Adhyaya 286
Karṇa–Sūrya Saṃvāda: Satya, Dāna, and the Amoghā Śakti (कर्ण–सूर्यसंवादः)
Upa-parva: Karna–Sūrya Saṃvāda (Episode on Karṇa’s vow, the Kuṇḍala-dāna, and the Śakti-boon)
Chapter 286 records Karṇa’s devotional address to Sūrya, asserting exclusive allegiance and valuing Sūrya above kinship ties, while emphasizing a fear of falsehood greater than fear of death. Karṇa recalls Sūrya’s prior concern regarding Arjuna and declares confidence in his own astric training (including instruction associated with Jāmadagnya and Droṇa). He requests permission to uphold his vow: if Indra (Vajrin) begs, Karṇa will give even his life—implicitly including the protective kuṇḍalas. Sūrya responds with conditional guidance: if Karṇa gives the kuṇḍalas to Śatakratu, he should do so by rule (niyama) and simultaneously request an unfailing śakti that can decisively neutralize enemies, noting that Arjuna’s interest in Karṇa’s destruction is linked to the removal of the kuṇḍalas. The narrator Vaiśaṃpāyana reports Sūrya’s disappearance and Karṇa’s subsequent report of the dream-communication; Sūrya confirms the counsel. Karṇa, understanding the strategic implication, resolves to await Vāsava (Indra) to secure the śakti as compensation, preserving his reputation for dāna while mitigating the loss of invulnerability.
Chapter Arc: मार्कण्डेय ऋषि रामोपाख्यान में लंका के भीतर की तैयारी का दृश्य खोलते हैं—रावण ने शास्त्रोक्त रीति से दुर्ग, परिखाएँ और युद्ध-सामग्री सजाकर नगर को अजेय-सा बना दिया है। → राम की आज्ञा से महाबली अंगद दूत बनकर लंका-द्वार पर पहुँचते हैं, राक्षसों द्वारा पहचाने जाकर निर्भयता से भीतर प्रवेश करते हैं और रावण को राम-संदेश सुनाने का संकल्प लेते हैं; उधर लंका की सात गहरी परिखाएँ, प्राकार-तोरण और विविध अस्त्र-शस्त्र युद्ध की अनिवार्यता को तीखा करते जाते हैं। → अंगद रावण के दरबार में, मंत्रियों से घिरे पौलस्त्य के सामने वाग्मी होकर राम-संदेश सुनाते हैं—दूत-धर्म की मर्यादा में रहते हुए भी रावण के अहंकार को चुनौती देने वाला सत्य-वचन। → अंगद संदेश देकर लौटते हैं और श्रीराम को रावण-सभा का वृत्तांत निवेदित करते हैं; तत्पश्चात वानर-राक्षसों का घोर संग्राम भड़क उठता है, लक्ष्मण दुर्ग-स्थानों की ओर निर्देश देकर राक्षसों को गिराते हैं, और राघव की आज्ञा से लक्ष्य-सिद्धि के बाद सेना का प्रत्यावर्तन होता है—विजय की दिशा स्पष्ट, पर युद्ध शेष। → लंका में भीषण विमर्द के बाद भी निर्णायक अंत नहीं—दुर्ग अभी खड़ा है और रावण का प्रतिरोध अगले चरण में और उग्र होने वाला है।
Shlokas
Verse 1
अपना स२ (0 अवज असल चतुरशीर्त्याधिकद्विशततमो< ध्याय: अंगदका रावणके पास जाकर रामका संदेश सुनाकर लौटना तथा राक्षसों और वानरोंका घोर संग्राम मार्कण्डेय उवाच प्रभूतान्नोदके तस्मिन् बहुमूलफले वने । सेनां निवेश्य काकुत्स्थो विधिवत् पर्यरक्षत
ມາຣະກັນເດຍະ ກ່າວວ່າ: ໂອ ຢຸດທິສຖິຣະ! ໃນປ່ານັ້ນແຫ່ງລັງກາ ອາຫານແລະນ້ຳມີຢູ່ຢ່າງອຸດົມ; ຮາກແລະໝາກໄມ້ກໍມີຫຼາຍຫຼວງ. ເພາະສະນັ້ນ ກາກຸດສະຖະ (ຣາມະ) ໄດ້ຕັ້ງຄ່າຍກອງທັບໄວ້ທີ່ນັ້ນ ແລະຮັກສາຄວາມປອດໄພຂອງຄ່າຍຢ່າງຖືກພິທີ ແລະມີລະບຽບວິໄນ.
Verse 2
रावण: संविध॑ चक्रे लड़कायां शास्त्रनिर्मिताम् । प्रकृत्यैव दुराधर्षा दृढप्राकारतोरणा
ມາຣະກັນເດຍະ ກ່າວວ່າ: ຣາວະນະໄດ້ຈັດຕຽມໃນລັງກາ ການປ້ອງກັນ ແລະເຄື່ອງສົງຄາມທີ່ສ້າງຕາມບົດບັນຍັດແຫ່ງຊາສະຕຣະ. ໂດຍສະພາບຂອງມັນເອງ ລັງກາເປັນເມືອງທີ່ຍາກຈະບຸກຕີ—ກຳແພງແລະປະຕູໂຄ້ງຂອງນະຄອນແຂງແກ່ນຢ່າງຍິ່ງ—ດັ່ງນັ້ນ ຜູ້ບຸກຕີໃດໆກໍຍາກຈະເຂົ້າເຖິງ ແລະຍາກຈະພິຊິດໄດ້.
Verse 3
अगाधतोया: परिखा मीननक्रसमाकुला: । बभूवु: सप्त दुर्धर्षा: खादिरै: शड्कुभिश्चिता:
ມາຣະກັນເດຍະ ກ່າວວ່າ: ຮອບເມືອງນັ້ນມີຄູນ້ຳເລິກຢ່າງຫນັກໜ່ວງຢູ່ 7 ຊັ້ນ ຍາກຈະບຸກຝ່າ; ນ້ຳໃນນັ້ນເລິກຈົນຫາຂອບບໍ່ເຫັນ ແລະເຕັມໄປດ້ວຍປາ ແລະຈະເຂ້. ຍິ່ງກວ່ານັ້ນ ທຸກດ້ານຍັງຖືກສະໜອງດ້ວຍເສົາປັກຈາກໄມ້ຄະດິຣະ ເຮັດໃຫ້ການເຂົ້າໃກ້ແລະການຈົມຕີຍິ່ງຫນັກໜ່ວງ.
Verse 4
कपाटलयन्त्रदुर्धर्षा बभूवु: सहुडोपला: । साशीविषघटायोधा: ससर्जरसपांसव:
ມາຣກັນເດຍ ກ່າວວ່າ: «ພວກມັນກາຍເປັນປ້ອມປະການທີ່ຕີບໍ່ແຕກ ເນື່ອງຈາກມີປະຕູແຂງແຮງ ແລະເຄື່ອງຍົນຍິງອາວຸດທີ່ຍາກຈະເຂົ້າຈູ່ໂຈມ ຕັ້ງໄວ້ຖືກທີ່ ພ້ອມກັບກອງຫີນ ແລະລູກອາວຸດຈໍານວນຫຼາຍ. ຍັງມີຝູງງູພິດ ກອງທະຫານຍາມ ແລະຄັງ sarjara (ລາກ/ຢາງ) ກັບຝຸ່ນ—ດັ່ງນັ້ນການຂ້າມຄູດິນເຫຼົ່ານັ້ນຈຶ່ງຍາກຢ່າງຫາທີ່ສຸດ».
Verse 5
मुसलालातनाराचतोमरासिपर श्वथैः । अन्विताश्न शतघ्नीभि: समधूच्छिष्टमुद्गरा:,मुसल, अलात (बनैठी), बाण, तोमर, तलवार, फरसे, मोमके मुद्गर तथा तोप आदि अस्त्र-शस्त्रोंके संग्रहके कारण भी वे खाइयाँ दुर्लघ्य थीं
ມາຣກັນເດຍ ກ່າວວ່າ: «ຄູດິນເຫຼົ່ານັ້ນຍາກຈະຂ້າມ ເພາະຖືກຈັດຕຽມຄັງອາວຸດໄວ້ຫຼາຍ—ກະບອງໄມ້ ແລະໄມ້ໄຟ, ລູກສອນເຫຼັກ, ຫອກ, ດາບ ແລະຂວານ—ພ້ອມທັງ śataghnī ແລະຄ້ອນຫນັກ (mudgara) ບາງອັນຍັງເປື້ອນຄວັນ ແລະເຫຼືອໄຟໄໝ້. ດ້ວຍຄວາມຫຼາກຫຼາຍແຫ່ງອາວຸດນີ້ ການເຂົ້າໃກ້ຈຶ່ງເປັນອັນຕະລາຍ ແລະເກືອບຈະຂ້າມບໍ່ໄດ້».
Verse 6
पुरद्वारेषु सर्वेषु गुल्मा: स्थावरजड़मा: । बभूवु: पत्तिबहुला: प्रभूतगजवाजिन:
ມາຣກັນເດຍ ກ່າວວ່າ: «ທຸກປະຕູເມືອງມີປ້ອມຍາມ (gulma) ດັ່ງປ້ອມປະການ ຕັ້ງຢູ່ແນ່ນອນ ບໍ່ເຄື່ອນໄຫວ ເພື່ອໃຫ້ຫຼົບຊ່ອນແລະປ້ອງກັນ. ມີທະຫານຮາບເປັນຫຼັກ ແລະຍັງມີຜູ້ຂີ່ຊ້າງ ແລະທະຫານມ້າຈໍານວນຫຼາຍ».
Verse 7
अड्ढदस्त्वथ लड्काया द्वारदेशमुपागतः । विदितो राक्षसेन्द्रस्य प्रविवेश गतव्यथ:
ມາຣກັນເດຍ ກ່າວວ່າ: «ແລ້ວອັງກະດະ ຜູ້ມີກໍາລັງຍິ່ງໃຫຍ່ ໄດ້ມາຮອດປະຕູເມືອງລັງກາ ໃນຖານະທູດ ຕາມພຣະບັນຊາຂອງພຣະຣາມະຈັນທຣະ. ຂ່າວການມາຮອດຂອງລາວຖືກແຈ້ງໃຫ້ເຈົ້າແຫ່ງຣາກສະສະ (ຣາວະນະ) ຮູ້. ເມື່ອໄດ້ຮັບອະນຸຍາດແລ້ວ ລາວເຂົ້າເມືອງໂດຍບໍ່ຫວາດກົວ. ເມື່ອເຄື່ອນຜ່ານທ່າມກາງຝູງຣາກສະສະນັບບໍ່ຖ້ວນ ອັງກະດະສ່ອງສະຫວ່າງດັ່ງພຣະອາທິດທີ່ຖືກຫ້ອມລ້ອມດ້ວຍກອງເມກ—ສະຫວ່າງໄສ ໝັ້ນຄົງ ແລະບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນໜ້າທີ່».
Verse 8
मध्ये राक्षसकोटीनां बह्दीनां सुमहाबल: । शुशुभे मेघमालाभिरादित्य इव संवृत:
ມາຣກັນເດຍ ກ່າວວ່າ: «ໃນທ່າມກາງກອງຣາກສະສະນັບບໍ່ຖ້ວນ ຜູ້ມີກໍາລັງຍິ່ງໃຫຍ່ນັ້ນສ່ອງສະຫວ່າງ—ດັ່ງພຣະອາທິດທີ່ຖືກປົກຄຸມດ້ວຍພວງເມກ. ພາບນີ້ຊີ້ໃຫ້ເຫັນຄວາມກ້າຫານໃນພາລະກິດທູດ: ທູດຜູ້ຍຶດທໍາມະ ເຄື່ອນໄຫວຢ່າງບໍ່ຫວັ່ນໄຫວທ່າມກາງສັດຕູ ແລະພະລັງໃນໃຈກັບເປົ້າໝາຍຂອງລາວ ເຮັດໃຫ້ລາວສະຫວ່າງໄສ ແມ່ນແຕ່ຖືກລ້ອມດ້ວຍພະຍຸພາຍ.»
Verse 9
स समासाद्य पौलस्त्यममात्यैरभिसंवृतम् । रामसंदेशमामन्त्र्य वाग्मी वक्तुं प्रचक्रमे
ໃນເວລານັ້ນ ຜູ້ມີວາຈາຄົມຄາຍ ໄດ້ເຂົ້າໄປຫາ ປໍລັດສະຕະ (ບຸດແຫ່ງປຸລັດສະຕະ) ຜູ້ຖືກຫ້ອມລ້ອມໂດຍມະນຕຣີທັງຫຼາຍ; ແລ້ວໄດ້ປະກາດສານຂອງພຣະຣາມາຕາມພິທີທູດ ແລະເລີ່ມກ່າວຄໍາ.
Verse 10
मन्त्रियोंसे घिरकर बैठे हुए पुलस्त्यनन्दन रावणके पास पहुँचकर कुशल वक्ता अंगदने रावणको सम्बोधित करके श्रीरामचन्द्रजीका संदेश इस प्रकार कहना आरम्भ किया -- ९ || ([[।[[[[[। एए।[एाएएएएए ४५ | गाए प्ञगगा |! 0 चर | आह वत्वां राघवो राजन् कोसलेन्द्रो महायशा: । प्राप्तकालमिदं वाक््यं तदादत्स्व कुरुष्व च
ອັງຄະດະ ຜູ້ເວົ້າຈາສະຫຼາດ ໄດ້ເຂົ້າໄປຫາ ຣາວະນະ ບຸດແຫ່ງປໍລັດສະຕະ ຜູ້ນັ່ງຖືກຫ້ອມລ້ອມໂດຍມະນຕຣີ ແລ້ວກ່າວວ່າ: “ໂອ ພຣະຣາຊາ! ຣາຄະວະ—ພຣະຣາມາ ເຈົ້າແຫ່ງໂກສະລະ ຜູ້ມີກຽດຍິ່ງ—ສົ່ງຖ້ອຍຄໍາອັນສົມເວລາມາຫາທ່ານ. ຂໍໃຫ້ຮັບຟັງ ແລະປະຕິບັດຕາມນັ້ນ ໂອ ພຣະຣາຊາ!”
Verse 11
“जो राजा अपने मनको काबूमें न रखकर अन्यायमें तत्पर रहता है, उसका आश्रय लेकर उसके अधीन रहनेवाले नगर और देश भी अनीतिपरायण होकर नष्ट हो जाते हैं!
ມາຣະກັນເດຍ ກ່າວວ່າ: “ກະສັດຜູ້ໃດບໍ່ອາດຂົນຂວາງໃຈຕົນ ແລະມຸ່ງໄປສູ່ອະຍຸດຕິທໍາ ເມືອງແລະແຜ່ນດິນທີ່ພຶ່ງພາພຣະອົງ ກໍຈະເບື້ອງໄປຫາອະທຳ ແລະສຸດທ້າຍກໍພິນາດ.”
Verse 12
त्वयैकेनापराद्धं मे सीतामाहरता बलात् | वधायानपराद्धानामन्येषां तद् भविष्यति,'सीताका बलपूर्वक अपहरण करके मेरा अपराध तो अकेले तुमने किया है, परंतु इसके कारण अन्य निर्दोष लोग भी मारे जायँगे”
ມາຣະກັນເດຍ ກ່າວວ່າ: “ເຈົ້າໄດ້ລາກເອົາສີຕາໄປດ້ວຍກໍາລັງ; ຄວາມຜິດຕໍ່ຂ້າພະເຈົ້ານັ້ນ ເຈົ້າຜູ້ດຽວເປັນຜູ້ກໍ່. ແຕ່ເນື່ອງຈາກການນັ້ນ ຜົນຄືການຂ້າຟັນຈະຕົກໃສ່ຜູ້ອື່ນທີ່ບໍ່ມີຜິດ—ຜູ້ບໍ່ໄດ້ກໍ່ການຜິດໃດໆ.”
Verse 13
अकृतात्मानमासाद्य राजानमनये रतम् | विनश्यन्त्यनयाविष्टा देशाक्ष नगराणि च
ມາຣະກັນເດຍ ກ່າວວ່າ: “ເມື່ອກະສັດຜູ້ບໍ່ຝຶກຝົນຕົນ ແລະຫຼົງໃນທາງອະທຳ ດິນແດນແລະເມືອງທັງຫຼາຍກໍພິນາດ ເພາະຖືກອະຍຸດຕິທໍານັ້ນຄອບງໍາ. ເຈົ້າຜູ້ເມົາມົນດ້ວຍກໍາລັງແລະອະຫັງການ ເຄີຍເຮັດຮ້າຍລິສີຜູ້ຢູ່ປ່າ ແລະຫຍາບຄາຍຕໍ່ເທວະດາ; ຜົນແຫ່ງອະທຳນັ້ນ ບັດນີ້ກໍກໍາລັງສຸກງອມເພື່ອຕົກໃສ່ເຈົ້າ.”
Verse 14
राजर्षयश्न निहता रुदत्यश्न हृता: स्त्रिय: । तदिदं समनुप्राप्तं फलं तस्यानयस्य ते
ມາຣະກັນເດຍ ກ່າວວ່າ: «ຣາຊະຣິສີຖືກສັງຫານ ແລະ ຍິງຜູ້ຮ້ອງໄຫ້ດ້ວຍຄວາມທຸກທ້ອນຖືກລັກພາໄປ. ບັດນີ້ ຜົນແຫ່ງອະທຳຂອງເຈົ້າໄດ້ມາຮອດເຈົ້າແລ້ວ—ຄວາມຮຸນແຮງ ແລະ ຄວາມຈອງຫອງທີ່ເຈົ້າເຄີຍປ່ອຍອອກ ໄດ້ສຸກງອມເປັນຜົນຕາມຫຼີກບໍ່ພົ້ນ»។
Verse 15
हन्तास्मि त्वां सहामात्यैर्युध्यस्व पुरुषो भव । पश्य मे धनुषो वीर्य मानुषस्य निशाचर
ມາຣະກັນເດຍ ກ່າວວ່າ: «ຂ້າຈະຟັນລົງເຈົ້າ ພ້ອມທັງອຳມາດຂອງເຈົ້າ. ຖ້າມີຄວາມກ້າ ກໍຈົ່ງອອກມາສູ້—ເປັນຊາຍແທ້ ແລະ ສະແດງວິລະກຳ. ໂອ ຜູ້ທ່ອງຄືນ, ແມ່ນຂ້າເປັນມະນຸດ ແຕ່ຈົ່ງເບິ່ງພະລັງຂອງຄັນທະນູຂ້າ»។
Verse 16
मुच्यतां जानकी सीता न मे मोक्ष्यसि कर्हिचित् । अराक्षसमिमं लोकं कर्तास्मि निशितै: शरै:
ມາຣະກັນເດຍ ກ່າວວ່າ: «ຈົ່ງປ່ອຍ ຈານະກີ ສີຕາ ທິດາແຫ່ງພຣະຈະນະກ ໃນທັນທີ; ບໍ່ຊັ້ນ ເຈົ້າຈະບໍ່ມີວັນຫຼຸດພົ້ນຊີວິດຈາກມືຂ້າ. ດ້ວຍລູກສອນຄົມກຣີບຂອງຂ້າ ຂ້າຈະເຮັດໃຫ້ໂລກນີ້ພົ້ນຈາກພວກຣາກສະສ»។
Verse 17
इति तस्य ब्रुवाणस्य दूतस्य परुषं वच: । श्रुत्वा न ममृषे राजा रावण: क्रोधमूर्च्छित:,श्रीरामचन्द्रजीके दूतके मुखसे ऐसी कठोर बातें सुनकर राजा रावण सहन न कर सका। वह क्रोधसे मूर्च्छित हो उठा
ເມື່ອຣາຊາ ຣາວະນະ ໄດ້ຍິນຖ້ອຍຄຳຮຸນແຮງຂອງທູດນັ້ນ ກໍອົດທົນບໍ່ໄດ້; ຖືກຄວາມໂກດກຽວກົດທັບ ດັ່ງຈະຫມົດສະຕິດ້ວຍຄື້ນໂກດ ແລະ ຖືກອຳນາດແຫ່ງອະຄົມຄອບງຳ.
Verse 18
इ्धितज्ञास्ततो भर्तुश्न॒त्वारो रजनीचरा: । चतुर्ष्वज्रेषु जगृहुः शार्टूलमिव पक्षिण:
ມາຣະກັນເດຍ ກ່າວວ່າ: ແລ້ວພວກຜູ້ທ່ອງຄືນສີ່ຕົນ ຜູ້ຊຳນານໃນການເຂົ້າໃຈສັນຍາຂອງນາຍ ກໍລຸກຂຶ້ນຈາກທີ່ນັ່ງ ແລະ ຈັບເຂົາໄວ້ທີ່ແຂນຂາທັງສີ່—ດັ່ງນົກພາກັນກອດກຸມເສືອ.
Verse 19
तांस्तथाड्रेषु संसक्तानड्रदो रजनीचरान् । आदायैव खमुत्पत्य प्रासादतलमाविशत्,अंगद इस प्रकार अपने अंगोंसे सटे हुए उन चारों राक्षसोंको लिये-दिये आकाशभमें उछलकर महलकी छतपर जा चढ़े
ມາຣກັນເດຍ ກ່າວວ່າ: ເມື່ອເຫັນພວກຣາກສະສາຜູ້ທ່ອງທ່ຽວຍາມຄ່ຳຄືນກຳລັງເກາະກຽວແນ່ນຫນາກັບອະວະຂອງຕົນ ອັງກະດະໄດ້ຈັບພວກນັ້ນໄວ້ດັ່ງເດີມ ແລ້ວໂຜນຂຶ້ນສູ່ຟ້າກວ້າງ ລົງຈອດເທິງລານຫຼັງຄາພະລາຊະວັງ.
Verse 20
वेगेनोत्पततस्तस्य पेतुस्ते रजनीचरा: । भुवि सम्मभिन्नह्दया: प्रहारवरपीडिता:
ມາຣກັນເດຍ ກ່າວວ່າ: ເມື່ອລາວໂຜນຂຶ້ນດ້ວຍຄວາມໄວອັນຫນັກໜ່ວງ ພວກຣາກສະສາຍາມຄ່ຳຄືນນັ້ນຖືກສັ່ນສະເທືອນຈົນຫຼຸດອອກ ແລ້ວຕົກລົງສູ່ພື້ນດິນ. ຫົວໃຈແລະອົງອົບຂອງພວກເຂົາແຕກຊ້ຳ ແລະຖືກກະແທກຢ່າງຫນັກ ຈົນທົນທຸກເຈັບປວດຢ່າງຫຼາຍ.
Verse 21
संसक्तो हर्म्यशिखरात् तस्मात् पुनरवापतत् | लड्घयित्वा पुरीं लड़॒कां सुवेलस्य समीपत:,छतपर चढ़े हुए अंगद फिर उस महलके कँगूरेसे कूद पड़े और लंकापुरीको लाँधकर सुवेलपर्वतके समीप आ पहुँचे
ມາຣກັນເດຍ ກ່າວວ່າ: ເມື່ອຂຶ້ນເຖິງຍອດພະລາຊະວັງແລ້ວ ອັງກະດະກໍໂຜນລົງອີກຄັ້ງຈາກຄວາມສູງນັ້ນ; ໂຜນຂ້າມນະຄອນລັງກາ ແລ້ວມາຮອດໃກ້ພູສຸເວລາ.
Verse 22
कोसलेन्द्रमथागम्य सर्वमावेद्य वानर: । विशश्राम स तेजस्वी राघवेणाभिनन्दित:
ຕໍ່ມາ ວານະຣະອັງກະດະໄດ້ໄປພົບພຣະເຈົ້າແຫ່ງໂກສະລະ (ພຣະຣາມ) ແລະທູນລາຍງານທຸກຢ່າງ. ວີຣະບຸລຸດຜູ້ສະຫວ່າງໄສນັ້ນໄດ້ຮັບການສັນລະເສີນຈາກຣາຄະວະ ແລ້ວຈຶ່ງໄດ້ພັກຜ່ອນ.
Verse 23
तत: सर्वाभिसारेण हरीणां वातरंहसाम् | भेदयामास लड़्काया: प्राकारं रघुनन्दन:
ຕໍ່ຈາກນັ້ນ ຣາມາ—ຜູ້ເປັນຄວາມປິຕິຂອງວົງຣາຄຸ—ໄດ້ນຳກອງທັບວານະຣະຜູ້ໄວດັ່ງລົມ ບຸກໂຈມລັງກາພ້ອມກັນທັງມວນ ແລະໄດ້ທຳລາຍກຳແພງປ້ອມປະການຂອງນະຄອນນັ້ນ.
Verse 24
विभीषणर्क्षाधिपती पुरस्कृत्याथ लक्ष्मण: । दक्षिणं नगरद्वारमवामृद्नाद् दुरासदम्,नगरके दक्षिण द्वारमें प्रवेश करना बहुत कठिन था, परंतु लक्ष्मणने विभीषण और जाम्बवानको आगे करके उसे भी धूलमें मिला दिया
ມາຣະກັນເດຍ ກ່າວວ່າ: ແລ້ວລັກສະມະນະ ໄດ້ໃຫ້ວິພີສະນະ ແລະ ຈາມບະວານ—ເຈົ້າແຫ່ງຫມີ—ນຳໜ້າ ແລ້ວບົດຂະຍີ້ປະຕູທາງໃຕ້ຂອງນະຄອນລົງ; ທາງນັ້ນເປັນຈຸດທີ່ບຸກຕີໄດ້ຍາກຢ່າງຫຼາຍ.
Verse 25
करभारुणपाण्डूनां हरीणां युद्धशालिनाम् । कोटीशतसहस््रेण लड़कामभ्यपपत् तदा,तत्पश्चात् उन्होंने हथेलीके समान श्वेत और लाल रंगके युद्धकुशल वानरोंकी दस खरब सेनाके साथ लंकामें प्रवेश किया
ມາຣະກັນເດຍ ກ່າວວ່າ: ແລ້ວລາວໄດ້ບຸກເຂົ້າລັງກາ ພ້ອມກອງທັບວານອນຜູ້ຊ່ຽວຊານການຮົບອັນມະຫາສານ—ບາງພວກສີຂາວອ່ອນ ບາງພວກສີແດງນ້ຳຕານ—ມີຈຳນວນຫຼາຍຫາກວ່າຮ້ອຍພັນກະຕິ.
Verse 26
प्रलम्बबाहूरुकरजड्घान्तरविलम्बिनाम् | ऋक्षाणां धूम्रवर्णानां तिस््र: कोट्यो व्यवस्थिता:
ມາຣະກັນເດຍ ກ່າວວ່າ: ມີກອງຫມີຈຳນວນສາມກະຕິ ຢືນຈັດຂະບວນ—ສີເທົາດັ່ງຄວັນ—ແຂນຍາວຫ້ອຍລົງຢູ່ລະຫວ່າງຂາອ້ວນໃຫຍ່ ແລະ ແຂ້ງຂາອັນແຂງແຮງ.
Verse 27
उनके भुजा, ऊरु, हाथ और जंघा (पिंडली)--ये सभी अड् विशाल थे तथा अंगोंकी कान्ति धुएँके समान काली थी, ऐसे तीन करोड़ रीछ सैनिक भी उनके साथ लंकामें जाकर युद्धके लिये डटे हुए थे ।।
ມາຣະກັນເດຍ ກ່າວວ່າ: ເມື່ອວານອນທັງຫຼາຍກະໂດດຂຶ້ນ ຕົກລົງ ແລະ ກະແທກກັນໃນຄວາມວຸ່ນວາຍ ຝຸ່ນກໍຟຸ້ງຂຶ້ນເປັນເມກໜາ ຈົນບັງປະກາຍຂອງຕາເວັນ; ໃນເວລານັ້ນ ຕາເວັນບໍ່ປາກົດໃຫ້ເຫັນອີກ.
Verse 28
शालिप्रसूनसदृशै: शिरीषकुसुमप्रभै: । तरुणादित्यसदृशै: शणगौरैश्व वानरै:
ມາຣະກັນເດຍ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ພະຣາຊາ! ກຳແພງແລະປ້ອມປະການຂອງລັງກາ ປາກົດເປັນສີນ້ຳຕານອ່ອນຮອບດ້ານ ເພາະເຕັມໄປດ້ວຍວານອນ—ບາງພວກສີດັ່ງດອກເຂົ້າອ່ອນ, ບາງພວກສະຫວ່າງດັ່ງດອກສິຣີສະ, ບາງພວກແດງເຫມືອນຕາເວັນຍາມເຊົ້າ, ແລະບາງພວກຂາວດັ່ງປ່ານ. ເຫັນພາບອັນນ່າພິສົດນີ້ຮອບດ້ານ ພວກຣາກຊະສະໃນລັງກາ—ທັງແມ່ຍິງແລະຜູ້ເຖົ້າ—ຢືນເບິ່ງດ້ວຍຄວາມພິສົດໃຈ.»
Verse 29
प्राकारं ददृशुस्ते तु समन््तात् कपिलीकृतम् | राक्षसा विस्मिता राजन् सस्त्रीवृद्धा: समनन््ततः
ມາຣກັນເດຍ ກ່າວວ່າ: «ແຕ່ເຂົາເຈົ້າເຫັນກໍ່ກຳແພງປ້ອມປະການຮອບດ້ານ ກາຍເປັນສີນ້ຳຕານອອກເຫຼືອງ ດັ່ງຖືກທາໃຫ້ເປັນ “ສີລີງ”. ໂອ ພະມະຫາກະສັດ! ພວກຣາກະສະ—ທັງຜູ້ຍິງ ແລະ ຜູ້ເຖົ້າ—ຢືນຢູ່ທຸກທິດ ດ້ວຍຄວາມຕົກຕະລຶງ ຈ້ອງມອງພາບນັ້ນ.»
Verse 30
बिभिदुस्ते मणिस्तम्भान् कर्णान््टशिखराणि च । भग्नोन्मथितश्ड्राणि यन्त्राणि च विचिक्षिपु:
ມາຣກັນເດຍ ກ່າວວ່າ: «ເຂົາເຈົ້າທຸບທຳລາຍເສົາທີ່ປະດັບດ້ວຍແກ້ວມະນີ ແລະ ຍອດສູງສົງຂອງຄຸ້ມເຮືອນວັງ ທັງປ້ອມຍອດແລະກຳແພງຊັ້ນເທິງ. ບັນດາເຄື່ອງລ້ອມເມືອງ ແລະ ອຸປະກອນຍິງລູກສອນ/ຂີປະນາວຸດ—ສ່ວນທີ່ຍື່ນອອກຖືກທຸບແຕກ ແລະ ກົນໄກຖືກທຳລາຍ—ຖືກຖອນອອກແລ້ວໂຍນໄປໄກ.»
Verse 31
परिगृहा शतघ्नीश्व सचक्रा: सहुडोपला: । चिक्षिपुर्भुजवेगेन लड़कामध्ये महास्वना:,पहियोंवाली तोपों, शृंगों और गोलोंको ले-लेकर महान् कोलाहल करते हुए वानर अपनी भुजाओंके वेगसे उन्हें लंकामें फेंकने लगे
ມາຣກັນເດຍ ກ່າວວ່າ: «ເຂົາເຈົ້າຍຶດເອົາສະຕະຄນີ ແລະ ອາວຸດຄ້າຍຈັກຣະ ພ້ອມທັງຫີນ ແລະ ກ້ອນຫີນໃຫຍ່. ດ້ວຍສຽງອື້ອືງອັນມະຫາສານ ພວກນັກຮົບໄດ້ໂຍນມັນດ້ວຍແຮງແຂນ ເຂົ້າໄປກາງເມືອງລັງກາ.»
Verse 32
प्राकारस्थाक्ष ये केचिन्निशाचरगणास्तथा । प्रदुद्रुव॒ुस्ते शतश: कपिभि: समभिद्रुता:
ມາຣກັນເດຍ ກ່າວວ່າ: «ຝູງຣາກະສະຜູ້ທ່ອງຄືນທີ່ຖືກຈັດໃຫ້ເຝົ້າຢູ່ເທິງກຳແພງ—ມີເປັນຮ້ອຍໆ—ເມື່ອຖືກລີງໂຈມຕີ ແລະ ຂັບໄລ່ຖອຍຫຼັງ ກໍພາກັນແຕກຕື່ນ ໜີອອກໄປ.»
Verse 33
ततस्तु राजवचनादू राक्षसा: कामरूपिण: । निर्ययुर्विकृताकारा: सहस्रशतसड्घश:
ຕໍ່ມາ ຕາມພຣະບັນຊາຂອງກະສັດ ພວກຣາກະສະຜູ້ປ່ຽນຮູບໄດ້ຕາມໃຈ ກໍອອກເດີນທາງ. ພວກເຂົາສາມາດຮັບຮູບຮ່າງໄດ້ຕາມປາຖະໜາ ແລະ ໄຫຼອອກຈາກເມືອງເປັນກອງໆ ນັບເປັນຮ້ອຍເປັນພັນ; ຮູບພັນຂອງພວກເຂົາບິດເບືອນ ໜ້າຢ້ານ ແລະ ນ່າສະພຶງກົວຢ່າງຍິ່ງ.
Verse 34
शस्त्रवर्षाणि वर्षन्तो द्रावयित्वा वनौकस: । प्राकारं शो भयन्तस्ते पर॑ं विक्रममास्थिता:
ມາຣະກັນເດຍ ກ່າວວ່າ: «ເຂົາເຈົ້າປາລົງອາວຸດເປັນຝົນ ຂັບໄລ່ວານອນຜູ້ອາໄສໃນປ່າໃຫ້ຖອນຫນີ; ແລະເມື່ອເຮັດໃຫ້ກໍ່ກຳແພງສ່ອງປະກາຍດ້ວຍການສະແດງສົງຄາມ ກໍ່ເຜີຍໃຫ້ເຫັນຈຸດສູງສຸດແຫ່ງວິລະກຳ».
Verse 35
स माषराशिसदृशैर्ब भूव क्षणदाचरै: । कृतो निर्वानरों भूय: प्राकारो भीमदर्शनै:,उड़दके ढेर-जैसे काले-कलूटे उन भयंकर निशाचरोंने लड़कर पुनः उस चहारदीवारीको वानरोंसे सूनी कर दिया
ມາຣະກັນເດຍ ກ່າວວ່າ: «ພວກອະສູຣ/ຣາກສະສາຜູ້ທ່ອງຄືນນັ້ນ ນ່າຢ້ານຢິ່ງ ດຳມືດດັ່ງກອງຖົ່ວດຳ; ເຂົາເຈົ້າຕໍ່ສູ້ ແລະເຮັດໃຫ້ກຳແພງນັ້ນຫວ່າງເປົ່າຈາກວານອນອີກຄັ້ງ—ຈົນປ້ອມກາຍເປັນພາບນ່າສະພຶງກົວ».
Verse 36
पेतु: शूलविभिन्नाज़ा बहवो वानरर्षभा: । स्तम्भतोरणभ ग्नाश्ष पेतुस्तत्र निशाचरा:
ມາຣະກັນເດຍ ກ່າວວ່າ: «ວານອນຜູ້ນຳຫຼາຍຕົວລົ້ມລົງສູ່ດິນ ເນື່ອງຈາກອະວະຖືກຫອກທະລຸຂາດ. ທີ່ນັ້ນເອງ ພວກຣາກສະສາຫຼາຍຕົວຖືກທຸບແຕກດ້ວຍເສົາແລະຊ່ອງປະຕູ ແລ້ວລົ້ມຄວ່ຳໃນສະໜາມຮົບ».
Verse 37
केशाकेश्यभवद् युद्ध रक्षसां वानरै: सह । न्खैर्दन्तश्न वीराणां खादतां वै परस्परम्
ມາຣະກັນເດຍ ກ່າວວ່າ: «ຕໍ່ມາ ການຮົບລະຫວ່າງຣາກສະສາແລະວານອນ ກາຍເປັນການກະຊາກຜົມກັນຢ່າງໂຫດຮ້າຍ. ນັກຮົບຜູ້ກ້າຫານເຫຼົ່ານັ້ນ ຖືກຄວາມໂກດເຜົາໃຈ ກໍ່ຂີດຂ່ວນແລະກັດກິນກັນດ້ວຍເລັບແລະແຂ້ວ ແຕ່ລະຝ່າຍພະຍາຍາມກົດຂ່ມອີກຝ່າຍ».
Verse 38
निष्टनन्तो ह्युभयतस्तत्र वानरराक्षसा: । हता निपतिता भूमौ न मुज्चन्ति परस्परम्
ມາຣະກັນເດຍ ກ່າວວ່າ: «ທັງສອງຝ່າຍຮ້ອງຄຳຮາມ ວານອນແລະຣາກສະສາຕໍ່ສູ້ກັນດ້ວຍຄວາມດຸເດືອດບໍ່ຢຸດຢັ້ງ ຈົນແມ່ນຖືກຂ້າແລະລົ້ມລົງສູ່ດິນ ກໍຍັງບໍ່ຍອມປ່ອຍກັນ».
Verse 39
रामस्तु शरजालानि ववर्ष जलदो यथा । तानि लड़्कां समासाद्य जघ्नुस्तान् रजनीचरान्
ມາຣະກັນເດຍ ກ່າວວ່າ: ພຣະຣາມໄດ້ປ່ອຍຝົນລູກສອນເປັນຊຸດໆ ດັ່ງເມກຝົນທີ່ຫຼົ່ນນ້ຳ. ລູກສອນເຫຼົ່ານັ້ນເຂົ້າເຖິງລັງກາ ແລ້ວຟັນຟາດສັງຫານພວກຣາກສະສາຜູ້ທ່ອງຄືນທີ່ຢືນຢູ່ນັ້ນ ພາຊີວິດໄປ.
Verse 40
सौमित्रिरपि नाराचैदढधन्वा जितक्लम: । आदिश्यादिश्य दुर्गस्थान् पातयामास राक्षसान्
ລັກສະມະນະ ບຸດແຫ່ງສຸມິດຣາ ຜູ້ຖືຄັນທະນູແຂງກ້າ ແລະຊະນະຄວາມເມື່ອຍລ້າ ກໍໄດ້ຊີ້ນຳແລະອອກຄຳສັ່ງຊ້ຳໆ ແລ້ວປ່ອຍລູກສອນນາຣາຈ ໃຫ້ພວກຣາກສະສາທີ່ຢູ່ໃນປ້ອມປະການລົ້ມລົງ.
Verse 41
ततः प्रत्यवहारो<भूत् सैन्यानां राघवाज्ञया । कृते विमर्दे लड़कायां लब्धलक्ष्यो जयोत्तर:
ຕໍ່ມາ ຕາມພຣະບັນຊາຂອງຣາຄະວະ ກອງທັບທັງຫຼາຍໄດ້ຖອນກຳລັງ. ຫຼັງຈາກການປະທະອັນດຸເດືອດໃນລັງກາ ກອງວານະຣະ—ໄດ້ບັນລຸເປົ້າໝາຍ ແລະໄດ້ຊັບຊອນໄຊຊະນະ—ຈຶ່ງຢຸດສົງຄາມ ແລະກັບໄປຫາຄ່າຍ.
Verse 284
इति श्रीमहाभारते वनपर्वणि रामोपाख्यानपर्वणि लड्काप्रवेशे चतुरशीत्यधिकद्वधिशततमो<5 ध्याय:
ດັ່ງນີ້ແລ້ວ ໃນ «ສຣີ ມະຫາພາຣະຕະ» ພາກ «ວະນະປັຣວະ» ໃນຕອນທີ່ເອີ້ນວ່າ «ຣາມໂອປາຄະຍານະ» ບົດທີ 284 ວ່າດ້ວຍການເຂົ້າສູ່ລັງກາ ກໍສິ້ນສຸດລົງເທົ່ານີ້.
Frequently Asked Questions
Karṇa must reconcile an uncompromising vow of generosity and truthfulness with the strategic reality that giving away the kuṇḍalas reduces his protection and affects future combat outcomes.
The chapter frames ethical integrity (satya maintained through dāna) as a defining identity-principle, while also acknowledging prudent regulation (niyama) and negotiated reciprocity as legitimate forms of agency within dharma.
Yes: Vaiśaṃpāyana’s narration and the dream-confirmation structure function as validation, presenting Sūrya’s guidance as authoritative counsel that is subsequently reaffirmed and operationalized by Karṇa.
Read Mahabharata in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.