Adhyaya 290
Adhyāya 290: Kuntī’s Mantra-Parīkṣā and the Appearance of Sūrya (कुन्ती–सूर्यसंवादः)
Upa-parva: Kuntī–Sūrya Saṃvāda (Mantra-parīkṣā episode: the testing of the Sun-invocation)
Vaiśaṃpāyana narrates that, after the brāhmaṇa departs, the young Kuntī repeatedly contemplates the mantra’s strength and decides to verify its power. As she reaches puberty, she notices the rising sun and gains a divine mode of sight by which she perceives the deity in a luminous, ornamented form (kavaca-kuṇḍala imagery). Motivated by curiosity, she performs the invocation, and Sūrya arrives swiftly, describing himself as compelled by the mantra’s force and asking what service is required. Kuntī requests that he return, explaining that she called him only to test the mantra and that she will not violate social-ethical norms of maidenhood and bodily protection. Sūrya refuses a merely experimental summons as improper, states that her intention was to obtain a son from him, and warns of reputational exposure among the devas; he also threatens punitive consequences if dismissed. Kuntī pleads for forgiveness on account of youth and frames her action as childish inquiry. Sūrya concedes partial accommodation to her plea yet reiterates the demand for self-giving, promising an exceptional son and social distinction. The chapter’s thematic center is the binding nature of sacred speech, the asymmetry of divine-human power, and the ethical costs of testing ritual efficacy without foreseeing outcomes.
Chapter Arc: मार्कण्डेय युधिष्ठिर को रावण के गर्व-भरे आदेश सुनाते हैं—विजयी इन्द्रजित् को पुकारकर वह कहता है: ‘राम, सुग्रीव और लक्ष्मण—इन तीनों को मार डाल।’ → रावण इन्द्रजित् की पूर्व-विजयों की प्रशंसा करता है—उसने सहस्राक्ष इन्द्र को भी रण में जीतकर यश कमाया है; अब दिव्य वर-प्रदत्त अस्त्रों से ‘अन्तर्हित’ होकर शत्रुओं को छलने का संकेत मिलता है। उधर वानर-सेना और लक्ष्मण पर तीव्र तोमर-वर्षा होती है, जिसे लक्ष्मण अपने तीक्ष्ण बाणों से काटते हैं। → इन्द्रजित् की मायामय/अदृश्य युद्ध-नीति के बीच अंगद क्रोध में शाल-स्कन्ध (वृक्ष-तना) उठाकर प्रचण्ड प्रहार करता है—और इन्द्रजित् का रथ घोड़ों व सारथि सहित चूर हो जाता है; रणभूमि में क्षणभर के लिए रावण-पक्ष का तेज डगमगा उठता है। → रथ-विनाश के बाद भी इन्द्रजित् का ‘दत्तवर’ और मायावी कौशल युद्ध को समाप्त नहीं होने देता; लक्ष्मण की रक्षा-क्षमता और वानरों का पराक्रम स्पष्ट होता है, पर निर्णायक वध अभी दूर है। → रथ टूट चुका है, पर इन्द्रजित् अभी जीवित और छल-युद्ध में समर्थ है—अब वह किस दिव्य अस्त्र या माया से पलटवार करेगा?
Shlokas
Verse 1
(दाक्षिणात्य अधिक पाठका ३ “लोक मिलाकर कुल २९३ “लोक हैं) अपना स२ (0 अवज असल अष्टाशीरत्याधिकद्विशततमो< ध्याय: इन्द्रजित्का मायामय युद्ध तथा श्रीराम और लक्ष्मणकी मूर्च्छा मार्कण्डेय उदाच ततः श्रुत्वा हतं संख्ये कुम्भकर्ण सहानुगम् | प्रहस्तं च महेष्वासं धूम्राक्षं चातितेजसम्
ມາຣະກັນເດຍ ກ່າວວ່າ: ເມື່ອເຫັນສອງພີ່ນ້ອງ—ຣາມະ ແລະ ລັກສະມະນະ—ລົ້ມລົງ ຣາວະນະບຸດ (ອິນດຣະຈິດ) ກໍ່ໄດ້ມັດພວກເຂົາອີກຄັ້ງໃນເວລານັ້ນ ດ້ວຍລູກສອນທີ່ມີອຳນາດຈາກພອນ. ຕອນນີ້ຊີ້ວ່າ ພະລັງອັນພິເສດ ເມື່ອຖືກນຳໄປຜູກກັບອະທັມ ອາດກົດຂີ່ຜູ້ຊອບທຳໄດ້ຊົ່ວຄາວ ແຕ່ບໍ່ແມ່ນໄຊຊະນະທີ່ແທ້ຈິງ.
Verse 2
पुत्रमिन्द्रजितं वीर॑ रावण: प्रत्यभाषत । जहि रामममित्रघ्न सुग्रीवं च सलक्ष्मणम्
ມາຣກັນເດຍ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ວິລະຊົນ, ຣາວະນະ ໄດ້ເອີ້ນລູກຊາຍຂອງຕົນ ອິນທຣະຈິດ ແລ້ວກ່າວວ່າ: ‘ໂອ ຜູ້ປາບສັດຕູ, ຈົ່ງສັງຫານ ຣາມ—ພ້ອມທັງ ສຸກຣີວ—ກັບ ລັກສະມະນະ’»
Verse 3
त्वया हि मम सत्पुत्र यशो दीप्तमुपार्जितम् । जित्वा वज्धरं संख्ये सहस्राक्षं शचीपतिम्,'सुपुत्र! तुमने युद्धमें सहस्र नेत्रोंवाले वज्धारी शचीपति इन्द्रको जीतकर उज्ज्वल यशका उपार्जन किया है
ມາຣກັນເດຍ ກ່າວວ່າ: «ແທ້ແລ້ວ ລູກຊາຍຜູ້ດີຂອງຂ້າ, ເຈົ້າໄດ້ສະສົມຊື່ສຽງອັນສະຫວ່າງໄສໃຫ້ຂ້າ ໂດຍຊະນະໃນສົງຄາມ ອິນທຣະ ຜູ້ຖືວັດຊຣະ ຜູ້ມີພັນຕາ ເຈົ້າແຫ່ງນາງສະຈີ»
Verse 4
अन्तर्हित: प्रकाशो वा दिव्यैर्दत्तवरै: शरै: | जहि शत्रूनमित्रघ्न मम शस्त्रभृतां वर
ມາຣກັນເດຍ ກ່າວວ່າ: «ຈະລີ້ຊ່ອນຫຼືປາກົດໂດຍແຈ້ງ ກໍຕາມ, ດ້ວຍລູກສອນທິບທີ່ເທວະດາປະທານເປັນພອນໃຫ້ເຈົ້າ ຈົ່ງສັງຫານສັດຕູ. ໂອ ຜູ້ປາບສັດຕູ, ຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່ໃນຫມູ່ຜູ້ຖືອາວຸດ, ຈົ່ງໃຊ້ອາວຸດສະຫວັນນັ້ນເພື່ອທຳລາຍຄູ່ອະຄາດຂອງຂ້າ»
Verse 5
रामलक्ष्मणसुग्रीवा: शरस्पर्श न तेडनघ । समर्था: प्रतिसोढुुं च कुतस्तदनुयायिन:
ມາຣກັນເດຍ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ຜູ້ບໍ່ມີມົນທິນ, ແມ່ນແຕ່ ຣາມ, ລັກສະມະນະ, ແລະ ສຸກຣີວ ເອງກໍບໍ່ອາດທົນການສຳຜັດຂອງລູກສອນເຈົ້າໄດ້; ແລ້ວຜູ້ຕິດຕາມຂອງເຂົາເຈົ້າຈະທົນໄດ້ແນວໃດ?»
Verse 6
अकृता या प्रहस्तेन कुम्भकर्णेन चानघ । खरस्यापचिति: संख्ये तां गच्छ त्वं महाभुज,“निष्पाप महाबाहो! प्रहस्त और कुम्भकर्णने भी खरके वधका जो बदला नहीं चुकाया, उसे युद्धमें तुम चुकाओ
ມາຣກັນເດຍ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ຜູ້ບໍ່ມີມົນທິນ ແຂນແຮງຍິ່ງ, ການຊົດໃຊ້ແກ່ ຄະຣະ ທີ່ ປຣະຫັດ ແລະ ກຸມພະກັນນະ ຍັງບໍ່ທັນຊົດໃຊ້ໃນສົງຄາມ, ບັດນີ້ເຈົ້າຈົ່ງໄປຊົດໃຫ້ສຳເລັດ. ຈົ່ງອອກໄປ ໂອ ຜູ້ແຂນແຮງ, ແລະຊຳລະໜີ້ນັ້ນໃນສະໜາມຮົບ»
Verse 7
त्वमद्य निशितैर्बाणैहत्वा शत्रून्ू ससैनिकान् । प्रतिनन्दय मां पुत्र पुरा जित्वेव वासवम्
ມາຣະກັນເດຍ ກ່າວວ່າ: «ລູກເອີຍ! ມື້ນີ້ ຈົ່ງຂ້າສັດຕູທັງຫຼາຍພ້ອມກອງທັບຂອງເຂົາ ດ້ວຍລູກສອນອັນແຫຼມຄົມ ແລ້ວເຮັດໃຫ້ຂ້າຊື່ນບານ—ເຫມືອນເມື່ອກ່ອນ ເຈົ້າເຄີຍຊະນະວາສະວະ (ອິນທຣາ) ແລ້ວເຮັດໃຫ້ຂ້າຍິນດີ»។
Verse 8
इत्युक्त: स तथेत्युक्त्वा रथमास्थाय दंशित: । प्रययाविन्द्रजिद् राजंस्तूर्णमायोधनं प्रति
ມາຣະກັນເດຍ ກ່າວວ່າ: ເມື່ອຖືກກ່າວດັ່ງນັ້ນ ລາວຕອບວ່າ «ເປັນດັ່ງນັ້ນ» ແລ້ວຮັບຄຳສັ່ງ ສວມເກາະ ຂຶ້ນລົດຮົບ; ໂອ ພະຣາຊາ, ອິນດຣະຈິດ ກໍຮີບຮ້ອນມຸ່ງໄປຫາສະໜາມຮົບໃນທັນທີ.
Verse 9
ततो विश्राव्य विस्पष्टं नाम राक्षसपुड्रव: । आह्वियामास समरे लक्ष्मणं शुभलक्षणम्,तत्पश्चात् उस राक्षसराजने स्पष्टरूपसे अपने नामकी घोषणा करके शुभलक्षण लक्ष्मणको युद्धके लिये ललकारा
ຕໍ່ມາ ຜູ້ເປັນຫົວໜ້າໃນຫມູ່ຣາກສະສະ ໄດ້ປະກາດຊື່ຂອງຕົນຢ່າງແຈ້ງຊັດ ແລ້ວທ້າລັກສະມະນະ ຜູ້ມີລັກສະນະມົງຄຸນ ໃຫ້ອອກສູ້ໃນສະໜາມຮົບ.
Verse 10
त॑ लक्ष्मणो5 भ्यधावच्च प्रगृह्म सशरं धनु: । त्रासयंस्तलघोषेण सिंह: क्षुद्रमूगान् यथा
ໃນຂະນະນັ້ນ ລັກສະມະນະ ກໍພຸ່ງເຂົ້າໄປຫາເຂົາໂດຍກົງ ຖືຄັນທະນູທີ່ຂຶ້ນລູກສອນໄວ້ແລ້ວ. ດ້ວຍສຽງດັງແຫຼມຂອງສາຍທະນູ ລາວເຮັດໃຫ້ພວກຣາກສະສະຫວາດຫວັນ—ເຫມືອນສິງໂຕເຮັດໃຫ້ສັດນ້ອຍໆຕົກໃຈ.
Verse 11
तयो: समभवद् युद्ध सुमहज्जयगृद्धिनो: । दिव्यास्त्रविदुषोस्तीव्रमन्योन्यस्पर्धिनोस्तदा
ມາຣະກັນເດຍ ກ່າວວ່າ: ລະຫວ່າງທັງສອງນັ້ນ—ຜູ້ຫິວຫາໄຊຊະນະ, ຜູ້ຮູ້ຊ່ຽວອາວຸດທິບ, ແລະຜູ້ແຂ່ງຂັນກັນຢ່າງດຸເດືອດ—ໃນເວລານັ້ນ ກໍເກີດສົງຄາມອັນໃຫຍ່ຫຼວງ ແລະຮຸນແຮງຢ່າງຍິ່ງ.
Verse 12
रावणिस्तु यदा नैनं विशेषयति सायकै: । ततो गुरुतरं यत्नमातिष्ठद् बलिनां वर:,बलवानोंमें श्रेष्ठ रावणकुमार इन्द्रजित् जब बाण-वर्षा करनेमें लक्ष्मणसे आगे न बढ़ सका, तब उसने गुरुतर प्रयत्न आरम्भ किया
ມາຣກັນເດຍ ກ່າວວ່າ: ເມື່ອບຸດຂອງຣາວະນະ ບໍ່ອາດໄດ້ປຽບເຫນືອເຂົາ ໂດຍການຍິງລູກສອນເປັນຝົນໄດ້ ແລ້ວ ຜູ້ເປັນເລີດໃນຫມູ່ຜູ້ມີກຳລັງ ກໍ່ເລີ່ມຄວາມພະຍາຍາມທີ່ໜັກໜ່ວງກວ່າເກົ່າ—ເພີ່ມຄວາມເດືອດດານດ້ວຍຄວາມແນ່ວແນ່ ແລະ ຍຸດທະສາດ ເມື່ອກຳລັງລ້ວນໆບໍ່ພໍ.
Verse 13
तत एन महावेगैरर्दयामास तोमरै: । तानागतान् स चिच्छेद सौमित्रिर्निशितै: शरै:
ມາຣກັນເດຍ ກ່າວວ່າ: ແລ້ວເຂົາພະຍາຍາມກົດດັນລັກສະມະນະ ໂດຍສາດໂຕມອນ (ຫອກ) ດ້ວຍຄວາມໄວອັນຫນັກໜ່ວງ. ແຕ່ສໍມິຕຣີ (ລັກສະມະນະ) ໃຊ້ລູກສອນຄົມກິບ ຕັດຫອກທຸກດອກທີ່ເຂົ້າມາໃກ້.
Verse 14
ते निकृत्ता: शरैस्ती3णै्न्यपतन् धरणीतले । तमड़दो वालिसुत: श्रीमानुद्यम्प पादपम्
ມາຣກັນເດຍ ກ່າວວ່າ: ຫອກເຫຼົ່ານັ້ນຖືກລູກສອນຄົມຕັດແຕກເປັນຊິ້ນໆ ແລະຕົກກະຈາຍເທິງພື້ນດິນ. ແລ້ວອັງກະດະ ຜູ້ສະຫງ່າງາມ ບຸດຂອງວາລີ ຍົກຕົ້ນໄມ້ຂຶ້ນ ແລະພຸ່ງເຂົ້າໄປຫວັງຈະຟາດ. ແຕ່ລັກສະມະນະ ຕັດທັງຕົ້ນໄມ້ ແລະຫອກທີ່ຈະໃຊ້ທຳຮ້າຍອັງກະດະ ກ່ອນທີ່ການໂຈມຕີຈະຕົກຖືກ.
Verse 15
अभिद्रुत्य महावेगस्ताडयामास मूर्थनि । तस्येन्द्रजिदसम्भ्रान्त: प्रासेनोरसि वीर्यवान्
ມາຣກັນເດຍ ກ່າວວ່າ: ເຂົາພຸ່ງເຂົ້າໄປດ້ວຍຄວາມໄວອັນຫນັກໜ່ວງ ແລະຟາດລົງທີ່ສີສະ. ແຕ່ອິນທຣະຈິດ ບໍ່ຫວັ່ນໄຫວ ແລະສະຫງົບຢູ່—ວີລະບຸລຸດຜູ້ມີພະລັງ ໄດ້ແທງອົກຂອງເຂົາດ້ວຍຫອກ.
Verse 16
तमभ्याशगतं वीरमड़॒दं रावणात्मज:
ມາຣກັນເດຍ ກ່າວວ່າ: ເມື່ອເຫັນວີລະບຸລຸດນັ້ນເຂົ້າມາໃນລະຍະໃກ້ ບຸດຂອງຣາວະນະ ກໍ່ເຄື່ອນເຂົ້າໄປເພື່ອຈັບກຸມເຂົາ—ເປັນນິມິດວ່າການປະລະກຳລັງຮັດແນ່ນຂຶ້ນ ແລະພິບັດກຳລັງຄືບເຂົ້າມາ.
Verse 17
तमचिन्त्य प्रहारं स बलवान् वालिन: सुत:
ມາຣະກັນເດຍ ກ່າວວ່າ: ບຸດຜູ້ມີກຳລັງຂອງວາລີ ໄດ້ຄິດໄຕ່ຕອງກ່ຽວກັບການຟັນຕີອັນຫາທຽບບໍ່ໄດ້ນັ້ນ ແລ້ວຕັ້ງໃຈໃຫ້ໝັ້ນ—ຮູ້ຊັດເຖິງນ້ຳໜັກຂອງການຈົດຈົງ ແລະອັນຕະລາຍທີ່ມັນຊີ້ບອກ.
Verse 18
सोडड्देन रुषोत्सृष्टो वधायेन्द्रजितस्तरु:
ມາຣະກັນເດຍ ກ່າວວ່າ: ດ້ວຍຄວາມໂກດ ລາວໄດ້ຂວ້າງຕົ້ນໄມ້ດ້ວຍກຳລັງອັນແຮງກ້າ ເພື່ອຫວັງສັງຫານອິນດຣະຈິດ.
Verse 19
ततो हताश्चात् प्रस्कन्द्य रथात् स हतसारथि:
ຕໍ່ມາ ດ້ວຍຄວາມຫມົດຫວັງຢ່າງສິ້ນເຊີງ ລາວໄດ້ໂດດລົງຈາກລົດຮົບ—ເພາະສາລະຖີຖືກສັງຫານ—ເປັນເຄື່ອງຊີ້ວ່າຄວາມໄດ້ເປັນຕໍ່ໃນສົງຄາມໄດ້ພັງທະລາຍລົງທັນທີ.
Verse 20
अन्तर्हितं विदित्वा तं बहुमायं च राक्षसम्
ເມື່ອຮູ້ວ່າເຂົາໄດ້ຫາຍໄປຈາກສາຍຕາ ແລະຮູ້ວ່າເຂົາເປັນຣາກສະສະຜູ້ຊຳນານມາຍາຫຼາຍປະການ, ມາຣະກັນເດຍຈຶ່ງຊີ້ວ່າ ຕ້ອງມີສະຕິແລະປັນຍາເພື່ອເຫັນທະລຸການປິດບັງກ່ອນຈຶ່ງກະທຳໃຫ້ຖືກທາງ.
Verse 21
स राममुद्दिश्य शरैस्ततो दत्तवरैस्तदा
ຈາກນັ້ນ ລາວເພັ່ງເປົ້າໄປທີ່ຣາມາ ແລ້ວຍິງລູກສອນອອກໄປ—ໃນເວລານັ້ນລູກສອນໄດ້ຮັບອຳນາດຈາກພອນທີ່ລາວເຄີຍໄດ້ຮັບ.
Verse 22
तमदृश्यं शरै: शूरौ माययान्तर्हितं तदा
ຕໍ່ມາ ດ້ວຍອໍານາດແຫ່ງມາຍາ ນັກຮົບວິລະຊົນທັງສອງກໍກາຍເປັນຜູ້ບໍ່ອາດເຫັນໄດ້ ຖືກປິດບັງຈາກສາຍຕາ ແມ່ນແຕ່ໃນຂະນະທີ່ລູກສອນກໍຖືກຍິງອອກ—ຊີ້ໃຫ້ເຫັນວ່າ ໃນສົງຄາມ ຄວາມກ້າຫານລ້ວນໆອາດຖືກທໍາໃຫ້ສັບສົນໄດ້ ເມື່ອການຫລອກລວງ ແລະ ກົນລະຍຸດເຫນືອທໍາມະຊາດເຂົ້າມາແຊກແຊງ।
Verse 23
स रुषा सर्वगात्रेषु तयो: पुरुषसिंहयो:
ມາຣະກັນເດຍະກ່າວວ່າ: ຕໍ່ມາ ຄວາມໂກດໄດ້ຄອບງໍາ ແລະແຜ່ຊຶມໄປທົ່ວທຸກອະໄວຍະວະຂອງບຸລຸດດັ່ງສິງທັງສອງ—ເປັນເຄື່ອງຊີ້ພາຍນອກວ່າ ຄວາມໂກດໄດ້ຍຶດຄອງທັງຕົວ ແລະກໍກໍາລັງຈະຂັບດັນການກະທໍາຕໍ່ໄປຂອງເຂົາເຈົ້າ.
Verse 24
तमदृश्यं विचिन्वन्त: सृजन्तमनिशं शरान्
ພວກເຂົາຄົ້ນຫາຜູ້ທີ່ບໍ່ອາດເຫັນໄດ້ ແລະຍັງຄອຍຈັບຕາເບິ່ງເຂົາ ໃນຂະນະທີ່ເຂົາຍິງລູກສອນບໍ່ຂາດສາຍ—ເປັນພາບຂອງການຮົບອັນບໍ່ຢຸດຢັ້ງ ທີ່ການຮັບຮູ້ອາດລົ້ມເຫຼວ ແຕ່ຄວາມພະຍາຍາມ ແລະຄວາມລະມັດລະວັງບໍ່ເຄີຍຫຼຸດລົງ.
Verse 25
तांश्व तौ चाप्यदृश्य: स शरैरविव्याथ राक्षस:
ຕໍ່ມາ ຣາກະສະນັ້ນ ຜູ້ທີ່ຕົນເອງກໍບໍ່ອາດເຫັນໄດ້ ໄດ້ຟາດຟັນທັງສອງອີກຄັ້ງ ດ້ວຍຝົນລູກສອນ—ເປັນການກະທໍາອັນລັບລົມແລະຮຸນແຮງ ທີ່ຍິ່ງເນັ້ນໃຫ້ເຫັນຄວາມຕ່າງທາງຄຸນທໍາ ລະຫວ່າງຄວາມຮຸນແຮງທີ່ປິດບັງ ແລະການຮົບຢ່າງເປີດເຜີຍອັນຊອບທໍາ.
Verse 26
तौ शरैराचितौ वीरौ भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ | पेततुर्गगनाद् भूमिं सूर्याचन्द्रमसाविव
ມາຣະກັນເດຍະກ່າວວ່າ: ສອງວິລະຊົນພີ່ນ້ອງ ຣາມາ ແລະ ລັກສະມະນະ ຖືກລູກສອນປົກຄຸມຈາກຫົວຈົນເຖິງຕີນ; ແລະດັ່ງດວງອາທິດກັບດວງຈັນທີ່ຕົກຈາກຟ້າ ພວກເຂົາກໍລົ້ມລົງສູ່ພື້ນດິນ. ພາບນີ້ຊີ້ວ່າ ແມ່ນແຕ່ຜູ້ຊອບທໍາກໍອາດຖືກທໍາໃຫ້ຕໍ່າລົງໃນສົງຄາມໄດ້ ແຕ່ການລົ້ມຂອງເຂົາເຈົ້າຖືກພັນລະນາດ້ວຍກຽດສັກສີດັ່ງຈັກກະວານ ບໍ່ແມ່ນດ້ວຍຄວາມອັບອາຍ.
Verse 153
प्रहर्तुमैच्छत् त॑ं चास्य प्रासं चिच्छेद लक्ष्मण: । लक्ष्मणके तीखे बाणोंसे टूक-टूक होकर वे तोमर पृथ्वीपर बिखर गये। तब महावेगशाली वालिपुत्र श्रीमान् अंगदने एक वृक्ष उठा लिया और दौड़कर इन्द्रजित॒के मस्तकपर उसे दे मारा; परंतु इन्द्रजित् इससे तनिक भी विचलित न हुआ। उस पराक्रमी वीरने प्रासद्वारा अंगदकी छातीमें प्रहार करनेका विचार किया
ມາຣະກັນເດຍ ກ່າວວ່າ: ລັກສະມະນະ ປາດຖະນາຈະຟັນຕີ ຈຶ່ງຕັດຫອກທີ່ພຸ່ງມາຫາຕົນໃຫ້ຂາດ. ຫອກທັງຫຼາຍຖືກລູກສອນອັນແຫຼມຄົມຂອງລັກສະມະນະຍິງຈົນແຕກເປັນຊິ້ນໆ ແລ້ວກະຈາຍເກືອບທົ່ວພື້ນດິນ. ຕໍ່ມາ ອັງກະດະ ຜູ້ມີກຽດ ບຸດຂອງວາລີ ຜູ້ມີຄວາມໄວຢ່າງຫຼາຍ ໄດ້ຖອນຕົ້ນໄມ້ຂຶ້ນມາ ແລ້ວວິ່ງໄປຟາດໃສ່ສະຫົວຂອງອິນທຣະຈິດ; ແຕ່ອິນທຣະຈິດບໍ່ຫວັ່ນໄຫວແມ່ນແຕ່ນ້ອຍ. ວີຣະບຸລຸດນັ້ນຄິດຈະໃຊ້ຫອກຈິ່ມອົກຂອງອັງກະດະ ແຕ່ລັກສະມະນະເຫັນອັນຕະລາຍກ່ອນ ຈຶ່ງຕັດຫອກນັ້ນໃຫ້ຕົກລົງເສຍກ່ອນ.
Verse 163
गदयाताडयत् सत्ये पाश्वे वानरपुज्भवम् । तब रावणकुमारने अपने निकट आये हुए उस वानरश्रेष्ठ वीर अंगदकी बायीं पसलीमें गदासे आघात किया
ມາຣະກັນເດຍ ກ່າວວ່າ: ດ້ວຍຄ້ອນກະບອງ (ຄະດາ) ລາວໄດ້ຟາດໃສ່ອັງກະດະ ຜູ້ເປັນຍອດແຫ່ງວານອນ ທີ່ຂ້າງຊ້າຍ. ການຟາດອັນໃກ້ຊິດນັ້ນ ສະທ້ອນຄວາມໂຫດຮ້າຍຂອງສົງຄາມ ເມື່ອພະລັງຖືກນຳໃຊ້ເພື່ອກົດຂີ່ຄູ່ຕໍ່ສູ້ອັນຄວນເຄົາລົບ.
Verse 186
जघानेन्द्रजित: पार्थ रथं साश्वं ससारथिम् । युधिष्ठिर! अंगदके द्वारा इन्द्रजित॒के वधके लिये रोषपूर्वक चलाये हुए उस वृक्षने उसके सारथि और घोड़ोंसहित रथको नष्ट कर दिया
ມາຣະກັນເດຍ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ປາຣຖະ! ຕົ້ນໄມ້ທີ່ອັງກະດະຂວ້າງໄປດ້ວຍຄວາມໂກດ ເພື່ອສັງຫານອິນທຣະຈິດ ໄດ້ທຳລາຍລົດຮົບຂອງລາວ ພ້ອມທັງສາຣະຖີ ແລະ ມ້າ».
Verse 196
तत्रैवान्तर्दधे राजन् मायया रावणात्मज: । राजन! सारथिके मारे जानेपर रावणकुमार इन्द्रजित् उस अश्वहीन रथसे कूद पड़ा और मायाका आश्रय ले वहीं अन्तर्धान हो गया
ມາຣະກັນເດຍ ກ່າວວ່າ: «ໃນທີ່ນັ້ນແຫຼະ ໂອ ພຣະຣາຊາ! ບຸດຂອງຣາວະນະໄດ້ອາໄສມາຍາ ແລ້ວຫາຍໄປຈາກສາຍຕາ»। ເມື່ອຮູ້ວ່າສາຣະຖີຖືກສັງຫານ ອິນທຣະຈິດກໍກະໂດດລົງຈາກລົດຮົບທີ່ບໍ່ມີມ້າ ແລ້ວຫຼົບເຂົ້າສູ່ມາຍາ ຫາຍສາບສູນໃນທີ່ນັ້ນທັນທີ.
Verse 206
रामस्तं देशमागम्य तत् सैन्यं पर्यरक्षत । अनेक प्रकारकी माया जाननेवाले उस राक्षसको अदृश्य हुआ जान भगवान् श्रीराम उस स्थानपर आकर सब ओरसे अपनी सेनाकी रक्षा करने लगे
ມາຣະກັນເດຍ ກ່າວວ່າ: ພຣະຣາມະໄດ້ໄປຮອດບ່ອນນັ້ນ ແລ້ວເລີ່ມປົກປ້ອງກອງທັບ. ເມື່ອຮູ້ວ່າຣັກສະສະຜູ້ຊຳນານມາຍາຫຼາຍປະເພດໄດ້ກາຍເປັນອະດຣິດ ພຣະອົງສຣີຣາມະຈຶ່ງເຂົ້າມາຢູ່ທີ່ນັ້ນ ແລ້ວຄຸ້ມຄອງກຳລັງຂອງພຣະອົງຈາກທຸກທິດ.
Verse 216
विव्याध सर्वगात्रेषु लक्ष्मणं च महाबलम् | तब इन्द्रजितने भगवान् श्रीराम तथा महाबली लक्ष्मणके सम्पूर्ण अंगोंको देवताओंसे वरदानके रूपमें प्राप्त हुए बाणोंद्वारा क्षत-विक्षत कर दिया
ມາຣກັນເດຍ ກ່າວວ່າ: ອິນດຣະຈິດ ໄດ້ຍິງທະລຸລັກສະມະນະຜູ້ມີກໍາລັງມະຫາອໍານາດ ໃນອະວະຍະວະທຸກສ່ວນ. ຕໍ່ມາ ດ້ວຍລູກສອນທີ່ໄດ້ຮັບເປັນພອນຈາກເທວະດາ ລາວໄດ້ເຮັດໃຫ້ພຣະສີຣາມຜູ້ຄວນເຄົາລົບ ແລະ ລັກສະມະນະຜູ້ມີພະລັງ ບາດເຈັບສາຫັດ ແລະ ຖືກທໍາລາຍຢ່າງໜັກ. ເຫດການນີ້ຊີ້ໃຫ້ເຫັນວ່າ ແມ່ນແຕ່ຜູ້ຊອບທໍາກໍອາດຖືກພະລັງທີ່ມີອໍານາດເທວະດາກະທົບໄດ້ ແຕ່ຖືກທົດສອບໃຫ້ຢືນຢັນໃນຄວາມກ້າຫານ ແລະ ທໍາມະ ທ່າມກາງຄວາມທຸກຍາກ.
Verse 223
योधयामासतुरुभौ रावर्णिं रामलक्ष्मणौ | यद्यपि रावणका पुत्र मायासे तिरोहित हो जानेके कारण दिखायी नहीं देता था, तो भी शूरवीर श्रीराम और लक्ष्मण दोनों भाई उसके साथ युद्ध करते ही रहे
ມາຣກັນເດຍ ກ່າວວ່າ: ຣາມ ແລະ ລັກສະມະນະ ສອງພີ່ນ້ອງ ໄດ້ຮົບພົບກັບບຸດຂອງຣາວະນະ. ແມ່ນແຕ່ເຈົ້າຊາຍຣັກສະສະນັ້ນ ອາໄສມາຍາລີ້ຊ່ອນຈົນບໍ່ປາກົດໃຫ້ເຫັນ, ສອງວີຣະບຸລຸດກໍບໍ່ລະທິ້ງການຮົບ ແລະ ຍັງຄົງປະຈັນໜ້າຕໍ່ສູ້—ໝັ້ນຄົງໃນຄວາມກ້າຫານ ແລະ ໜ້າທີ່ ທ່າມກາງຄວາມຄາດເດົາບໍ່ໄດ້ ແລະ ການຫລອກລວງ.
Verse 236
व्यसृूजत् सायकान् भूय: शतशो5थ सहस्रश: । इन्द्रजितने पुरुषोंमें सिंहके समान पराक्रमी उन दोनों भाइयोंके समस्त अंगोंमें रोषपूर्वक सैकड़ों और हजारों बाणोंकी बारंबार वृष्टि की
ມາຣກັນເດຍ ກ່າວວ່າ: ລາວໄດ້ປ່ອຍລູກສອນອີກເທື່ອແລ້ວເທື່ອເລົ່າ—ເປັນຮ້ອຍໆ ແລະ ຕໍ່ມາເປັນພັນໆ. ອິນດຣະຈິດ ຜູ້ກ້າຫານດັ່ງສິງໃນຫມູ່ມະນຸດ ໄດ້ພອຍລູກສອນຮ້ອຍໆພັນໆ ດ້ວຍຄວາມໂກດແຄ້ນ ລົງໃສ່ອະວະຍະວະທຸກສ່ວນຂອງສອງພີ່ນ້ອງ. ພາບນີ້ຊີ້ວ່າ ຄວາມໂກດໃນສົງຄາມເຮັດໃຫ້ຄວາມຮຸນແຮງທະວີຂຶ້ນ ແລະ ທົດສອບຜູ້ທີ່ຕ້ອງອົດທົນແລະຕອບໂຕ ໃຫ້ຮັກສາຄວາມໝັ້ນຄົງ ແລະ ທໍາມະ ໂດຍບໍ່ໃຫ້ຫຼຸດຈາກການຄວບຄຸມຕົນ.
Verse 243
हरयो विविशुर्व्योम प्रगृह्ा महती: शिला: । वानरोंने देखा कि वह राक्षस छिपकर निरन्तर बाणोंकी झड़ी लगा रहा है, तब वे हाथोंमें बड़ी-बड़ी शिलाएँ लिये आकाशमें उड़ गये और उसकी खोज करने लगे
ມາຣກັນເດຍ ກ່າວວ່າ: ຝູງວານອນ ຈັບຫີນກ້ອນໃຫຍ່ໄວ້ໃນມື ແລ້ວກະໂດດຂຶ້ນສູ່ຟ້າ. ເມື່ອເຫັນຣັກສະສະນັ້ນລີ້ຊ່ອນ ແລະ ຍັງຄົງພອຍລູກສອນບໍ່ຂາດສາຍ, ພວກເຂົາຈຶ່ງບິນຂຶ້ນໄປຄົ້ນຫາລາວ—ຕອບໂຕຕໍ່ຄວາມລັບລອບແລະການຮຸກຮານ ດ້ວຍຄວາມຕື່ນຕົວ, ກໍາລັງຮ່ວມ, ແລະ ການກະທໍາອັນແນ່ວແນ່.
Verse 256
स भृशं ताडयामास रावणिर्मायया5<वृत: । रावणकुमार अपनी मायासे आवृत होनेके कारण स्वयं किसीकी दृष्टिमें नहीं आता था; परंतु वह उन दोनों भाइयोंको तथा सम्पूर्ण वानरोंको भी निरन्तर अपने बाणोंद्वारा घायल कर रहा था
ມາຣກັນເດຍ ກ່າວວ່າ: ຖືກຫຸ້ມຫໍ້ດ້ວຍມາຍາ, ບຸດຂອງຣາວະນະໄດ້ຟາດຟັນພວກເຂົາຢ່າງຮຸນແຮງ ຊໍ້າແລ້ວຊໍ້າອີກ. ເພາະຖືກມາຍາປົກຄຸມ ລາວຈຶ່ງບໍ່ປາກົດໃນສາຍຕາຂອງໃຜ; ແຕ່ລາວຍັງຄົງທໍາໃຫ້ສອງພີ່ນ້ອງ ແລະ ກອງວານອນທັງໝົດ ບາດເຈັບດ້ວຍຝົນລູກສອນອັນບໍ່ຢຸດຢັ້ງ—ເປັນພາບຂອງສົງຄາມທີ່ການຫລອກລວງແລະການລີ້ຊ່ອນ ເພີ່ມທະວີຄວາມຮຸນແຮງ ແລະ ທົດສອບຄວາມໝັ້ນຄົງກັບປັນຍາພິຈາລະນາຂອງນັກຮົບ.
Verse 287
इस प्रकार श्रीमह्याभारत वनपवके अन्तर्गत रामोपाख्यानपर्वमें कुम्भकर्ण आदिका वधविषयक दो सौ सत्तासीवाँ अध्याय पूरा हुआ
ດັ່ງນັ້ນ ໃນ «ສີຣີມະຫາພາຣະຕະ» ພາກ «ວະນະປະຣະວະ» ຕອນ «ຣາມໂອປາຄະຍານະປະຣະວະ» ບົດທີ 287 ອັນກ່ຽວກັບການປະຫານກຸມພະກັນ ແລະຜູ້ອື່ນໆ ກໍໄດ້ສິ້ນສຸດລົງ. ຖ້ອຍຄໍາປິດທ້າຍນີ້ເປັນເຄື່ອງໝາຍວ່າຕອນເລື່ອງນີ້ສໍາເລັດ ແລະຍ້ຳເນັ້ນກອບຄຸນທຳ: ການຕໍ່ຕ້ານອໍານາດທີ່ທໍາລາຍດ້ວຍທາງທຳ ແລະການຟື້ນຟູລະບຽບດ້ວຍການກະທໍາອັນມີວິໄນ.
Verse 288
इति श्रीमहाभारते वनपर्वणि रामोपाख्यानपर्वणि इन्द्रजिद्युद्धे अष्टाशीत्यधिकद्विशततमो 5 ध्याय:
ດັ່ງນັ້ນ ໃນ «ສີຣີມະຫາພາຣະຕະ» ພາກ «ວະນະປະຣະວະ» ໂດຍສະເພາະໃນຕອນ «ຣາມໂອປາຄະຍານະປະຣະວະ» ບົດທີ 288 ອັນມີເນື້ອຫາເກືອບກັບການຮົບກັບອິນດຣະຈິດ ກໍໄດ້ສິ້ນສຸດລົງ. (ນີ້ແມ່ນຖ້ອຍຄໍາປິດທ້າຍແບບຄໍາລົງທ້າຍ ເພື່ອໝາຍການຈົບບົດ.)
Verse 1736
ससर्जुन्द्रजित: क्रोधाच्छालस्कन्धं तथाड्रद: । बलवान् वालिनन्दन अंगदने इन्द्रजितके उस गदाप्रहारकी कोई परवा न करके ऊपर क्रोधपूर्वक साखूका तना उठाकर दे मारा
ມາຣະກັນເດຍະ ກ່າວວ່າ: ດ້ວຍຄວາມໂກດ ອິນດຣະຈິດໄດ້ຂວ້າງລໍາຕົ້ນໄມ້ຊາລະອັນໜາແຂງ. ແຕ່ອັງກະດະ ບຸດຂອງວາລີ ຜູ້ມີກໍາລັງຫນັກ ບໍ່ໄດ້ໃສ່ໃຈຕໍ່ການຟາດດ້ວຍຄອນນັ້ນ ກໍຍົກລໍາຕົ້ນສາຄູຂຶ້ນດ້ວຍໂກດ ແລ້ວຟາດຕອບກັບ. ຕອນນີ້ຊີ້ໃຫ້ເຫັນຄວາມໝັ້ນຄົງຂອງນັກຮົບ ແລະອັນຕະລາຍຂອງຄວາມໂກດທີ່ເຮັດໃຫ້ຄວາມຮຸນແຮງໃນສົງຄາມທະວີຂຶ້ນ.
Frequently Asked Questions
The dilemma concerns whether an experimental invocation (motivated by curiosity) can be ethically reversed once a binding mantra compels a divine arrival, especially when social norms and personal safety are at stake.
Speech-acts in ritual contexts are treated as causally potent and socially accountable; the chapter cautions against testing power without foresight, emphasizing restraint (saṃyama) and responsibility (uttaradāyitva).
No explicit phalaśruti appears in the provided verses; the meta-level function is etiological and ethical—explaining lineage causality while illustrating the irreversible force attributed to mantra and public witness (deva-sākṣitva).
Read Mahabharata in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.