ່າວວ່າ: ດັ່ງນັ້ນ ອາຫານທີ່ຄ້ຳຈຸນລົມຫາຍໃຈຂອງສັດທັງປວງ ແທ້ຈິງແມ່ນມີສະພາບເປັນພຣະອາທິດ. ພຣະອາທິດຈຶ່ງເປັນບິດາຂອງສັດທັງຫມົດ; ດັ່ງນັ້ນ ຈົ່ງໄປຂໍພຶ່ງພາພຣະອົງ.
Verse 10
राजानो हि महात्मानो योनिकर्मविशोधिता: । उद्धरन्ति प्रजा: सर्वास्तप आस्थाय पुष्कलम्
ກະສັດຜູ້ມີຈິດໃຫຍ່ ຜູ້ບໍລິສຸດແລະສະຫວ່າງໄສທັງດ້ວຍຊາດກຳເນີດແລະດ້ວຍການກະທຳ ຍ່ອມອາໄສຕະປະອັນຫນາແນ່ ແລະວິໄນອັນເຂັ້ມງວດ; ໂດຍອຳນາດນັ້ນ ພຣະອົງຍົກຊ່ວຍປະຊາທັງປວງໃຫ້ພົ້ນຈາກຄວາມທຸກຍາກ.
Verse 11
भीमेन कार्तवीर्येण वैन्येन नहुषेण च । तपोयोगसमाधिस्थैरुद्धता ह्यापद: प्रजा:
ທ່ານທາວມະຍະກ່າວວ່າ: ໂດຍພຣະບີມ, ໂດຍພຣະກາດຕະວີຣະຍະ, ໂດຍວັຍນະ (ພຣະປຣຶຖຸ ບຸດແຫ່ງເວນ), ແລະໂດຍນະຫຸສະດ້ວຍ—ກະສັດຜູ້ຕັ້ງຢູ່ໃນຕະປະ, ໂຍຄະ ແລະສະມາທິ—ພິບັດໃຫຍ່ໆ ໄດ້ຖືກຍົກອອກຈາກປະຊາ. ດັ່ງນັ້ນ ການຊະນະຕົນເອງພາຍໃນ ແລະຄວາມພາກພຽນອັນຊອບທຳ ຈຶ່ງເປັນພະລັງຂອງຜູ້ປົກຄອງເພື່ອປົກປ້ອງແລະຟື້ນຟູສັງຄົມໃນຍາມທຸກຍາກ.
Verse 12
तथा त्वमपि धर्मात्मन् कर्मणा च विशोधित: । तप आस्थाय धर्मेण द्विजातीन् भर भारत,धर्मात्मा भारत! इसी प्रकार तुम भी सत्कर्मसे शुद्ध होकर तपस्याका आश्रय ले धर्मानुसार द्विजातियोंका भरण-पोषण करो
ໂອ ຜູ້ມີຈິດໃຈຊອບທຳ—ເຈົ້າກໍເຊັ່ນກັນ, ໄດ້ຖືກຊຳລະໃຫ້ບໍລິສຸດໂດຍກຳດີຂອງເຈົ້າ—ຈົ່ງອາໄສຕະປະ (ການບຳເນັດພະຕະບະ) ເປັນທີ່ພຶ່ງ, ແລະຕາມທຳມະ ຈົ່ງອຸປະຖຳ ແລະຫຼ້ຽງດູຜູ້ເກີດສອງຄັ້ງ (ທະວິຊະ), ໂອ ພາຣະຕະ!
Verse 13
जनमेजय उवाच कथर्थ॑ कुरूणामृषभ: स तु राजा युधिष्ठिर: । विप्रार्थमाराधितवान् सूर्यमद्भुतदर्शनम्
ຈະນະເມຊະຍະ ກ່າວວ່າ: “ກະສັດຢຸທິສຖິຣະ—ຜູ້ເປັນດັ່ງງົວຜູ້ນຳໃນຫມູ່ກຸຣຸ—ໄດ້ນະມັດສະການພຣະອາທິດ ຜູ້ມີທັດສະນະອັນອັດສະຈັນ ເພື່ອຈັດຫາປັດໃຈໃຫ້ພຣາຫມະນ໌ ແນວໃດ?”
Verse 14
वैशम्पायन उवाच शृणुष्वावहितो राजन् शुचिर्भूत्वा समाहित: । क्षणं च कुरु राजेन्द्र सम्प्रवक्ष्याम्यशेषत:
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: “ໂອ ພຣະຣາຊາ, ຈົ່ງຟັງດ້ວຍຄວາມຕັ້ງໃຈ—ເຮັດໃຫ້ຕົນບໍລິສຸດ ແລະຈິດໃຈສະຫງົບມັ່ນຄົງ. ແລະຈົ່ງອົດທົນອີກພຽງຊົ່ວຄາວ, ໂອ ກະສັດຜູ້ປະເສີດ; ຂ້າພະເຈົ້າຈະເລົ່າໃຫ້ຄົບຖ້ວນທັງໝົດ.”
Verse 15
धौम्येन तु यथा पूर्व पार्थाय सुमहात्मने । नामाष्टशतमाख्यातं तच्छुणुष्व महामते,महामते! धौम्यने जिस प्रकार महात्मा युधिष्ठिरको पहले भगवान् सूर्यके एक सौ आठ नाम बताये थे, उनका वर्णन करता हूँ, सुनो
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: “ໂອ ຜູ້ມີປັນຍາ, ຈົ່ງຟັງ. ຂ້າພະເຈົ້າຈະເລົ່າວ່າ ໃນກ່ອນນັ້ນ ທໍາຍະ (Dhaumya) ໄດ້ປະກາດແກ່ປາຣຖະຜູ້ມີຈິດໃຈສູງ ຊຸດນາມ 108 ຂອງພຣະອາທິດ ແນວໃດ.”
Verse 16
धौम्य उवाच सूर्योडर्यमा भगस्त्वष्टा पूषार्क:ः सविता रवि: । गभस्तिमानज: कालो मृत्युर्धाता प्रभाकर:
ທໍາຍະ ກ່າວວ່າ: “ພຣະອາທິດຖືກສັນລະເສີນດ້ວຍນາມອັນສັກສິດຫຼາຍປະການ—ສູຣຍະ (Sūrya), ອາຣຍະມາ (Aryamā), ພະກະ (Bhaga), ທວັດສະຕຣິ (Tvaṣṭṛ), ພູສັນ (Pūṣan), ອາຣກະ (Arka), ສະວິຕຣິ (Savitṛ), ຣະວິ (Ravi), ກະພັດສະຕິມານ (Gabhastimān), ອະຊະ (Aja), ກາລະ (Kāla), ມຣິຕຍຸ (Mṛtyu), ທາຕຣິ (Dhātṛ), ແລະ ປຣະພາກະຣະ (Prabhākara).” ໃນຄຳສອນນີ້ ນັກບຳເນັດເລີ່ມຕົ້ນບົດສະດຸດີອັນເປັນພິທີ, ຊຶ່ງວາງພຣະອາທິດໄວ້ບໍ່ໃຫ້ເປັນແຕ່ດາວໃນຟ້າ, ແຕ່ເປັນອຳນາດແຫ່ງຈັກກະວານ ຜູ້ຄອບຄອງເວລາ, ຊີວິດ, ຄວາມຕາຍ, ລະບຽບ, ແລະການຫຼ້ຽງຊີບ—ເຊີນໃຫ້ເຄົາລົບ, ມີວິໄນ, ແລະພຶ່ງພາທຳມະໃນຍາມທຸກຍາກ.
Verse 17
पृथिव्यापश्च तेजश्न खं वायुश्व॒ परायणम् । सोमो बृहस्पति: शूक्रो बुधो5ज़ारक एव च
ທ່ານ ທໍາມະຍະ ກ່າວວ່າ: «ພຣະອົງແມ່ນ ແຜ່ນດິນ ແລະ ນ້ໍາ, ໄຟ, ອາກາດ, ແລະ ລົມ—ເປັນທີ່ພຶ່ງພາອັນສູງສຸດ. ພຣະອົງຍັງເປັນ ໂສມະ (ດວງຈັນ), ພຣະພຶຫັດສະປະຕິ (ພະຫັດ/ຈູປິເຕີ), ສຸກຣະ (ວີນັດ), ພຸດ (ເມີຄິວຣີ), ແລະ ອັງກາຣະກະ (ມາຣ໌ສ)».
Verse 18
इन्द्रो विवस्वान् दीप्तांशु: शुचि: शौरि: शनैश्वर: । ब्रह्मा विष्णुश्न रुद्रश्न स्कन्दो वै वरुणो यम:
ທ່ານ ທໍາມະຍະ ກ່າວວ່າ: «ພຣະອົງຖືກສັນລະເສີນວ່າ ອິນທຣະ; ວິວັສວານ; ດີປຕາງຊຸ (‘ຜູ້ມີລໍາແສງສະຫວ່າງ’); ຊຸຈິ (‘ຜູ້ບໍລິສຸດ’); ຊາວຣິ; ແລະ ຊະໄນສະວະຣະ (‘ຜູ້ເຄື່ອນຊ້າ’). ພຣະອົງຍັງຖືກເອີ້ນວ່າ ພຣະພຣົມ, ວິສນຸ, ຣຸດຣະ, ສະກັນດະ, ວະຣຸນະ, ແລະ ຍະມະ.»
Verse 19
वैद्युतो जाठरश्नाग्निरैन्धनस्तेजसां पति: । धर्मध्वजो वेदकर्ता वेदाड़ो वेदवाहन:
ທ່ານ ທໍາມະຍະ ກ່າວວ່າ: «ພຣະອົງແມ່ນໄຟຟ້າຜ່າ, ໄຟຍ່ອຍອາຫານ, ແລະ ໄຟບູຊາທີ່ຫຼ້ຽງດ້ວຍເຊື້ອໄຟ; ພຣະອົງແມ່ນເຈົ້າແຫ່ງຄວາມສະຫວ່າງທັງປວງ. ພຣະອົງແມ່ນທຸງແຫ່ງທັມມະ, ຜູ້ສ້າງເວດ, ອົງປະກອບແຫ່ງເວດ, ແລະ ຜູ້ທີ່ອຸ້ມຊູເວດ.»
Verse 20
कृतं त्रेता द्वापरश्न कलि: सर्वमलाश्रय: । कला काष्टठा मुहूर्ताश्च क्षपा यामस्तथा क्षण:
ທ່ານ ທໍາມະຍະ ກ່າວວ່າ: «ພຣະອົງແມ່ນຍຸກທັງສີ່—ກຣິຕະ, ເຕຣຕາ, ດວາປະຣະ, ແລະ ກະລິ (ຍຸກສຸດທ້າຍອັນເປັນທີ່ອາໄສຂອງມົນທິນທັງປວງ); ແລະ ພຣະອົງແມ່ນເວລາເອງໃນມາດຕາຂອງມັນ—ກະລາ, ກາສຖາ, ມຸຫູຣຕະ, ພ້ອມທັງ ຄືນ (ກະສະປາ), ຍາມ, ແລະ ຂະນະ (ກະສະນະ).»
Verse 21
संवत्सरकरोडश्वत्थ: कालचक्रो विभावसु: । पुरुष: शाश्व॒तो योगी व्यक्ताव्यक्त: सनातन:
ທ່ານ ທໍາມະຍະ ກ່າວວ່າ: «ພຣະອົງແມ່ນຜູ້ກໍ່ເກີດປີ; ພຣະອົງແມ່ນອັດສະວັດຖະອັນສັກສິດ (ຕົ້ນໄມ້ຟິກແຫ່ງສາກົນ); ພຣະອົງແມ່ນລໍ້ແຫ່ງເວລາ; ພຣະອົງແມ່ນ ວິພາວະສຸ (ໄຟອັນສະຫວ່າງ). ພຣະອົງແມ່ນບຸລຸດອັນນິລັນດອນ, ໂຍຄີ, ຜູ້ດໍາລົງຢູ່ຕະຫຼອດການ—ທັງປາກົດ ແລະ ບໍ່ປາກົດ—ເກົ່າແກ່ເກີນການເລີ່ມຕົ້ນທັງປວງ.»
Verse 22
कालाध्यक्ष: प्रजाध्यक्षो विश्वकर्मा तमोनुद: । वरुण: सागरों5शुश्व जीमूतो जीवनोडरिहा
ທ່ານ ດໍາມະຍະ ກ່າວວ່າ: «ພຣະອາທິດແມ່ນຜູ້ຄຸ້ມຄອງເວລາ ແລະຜູ້ຄຸ້ມຄອງສັດທັງປວງ; ແມ່ນວິສະວະກັມມັນ (Viśvakarman) ຊ່າງສ້າງແຫ່ງສາກົນຜູ້ຂັບໄລ່ຄວາມມືດ; ແມ່ນວະຣຸນ; ແມ່ນມະຫາສະໝຸດ; ແມ່ນລໍາແສງ; ແມ່ນເມກຝົນ; ແມ່ນຜູ້ປະທານຊີວິດ; ແລະແມ່ນຜູ້ທໍາລາຍສັດຕູ»។ ໃນບົດນີ້ ດໍາມະຍະສືບຕໍ່ການສະດຸດສະຫຼອງນາມອັນສັກສິດຂອງພຣະສູຣະ ເພື່ອຊູບຊູມພຣະອາທິດເປັນລະບຽບຄໍາຈັດຂອງສາກົນ—ເວລາ ແລະທໍາມະ—ເປັນທີ່ພຶ່ງໃຫ້ຜູ້ປາຖະໜາຄວາມໝັ້ນຄົງ ແລະຄວາມແຈ້ງຊັດໃນຍາມທຸກຍາກ។
Verse 23
भूताश्रयो भूतपति: सर्वतलोकनमस्कृत: । स्रष्टा संवर्तको वह्नि: सर्वस्यादिरलोलुप:
ທ່ານ ດໍາມະຍະ ກ່າວວ່າ: «ພຣະອາທິດແມ່ນທີ່ພຶ່ງຂອງສັດທັງປວງ ແລະເປັນຈອມເຈົ້າແຫ່ງສັດທັງປວງ, ທີ່ໂລກທັງຫມົດນົບນ້ອມບູຊາ. ພຣະອົງແມ່ນຜູ້ສ້າງ ແລະແມ່ນຜູ້ຮວບຮວມທຸກສິ່ງກັບຄືນໃນຍາມລະລາຍ; ແມ່ນໄຟອັນສັກສິດ; ແມ່ນຕົ້ນກໍາເນີດຂອງທຸກສິ່ງ; ແລະເປັນຜູ້ບໍ່ມີຄວາມໂລບ»។ ໃນບົດລ້ອມຮອບ ຂໍ້ຄໍານີ້ເປັນສ່ວນໜຶ່ງຂອງບົດສັນລະເສີນທາງພິທີ ທີ່ຍົກຍ້ອງອໍານາດສາກົນ ແລະຄວາມບໍລິສຸດທາງທໍາມະຂອງພຣະສູຣະ ໃຫ້ເປັນຜູ້ຄວນແກ່ການລະນຶກ ແລະການນົບນ້ອມ.
Verse 24
अनन्त: कपिलो भानु: कामद: सर्वतोमुख: । जयो विशालो वरद: सर्वधातुनिषेचिता
ທ່ານ ດໍາມະຍະ ກ່າວວ່າ: «(ພຣະອາທິດແມ່ນ) ອະນັນຕະ, ກະປິລະ, ພານຸ; ຜູ້ປະທານຄວາມປາຖະໜາ; ຜູ້ມີໜ້າທຸກທິດ. ໄຊຊະນະ, ຄວາມກວ້າງໃຫຍ່, ຜູ້ປະທານພອນ; ແລະຜູ້ເຮັດໃຫ້ທາດທັງປວງສຸກງອມ ແລະຫຼ້ຽງດູ»។ ໃນບົດນີ້ ການສະດຸດສະຫຼອງນາມຂອງພຣະອາທິດຖືກສະແດງເປັນການບໍາເນົາພະທໍາດ້ວຍວິໄນ: ໂດຍລະນຶກເຖິງພາລະກິດຫຼາຍປະການ—ແສງ, ເວລາ, ລະບຽບ, ແລະການຫຼ້ຽງຊີວິດ—ຜູ້ສະດຸດສະຫຼອງຈະປັບຕົນໃຫ້ກົງກັບທໍາມະ, ຄວາມໝັ້ນຄົງ, ແລະສັດຈະທີ່ຄໍ້າຈຸນຊີວິດ.
Verse 25
मनःसुपर्णो भूतादि: शीघ्रग: प्राणधारक: । धन्वन्तरिर्धूमकेतुरादिदेवो $दिते: सुत:
ທ່ານ ດໍາມະຍະ ກ່າວວ່າ: «ພຣະອົງຖືກເອີ້ນວ່າ ມະນັສ-ສຸປັນນະ (Manas-suparṇa), ແຫຼ່ງກໍາເນີດດັ້ງເດີມຂອງສັດທັງປວງ; ຜູ້ເຄື່ອນໄຫວວ່ອງໄວ; ຜູ້ຄໍ້າຈຸນລົມຫາຍໃຈແຫ່ງຊີວິດ. ທ່ານແມ່ນ ທັນວັນຕະຣິ (Dhanvantari); ຜູ້ມີທຸງເປັນດາວຫາງ; ທ່ານແມ່ນເທວະດາດັ້ງເດີມ; ແລະເປັນບຸດຂອງ ອະດິຕິ (Aditi)»។ ໃນບົດນີ້ ຂໍ້ຄໍານີ້ເປັນສ່ວນໜຶ່ງຂອງການສະດຸດສະຫຼອງນາມອັນສັກສິດຂອງພຣະສູຣະ ທີ່ສອນໃຫ້ລະນຶກດ້ວຍວິໄນ: ໂດຍເອີ້ນນາມພາລະກິດຂອງພຣະອາທິດ—ຄວາມວ່ອງໄວ, ພະລັງຊີວິດ, ການຢາຮັກສາ, ແລະເທວະພາບດັ້ງເດີມ—ຜູ້ສະດຸດສະຫຼອງຖືກນໍາໄປສູ່ຄວາມເຄົາລົບ, ຄວາມໝັ້ນຄົງແຫ່ງໃຈ, ແລະການປະພຶດຊອບຕາມທໍາມະ.
Verse 26
द्वादशात्मारविन्दाक्ष: पिता माता पितामह: । स्वर्गद्धारं प्रजद्वारं मोक्षद्वारं त्रिविष्टपम्
ທ່ານ ດໍາມະຍະ ກ່າວວ່າ: «ພຣະອາທິດແມ່ນຜູ້ມີສິບສອງຮູບ (ດວາດະສະອາດມາ), ຜູ້ມີດວງຕາດັ່ງດອກບົວ. ພຣະອົງແມ່ນພໍ່, ແມ່, ແລະປູ່ຍ່າ. ພຣະອົງແມ່ນປະຕູສູ່ສະຫວັນ, ປະຕູແຫ່ງການສືບສາຍພົງພັນ, ແລະປະຕູແຫ່ງການຫຼຸດພົ້ນ—ແມ່ນຕຣິວິສຕະປະ (Triviṣṭapa) ດິນແດນສະຫວັນເອງ»។ ໃນບົດລ້ອມຮອບ ຂໍ້ຄໍານີ້ເປັນສ່ວນໜຶ່ງຂອງການສັນລະເສີນພຣະສູຣະຜ່ານນາມອັນສັກສິດ, ຊູບຊູມພຣະອາທິດບໍ່ແມ່ນແຕ່ດວງສະຫວ່າງໃນຟ້າ, ແຕ່ເປັນເສົາຄໍ້າຈຸນຊີວິດ, ການສືບຕໍ່ສັງຄົມ, ແລະການຫຼຸດພົ້ນສູງສຸດ.
Verse 27
देहकर्ता प्रशान्तात्मा विश्वात्मा विश्वतोमुख: । चराचरात्मा सूक्ष्मात्मा मैत्रेय: करुणान्वित:
ທ່ານ ທໍາມະຍະ ກ່າວວ່າ: «ພຣະອາທິດແມ່ນຜູ້ປັ້ນແຕ່ງສັດທີ່ມີກາຍ; ມີຈິດໃນສະຫງົບ; ເປັນອາດຕະຂອງສາກົນ, ຫັນໜ້າໄປທຸກທິດ; ເປັນອາດຕະທີ່ສະຖິດຢູ່ໃນທຸກສິ່ງ ທັງທີ່ເຄື່ອນໄຫວແລະບໍ່ເຄື່ອນໄຫວ; ລະອຽດລຶກຊຶ້ງໃນສະພາບ; ເປັນມິດ ແລະ ເມດຕາ; ເຕັມໄປດ້ວຍກະຣຸນາ»។ ໃນບົດນີ້ ຄໍາສັນລະເສີນເຫຼົ່ານີ້ເປັນສ່ວນໜຶ່ງຂອງການສວດນາມອັນສັກສິດຂອງ ສູຣຍະ ເພື່ອຝຶກວິນັຍພະຈິດ ໃຫ້ຈິດໝັ້ນຄົງ ປຸກຄວາມກະຕັນຍູ ແລະ ເຊີນລະບຽບອັນຄ້ຳຈຸນຊີວິດ (ṛta) ໃນຍາມທຸກຍາກ.
Verse 28
एतद् वै कीर्तनीयस्य सूर्यस्यामिततेजस: । नामाष्टशतकं चेदं प्रोक्तमेतत् स्वयंभुवा
ທ່ານ ທໍາມະຍະ ກ່າວວ່າ: «ນີ້ແຫຼະແມ່ນນາມທີ່ຄວນແກ່ການສວດສັນລະເສີນຂອງພຣະອາທິດ ຜູ້ມີລັດສະໝີຫາຂອບເຂດບໍ່ໄດ້. ບົດສັນລະເສີນນີ້ ອັນມີນາມຮ້ອຍແປດ ໄດ້ຖືກສອນໄວ້—ໂດຍຜູ້ເກີດຂຶ້ນເອງ (ພຣະພຣະຫມາ) ແຕ່ເດີມ»។
Verse 29
सुरगणपितृयक्षसेवितं हासुरनिशाचरसिद्धवन्दितम् । वरकनकहुताशनप्रभं प्रणिपतितो5स्मि हिताय भास्करम्
ທ່ານ ທໍາມະຍະ ກ່າວວ່າ: «ເພື່ອປະໂຫຍດຂອງຂ້າພະເຈົ້າ ຂ້າພະເຈົ້າຂໍນົບນ້ອມຕໍ່ ພາສະກະຣະ—ພຣະອາທິດ—ຜູ້ທີ່ຝູງເທວະ, ພິຕຣະ ແລະ ຢັກສະ ຮັບໃຊ້; ຜູ້ທີ່ອະສຸຣະ, ຣາກສະສະຜູ້ທ່ອງຄືນ ແລະ ສິດທະ ກໍຍັງສັນລະເສີນ; ຜູ້ສ່ອງສະຫວ່າງດັ່ງຄໍາອັນປະເສີດ ແລະ ດັ່ງໄຟທີ່ລຸກໂຊນ»។
Verse 30
सूर्योदये यः सुसमाहित: पठेत् स पुत्रदारान् धनरत्नसंचयान् । लभेत जातिस्मरतां नर: सदा धृतिं च मेधां च स विन्दते पुमान्
ທ່ານ ທໍາມະຍະ ກ່າວວ່າ: ຜູ້ໃດສວດນາມເຫຼົ່ານີ້ໃນຍາມພຣະອາທິດຂຶ້ນ ໂດຍຈິດທີ່ຮວບຮວມແລະຕັ້ງໝັ້ນດີ ຜູ້ນັ້ນຈະໄດ້ຮັບພອນແຫ່ງຄວາມຮຸ່ງເຮືອງໃນເຮືອນ—ເມຍແລະລູກ, ຊັບສິນແລະກອງແກ້ວແຫວນ. ຍັງໄດ້ຄວາມຈໍາໄດ້ເຖິງຊາດກ່ອນຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງ ພ້ອມທັງຄວາມອົດທົນແລະປັນຍາອັນແຫຼມຄົມ. ບົດນີ້ຊີ້ວ່າ ການສວດຍາມເຊົ້າຢ່າງມີວິນັຍ ແມ່ນການຝຶກຄວບຄຸມຕົນເອງ ທີ່ໃຫ້ທັງຄວາມໝັ້ນຄົງໃນໂລກ ແລະ ຄຸນຄ່າພາຍໃນ.
Verse 31
इमं स्तवं देववरस्य यो नर: प्रकीर्तयेच्छुचिसुमना: समाहित: । विमुच्यते शोकदवाग्निसागरा- ल्लभेत कामान् मनसा यथेप्सितान्
ທ່ານ ທໍາມະຍະ ກ່າວວ່າ: ຜູ້ໃດຫຼັງຈາກເຮັດໃຫ້ຕົນບໍລິສຸດດ້ວຍພິທີເຊັ່ນການອາບນ້ໍາ ແລ້ວມີຈິດບໍລິສຸດ ແລະ ສະຫງົບຕັ້ງໝັ້ນ ສວດສັນລະເສີນບົດນາມນີ້ແດ່ພຣະອາທິດ—ຈອມເທວະຜູ້ສູງສຸດ—ຜູ້ນັ້ນຈະພົ້ນຈາກມະຫາສະໝຸດແຫ່ງສັງສານອັນຂ້າມຍາກ ທີ່ລຸກໂຊນດ້ວຍໄຟປ່າແຫ່ງຄວາມໂສກ ແລະ ຈະໄດ້ບັນລຸເປົ້າໝາຍທີ່ປາຖະໜາໃນໃຈ. ບົດນີ້ຊີ້ວ່າ ພັກຕິ ແລະ ຄວາມບໍລິສຸດອັນມີວິນັຍ ແມ່ນຢາທາງຈັນຍາບັນຕໍ່ຄວາມໂສກ ແລະ ເປັນທາງໃຫ້ກັບຄືນອໍານາດເໜືອຕົນເອງໃນຍາມທຸກທໍລະມານ.
Verse 32
वैशम्पायन उवाच एवमुक्तस्तु धौम्येन तत्कालसदृशं वच: । विप्रत्यागसमाधिस्थ: संयतात्मा दृढव्रत:
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ເມື່ອ ທໍມະຍະ ໄດ້ກ່າວຖ້ອຍຄໍາອັນເໝາະສົມຕາມການເວລາແລ້ວ ຢຸທິສຖິຣະ—ຜູ້ຖືວຣະຕະຢ່າງໝັ້ນຄົງ ຄວບຄຸມຕົນເອງໄດ້ ແລະຕັ້ງໃຈຈະຫາອາຫານເພື່ອແຈກຈ່າຍໃຫ້ພຣາຫມະນ—ໄດ້ເຂົ້າສູ່ການປະພຶດວິໄນຢ່າງເຂັ້ມງວດ ເພື່ອໄດ້ອາຫານມາບໍລິຈາກ ດ້ວຍຈິດຕັ້ງຢູ່ໃນທຳມະ.
Verse 33
धर्मराजो विशुद्धात्मा तप आतिष्ठदुत्तमम् | पुष्पोपहारैर्बलिभिरर्चयित्वा दिवाकरम्
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ພຣະຣາຊາແຫ່ງທຳ ຢຸທິສຖິຣະ ຜູ້ມີຈິດບໍລິສຸດ ໄດ້ເລີ່ມຕົ້ນຕະປະອັນຍອດຢ່າງ. ເມື່ອໄດ້ບູຊາພຣະອາທິດ (ດິວາກະຣະ) ດ້ວຍດອກໄມ້ ແລະເຄື່ອງບູຊາ ລາວກໍຢືນຫັນໜ້າໄປຫາພຣະອົງ—ໝັ້ນຄົງໃນວິໄນ ຄວບຄຸມຕົນເອງ ແລະມຸ່ງຫາອາຫານເພື່ອແຈກໃຫ້ພຣາຫມະນ. ຂໍ້ຄວາມນີ້ຊີ້ວ່າຕະປະຂອງລາວບໍ່ແມ່ນເພື່ອອວດອ້າງ ແຕ່ເປັນພາລະທາງທຳ: ການສຳລວມແລະຄວາມສັດທາເພື່ອຫຼຽວລ້ຽງການໃຫ້ທານ ແລະຮັກສາໜ້າທີ່ໃນຍາມທຸກຍາກ.
Verse 34
सो<वगाहा जलं राजा देवस्याभिमुखो5 भवत् । योगमास्थाय धर्मात्मा वायुभक्षो जितेन्द्रिय:
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ຈາກນັ້ນ ພຣະຣາຊາໄດ້ລົງໄປໃນນ້ຳ ແລະອາບນ້ຳ; ຫັນໜ້າໄປຫາເທວະ ລາວຢືນຢູ່ດ້ວຍຄວາມເຄົາລົບ. ຕັ້ງຕົນໃນສະມາທິອັນມີວິໄນ ພຣະອົງຜູ້ມີຈິດໃຈແຫ່ງທຳ—ຜູ້ຊະນະອິນທຣີ—ດໍາລົງຊີວິດໂດຍອາໄສແຕ່ລົມເທົ່ານັ້ນ ເພື່ອປະພຶດຕະປະເປັນການສຳລວມແລະການບູຊາ.
Verse 35
गाड़ेयं वार्युपस्पृश्य प्राणायामेन तस्थिवान् । शुचि: प्रयतवाग भूत्वा स्तोत्रमारब्धवांस्तत:
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ເມື່ອໄດ້ຈິບນ້ຳແຫ່ງຄົງຄາ (ອາຈະມະນະ) ແລະຊໍາລະຕົນໃຫ້ບໍລິສຸດ ລາວຢືນຢູ່ຢ່າງສະຫງົບໃນວິໄນແຫ່ງການຄວບຄຸມລົມຫາຍໃຈ. ດ້ວຍວາຈາຖືກສຳລວມ ແລະຈິດໃຈຖືກຊໍາລະ ຈາກນັ້ນລາວເລີ່ມສວດສະຕົດ—ເປັນພາບຂອງການຊໍາລະທັງນອກແລະໃນ ກ່ອນການເອີ້ນຖ້ອຍຄໍາສັກສິດແລະການບູຊາ.
Verse 36
युधिछिर उवाच त्वं भानो जगतत्नक्षुस्त्वमात्मा सर्वदेहिनाम् । त्वं योनि: सर्वभूतानां त्वमाचार: क्रियावताम्
ຢຸທິສຖິຣະ ກ່າວວ່າ: “ໂອ ພຣະອາທິດ, ພຣະອົງແມ່ນດວງຕາຂອງໂລກທັງປວງ ແລະແມ່ນອາຕະມາພາຍໃນຂອງສັດທີ່ມີຮ່າງກາຍທັງຫມົດ. ພຣະອົງແມ່ນແຫຼ່ງກໍ່ກໍາເນີດຂອງສັດທັງປວງ ແລະພຣະອົງແມ່ນມາດຕະຖານແຫ່ງຄວາມປະພຶດຖືກຕ້ອງ ສໍາລັບຜູ້ທີ່ອຸທິດຕົນໃນການກະທໍາອັນຊອບທຳ.”
Verse 37
त्वं गति: सर्वसांख्यानां योगिनां त्वं परायणम् । अनावृतार्गलद्वारं त्वं गतिस्त्वं मुमुक्षताम्
ພຣະອົງແມ່ນຈຸດໝາຍ ແລະ ທີ່ພຶ່ງສຸດທ້າຍຂອງຜູ້ປະຕິບັດສາງຂະຍະ ແລະ ໂຍຄະທັງປວງ. ພຣະອົງແມ່ນທີ່ພຶ່ງຂອງຜູ້ປະຕິບັດກັມມະໂຍຄະ. ພຣະອົງແມ່ນປະຕູແຫ່ງໂມກຂະທີ່ເປີດໂລ່ງບໍ່ມີສິ່ງກີດຂວາງ ແລະ ເປັນທາງໄປຂອງຜູ້ປາຖະໜາຫຼຸດພົ້ນ.
Verse 38
त्वया संधार्यते लोकस्त्वया लोक: प्रकाश्यते । त्वया पवित्रीक्रियते निर्व्याजं पाल्यते त्वया
ໂລກນີ້ຖືກຄ້ຳຈຸນໂດຍພຣະອົງ; ໂລກນີ້ສ່ອງສະຫວ່າງ ແລະ ປາກົດແຈ້ງກໍໂດຍພຣະອົງ. ໂລກນີ້ຖືກຊຳລະໃຫ້ບໍລິສຸດໂດຍພຣະອົງ; ແລະ ຖືກປົກປ້ອງຮັກສາໂດຍພຣະອົງ ດ້ວຍໃຈບໍ່ມີການເສີມແຕ່ງ ແລະ ບໍ່ຫາຜົນປະໂຫຍດສ່ວນຕົວ.
Verse 39
त्वामुपस्थाय काले तु ब्राह्मणा वेदपारगा: । स्वशाखाविहितैर्मन्त्रैरर्चन्त्यषिगणार्चितम्
ເມື່ອເຖິງເວລາອັນຄວນ ພວກພຣາຫມັນຜູ້ຊຳນານໃນເວດາ ຈະເຂົ້າໄປນົບນ້ອມຢູ່ຕໍ່ໜ້າພຣະອົງ ແລະ ບູຊາພຣະອົງດ້ວຍມົນຕຣາຕາມທີ່ກຳນົດໃນສາຂາເວດາຂອງຕົນ—ພຣະອົງຜູ້ຖືກບູຊາໂດຍຫມູ່ຣິສີຢູ່ແລ້ວ.
Verse 40
तव दिव्यं रथं यान्तमनुयान्ति वरार्थिन: । सिद्धचारणगन्धर्वा यक्षगुह्मुकपन्नगा:,सिद्ध, चारण, गन्धर्व, यक्ष, गुह्क और नाग आपसे वर पानेकी अभिलाषासे आपके गतिशील दिव्य रथके पीछे-पीछे चलते हैं
ເມື່ອລົດທິບພະອັນສະຫງ່າງາມຂອງພຣະອົງເຄື່ອນໄປ ຜູ້ປາຖະໜາພອນກໍຕາມຫຼັງພຣະອົງໄປ—ທັງສິດທະ, ຈາຣະນະ, ຄັນທັຣວະ, ຢັກຂະ, ກຸຫຍະກະ ແລະ ພວກນາກ.
Verse 41
त्रयस्त्रिंशच्च वै देवास्तथा वैमानिका गणा: । सोपेन्द्रा: समहेन्द्राश्न॒ त्वामिष्टवा सिद्धिमागता:
ເທວະທັງສາມສິບສາມ ແລະ ຫມູ່ສັດທິບພະຜູ້ເດີນທາງດ້ວຍວິມານ—ພ້ອມທັງອຸເປນດຣະ ແລະ ມະເຫນດຣະ—ໄດ້ບູຊາພຣະອົງ ແລະ ໂດຍການບູຊານັ້ນ ພວກເຂົາໄດ້ບັນລຸສິດທິ.
Verse 42
उपयान्त्यर्चयित्वा तु त्वां वै प्राप्तमनोरथा: । दिव्यमन्दारमालाभि स्तूर्ण विद्याधरोत्तमा:
ຢຸທິສຖິຣະ ກ່າວວ່າ: «ເມື່ອໄດ້ບູຊາທ່ານແລ້ວ ແລະຄວາມປາຖະໜາຂອງເຂົາເຈົ້າສຳເລັດ ວິດຍາທະຣະ (Vidyādhara) ຜູ້ສູງສຸດຈະຮີບເຂົ້າມາໃກ້ທ່ານ ຖືພວງມາລາດອກມັນດາຣາ (mandāra) ອັນເທວະ. ໃນທຳນອງດຽວກັນ ບັນດາຫມູ່ທິບອື່ນໆ—ກຸຫຍະກະ (Guhyaka), ພິຕຣະ (Pitṛ) ຫຼາຍຊັ້ນ, ແລະລະດັບດຸຈທິບຂອງລະສີ (ເຊັ່ນ ສະນະກາດິ)—ລ້ວນບັນລຸສະຖານະສູງສົ່ງດ້ວຍການນະມັດສະການທ່ານ. ວະສຸ (Vasu), ມະຣຸດ (Marut), ຣຸດຣະ (Rudra), ສາດຫຍະ (Sādhya) ແລະລະສີຜູ້ສຳເລັດເຊັ່ນ ວາລະຂິລຍະ (Vālakhilya) ຜູ້ດື່ມກິນລັງສີຂອງທ່ານ ກໍໄດ້ເປັນຜູ້ເດັ່ນເໜືອສັດທັງປວງ ໂດຍບູຊາທ່ານແຕ່ຜູ້ດຽວ».
Verse 43
गुहाया: पितृगणा: सप्त ये दिव्या ये च मानुषा: । ते पूजयित्वा त्वामेव गच्छन्त्याशु प्रधानताम्
ຢຸທິສຖິຣະ ກ່າວວ່າ: «ພິຕຣະ (Pitṛ) ທັງເຈັດຊັ້ນ—ຈະເປັນທິບຫຼືເປັນມະນຸດ—ລ້ວນບູຊາທ່ານແຕ່ຜູ້ດຽວ; ແລະດ້ວຍການບູຊານັ້ນ ເຂົາເຈົ້າບັນລຸຄວາມເປັນເລີດຢ່າງວ່ອງໄວ. ດັ່ງນັ້ນ ບັນດາຫມູ່ອັນຄວນເຄົາລົບທີ່ນະມັດສະການທ່ານ ລ້ວນໄປຮອດສະຖານະສູງສຸດ».
Verse 44
वसवो मरुतो रुद्रा ये च साध्या मरीचिपा: । वालखिल्यादय: सिद्धा: श्रेष्ठत्वं प्राणिनां गता:
ຢຸທິສຖິຣະ ກ່າວວ່າ: «ວະສຸ (Vasu), ມະຣຸດ (Marut), ຣຸດຣະ (Rudra), ສາດຫຍະ (Sādhya)—ພ້ອມທັງລະສີຜູ້ສຳເລັດເລີ່ມຈາກ ວາລະຂິລຍະ (Vālakhilya) ຜູ້ດຳລົງຊີວິດດ້ວຍລັງສີ—ໄດ້ບັນລຸຄວາມເປັນເລີດໃນຫມູ່ສັດມີຊີວິດທັງປວງ. ໂດຍການບູຊາແລະຄວາມພັກດີ ແມ່ນແຕ່ຫມູ່ເທວະອັນສູງສົ່ງ ແລະລະສີຜູ້ສຳເລັດເຫຼົ່ານັ້ນ ກໍຍັງຂຶ້ນເຖິງສະຖານະສູງສຸດໄດ້; ດັ່ງນັ້ນ ການເຄົາລົບຕໍ່ທິບະພາບ ແມ່ນເສັ້ນທາງແຫ່ງທຳ ໄປສູ່ຄວາມເລີດລ້ຳ».
Verse 45
सब्रद्यकेषु लोकेषु सप्तस्वप्यखिलेषु च । न तद्धूतमहं मनन््ये यदर्कादतिरिच्यते
ຢຸທິສຖິຣະ ກ່າວວ່າ: «ທົ່ວທຸກໂລກ—ແມ່ນແຕ່ໃນເຈັດພູມທັງປວງ ຮວມທັງ ພຣະຫມະໂລກ (Brahmaloka)—ຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ເຫັນວ່າຈະມີຜູ້ໃດເກີນກວ່າພຣະອາທິດ. ໂອ ຜູ້ຄວນນະມັດສະການ! ໃນຈັກກະວານມີສັດຕະວະທີ່ແຂງແກ່ງຫຼາຍ, ແຕ່ຄວາມສະຫວ່າງແລະອຳນາດອິດທິພົນຂອງເຂົາເຈົ້າບໍ່ເທົ່າທ່ານ. ສິ່ງທັງປວງທີ່ເປັນແສງສະຫວ່າງລ້ວນຢູ່ໃນທ່ານ; ທ່ານແມ່ນເຈົ້າແຫ່ງແສງທັງປວງ. ຄວາມຈິງ, ຄວາມບໍລິສຸດ, ແລະອາການສາດຕະວິກ (sāttvika) ທັງຫມົດ ຕັ້ງຢູ່ໃນທ່ານ. ແມ່ນແຕ່ຈັກຣະສຸດັຣຊະນະ (Sudarśana) ທີ່ ພຣະວິສນຸ (Viṣṇu) ຜູ້ຖືຄັນທະນູ ສາຣັງກະ (Śārṅga) ໄດ້ໃຊ້ບົດທຳລາຍຄວາມຈອງຫອງຂອງດານະວະ (Dānava) ນັ້ນ ວິສະວະກັມມັນ (Viśvakarman) ກໍສ້າງຂຶ້ນຈາກຕະເຈະຂອງທ່ານເອງ».
Verse 46
सन्ति चान्यानि सत्त्वानि वीर्यवन्ति महान्ति च । न तु तेषां तथा दीप्ति: प्रभावो वा यथा तव
ຢຸທິສຖິຣະ ກ່າວວ່າ: «ແທ້ຢ່າງແທ້ຈິງ ໃນໂລກຍັງມີສັດຕະວະອື່ນໆທີ່ແຂງແກ່ງ ແລະຍິ່ງໃຫຍ່; ແຕ່ຄວາມສະຫວ່າງ ຫຼືອຳນາດຂອງເຂົາເຈົ້າ ບໍ່ເທົ່າທ່ານ. ຄວາມສະຫວ່າງອັນຮຸ່ງເຮືອງຂອງທ່ານເກີນກວ່າທຸກສິ່ງ; ແລະໂດຍທ່ານນີ້ແຫຼະ ຈຶ່ງຮູ້ມາດຕະຖານແຫ່ງຄວາມສະຫວ່າງໃນຈັກກະວານ».
Verse 47
ज्योतींषि त्वयि सर्वाणि त्वं सर्वज्योतिषां पति: । त्वयि सत्यं च सत्त्वं च सर्वे भावाश्व॒ साच्चिका:
ຢຸທິສຖິຣະ ກ່າວວ່າ: «ແສງທັງປວງສະຖິດຢູ່ໃນພຣະອົງ; ພຣະອົງແມ່ນເຈົ້າແຫ່ງດວງສະຫວ່າງທັງຫມົດ. ຄວາມຈິງ ແລະ ຄວາມບໍລິສຸດ (ສັດຕະວະ) ພ້ອມທັງອາການແລະນິໄສທີ່ເປັນສາດຕະວິກະ ລ້ວນຕັ້ງຢູ່ໃນພຣະອົງ. ດັ່ງນັ້ນ ພຣະອົງເປັນບໍ່ແຫຼ່ງ ແລະ ມາດຕະຖານສູງສຸດແຫ່ງຄວາມສະຫວ່າງ ແລະ ຄວາມແຈ້ງຊັດທາງທຳ; ແມ່ນແຕ່ຜູ້ມີອຳນາດອື່ນໆກໍບໍ່ອາດທຽບໄດ້ໃນຄວາມສົດໃສ ແລະ ອິດທິພົນ».
Verse 48
त्वत्तेजसा कृतं॑ चक्र सुनाभं विश्वकर्मणा । देवारीणां मदो येन नाशित: शार्ज्र्धन्चना
ຢຸທິສຖິຣະ ກ່າວວ່າ: «ດ້ວຍລັດສະໝີຂອງພຣະອົງນັ້ນເອງ ວິສະວະກັມມະນ (Viśvakarman) ໄດ້ຫຼໍ່ຂຶ້ນຈັກຣະທີ່ມີດຸມງາມ. ໂດຍສຸດັຣຊະນະ (Sudarśana) ນັ້ນ ພຣະວິສະນຸ—ຜູ້ຖືຄັນທະນູ ຊາຣັງກະ (Śārṅga)—ໄດ້ທຳລາຍຄວາມຫຍິ່ງຍໂສຂອງສັດຕູແຫ່ງເທວະ. ດັ່ງນັ້ນ ຄວາມສະຫວ່າງຂອງພຣະອົງແມ່ນແຫຼ່ງລຶກລັບຢູ່ຫຼັງເຄື່ອງທິບທີ່ຄ້ຳຈຸນລະບຽບໂລກ ແລະ ກົດຂ່ອມຄວາມຈອງຫອງ».
Verse 49
त्वमादायांशुभिस्तेजो निदाघे सर्वदेहिनाम् । सर्वोौषधिरसानां च पुनर्वर्षासु मुडचसि
ຢຸທິສຖິຣະ ກ່າວວ່າ: «ໃນຄວາມຮ້ອນແຫ່ງລະດູຮ້ອນ ພຣະອົງດຶງເອົາດ້ວຍລັດສະໝີ ພະລັງຊີວິດຂອງສັດມີກາຍທັງປວງ ແລະ ແກ່ນສານແຫ່ງນ້ຳຫວານຂອງສະໝຸນໄພທັງຫມົດ; ແລ້ວເມື່ອຝົນມາ ພຣະອົງປ່ອຍມັນຄືນເປັນຝົນທີ່ໃຫ້ຊີວິດ. ດັ່ງນັ້ນ ພຣະອົງຄ້ຳຈຸນໂລກດ້ວຍການກັ້ນໄວ້ແລະການຟື້ນຄືນ—ເອົາໄປເພື່ອຈະຄືນໃຫ້ໃນການກຳນົດເວລາ».
Verse 50
तपन्त्यन्ये दहन्त्यन्ये गर्जन्त्यन्ये तथा घना: । विद्योतन्ते प्रवर्षन्ति तव प्रावृषि रश्मय:
ຢຸທິສຖິຣະ ກ່າວວ່າ: «ໃນລະດູຝົນ ລັດສະໝີຂອງພຣະອົງປາກົດໄດ້ຫຼາຍຮູບແບບ—ບາງສ່ວນແຜດເຜົາດ້ວຍຄວາມຮ້ອນ, ບາງສ່ວນເຜົາແຮງກວ່າ; ບາງສ່ວນກາຍເປັນເມກທີ່ຄຳຮ້ອງຟ້າຮ້ອງ, ບາງສ່ວນວາບວາບເປັນຟ້າຜ່າ, ແລະບາງສ່ວນຕົກລົງເປັນຝົນ».
Verse 51
न तथा सुखयत्यग्निर्न प्रावारा न कम्बला: | शीतवातार्दितं लोक॑ यथा तव मरीचय:,शीतकालकी वायुसे पीड़ित जगत्को अग्नि, कम्बल और वस्त्र भी उतना सुख नहीं देते जितना आपकी किरणें देती हैं
ຢຸທິສຖິຣະ ກ່າວວ່າ: «ເມື່ອໂລກຖືກທຸກທ້ອນໂດຍລົມໜາວ ບໍ່ມີໄຟ ບໍ່ມີເສື້ອຜ້າຂົນສັດ ຫຼື ຜ້າຫົ່ມໃດໆ ທີ່ໃຫ້ຄວາມສຸກໄດ້ເທົ່າກັບລັດສະໝີຂອງພຣະອົງ».
Verse 52
त्रयोदशद्वीपवर्ती गोभिर्भासयसे महीम् । त्रयाणामपि लोकानां हितायैक: प्रवर्तसे
ຢຸທິສຖິຣະ ກ່າວວ່າ: «ເຈົ້າສະຖິດຢູ່ທ່າມກາງດວີປະ (dvīpa) ທັງສິບສາມ ແລະສ່ອງສະຫວ່າງແຜ່ນດິນທັງປວງດ້ວຍລັງສີຂອງເຈົ້າ; ແລະເຈົ້າພຽງຜູ້ດຽວ ກໍກະທຳຢ່າງບໍ່ຂາດສາຍ ເພື່ອປະໂຫຍດແຫ່ງໂລກທັງສາມ».
Verse 53
तव यद्युदयो न स्यादन्ध॑ जगदिदं भवेत् | न च धर्मार्थकामेषु प्रवर्तेरनू मनीषिण:,यदि आपका उदय न हो तो यह सारा जगत् अंधा हो जाय और मनीषी पुरुष धर्म, अर्थ एवं कामसम्बन्धी क्मोंमें प्रवृत्त ही न हों
ຢຸທິສຖິຣະ ກ່າວວ່າ: «ຖ້າບໍ່ມີການຂຶ້ນຂອງເຈົ້າ ໂລກນີ້ທັງປວງຈະກາຍເປັນຄົນຕາບອດ; ແລະບັນດາຜູ້ມີປັນຍາກໍຈະບໍ່ເຄື່ອນໄຫວໄປສູ່ການສະແຫວງຫາ ທັມມະ, ອັດຖະ (artha) ແລະ ກາມະ (kāma)».
Verse 54
आधानपशुबन्न्धेष्टिमन्त्रयज्ञतपःक्रिया: । त्वत्प्रसादादवाप्यन्ते ब्रह्म॒क्षत्रविशां गणै:
ຢຸທິສຖິຣະ ກ່າວວ່າ: «ພິທີການວາງເຊື້ອ (garbhādhāna), ການຜູກສັດບູຊາ, ການບູຊາແບບ iṣṭi, ການໃຊ້ມັນຕຣາ, ການປະກອບຍັດ (yajña), ແລະການປະພຶດຕະປະ (tapas)—ແທ້ຈິງແລ້ວ ກິດຈະກຳທາງທັມມະທັງປວງ—ບັນດາກຸ່ມພຣາຫມະນະ, ກະສັດຕຣິຍະ ແລະ ໄວສະຍະ ຈຶ່ງສຳເລັດໄດ້ ໂດຍອາໄສພຣະກະລຸນາຂອງເຈົ້າ».
Verse 55
यदहर्ब्रह्मण: प्रोक्ते सहस्रयुगसम्मितम् । तस्य त्वमादिरन्तश्ष॒ कालज्ञै: परिकीर्तित:,ब्रद्माजीका जो एक सहस्र युगोंका दिन बताया गया है, कालमानके जाननेवाले विद्वानोंने उसका आदि और अन्त आपको ही बताया है
ຢຸທິສຖິຣະ ກ່າວວ່າ: «‘ວັນຂອງພຣະພຣະຫມາ’ ທີ່ຖືກປະກາດວ່າມີຂະໜາດເທົ່າກັບພັນຍຸກ—ບັນດາຜູ້ຮູ້ເວລາກ່າວສັນລະເສີນວ່າ ເຈົ້າແຕ່ຜູ້ດຽວເປັນທັງຕົ້ນ ແລະທັງປາຍຂອງຊ່ວງເວລາອັນກວ້າງໃຫຍ່ນັ້ນ».
Verse 56
मनूनां मनुपुत्राणां जगतो5मानवस्य च । मन्वन्तराणां सर्वेषामी श्वराणां त्वमी श्वर:
ຢຸທິສຖິຣະ ກ່າວວ່າ: «ເຈົ້າແຕ່ຜູ້ດຽວເປັນອົງພຣະເຈົ້າແຫ່ງມະນຸ (Manu) ແລະລູກຫຼານຂອງມະນຸ, ແຫ່ງໂລກທັງປວງ, ແລະແຫ່ງຜູ້ເຫນືອມະນຸດນັ້ນຜູ້ໃຫ້ເຂົ້າເຖິງພຣະພຣະຫມາໂລກ (Brahmaloka); ແທ້ຈິງແລ້ວ ຕະຫຼອດມັນວັນຕະຣະ (Manvantara) ທັງປວງ ເຈົ້າເປັນອະທິປະໄຕ ເຖິງແມ່ນແຕ່ເທວະທີ່ຖືກເອີ້ນວ່າ ‘ອົງພຣະເຈົ້າ’».
Verse 57
संहारकाले सम्प्राप्ते तव क्रोधविनि:सृत: । संवर्तकाग्निस्त्रैलोक्यं भस्मीकृत्यावतिष्ठते,प्रलयकाल आनेपर आपके ही क्रोधसे प्रकट हुई संवर्तक नामक अग्नि तीनों लोकोंको भस्म करके फिर आपमें ही स्थित हो जाती है
ຢຸທິສຖິຣະ ກ່າວວ່າ: «ເມື່ອເວລາແຫ່ງການລະລາຍສິ້ນສຸດມາຮອດ, ໄຟສຳວັດຕະກະ ທີ່ເກີດອອກຈາກຄວາມໂກດຂອງພຣະອົງເອງ ຈະເຜົາໂລກທັງສາມໃຫ້ເປັນຂີ້ເຖົ່າ ແລ້ວກໍກັບໄປສະຖິດຢູ່ໃນພຣະອົງອີກ»។
Verse 58
त्वद्वीधितिसमुत्पन्ना नानावर्णा महाघना: । सैरावता: साशनय: कुर्वन्त्याभूतसम्प्लवम्,आपकी ही किरणोंसे उत्पन्न हुए रंग-बिरंगे ऐरावत आदि महामेघ और बिजलियाँ सम्पूर्ण भूतोंका संहार करती हैं
ຢຸທິສຖິຣະ ກ່າວວ່າ: «ເກີດຈາກລັດສະໝີຂອງພຣະອົງເອງ, ເມກໃຫຍ່ຫຼາຍສີ—ດຸດເມກຈຳພວກໄອຣາວະຕະ—ພ້ອມຟ້າຜ່າ ແລະສາຍຟ້າ, ກໍໃຫ້ເກີດນ້ຳຖ້ວມອັນໃຫຍ່ ຮາວກັບຈະກົດທັບສັດທັງປວງ»។
Verse 59
कृत्वा द्वादशधा55त्मानं द्वादशादित्यतां गत: । संहृत्यैकार्णवं सर्व त्वं शोषयसि रश्मिभि:
ຢຸທິສຖິຣະ ກ່າວວ່າ: «ພຣະອົງແບ່ງພຣະອົງເປັນສິບສອງຮູບ, ແລ້ວຜຸດຂຶ້ນເປັນດວງອາທິດສິບສອງ. ຈາກນັ້ນພຣະອົງຮວບຮວມທຸກສິ່ງໃຫ້ເຂົ້າສູ່ມະຫາສະໝຸດດຽວ ແລະໃຊ້ລັດສະໝີຂອງພຣະອົງດູດນ້ຳທັງໝົດໃຫ້ແຫ້ງ—ເປັນການນຳພາການລະລາຍຂອງໂລກທັງສາມ»។
Verse 60
त्वामिन्द्रमाहुस्त्वं रुद्रस्त्वं विष्णुस्त्वं प्रजापति: । त्वमग्निस्त्वं मन: सूक्ष्मं प्रभुस्त्वं ब्रह्म शाश्वतम्
ຢຸທິສຖິຣະ ປະກາດວ່າ: «ຜູ້ຄົນເອີ້ນພຣະອົງວ່າ ອິນທຣະ; ພຣະອົງແມ່ນ ຣຸທຣະ; ພຣະອົງແມ່ນ ວິສນຸ; ພຣະອົງແມ່ນ ປຣະຊາປະຕິ. ພຣະອົງຍັງແມ່ນ ອັກນິ, ຈິດອັນລະອຽດພາຍໃນ, ພຣະເຈົ້າຜູ້ເປັນອະທິປະໄຕ, ແລະ ພຣະພຣະຫມັນອັນນິລັນດອນ»។
Verse 61
त्वं हंस: सविता भानुरंशुमाली वृषाकपि: । विवस्वान् मिहिर: पूषा मित्रो धर्मस्तथैव च
ຢຸທິສຖິຣະ ກ່າວວ່າ: «ພຣະອົງແມ່ນ ຫັງສະ, ສະວິຕຣິ, ພານຸ, ອັມສຸມາລີ, ວຶສາກະປິ; ພຣະອົງແມ່ນ ວິວັສວານ, ມິຫິຣະ, ປູສັນ, ມິຕຣະ, ແລະດັ່ງດຽວກັນແມ່ນ ທັມມະ»។ ໃນຄຳສັນລະເສີນດັ່ງບົດສວດນີ້, ພຣະນາມຫຼາຍປະການຖືກຮວບຮວມເຂົ້າໃນພາບດຽວ: ດວງອາທິດເປັນພະລັງອັນຄ້ຳຈຸນທັງຈັກກະວານແລະຄຸນທຳ—ໃຫ້ແສງ, ບຳລຸງຊີວິດ, ພິທັກຮັກສາລະບຽບທີ່ຖືກຕ້ອງ, ແລະຂັບໄລ່ຄວາມມືດທັງນອກແລະໃນໃຈ.
Verse 62
सहस्नरश्मिरादित्यस्तपनस्त्वं गवाम्पति: । मार्तण्डो<र्को रवि: सूर्य: शरण्यो दिनकृत् तथा
ຢຸທິສຖິຣະ ກ່າວວ່າ: «ພຣະອາທິດຍະຜູ້ມີພັນລຳແສງ, ຜູ້ໃຫ້ຄວາມຮ້ອນ, ເຈົ້າແຫ່ງລຳແສງ; ເຈົ້າແມ່ນ ມາຣຕັນຑະ, ອັຣກະ, ຣະວິ, ສູຣຍະ—ຜູ້ຄຸ້ມຄອງຜູ້ຂໍພຶ່ງພາ—ແລະເປັນຜູ້ສ້າງວັນ»។ ໃນບົດສັນລະເສີນນີ້ ຜູ້ກ່າວໄດ້ຮວບຮວມນາມອັນນ່າເຄົາລົບຫຼາຍປະການຂອງພຣະອາທິດ ເພື່ອຢືນຢັນທັດສະນະທາງທຳອັນດຽວ: ພຣະອາທິດເປັນພະຍານອັນໝັ້ນຄົງແຫ່ງທຳ, ຜູ້ຂັບໄລ່ຄວາມມືດ, ແລະເປັນພະລັງຫຼ້ຽງຊີວິດທີ່ເຮັດໃຫ້ການດຳລົງຊີວິດຖືກຕ້ອງເປັນໄປໄດ້.
Verse 63
दिवाकर: सप्तसप्तिर्धामकेशी विरोचन: । आशुगामी तमोष्नश्न हरिताश्वश्न कीर्त्यसे
ຢຸທິສຖິຣະ ກ່າວວ່າ: «ເຈົ້າຖືກສັນລະເສີນດ້ວຍນາມຫຼາຍປະການ—ດິວາກະຣະ, ສັບຕະສັບຕິ, ທາມະເກສີ, ວິໂຣຈະນະ, ອາຊຸກາມີ, ຕະໂມຄະນະ, ແລະ ຫະຣິຕາຊະວະ»។ ໃນບັນຊີນາມນີ້ ລາວໄດ້ຖວາຍການນັບຖືພຣະອາທິດຜູ້ວ່ອງໄວ ແລະສະຫວ່າງໄສ ຜູ້ຂັບໄລ່ຄວາມມືດ; ແລະໂດຍນັຍອ້ອມ ລາວເອີ້ນຫາອຸດົມຄະຕິທາງຈັນຍາວ່າ ແສງສະຫວ່າງ (ຄວາມແຈ້ງຊັດ, ຄວາມຈິງ, ລະບຽບອັນຖືກຕ້ອງ) ຄວນຊະນະຄວາມມືດ (ຄວາມສັບສົນ, ການກະທຳຜິດ) ໃນການປະພຶດ ແລະໃນໂລກ.
Verse 64
सप्तम्यामथवा षष्ठ्यां भक््त्या पूजां करोति यः । अनिर्विण्णो5नहंकारी त॑ लक्ष्मीर्भजते नरम्
ຢຸທິສຖິຣະ ກ່າວວ່າ: «ຈະເປັນວັນທີເຈັດ ຫຼື ວັນທີຫົກກໍຕາມ, ຜູ້ໃດທຳການບູຊາດ້ວຍສັດທາ—ບໍ່ທໍ້ຖອຍ ແລະບໍ່ມີອະຫັງການ—ຜູ້ນັ້ນຍ່ອມໄດ້ຮັບພຣະພອນຈາກ ລັກສະມີ (ຄວາມຮັ່ງມີ)»។
Verse 65
न तेषामापद: सन्ति नाधयो व्याधयस्तथा । ये तवानन्यमनस: कुर्वन्त्यर्चनवन्दनम्
ຢຸທິສຖິຣະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ພຣະຜູ້ຈະເລີນ! ສຳລັບຜູ້ທີ່ບໍ່ມີໃຈຄິດອື່ນ ແລະບູຊາພ້ອມກົ້ມກາບຕໍ່ພຣະອົງ, ບໍ່ມີໄພພິບັດໃດໆ; ທັງຄວາມກັງວົນໃນໃຈ ແລະໂລກໄພໃນກາຍ ກໍບໍ່ຄອບງຳເຂົາ»។ ຄວາມພັກດີອັນເອກະໃຈຕໍ່ພຣະອົງ ກາຍເປັນເກາະຄຸ້ມຄອງ ແລະຄວາມສຸກສະບາຍຂອງເຂົາ.
Verse 66
सर्वरोगैर्विरहिता: सर्वपापविवर्जिता: । त्वद्धावभक्ता: सुखिनो भवन्ति चिरजीविन:,जो प्रेमपूर्वक आपके प्रति भक्ति रखते हैं वे समस्त रोगों तथा सम्पूर्ण पापोंसे रहित हो चिरंजीवी एवं सुखी होते हैं
ຢຸທິສຖິຣະ ກ່າວວ່າ: «ຜູ້ໃດທີ່ບຳເນົາຄວາມພັກດີຕໍ່ພຣະອົງດ້ວຍໃຈຮັກ, ຜູ້ນັ້ນຍ່ອມພົ້ນຈາກໂລກໄພທັງປວງ ແລະຖືກຊຳລະຈາກບາບທັງຫມົດ; ເຂົາມີອາຍຸຍືນ ແລະດຳລົງຢູ່ໃນຄວາມສຸກ»។ ບົດນີ້ວາງຄວາມພັກດີບໍ່ໃຫ້ເປັນແຕ່ພິທີ, ແຕ່ເປັນທິດທາງທາງຈັນຍາ ແລະການຊຳລະໃຈ ທີ່ນຳມາຊຶ່ງຄວາມຜາສຸກ ແລະຄວາມແຈ້ງຊັດທາງທຳ.
Verse 67
त्वं ममापन्नकामस्य सर्वातिथ्यं चिकीर्षत: । अन्नमन्नपते दातुमभित: श्रद्धयाहसि,अन्नपते! मैं श्रद्धापूर्वक सबका आतिथ्य करनेकी इच्छासे अन्न प्राप्त करना चाहता हूँ। आप मुझे अन्न देनेकी कृपा करें
ຢຸທິສຖິຣາ ກ່າວວ່າ: «ຂ້າພະເຈົ້າກໍາລັງຕົກທຸກ ແລະປາຖະນາຈະໄດ້ອາຫານ ເພື່ອຈັດການຕ້ອນຮັບແຂກທຸກຄົນຕາມທໍາ. ໂອ ອົງເຈົ້າແຫ່ງອາຫານ (ອັນນະປະຕິ) ຜູ້ສາມາດປະທານອາຫານດ້ວຍສັດທາ ຂໍໃຫ້ປະທານອາຫານແກ່ຂ້າພະເຈົ້າ».
Verse 68
ये च ते$नुचरा: सर्वे पादोपान्तं समाश्रिता: । माठरारुणदण्डद्यास्तांस्तान् वन्देडशनिक्षुभान्
ຢຸທິສຖິຣາ ກ່າວວ່າ: «ແລະບັນດາຜູ້ຕິດຕາມຂອງພຣະອົງທີ່ຢູ່ໃກ້ພຣະບາດ—ເຊັ່ນ ມາຖະຣາ, ອະຣຸນາ, ແລະ ດັນດາ ເປັນຕົ້ນ—ຜູ້ທີ່ເຂົາເວົ້າວ່າເປັນຜູ້ເຮັດໃຫ້ຟ້າຜ່າເຄື່ອນໄຫວ; ຂ້າພະເຈົ້າຂໍນົບນ້ອມຕໍ່ທຸກຜູ້ທຸກນາມ».
Verse 69
क्षुभया सहिता मैत्री याश्वान्या भूतमातर: । ताश्न सर्वा नमस्यामि पान्तु मां शरणागतम्
ຢຸທິສຖິຣາ ກ່າວວ່າ: «ຂ້າພະເຈົ້າຂໍນົບນ້ອມຕໍ່ ໄມຕຣີເທວີ ຜູ້ມີ ກສຸພາ ຄຽງຂ້າງ ແລະຕໍ່ບັນດາ “ແມ່ແຫ່ງສັດທັງປວງ” ທັງໝົດ—ເຊັ່ນ ໂກຣີ, ປັດມາ ແລະອື່ນໆ. ຂໍໃຫ້ນາງທັງປວງປົກປ້ອງຂ້າພະເຈົ້າ ຜູ້ມາຂໍພຶ່ງພາ».
Verse 70
वैशमग्पायन उवाच एवं स्तुतो महाराज भास्करो लोकभावन: । ततो दिवाकर: प्रीतो दर्शयामास पाण्डवम् | दीप्यमान: स्ववपुषा ज्वलन्निव हुताशन:
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ມະຫາຣາຊາ! ເມື່ອຢຸທິສຖິຣາໄດ້ສັນລະເສີນ ພາສກະຣາ (ພຣະອາທິດ) ຜູ້ຫຼ້ຽງດູໂລກ ດັ່ງນີ້ແລ້ວ, ທິວາກະຣາກໍພໍໃຈ ແລະປະກົດພຣະອົງໃຫ້ລູກຫຼານປານດຸເຫັນ. ພຣະວະລີກາຍຂອງພຣະອົງສ່ອງສະຫວ່າງ ດັ່ງໄຟທີ່ລຸກໂຊນ».
Verse 71
विवस्वानुवाच यत् तेडभिलषितं किंचित् तत् त्वं सर्वमवाप्स्यसि | अहमन्न प्रदास्यामि सप्त पठच च ते समा:
ວິວັສວານ (ເທວະແຫ່ງພຣະອາທິດ) ກ່າວວ່າ: «ໂອ ທັມມະຣາຊາ! ສິ່ງໃດກໍຕາມທີ່ເຈົ້າປາຖະນາ ເຈົ້າຈະໄດ້ມາທັງໝົດ. ຂ້າພະເຈົ້າຈະປະທານອາຫານໃຫ້ເຈົ້າເປັນເວລາສິບສອງປີ».
Verse 72
:६3 कौरवोंद्वारा विराटकी गायोंका हरण गृह्नीष्व पिठरं ताम्र॑ं मया दत्त नराधिप । यावद् वर्त्स्यति पाञ्चाली पात्रेणानेन सुव्रत
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ພະຣາຊາ, ຈົ່ງຮັບເອົາພາຊະນະທອງແດງນີ້ ທີ່ຂ້າໄດ້ມອບໃຫ້. ຕາບໃດທີ່ ປານຈາລີ (ດຣໍປະດີ) ຜູ້ຮັກສາສັດທາແລະປະຕິຍານ ຍັງຄົງບໍລິການຜູ້ອື່ນໂດຍບໍ່ທັນກິນເອງ, ອາຫານສີ່ປະເພດ—ໝາກໄມ້, ຮາກ, ອາຫານທີ່ກິນໄດ້ອື່ນໆ, ແລະຜັກຂຽວ—ທີ່ຖືກຈັດຕຽມດ້ວຍພາຊະນະນີ້ໃນຫ້ອງຄົວຂອງພະອົງ ຈະບໍ່ຮ່ອຍຫມົດ. ໂອ ຜູ້ປົກຄອງ, ຈົ່ງເອົາໝໍ້ທອງແດງນີ້ຂອງຂ້າ».
Verse 73
फलमूलामिषं शाकं संस्कृतं यन्महानसे । चतुर्विधं तदन्नाद्यमक्षय्यं ते भविष्यति
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ພະຣາຊາ, ສິ່ງໃດກໍຕາມທີ່ຈັດຕຽມໃນຫ້ອງຄົວຂອງພະອົງ—ໝາກໄມ້, ຮາກ, ຊີ້ນ, ແລະຜັກ—ອາຫານສີ່ປະເພດນີ້ຈະບໍ່ຮ່ອຍຫມົດສໍາລັບພະອົງ. ມັນຈະບໍ່ຂາດແຄນ ຕາບໃດທີ່ ດຣໍປະດີ ຍັງບໍ່ທັນກິນ ແລະຍັງຄົງບໍລິການຢູ່».
Verse 74
वैशम्पायन उवाच एवमुकक््त्वा तु भगवांस्तत्रैवान्न्तरधीयत,वैशम्पायनजी कहते हैं--राजन्! इतना कहकर भगवान् सूर्य वहीं अन्तर्धान हो गये
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ພະຣາຊາ, ເມື່ອກ່າວດັ່ງນັ້ນແລ້ວ ພະອາທິດຜູ້ນ່າເຄົາລົບ ກໍໄດ້ຫາຍໄປໃນທີ່ນັ້ນເທົ່ານັ້ນ».
Verse 75
इमं स्तवं प्रयतमना: समाधिना पठेदिहान्यो5पि वरं समर्थयन् | तत् तस्य दद्याच्च रविर्मनीषितं तदाप्रुयाद् यद्यपि तत् सुदुर्लभम्
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ແມ່ນແຕ່ຄົນອື່ນກໍຕາມ, ຖ້າເຂົາອ່ານສະໂຕຣະນີ້ໃນທີ່ນີ້ ດ້ວຍໃຈທີ່ຝຶກຝົນ ແລະດ້ວຍສະມາທິອັນແນ່ນອນ, ເຂົາອາດຂໍພອນໄດ້—ແມ່ນແຕ່ພອນທີ່ຫາຍາກຢ່າງຍິ່ງ. ພະອາທິດ (ຣະວິ) ເມື່ອພໍໃຈດ້ວຍຄວາມເຄົາລົບທີ່ມີສະມາທິນັ້ນ ກໍສາມາດປະທານສິ່ງທີ່ເຂົາປາດຖະໜາ; ດັ່ງນັ້ນເຂົາຈຶ່ງໄດ້ຮັບມັນ ແມ່ນແຕ່ຈະຫາຍາກປານໃດກໍຕາມ.
Verse 76
यश्चेदं धारयेन्नित्यं शृणुयाद् वाप्यभीक्षणश: । पुत्रार्थी लभते पुत्र धनार्थी लभते धनम् । विद्यार्थी लभते विद्यां पुरुषो5प्यथवा स्त्रिय:
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ຜູ້ໃດທີ່ຖືຮັກສາສະໂຕຣະນີ້ເປັນປະຈໍາທຸກມື້ ຫຼືຟັງມັນຊໍ້າໆ, ຜູ້ນັ້ນຈະໄດ້ຮັບຜົນຕາມທີ່ປາດຖະໜາ: ຜູ້ປາດຖະໜາລູກຊາຍ ຍ່ອມໄດ້ລູກຊາຍ; ຜູ້ປາດຖະໜາຊັບສິນ ຍ່ອມໄດ້ຊັບສິນ; ຜູ້ປາດຖະໜາວິຊາ ຍ່ອມໄດ້ວິຊາ; ແລະເຊັ່ນດຽວກັນ ບໍ່ວ່າຊາຍຫຼືຍິງ, ເປົ້າໝາຍທີ່ສະແຫວງຫາຈະກາຍເປັນສິ່ງທີ່ບັນລຸໄດ້ ດ້ວຍຄວາມເຄົາລົບສະໝໍ້າເສມ ແລະການຟັງຢ່າງມີວິໄນ.
Verse 77
उभे संध्ये पठेन्नित्यं नारी वा पुरुषो यदि । आप प्राप्य मुच्येत बद्धों मुच्येत बन्धनात्
ໄວສຳປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ຖ້າແມ່ຍິງຫຼືຜູ້ຊາຍໃດ ສວດສັນລະເສີນນີ້ເປັນປະຈຳໃນຍາມສັນທະຍາທັງສອງ (ຕອນເຊົ້າແລະຕອນແລງ) ແມ່ນແມ່ນຕົກຢູ່ໃນໄພພິບັດກໍຈະພົ້ນອອກ; ແລະຜູ້ຖືກມັດກໍຈະຖືກປົດຈາກພັນທະນາການ.
Verse 78
एतद् ब्रह्मा ददौ पूर्व शक्राय सुमहात्मने । शक्राच्च नारद: प्राप्तो धौम्यस्तु तदनन्तरम् | धौम्याद् युधिष्ठिर: प्राप्प सर्वान् कामानवाप्तवान्
ໄວສຳປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ບົດສັນລະເສີນນີ້ ແຕ່ເດີມພຣະພຣະຫມາໄດ້ປະທານໃຫ້ແກ່ ສັກຣະ (ອິນທຣະ) ຜູ້ມີຈິດໃຈຍິ່ງໃຫຍ່. ຈາກສັກຣະ ມັນໄດ້ມາຮອດນາຣະດະ ແລະຕໍ່ມາຮອດທໍມຍະ. ເມື່ອກະສັດຢຸທິສຖິຣະ ໄດ້ຮັບຄຳສອນຈາກທໍມຍະ ກໍໄດ້ບັນລຸຄວາມປາຖະໜາອັນຊອບທັງປວງ.
Verse 79
संग्रामे च जयेन्नित्यं विपुलं चाप्रुयाद् वसु । मुच्यते सर्वपापेभ्य: सूर्यलोक॑ स गच्छति
ໄວສຳປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ຜູ້ໃດປະຕິບັດພິທີນີ້ ຈະຊະນະໃນສົງຄາມເປັນນິດ, ໄດ້ຮັບຊັບສິນອຸດົມ, ພົ້ນຈາກບາບທັງປວງ, ແລະໃນທ້າຍສຸດຈະໄປຮອດໂລກຂອງພຣະອາທິດ (ສູຣະຍະໂລກ).
Verse 80
वैशम्पायन उवाच लब्ध्वा वरं तु कौन्तेयो जलादुत्तीर्य धर्मवित् । जग्राह पादौ धौम्यस्य भ्रातृश्च॒ परिषस्वजे
ໄວສຳປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ເມື່ອໄດ້ຮັບພອນແລ້ວ ບຸດແຫ່ງກຸນຕີ—ຢຸທິສຖິຣະ ຜູ້ຮູ້ທັນທຳ—ໄດ້ຂຶ້ນຈາກນ້ຳແມ່ນ້ຳ. ລາວໄດ້ຈັບພຣະບາດຂອງທໍມຍະດ້ວຍຄວາມເຄົາລົບ ແລະກອດອ້ອມອ້າຍນ້ອງດ້ວຍຄວາມຮັກຈາກໃຈ.
Verse 81
द्रौपद्या सह संगम्य वन्द्यमानस्तया प्रभु: । महानसे तदानीं तु साधयामास पाण्डव:
ໄວສຳປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ເມື່ອໄດ້ພົບດຣາວປະດີ ນາງໄດ້ນົບນ້ອມຄຳນັບ ແລະພຣະອົງຜູ້ເປັນປານດະວະຜູ້ສູງສົ່ງກໍໄດ້ພົບນາງດ້ວຍຄວາມຮັກ. ແລ້ວໃນຂະນະນັ້ນເອງ ຢຸທິສຖິຣະ ບຸດແຫ່ງປານດຸ ໄດ້ຈັດການວຽກຄົວ ໂດຍໃຫ້ວາງໝໍ້ຫຸງຕົ້ມໄວ້ເທິງເຕົາໄຟ.
Verse 82
संस्कृतं प्रसवं याति स्वल्पमन्नं चतुर्विधम् | अक्षय्यं वर्धते चान्नं तेन भोजयते द्विजान्
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ແມ່ນແຕ່ອາຫານພຽງນ້ອຍ—ທີ່ປຸງຕາມປະເພນີສີ່ຢ່າງ—ດ້ວຍອຳນາດຂອງພາຊະນະນັ້ນ ກໍເພີ່ມພູນຂຶ້ນ ແລະບໍ່ໝົດສິ້ນ. ດ້ວຍອາຫານທີ່ເພີ່ມພູນບໍ່ຢຸດນັ້ນ ພວກເຂົາເລີ່ມເລີ້ຍງດູບັນດາ “ຜູ້ເກີດສອງຄັ້ງ” (ພຣາຫມັນ) ສຳເລັດພັນທະແຫ່ງການຕ້ອນຮັບແຂກ ແລະຄ້ຳຈຸນທຳມະດ້ວຍການໃຫ້ທານ.
Verse 83
भुक्तवत्सु च विप्रेषु भोजयित्वानुजानपि । शेषं विघससंतज्ञं तु पश्चाद् भुड्धक्ते युधिष्ठिर:
ເມື່ອພຣາຫມັນທັງຫຼາຍໄດ້ກິນອິ່ມແລ້ວ ແລະໄດ້ເລີ້ຍງດູນ້ອງຊາຍທັງຫຼາຍຂອງຕົນອີກດ້ວຍ ຢຸທິສຖິຣະຈຶ່ງກິນເປັນຄົນສຸດທ້າຍ ຄືອາຫານທີ່ເຫຼືອ ທີ່ເອີ້ນວ່າ “ວິຄະສ”.
Verse 84
युधिष्ठिरं भोजयित्वा शेषमश्नाति पार्षती । द्रौपद्यां भुज्यमानायां तदन्न॑ क्षयमेति च । एवं दिवाकरात् प्राप्प दिवाकरसमप्रभ:
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ຫຼັງຈາກເລີ້ຍງຢຸທິສຖິຣະແລ້ວ ປາຣະສະຕີ (ດຣອບະດີ) ຈຶ່ງກິນສ່ວນທີ່ເຫຼືອ. ແລະເມື່ອດຣອບະດີເລີ່ມກິນ ອາຫານໃນພາຊະນະນັ້ນກໍສິ້ນສຸດ. (ດັ່ງນັ້ນ ການປະທານອັນເທວະດານີ້ຖືກກຳກັບໂດຍກົດແຫ່ງຄວາມສຳລວມແລະລຳດັບ: ກ່ອນແມ່ນການຕ້ອນຮັບແຂກແລະໜ້າທີ່, ແລ້ວຈຶ່ງເຖິງຄວາມຈຳເປັນສ່ວນຕົວ.)
Verse 85
कामान् मनो5भिलषितान् बाह्नाणेभ्योडददात् प्रभु: | पुरोहितपुरोगाश्च तिथिनक्षत्रपर्वसु । यज्ञियार्था: प्रवर्तन्ते विधिमन्त्रप्रमाणत:
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ພຣະຣາຊາຜູ້ເປັນເຈົ້າ (ຢຸທິສຖິຣະ) ໄດ້ຮັບພອນຕາມປາຖະໜາຈາກພຣະອາທິດແລ້ວ ກໍເລີ່ມໃຫ້ທານແກ່ພຣາຫມັນຕາມລະບຽບ ໃນສິ່ງທີ່ພວກເຂົາປາຖະໜາ. ໂດຍໃຫ້ປຸໂຣຫິດນຳໜ້າ ໃນວັນດີ ຕາມນັກສັດ ແລະໃນວັນພິທີບຸນຕ່າງໆ ກິດຈະກຳທີ່ເກີ່ຍວກັບຍັດຍະກຳກໍດຳເນີນໄປຕາມກົດລະບຽບ ແລະຕາມອຳນາດແຫ່ງມັນຕຣາ.
Verse 86
ततः कृतस्वस्त्ययना धौम्येन सह पाण्डवा: । द्विजसड्घै: परिवृता: प्रययु: काम्यकं वनम्,तदनन्तर स्वस्तिवाचन कराकर ब्राह्मणसमुदायसे घिरे हुए पाण्डव धौम्यजीके साथ काम्यकवनको चले गये
ຕໍ່ມາ ຫຼັງຈາກໄດ້ປະກອບພິທີມົງຄຸນ ແລະຄຳອວຍພອນຢ່າງຖືກຕ້ອງແລ້ວ ພວກປານດະວະ—ໄປກັບທ່ານທາວມະຍະ ແລະມີຝູງພຣາຫມັນຫຼາຍກຸ່ມລ້ອມຮອບ—ກໍອອກເດີນທາງໄປຫາປ່າກາມະຍະກະ.
Verse 733
इतश्नतुर्दशे वर्षे भूयो राज्यमवाप्स्यसि | आजसे चौदहवें वर्षमें तुम अपना राज्य पुन: प्राप्त कर लोगे
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ເມື່ອສິບສີ່ປີນີ້ຜ່ານພົ້ນໄປ ເຈົ້າຈະໄດ້ຮັບອານາຈັກຂອງເຈົ້າຄືນອີກຄັ້ງ».
Frequently Asked Questions
Yudhiṣṭhira must sustain and protect learned Brahmins accompanying him despite exile-induced scarcity, lacking both the power to provide and the ethical permission to abandon dependents.
When institutional power is unavailable, ethical leadership can be maintained through self-discipline and lawful practice; the chapter frames tapas and ordered ritual as instruments to uphold social duty without violating Dharma.
Yes. The text states that reciting the Sūrya-stava with concentration at sunrise yields benefits such as prosperity, acquisitions, heightened memory and intellect, and release from grief—positioning the hymn as both devotional and pragmatic.
Read Mahabharata in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.