Adhyaya 264
रामस्य पम्पातीरगमनम्, सुग्रीवसख्यं, वालिवधः, सीतारक्षणवृत्तान्तश्च (Rāma at Pampā; alliance with Sugrīva; Vālin’s fall; Sītā’s guarded captivity)
Upa-parva: Rāmopākhyāna (Narrative of Rāma) — within Āraṇyaka Parva
Mārkaṇḍeya narrates Rāma’s movement to the lotus-filled Pampā while distressed by Sītā’s abduction. Lakṣmaṇa redirects Rāma from lamentation toward purposive action, advising approach to Sugrīva and offering steadfast support as disciple, servant, and ally. After meeting Hanumān and then Sugrīva, Rāma establishes friendship, presents identifying tokens connected to Sītā, and secures Sugrīva’s kingship. Mutual obligations are formalized: Rāma undertakes to neutralize Vālin, while Sugrīva commits to Sītā’s recovery. The narrative proceeds to the confrontation where Vālin and Sugrīva engage in close combat; a distinguishing garland enables Rāma to identify the target, leading to Vālin’s mortal wounding and collapse. In parallel, the chapter shifts to Laṅkā: Sītā is confined near the Aśoka grove under armed rākṣasī surveillance, resists coercion through vows and austerity, and receives consoling counsel from Trijaṭā, who cites protective constraints on Rāvaṇa and reports ominous dreams forecasting his decline and Sītā’s eventual reunion with Rāma.
Chapter Arc: वनवास के कठिन दिनों में, अकस्मात् दुर्वासा ऋषि अपने शिष्यों सहित पाण्डव-आश्रम पर अतिथि-रूप में आ पहुँचते हैं—और समय ऐसा कि रसोई का साधन लगभग समाप्त हो चुका है। → युधिष्ठिर अपनी मर्यादा के अनुसार भाइयों सहित अतिथि-सत्कार को आगे बढ़ते हैं, पर भीतर-ही-भीतर संकट बढ़ता है: इतने मुनियों को भोजन कैसे कराया जाए? द्रौपदी, असहाय स्थिति में, भक्तवत्सल जगत्पति को स्तुति करके स्मरण करती है। → द्रौपदी की पुकार सुनकर देवदेव श्रीकृष्ण प्रकट होते हैं; उसके संकट को जानकर ऐसा उपाय करते हैं कि दुर्वासा और समस्त मुनिगण तृप्त हो जाएँ—अतिथि-धर्म की लाज भी रहे और पाण्डवों की प्रतिष्ठा भी। → सहदेव शीघ्रता से स्नानार्थ गए दुर्वासा आदि मुनियों को भोजन के लिए बुलाने जाता है; उधर श्रीकृष्ण के अनुग्रह से वे तृप्त होकर संकट टल जाता है। अंत में श्रीकृष्ण भक्त-हित साधने की प्रेरणा देकर विदा होते हैं और पाण्डव द्रौपदी सहित प्रसन्नचित्त होकर वन-वन विहार करते हैं।
Shlokas
Verse 1
हि >> आय >> (0) हि २ 7 त्रिषष्ट्याधिकद्विशततमो<् ध्याय: दुर्वासाका पाण्डवोंके आश्रमपर असमयमें आतिथ्यके लिये जाना
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ແລ້ວຄັ້ງໜຶ່ງ ລະດູສີ ດຸຣວາສາ ໄດ້ຮູ້ວ່າ ພວກປານດະວະ ອາໄສຢູ່ໃນປ່ານັ້ນຢ່າງສະບາຍ ແລະວ່າ ກຣິສນາ (ດຣໍປະດີ) ໄດ້ກິນແລ້ວ ກໍາລັງພັກຜ່ອນ, ຈຶ່ງມາຮອດທີ່ນັ້ນ. ຕອນນີ້ວາງສະຖານະການວິກິດທາງທໍາ: ການມາຮອດຂອງແຂກໃນເວລາບໍ່ເໝາະ ທົດສອບໜ້າທີ່ຕ້ອນຮັບແຂກ (atithi-dharma) ຂອງເຈົ້າເຮືອນ ແລະຜົນຮ້າຍຈາກຄວາມພິການຂອງິສີຜູ້ມີຕະບະອັນແຮງກ້າ.
Verse 2
दृष्टवा5<यान्तं तमतिर्थिं स च राजा युधिषिर:
ເມື່ອເຫັນແຂກກໍາລັງເຂົ້າມາ ພຣະຣາຊາ ຢຸດທິສຖິຣະ ຜູ້ສົງ່າງາມ—ຜູ້ຮັກສາໜ້າທີ່ຕ້ອນຮັບແຂກຢ່າງລະມັດລະວັງ—ໄດ້ອອກໄປຮັບພ້ອມກັບອ້າຍນ້ອງຂອງພຣະອົງ. ພຣະອົງບໍ່ເຄີຍຄລາດຈາກຄວາມເໝາະສົມ. ພຣະອົງນໍາແຂກ—ຜູ້ຖືກນັບຖືດັ່ງເທວະແຫ່ງແຂກ—ໃຫ້ນັ່ງເທິງອາສນະອັນດີເລີດດ້ວຍຄວາມເຄົາລົບ. ພຣະອົງປະນົມມືກ່ອນກໍກາບໄຫວ້, ແລ້ວບູຊາຕາມພິທີ, ເຊີນຮັບການຕ້ອນຮັບແຂກ ແລະກ່າວວ່າ: «ຂໍທ່ານຜູ້ເຄົາລົບ! ເມື່ອສໍາເລັດວັດຕະປະຈໍາວັນແລ້ວ ຂໍໃຫ້ມາໄວໆເພື່ອຮັບອາຫານ».
Verse 3
जगामाभिमुख: श्रीमान् सह भ्रातृभिरच्युत: । तस्मै बद्धवाञ्जलिं सम्यगुपवेश्य वरासने
ໄວສຳປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ພະຣາຊາຢຸທິສຖິຣະ ຜູ້ມີສະຫງ່າລາສີ ບໍ່ເຄີຍຫຼຸດຈາກຄວາມຖືກຕ້ອງແຫ່ງທຳ ໄດ້ອອກໄປຕ້ອນຮັບແຂກພ້ອມກັບພີ່ນ້ອງ. ພະອົງປະນົມມືຄຳນັບ ແລະເຊີນໃຫ້ນັ່ງເທິງອາສນະອັນປະເສີດ ດ້ວຍຄວາມເຄົາລົບ ຮັກສາທຳແຫ່ງການຕ້ອນຮັບແຂກ ທີ່ຖືວ່າ “ແຂກເປັນເທວະ” ເປັນພະກິດອັນສັກສິດ.
Verse 4
विधिवत् पूजयित्वा तमातिथ्येन न्यमन्त्रयत् । आह्रिकं भगवन् कृत्वा शीघ्रमेहीति चाब्रवीत्
ໄວສຳປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ພະຣາຊາໄດ້ບູຊາຕາມພິທີຢ່າງຖືກຕ້ອງ ແລ້ວເຊີນແຂກດ້ວຍການຕ້ອນຮັບອັນຄວນ. ຈາກນັ້ນພະອົງກ່າວວ່າ: «ຂໍທ່ານຜູ້ນ່າເຄົາລົບ ເມື່ອເຮັດພິທີປະຈຳວັນແລ້ວ ຂໍໃຫ້ມາໄວໆ (ເພື່ອຮັບອາຫານ)».
Verse 5
)/% ४ ॥2///7//“/ >>. जगाम च मुनि: सो5पि स्नातुं शिष्यै: सहानघ: । भोजयेत् सहशिष्यं मां कथमित्यविचिन्तयन्
ໄວສຳປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ມຸນີຜູ້ບໍ່ມີມົນທິນນັ້ນກໍໄດ້ໄປອາບນ້ຳພ້ອມກັບສິດທິສາວົກຂອງຕົນ ໂດຍບໍ່ໄດ້ຄິດເລີຍວ່າ: «ເຂົາຈະເລີ້ຍງຂ້ອຍພ້ອມກັບສິດທິສາວົກອື່ນໆ ໄດ້ແນວໃດ?»
Verse 6
एतस्मिन्नन्तरे राजन् द्रौपदी योषितां वरा
ໄວສຳປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ໃນຂະນະນັ້ນແຫຼະ ໂອ ພະຣາຊາ, ດຣໍປະດີ—ຜູ້ເປັນຍອດແຫ່ງນາງທັງປວງ—ໄດ້ປາກົດຕົວຂຶ້ນ.
Verse 7
सा चिन्तयन्ती च सदा नान्नहेतुमविन्दत
ໄວສຳປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ນາງຄິດຄົ້ນຢູ່ເປັນນິດ ແຕ່ກໍບໍ່ອາດພົບເຫດຜົນໃດໆ ສຳລັບການຂາດແຄນອາຫານໄດ້ເລີຍ.
Verse 8
मनसा चिन्तयामास कृष्णं कंसनिषूदनम् | जब बहुत सोचने-विचारनेपर भी उसे अन्न मिलनेका कोई उपाय नहीं सूझा, तब वह मन-ही-मन कंसनिकन्दन आनन्दकन्द भगवान् श्रीकृष्णचन्द्रका स्मरण करने लगी-- ।।
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ນາງໄດ້ຄິດຄໍານຶງໃນໃຈເຖິງ ພຣະກຣິດສະນາ (ກຣິດສະນາ) ຜູ້ປາບກັມສະ—ເມື່ອບໍ່ມີວິທີໃດໃຫ້ໄດ້ອາຫານປາກົດຂຶ້ນ, ນາງຈຶ່ງຫັນໃຈເຂົ້າຫາຜູ້ຄຸ້ມຄອງອັນສັກສິດ ແລະຂໍພຶ່ງພາດ້ວຍການລະລຶກ ແລະການອະທິຖານ.
Verse 9
वासुदेव जगन्नाथ प्रणतार्तिविनाशन । विश्वात्मन् विश्वजनक विश्वहर्त: प्रभोडव्यय
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ວາສຸເທວະ, ຈອມເຈົ້າແຫ່ງສາກົນ, ຜູ້ທໍາລາຍຄວາມທຸກຂອງຜູ້ກົດກົ້ມກາບໄຫວ້! ໂອ ວິນຍານແຫ່ງທຸກສິ່ງ, ຜູ້ໃຫ້ກໍາເນີດໂລກ ແລະຜູ້ຖອນໂລກກັບຄືນ—ໂອ ຈອມເຈົ້າຜູ້ບໍ່ເສື່ອມສະລາຍ! ທ່ານແມ່ນອາຕະມາພາຍໃນຂອງສັດທັງປວງ; ທ່ານຜູ້ດຽວໃຫ້ກໍາເນີດຈັກກະວານນີ້ ແລະທ່ານຜູ້ດຽວກໍດຶງມັນກັບຄືນ. ທ່ານແມ່ນທີ່ພຶ່ງ ແລະຜູ້ຄຸ້ມຄອງຂອງຜູ້ຍອມຈໍານົນ, ເປັນຈອມປົກຄອງສູງສຸດຜູ້ຫຼ້ຽງດູສັດທັງປວງ».
Verse 10
प्रपन्नपाल गोपाल प्रजापाल परात्पर । आकूतीनां च चित्तीनां प्रवर्तक नतास्मि ते
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ຜູ້ຄຸ້ມຄອງຜູ້ຂໍພຶ່ງພາ, ໂອ ໂກປາລາ, ໂອ ຜູ້ອຸປະຖໍາລ້ຽງດູປະຊາທັງປວງ, ໂອ ຜູ້ສູງສຸດເຫນືອສູງສຸດ! ໂອ ຜູ້ຜັກດັນຄວາມຕັ້ງໃຈ (ākūti) ແລະປັນຍາຮູ້ແຈ້ງ (citti)! ຂ້າພະເຈົ້າຂໍນົບນ້ອມແດ່ທ່ານ»។ ໃນຄໍາສັນລະເສີນນີ້, ກຣິດສະນາຖືກເອີ້ນບໍ່ແມ່ນແຕ່ວິລະຊົນ, ແຕ່ເປັນຈອມເຈົ້າຜູ້ຄໍ້າຈຸນ ຜູ້ບັນເທົາທຸກຂອງຜູ້ອ່ອນແອ ແລະນໍາພາພະລັງພາຍໃນທີ່ກໍ່ຮ່າງການເລືອກທາງທໍາ.
Verse 11
वरेण्य वरदानन्त अगतीनां गतिर्भव । पुराणपुरुष प्राणमनोवृत्त्याद्यगोचर
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ຜູ້ຄວນແກ່ການເລືອກສັນລະເສີນຢ່າງສູງສຸດ, ໂອ ຜູ້ປະທານພອນ, ໂອ ຈອມເຈົ້າຜູ້ບໍ່ມີທີ່ສິ້ນສຸດ—ຈົ່ງມາ! ຈົ່ງເປັນທີ່ພຶ່ງຂອງຜູ້ທີ່ບໍ່ມີທີ່ພຶ່ງ, ເພາະບໍ່ມີໃຜນອກຈາກທ່ານທີ່ຈະຊ່ວຍຜູ້ສັດທາຜູ້ອ່ອນແອໄດ້. ໂອ ບຸລຸດບູຮານ, ລົມຫາຍໃຈແຫ່ງຊີວິດ ແລະການເຄື່ອນໄຫວຂອງໃຈ ບໍ່ອາດເຂົ້າເຖິງທ່ານ. ໂອ ອາຕະມາສູງສຸດ ຜູ້ເປັນພະຍານແຫ່ງທຸກສິ່ງ, ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ມາຂໍພຶ່ງພາ. ໂອ ພຣະເຈົ້າຜູ້ເມດຕາຕໍ່ຜູ້ຍອມຈໍານົນ—ດ້ວຍຄວາມກະລຸນາ ຈົ່ງປົກປ້ອງຂ້າພະເຈົ້າ».
Verse 12
सर्वाध्यक्ष पराध्यक्ष त्वामहं शरणं गता । पाहि मां कृपया देव शरणागतवत्सल
«ໂອ ຜູ້ຄຸ້ມຄອງທຸກສິ່ງ, ໂອ ຈອມເຈົ້າສູງສຸດ, ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ມາຂໍພຶ່ງພາທ່ານ. ຈົ່ງປົກປ້ອງຂ້າພະເຈົ້າ, ໂອ ພຣະເຈົ້າ—ຜູ້ເມດຕາອ່ອນໂຍນຕໍ່ຜູ້ຂໍທີ່ພຶ່ງ—ຈົ່ງຊ່ອຍຂ້າພະເຈົ້າດ້ວຍຄວາມກະລຸນາຂອງທ່ານ».
Verse 13
अभ्यागच्छत् परिवृत: शिष्यैरयुतसम्मितै: । वैशम्पायनजी कहते हैं--जनमेजय! तदनन्तर एक दिन महर्षि दुर्वासा इस बातका पता लगाकर कि पाण्डवलोग भोजन करके सुखपूर्वक बैठे हैं और द्रौपदी भी भोजनसे निवृत्त हो आराम कर रही है
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ຕໍ່ມາ ໃນວັນໜຶ່ງ ມະຫາິສີ ດຸຣວາສາ ໄດ້ຮູ້ວ່າ ພັນດະວະທັງຫຼາຍ ໄດ້ກິນເຂົ້າແລ້ວ ແລະນັ່ງຢູ່ຢ່າງສະບາຍ, ທັງດຣາວປະດີກໍໄດ້ກິນເສັດ ແລະກໍພັກຜ່ອນ. ດັ່ງນັ້ນ ທ່ານໄດ້ມາຮອດປ່ານັ້ນ ໂດຍມີສິດສະຫຼິດປະມານໜຶ່ງໝື່ນຄົນຫ້ອມລ້ອມ. ເຫດການນີ້ຊີ້ໃຫ້ເຫັນວ່າ ຄວາມຕ້ອງການທີ່ບໍ່ຄາດຄິດທີ່ຕົກໃສ່ຜູ້ຄອບຄົວ ອາດກາຍເປັນການທົດສອບທາງທຳມະ—ໂດຍສະເພາະ ໜ້າທີ່ຕ້ອນຮັບແຂກ ແມ່ນແມ່ນເມື່ອຊັບພະຍາກອນດູເຫມືອນຈະໝົດແລ້ວກໍຕາມ.
Verse 14
त्वमादिरन्तो भूतानां त्वमेव च परायणम् | परात्परतरं ज्योतिर्विश्वात्मा सर्वतोमुख:
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: “ພຣະອົງແມ່ນຕົ້ນກຳເນີດ ແລະເປັນທີ່ສິ້ນສຸດຂອງສັດທັງປວງ; ແລະພຣະອົງແຕ່ຜູ້ດຽວແມ່ນທີ່ພຶ່ງພາອັນສູງສຸດ. ພຣະອົງແມ່ນແສງສະຫວ່າງທີ່ຢູ່ເຫນືອກວ່າສິ່ງສູງສຸດ, ເປັນອາດຕະຂອງສາກົນ, ເປັນພຣະເຈົ້າຜູ້ຫັນໜ້າໄປທຸກທິດ.” ໃນເນື້ອເລື່ອງ ນີ້ແມ່ນບົດສັນລະເສີນແຫ່ງສັດທາ ທີ່ວາງພຣະກຣິດສະນະ ບໍ່ໃຫ້ເປັນແຕ່ພັນທະມິດຜູ້ກ້າຫານ ແຕ່ເປັນພື້ນຖານສຸດທ້າຍຂອງການມີຢູ່, ຊັກຊວນໃຫ້ຍອມຈຳນົນ, ຖ່ອມຕົນ, ແລະຢືນຫຍັດໃນຈັນຍາທຳ ທ່າມກາງຄວາມບໍ່ແນ່ນອນ.
Verse 15
त्वामेवाहु: परं बीज॑ निधानं सर्वसम्पदाम् । त्वया नाथेन देवेश सर्वापद्भ्यो भयं न हि
“ນັກຮູ້ທັງຫຼາຍ ກ່າວວ່າ ພຣະອົງນີ້ແຫຼະແມ່ນເມັດພັນອັນສູງສຸດ ແລະເປັນຄັງແຫ່ງສົມບັດທັງປວງ. ໂອ ພຣະເຈົ້າແຫ່ງເທວະ! ຖ້າພຣະອົງເປັນຜູ້ຄຸ້ມຄອງຂ້າພະເຈົ້າ ແມ່ນແມ່ນວ່າຄວາມພິບັດທັງປວງຈະຖາໂຖມໃສ່ຂ້າພະເຈົ້າ ຂ້າພະເຈົ້າກໍບໍ່ຫວາດກົວ.”
Verse 16
दुःशासनाद हं पूर्व सभायां मोचिता यथा । तथैव संकटादस्मान्मामुद्धर्तुमिहाहसि,'भगवन्! पहले कौरव-सभामें दुःशासनके हाथसे जैसे तुमने मुझे बचाया था, उसी प्रकार इस वर्तमान संकटसे भी मेरा उद्धार करो”
“ໂອ ພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າ! ເຊັ່ນທີ່ໃນອະດີດ ໃນສະພາຫຼວງ ພຣະອົງໄດ້ຊ່ວຍຂ້າພະເຈົ້າອອກຈາກມືຂອງ ດຸຫະສາສະນະ, ດັ່ງນັ້ນໃນບັດນີ້ ຂໍໃຫ້ພຣະອົງຊ່ວຍກູ້ຂ້າພະເຈົ້າ—ແລະພວກເຮົາ—ອອກຈາກພິບັດທີ່ຢູ່ຕໍ່ໜ້ານີ້.”
Verse 17
वैशग्पायन उवाच एवं स्तुतस्तदा देव: कृष्णया भक्तवत्सल: । द्रौपद्या: संकटं ज्ञात्वा देवदेवो जगत्पति:
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ເມື່ອ ກຣິດສະນາ (ດຣາວປະດີ) ສັນລະເສີນດັ່ງນີ້ແລ້ວ, ພຣະເຈົ້າຜູ້ເມດຕາຕໍ່ຜູ້ພັກດີ ໄດ້ຮູ້ວ່າ ດຣາວປະດີກຳລັງຕົກຢູ່ໃນຄວາມທຸກຍາກ. ເມື່ອຮູ້ພິບັດຂອງນາງ, ພຣະເທວະເທວາ, ຈອມໂລກ, ໄດ້ລະທິ້ງ ຣຸກມິນີ ຜູ້ນອນຢູ່ໃກ້ພຣະອົງເທິງພຣະແທ່ນ, ແລ້ວຮີບຮ້ອນໄປຮອດທີ່ນັ້ນໃນທັນທີ.
Verse 18
पार्श्वस्थां शयने त्यक्त्वा रुक्मिणीं केशव: प्रभु: । तत्राजगाम त्वरितो हाुचिन्त्यगतिरीश्वर:
ໄວສຳປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ພຣະເຄສະວະ ຜູ້ເປັນອົງພຣະເຈົ້າ ໄດ້ປະລະນາງຣຸກມິນີ ຜູ້ນອນຢູ່ຂ້າງພຣະອົງເທິງຕຽງ ແລ້ວຮີບໄປຍັງບ່ອນນັ້ນທັນທີ—ຜູ້ມີການເຄື່ອນໄຫວອັນຫາອາດຄາດຄະເນບໍ່ໄດ້, ອົງອິດສະວະຣະ—ເພາະຮູ້ວ່າຜູ້ອຸທິດຕົນກຳລັງປະສົບທຸກຍາກ.
Verse 19
ततस्तं द्रौपदी दृष्टवा प्रणम्य परया मुदा । अब्रवीद् वासुदेवाय मुनेरागमनादिकम्,भगवानको आया देख द्रौपदीको बड़ा आनन्द हुआ। उसने उन्हें प्रणाम करके दुर्वासा मुनिके आने आदिका सारा समाचार कह सुनाया
ແລ້ວດຣໍປະດີ ເມື່ອເຫັນພຣະອົງ ກໍກົດກະບົດນົບນ້ອມດ້ວຍຄວາມປິຕິຍິນດີຢ່າງຍິ່ງ ແລ້ວກ່າວຕໍ່ພຣະວາສຸເທວະ ບອກເລື່ອງການມາຮອດຂອງມຸນີ ແລະເຫດການທັງປວງທີ່ເກີດຂຶ້ນ.
Verse 20
ततस्तामब्रवीत् कृष्ण: क्षुधितो5स्मि भृशातुर: । शीघ्रं भोजय मां कृष्णे पश्चात् सर्व करिष्यसि
ແລ້ວພຣະກຣິດສະນະ ກ່າວກັບນາງວ່າ: “ເຮົາຫິວຫຼາຍ ແລະທຸກທໍລະມານຢ່າງຫນັກ. ໂອ ກຣິດສະນາ (ກຣິດສະນີ), ຈົ່ງໃຫ້ເຮົາກິນໄວໆ; ຫຼັງຈາກນັ້ນ ເຈົ້າຈຶ່ງເຮັດທຸກຢ່າງຕໍ່ໄປ.”
Verse 21
निशम्य तद्वच: कृष्णा लज्जिता वाक्यमब्रवीत् । स्थाल्यां भास्करदत्तायामन्नं मद्भोजनावधि
ເມື່ອກຣິດສະນາ (ດຣໍປະດີ) ໄດ້ຍິນຄຳນັ້ນ ນາງກໍອາຍເຂີນ ແລະກ່າວວ່າ: “ໃນຖ້ວຍທີ່ພຣະພາສະກະຣະ (ສຸຣິຍະ) ປະທານໃຫ້ນັ້ນ ອາຫານມີພຽງແຕ່ຈົນກວ່າຂ້າພະອົງຈະກິນເທົ່ານັ້ນ.”
Verse 22
भुक्तवत्यस्म्यहं देव तस्मादन्न न विद्यते । तब भगवान् श्रीकृष्णने द्रौपदीसे कहा--“कृष्णे! इस समय मुझे बड़ी भूख लगी है; मैं भूखसे अत्यन्त पीड़ित हो रहा हूँ। पहले मुझे जल्दी भोजन करा; फिर सारा प्रबन्ध करती रहना।” उनकी यह बात सुनकर द्रौपदीको बड़ी लज्जा हुई। वह बोली--'भगवन्! सूर्यनारायणकी दी हुई बटलोईसे तभीतक भोजन मिलता है जबतक मैं भोजन न कर लूँ। देव! आज तो मैं भी भोजन कर चुकी हूँ; अतः अब उसमें अन्न नहीं रह गया है” || २०-२१ >॥ ततः प्रोवाच भगवान् कृष्णां कमललोचन:
ດຣໍປະດີ ກ່າວວ່າ: “ໂອ ພຣະອົງ, ຂ້າພະອົງໄດ້ກິນແລ້ວ; ດັ່ງນັ້ນຈຶ່ງບໍ່ມີອາຫານເຫຼືອ.” ນາງອະທິບາຍວ່າ ພາຊະນະທິບທີ່ພຣະສຸຣິຍະ (ພາສະກະຣະ) ປະທານນັ້ນ ໃຫ້ອາຫານໄດ້ພຽງຈົນກວ່ານາງຈະກິນ; ເມື່ອນາງກິນແລ້ວ ນາງກໍອາຍທີ່ບໍ່ອາດຖວາຍອາຫານແກ່ແຂກຜູ້ຫິວໄດ້ໃນທັນທີ.
Verse 23
कृष्णे न नर्मकालो<यं क्षुच्छुमेणातुरे मयि । शीघ्र गच्छ मम स्थालीमानीय त्वं प्रदर्शय
«ໂອ ກຣິດສະນາ! ບໍ່ແມ່ນເວລາສໍາລັບການຫຼິ້ນຕະຫຼົກ. ຂ້ອຍຖືກທຸກທ້ອນໂດຍຄວາມຫິວແລະຄວາມເມື່ອຍລ້າ. ໄປໃຫ້ໄວ—ນໍາຖ້ວຍ/ໝໍ້ຂອງຂ້ອຍມາ ແລ້ວສະແດງໃຫ້ຂ້ອຍເບິ່ງ»។
Verse 24
इति निर्बन्धतः स्थालीमानाय्य स यदूद्वह: । स्थाल्या: कण्ठेडथ संलग्नं शाकाजन्नं वीक्ष्य केशव:
ດັ່ງນັ້ນ ເນື່ອງຈາກການຮ້ອງຂໍຢ່າງບໍ່ຍອມຖອຍ ຜູ້ປະເສີດໃນວົງຍາດູໄດ້ນໍາໝໍ້ອາຫານມາ. ແລ້ວ ເກສະວະໄດ້ເບິ່ງເຫັນວ່າ ທີ່ຄໍຂອງໝໍ້ນັ້ນ ຍັງມີເສດອາຫານຜັກກັບເຂົ້າຕິດຢູ່ເພີຍນ້ອຍໜຶ່ງ.
Verse 25
उपयुज्याब्रवीदेनामनेन हरिरी श्वर: । विश्वात्मा प्रीयतां देवस्तुष्टश्चास्त्विति यज्ञभुक्
ເມື່ອໄດ້ຖວາຍຢ່າງຖືກຄວນແລ້ວ ພຣະອົງໄດ້ກ່າວກັບນາງວ່າ: «ຂໍໃຫ້ຮະຣິ—ອົງສູງສຸດ ຜູ້ເປັນອາດຕະຂອງສາກົນ—ຈົ່ງພໍພຣະໄທ. ຂໍໃຫ້ເທວະຜູ້ຮັບສ່ວນໃນຍັດຍະ ຈົ່ງສະຫງົບພໍໃຈ»។
Verse 26
यह सुनकर कमलनयन भगवान् श्रीकृष्णने द्रौपदीसे फिर कहा--“कृष्णे! मैं तो भूख और थकावटसे आतुर हो रहा हूँ और तुझे हँसी सूझती है। यह परिहासका समय नहीं है। जल्दी जा और बटलोई लाकर मुझे दिखा। इस प्रकार हठ करके भगवानने द्रौपदीसे बटलोई मँगवायी। उसके गलेमें जरा-सा साग लगा हुआ था। उसे देखकर श्रीकृष्णने लेकर खा लिया और द्रौपदीसे कहा--“इस सागसे सम्पूर्ण विश्वके आत्मा यज्ञभोक्ता सर्वेश्वर आकारय मुनीन् शीघ्रं भोजनायेति चाब्रवीत् । सहदेवं महाबाहु: कृष्ण: क्लेशविनाशन:
ໄວສັມປາຍະນະກ່າວວ່າ: ເມື່ອໄດ້ຍິນເຊັ່ນນັ້ນ ພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າ ສຣີກຣິດສະນາ ຜູ້ມີນັຍນາດັ່ງດອກບົວ ໄດ້ກ່າວກັບດຣົບະດີອີກຄັ້ງວ່າ: «ກຣິດສະນາ! ຂ້ອຍກໍາລັງຖືກທຸກທ້ອນໂດຍຄວາມຫິວແລະຄວາມເມື່ອຍລ້າ ແຕ່ເຈົ້າຍັງຫົວເຮາະໄດ້ອີກບໍ? ບໍ່ແມ່ນເວລາຫຼິ້ນຕະຫຼົກ. ໄປໃຫ້ໄວ—ນໍາໝໍ້ອາຫານມາ ແລ້ວສະແດງໃຫ້ຂ້ອຍເບິ່ງ»។ ດ້ວຍການຍືນຍັນຢ່າງແນ່ນັ້ນ ພຣະອົງໃຫ້ດຣົບະດີນໍາໝໍ້ມາ. ທີ່ຄໍຂອງໝໍ້ມີຜັກນ້ອຍໜຶ່ງຕິດຢູ່. ເຫັນແລ້ວ ສຣີກຣິດສະນາໄດ້ຢິບມາກິນ ແລ້ວກ່າວກັບດຣົບະດີວ່າ: «ດ້ວຍຄໍາຜັກນ້ອຍນີ້…» ແລ້ວພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າຜູ້ແຜ່ຊາຍທົ່ວສາກົນ—ຜູ້ຮັບສ່ວນໃນຍັດຍະ ແລະເປັນອາດຕະຂອງໂລກ—ໄດ້ກ່າວກັບສະຫະເທວະວ່າ: «ໄປເຊີນພວກມຸນີໃຫ້ມາໄວໆ ເພື່ອຮັບອາຫານ»។ ແລ້ວ ກຣິດສະນາ ຜູ້ມີແຂນແຂງກ້າ ຜູ້ລົບລ້າງຄວາມທຸກ ໄດ້ກ່າວກັບສະຫະເທວະວ່າ: «ໄປດຽວນີ້ ແລະເຊີນພວກມຸນີມາກິນ»។
Verse 27
ततो जगाम त्वरित: सहदेवो महायशा: । आकारितु तु तान् सर्वान् भोजनार्थ नृपोत्तम
ແລ້ວສະຫະເທວະ ຜູ້ມີກຽດສັກສີຍິ່ງ ໄດ້ຮີບໄປ ເພື່ອເຊີນພວກເຂົາທັງໝົດມາຮັບອາຫານ ຕາມທີ່ກະສັດຜູ້ປະເສີດໄດ້ສັ່ງໄວ້.
Verse 28
ते चावतीर्णा: सलिले कृतवन्तोडघमर्षणम्
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ເມື່ອພວກມຸນີລົງໄປໃນນ້ຳ ພວກເຂົາໄດ້ປະກອບພິທີອະຄະມະຣະສະນະ (Aghamarṣaṇa). ທັນໃດນັ້ນ ພວກເຂົາຮູ້ສຶກອິ່ມເຕັມທີ່ ແລະມີອາການເຮີກອອກມາຊ້ຳໆ ດັ່ງກັບໄດ້ກິນອາຫານແລະເຄື່ອງດື່ມອັນອຸດົມແລ້ວ. ເຫັນດັ່ງນັ້ນ ພວກເຂົາຈຶ່ງຂຶ້ນຈາກນ້ຳ ແລະຫັນມາເບິ່ງກັນແລະກັນ ເພາະສະພາບດຽວກັນເກີດຂຶ້ນກັບທຸກຄົນ. ແລ້ວພວກເຂົາຫັນສາຍຕາໄປຫາດຸຣວາສາ ແລະກ່າວວ່າ: «ໂອ ພຣະພຣະມະຣິສິ (brahmarṣi), ພວກເຮົາໄດ້ສັ່ງໃຫ້ພຣະຣາຊາຢຸທິສຖິຣະ ຈັດອາຫານໄວ້ ແລ້ວມາອາບນ້ຳ; ແຕ່ບັດນີ້ພວກເຮົາອິ່ມຈົນຮູ້ສຶກວ່າອາຫານເຕັມຮອດຄໍ. ຈະໃຫ້ກິນໄດ້ແນວໃດ? ອາຫານທີ່ສັ່ງໃຫ້ຈັດໄວ້ຈະເສຍເປົ່າ. ຄວນເຮັດແນວໃດດີ?»
Verse 29
दृष्टवोद्गारान् सान्नरसांस्तृप्त्या परमया युता: । उत्तीर्य सलिलात् तस्माद् दृष्टवन्त: परस्परम्
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ເມື່ອພວກມຸນີເຫັນວ່າຕົນເອງເຮີກອອກມາມີລົດຊາດອາຫານ ແລະຖືກເຕັມໄປດ້ວຍຄວາມອິ່ມອັນປະຫລາດ ພວກເຂົາຈຶ່ງຂຶ້ນຈາກນ້ຳນັ້ນ ແລະເບິ່ງກັນແລະກັນດ້ວຍຄວາມພິລຶກ, ເພາະສະພາບດຽວກັນເກີດຂຶ້ນກັບທຸກຄົນ. ແລ້ວພວກເຂົາຫັນສາຍຕາໄປຫາດຸຣວາສາ ແລະກ່າວວ່າ: «ໂອ ພຣະພຣະມະຣິສິ, ພວກເຮົາໄດ້ສັ່ງໃຫ້ພຣະຣາຊາຢຸທິສຖິຣະ ຈັດອາຫານໄວ້ ແລ້ວມາອາບນ້ຳ; ແຕ່ບັດນີ້ພວກເຮົາອິ່ມຈົນຮູ້ສຶກວ່າຄໍເຕັມໄປດ້ວຍອາຫານ. ຈະໃຫ້ກິນໄດ້ແນວໃດ? ອາຫານທີ່ພວກເຮົາຈັດໄວ້ຈະເສຍເປົ່າ. ຄວນເຮັດແນວໃດ?»
Verse 30
दुर्वाससमभिप्रेक्ष्य ते सर्वे मुनयोब्रुवन् । राज्ञा हि कारयित्वान्नं वयं स्नातुं समागता:
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ເມື່ອເຫັນດຸຣວາສາ ພວກມຸນີທັງໝົດກ່າວວ່າ: «ພວກເຮົາໃຫ້ພຣະຣາຊາຈັດອາຫານໄວ້ ແລ້ວມານີ້ເພື່ອອາບນ້ຳ. ແຕ່ບັດນີ້ກັບມີຄວາມອິ່ມອັນບໍ່ຄາດຄິດ ດັ່ງກັບອາຫານຂຶ້ນຮອດຄໍ. ແລ້ວພວກເຮົາຈະກິນໄດ້ແນວໃດ? ອາຫານທີ່ຈັດໄວ້ຈະເສຍເປົ່າ—ຄວນເຮັດແນວໃດດີ?»
Verse 31
आकण्तठतृप्ता विप्रर्षे किंस्विद् भुउ्जामहे वयम् । वृथा पाक: कृतो<स्माभिस्तत्र कि करवामहे
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ພຣະພຣະມະຣິສິ, ພວກເຮົາອິ່ມຮອດຄໍ—ແລ້ວຈະໃຫ້ກິນຫຍັງອີກ? ອາຫານທີ່ພວກເຮົາໃຫ້ຈັດໄວ້ກາຍເປັນເສຍເປົ່າ; ພວກເຮົາຄວນເຮັດແນວໃດກັບມັນ?»
Verse 32
दुर्वाया उवाच वृथा पाकेन राजर्षेरपराध: कृतो महान् | मास्मानधाक्षु्दृष्टवैव पाण्डवा: क्रूरचक्षुषा
ດຸຣວາສາ ກ່າວວ່າ: «ແທ້ຈິງ ດ້ວຍການໃຫ້ຈັດອາຫານໄວ້ເສຍເປົ່າ ພວກເຮົາໄດ້ກໍ່ຄວາມຜິດອັນໃຫຍ່ຫຼວງຕໍ່ພຣະຣາຊະຣິສິ. ຂໍຢ່າໃຫ້ເກີດຂຶ້ນເລີຍວ່າ ພວກປານດະວະເພີຍແຕ່ຈ້ອງດ້ວຍສາຍຕາອັນດຸຮ້າຍ ກໍຈະເຜົາພວກເຮົາໃຫ້ເປັນຂີ້ເຖົ່າ. ເມື່ອລະລຶກເຖິງອຳນາດຂອງພຣະຣາຊາອຳບະຣີສະ ຜູ້ປັນຍາສູງສຸດ, ຂ້າພະເຈົ້າຍ່ອມຢ້ານກົວບັນດາຜູ້ພັກພິງຢູ່ທີ່ພຣະບາດຂອງພຣະຫຣິ (Hari). ປານດະວະທັງໝົດເປັນຜູ້ໃຈໃຫຍ່—ຍຶດທຳ, ຮູ້ທັນ, ກ້າຫານ, ຮັກສາວຣະຕະ, ແລະເປັນຕະປະສະວີ; ຕັ້ງຢູ່ໃນຄວາມປະພຶດດີ ແລະຖືວ່າວາສຸເທວະ (Vāsudeva) ເປັນທີ່ພຶ່ງສູງສຸດ. ຖ້າເຂົາໂກດ ເຂົາສາມາດເຜົາພວກເຮົາເຫມືອນໄຟເຜົາກອງຝ້າຍ. ດັ່ງນັ້ນ ລູກສິດເອີຍ—ໂດຍບໍ່ຕ້ອງຖາມປານດະວະ—ຈົ່ງຫນີໄປໃນທັນທີ»
Verse 33
स्मृत्वानुभावं राजर्षेरम्बरीषस्य धीमत: । बिभेमि सुतरां विप्रा हरिपादाश्रयाज्जनात्
ດຸຣວາສາ ກ່າວວ່າ: «ເມື່ອຂ້າພະເຈົ້າລະລຶກເຖິງອານຸພາບທາງທຳອັນຍິ່ງໃຫຍ່ຂອງຣາຊະຣິສີ ອຳບະຣີສະ ຜູ້ມີປັນຍາ, ຂ້າພະເຈົ້າຍິ່ງຢ້ານກົວຫຼາຍຂຶ້ນ, ໂອ ພຣາຫມັນທັງຫຼາຍ, ຕໍ່ຜູ້ຄົນທີ່ໄດ້ຂໍພຶ່ງພາຢູ່ທີ່ພຣະບາດຂອງ ຮຣິ. ບັນດາຜູ້ອຸທິດຕົນທີ່ຢູ່ໃນຮົ່ມພຣະບາດພຣະເຈົ້າ ບໍ່ຄວນຖືກດູໝິ່ນ; ຄວາມພັກດີຂອງເຂົາເຈົ້າກາຍເປັນພະລັງທາງທຳແລະວິນຍານ ທີ່ອາດນຳຜົນຕອບແທນອັນວ່ອງໄວມາສູ່ຜູ້ອວດອ້າງ».
Verse 34
पाण्डवाश्ष महात्मान: सर्वे धर्मपरायणा: । शूराश्न कृतविद्याश्न व्रतिनस्तपसि स्थिता:
ດຸຣວາສາ ກ່າວວ່າ: «ພວກປານດະວະທັງຫມົດເປັນຜູ້ມີຈິດໃຈຍິ່ງໃຫຍ່ ແລະອຸທິດຕົນແກ່ທຳຢ່າງສິ້ນເຊີງ—ກ້າຫານ, ຮຽນຮູ້ດີ, ຮັກສາວຣະຕະ, ແລະມັ່ນຄົງໃນຕະປະ. ການທຳຜິດຕໍ່ຄົນເຊັ່ນນັ້ນເປັນເລື່ອງອັນຕະລາຍ, ເພາະພະລັງທີ່ເກີດຈາກຄວາມຊອບທຳແລະການຂົມຂື່ນຕົນ ຍ່ອມປົກປ້ອງເຂົາເຈົ້າ ແລະອາດເຜົາຜູ້ກະທຳຜິດໃຫ້ມອດໄດ້. ດັ່ງນັ້ນ ຄວນຢ້ານກົວການທຳອະຍຸດຕິທຳຕໍ່ຜູ້ມີທຳແລະມີວິໄນ ແລະຄວນປະພຶດດ້ວຍຄວາມຖ່ອມຕົນແລະການສຳລວມ»។
Verse 35
सदाचाररता नित्यं वासुदेवपरायणा: । क्रुद्धास्ते निर्दहियुर्वे तूलराशिमिवानल: । तत एतानपृष्टवैव शिष्या: शीघ्रं पलायत
ດຸຣວາສາ ກ່າວວ່າ: «ເຂົາເຈົ້າຮັກສາຄວາມປະພຶດດີຢູ່ເສມອ ແລະຖື ວາສຸເທວະ ເປັນທີ່ພຶ່ງສູງສຸດ. ຖ້າເຂົາເຈົ້າໂກດຂຶ້ນ ເຂົາເຈົ້າອາດເຜົາພວກເຮົາໃຫ້ເປັນຖ່ານ—ເຫມືອນໄຟເຜົາກອງຝ້າຍ. ດັ່ງນັ້ນ ລູກສິດທັງຫຼາຍ, ໂດຍບໍ່ຕ້ອງຖາມເຂົາເຈົ້າ ຈົ່ງຫນີໄປໃນທັນທີ»។
Verse 36
वैशम्पायन उवाच इत्युक्तास्ते द्विजा: सर्वे मुनिना गुरुणा तदा । पाण्डवेभ्यो भृशं भीता दुद्गुवुस्ते दिशो दश
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ເມື່ອລະສີຜູ້ນ່າເຄົາລົບ—ອາຈານຂອງເຂົາເຈົ້າ—ໄດ້ກ່າວດັ່ງນັ້ນແລ້ວ, ພຣາຫມັນທັງຫຼາຍນັ້ນ ຜູ້ຖືກຄວາມຢ້ານກົວຕໍ່ພວກປານດະວະຄອບງຳ ກໍພາກັນຫນີໄປໃນທັນທີ ກະຈາຍໄປທົ່ວທິດທັງສິບ»។
Verse 37
सहदेवो देवनद्यामपश्यन् मुनिसत्तमान् | तीर्थेष्वितस्ततस्तस्या विचचार गवेषयन्,सहदेवने जब देवनदीमें उन श्रेष्ठ मुनियोंको नहीं देखा, तब वे वहाँके तीर्थोंमें इधर-उधर खोजते हुए विचरने लगे
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ເມື່ອສະຫະເທວະບໍ່ເຫັນບັນດາມຸນີຜູ້ປະເສີດນັ້ນຢູ່ທີ່ແມ່ນ້ຳຊື່ ເທວະນະດີ, ເຂົາຈຶ່ງເດີນວົນຫາ ຄົ້ນຫາໄປມາຕາມທ່ານ້ຳສັກສິດ (tīrtha) ຂອງແມ່ນ້ຳນັ້ນ ຢູ່ນີ້ຢູ່ນັ້ນ ດ້ວຍຄວາມພາກພຽນແລະຄວາມເຄົາລົບ»។
Verse 38
तत्रस्थेभ्यस्तापसेभ्य: श्रुत्वा तांश्वैव विद्रुतान् । युधिषिरमथाभ्येत्य त॑ वृत्तान्तं न््यवेदयत्
ເມື່ອໄດ້ຍິນຈາກພະລິສີຜູ້ຖືຕະປະທີ່ພັກຢູ່ທີ່ນັ້ນວ່າ ຄົນເຫຼົ່ານັ້ນໄດ້ຫນີໄປຢ່າງຮີບຮ້ອນ ສະຫະເທວະຈຶ່ງກັບໄປຫາຢຸທິສຖິຣະ ແລະລາຍງານເລື່ອງລາວທັງໝົດໃຫ້ພຣະອົງຊາບ.
Verse 39
ततस्ते पाण्डवा: सर्वे प्रत्यागमनकाड्क्षिण: । प्रतीक्षन्त: कियत्कालं जितात्मानोडवतस्थिरे,तदनन्तर मनको वशमें करनेवाले सब पाण्डव उनके लौट आनेकी आशासे कुछ देरतक उनकी प्रतीक्षा करते रहे
ຕໍ່ມາ ພັນດະວະທັງຫມົດຜູ້ປາຖະໜາໃຫ້ລາວກັບຄືນ ໄດ້ຄອຍຢູ່ຊົ່ວເວລາໜຶ່ງ. ດ້ວຍຈິດໃຈທີ່ຄວບຄຸມໄດ້ ແລະມັ່ນຄົງ ພວກເຂົາຢືນຢູ່ທີ່ນັ້ນ ຄອຍເບິ່ງ ແລະຄາດຫວັງການກັບມາຂອງລາວ.
Verse 40
निशी्थे<भ्येत्य चाकस्मादस्मान् स छलयिष्यति । कथं च निस्तरे मास्मात् कृच्छाद् दैवोपसादितात्
ໄວສັມປາຍະນະກ່າວວ່າ: «ລາວຈະມາຫາພວກເຮົາຢ່າງກະທັນຫັນໃນຍາມທ່ຽງຄືນ ແລະຈະທົດສອບພວກເຮົາ. ພວກເຮົາຈະຂ້າມພົ້ນຄວາມລຳບາກອັນໜັກນີ້ ທີ່ຊະຕາກຳນຳພາມາໄດ້ແນວໃດ?» ດັ່ງນັ້ນ ພັນດະວະທັງຫມົດຈົມຢູ່ໃນຄວາມກັງວົນ ແລະຖອນຫາຍໃຈຍາວໆຊ້ຳໆ. ເມື່ອພຣະພະຄະວານ ສຣີກຣິດສະນາ ເຫັນສະພາບນັ້ນ ກໍປາກົດພຣະອົງຕໍ່ໜ້າຢຸທິສຖິຣະ ແລະພັນດະວະອື່ນໆ ແລ້ວກ່າວຄຳຕັກເຕືອນ.
Verse 41
इति चिन्तापरान् दृष्टवा निःश्वसन्तो मुहुर्मुहु: । उवाच वचन श्रीमान् कृष्ण: प्रत्यक्षतां गत:
ເມື່ອພຣະກຣິດສະນາຜູ້ສົງ່າງາມ ປາກົດພຣະອົງຕໍ່ໜ້າ ແລະເຫັນພວກເຂົາຈົມຢູ່ໃນຄວາມກັງວົນ ຖອນຫາຍໃຈໜັກໆຊ້ຳໆ ພຣະອົງຈຶ່ງກ່າວຖ້ອຍຄຳຕໍ່ພວກເຂົາ.
Verse 42
श्रीकृष्ण उवाच भवतामापदं ज्ञात्वा ऋषे: परमकोपनात् । द्रौपद्या चिन्तित: पार्था अहं सत्वरमागत:
ພຣະສຣີກຣິດສະນາກ່າວວ່າ: «ໂອ ປາຣຖະ! ເມື່ອຮູ້ວ່າພວກເຈົ້າຕົກຢູ່ໃນອັນຕະລາຍ ເນື່ອງຈາກຄວາມໂກດອັນຮ້າຍແຮງຂອງພະລິສີນັ້ນ ແລະເພາະດຣາວປະດີໄດ້ຄິດຮອດຂ້ອຍດ້ວຍຄວາມກັງວົນ ຂ້ອຍຈຶ່ງຮີບມາທັນທີ.»
Verse 43
न भयं विद्यते तस्मादृषे्दुर्वाससो 5ल््पकम् | तेजसा भवतां भीत: पूर्वमेव पलायित:
ດັ່ງນັ້ນ ໂອ ິສີ! ບໍ່ມີເຫດໃຫ້ຢ້ານ ດຸຣວາສາ ແມ່ນແຕ່ນ້ອຍນິດ. ເພາະຖືກອຳນາດແຫ່ງຕະຈະວິນຍານຂອງພວກເຈົ້າທັງຫມົດກົດທັບ ລາວຈຶ່ງຕົກໃຈ ແລະ ໜີໄປທັນທີຕັ້ງແຕ່ກ່ອນແລ້ວ.
Verse 44
श्रीकृष्ण बोले--कुन्तीकुमारो! परम क्रोधी महर्षि दुर्वाचासे आपलोगोंपर संकट आता जानकर द्रौपदीने मेरा स्मरण किया था, इसीलिये मैं तुरंत यहाँ आ पहुँचा। अब आपलोगोंको दुर्वासा मुनिसे तनिक भी भय नहीं है। वे आपके तेजसे डरकर पहले ही भाग गये हैं ।।
ພຣະສີກຣິດສະນາກ່າວວ່າ: «ໂອ ລູກຫຼານຂອງກຸນຕີ! ເມື່ອຮູ້ວ່າ ິສີຜູ້ໂກດຮ້າຍຢ່າງຍິ່ງ ດຸຣວາສາ ກຳລັງນຳພະຍຸໄພມາຫາພວກເຈົ້າ, ດຣາວປະດີໄດ້ລະລຶກເຖິງຂ້າ; ເພາະສະນັ້ນຂ້າຈຶ່ງມາທີ່ນີ້ທັນທີ. ບັດນີ້ພວກເຈົ້າບໍ່ຈຳເປັນຕ້ອງຢ້ານດຸຣວາສາແມ່ນແຕ່ນ້ອຍ—ລາວຢ້ານຕະຈະຂອງພວກເຈົ້າ ແລະ ໜີໄປແລ້ວ. ຜູ້ທີ່ຍຶດໝັ້ນໃນທຳມະເປັນນິດ ບໍ່ເຄີຍຈົມຢູ່ໃນຄວາມທຸກ. ບັດນີ້ຂ້າຂໍລາພວກເຈົ້າ; ຂ້າຈະໄປດວາຣະກາ. ຂໍໃຫ້ຄວາມສຸກສະຫງົບຈົ່ງສະຖິດກັບພວກເຈົ້າເປັນນິດ»។
Verse 45
वैशम्पायन उवाच श्रुत्वेरितं केशवस्य बभूवु: स्वस्थमानसा: । द्रौपद्या सहिता: पार्थास्तमूचुविंगतज्वरा:
ໄວສັມປາຍະນະກ່າວວ່າ: «ເມື່ອໄດ້ຍິນຖ້ອຍຄຳຂອງເກສະວະ ພວກປານດະວະ—ພ້ອມດ້ວຍດຣາວປະດີ—ກໍມີໃຈສະຫງົບ. ໄຟແຫ່ງຄວາມກັງວົນຂອງເຂົາເຈົ້າດັບລົງ ແລະ ເຂົາເຈົ້າໄດ້ກ່າວຕໍ່ພຣະອົງວ່າ: “ໂອ ຜູ້ມີອຳນາດ, ໂອ ໂກວິນດະ! ໄດ້ພຣະອົງເປັນຜູ້ຊ່ວຍແລະຜູ້ຄຸ້ມຄອງ ພວກເຮົາຈຶ່ງຂ້າມພົ້ນໄພພິບັດໃຫຍ່ອັນຍາກຈະຂ້າມ—ດັ່ງຄົນກຳລັງຈົມໃນມະຫາສະໝຸດ ໄດ້ອາໄສເຮືອແລ້ວພົ້ນຝັ່ງ.”»
Verse 46
त्वया नाथेन गोविन्द दुस्तरामापदं विभो | तीर्णा: प्लवमिवासाद्य मज्जमाना महार्णवे
ໄວສັມປາຍະນະກ່າວວ່າ: «ໂອ ໂກວິນດະ, ໂອ ພຣະຜູ້ແຜ່ຊາຍທົ່ວທຸກຫນ່ວຍ! ມີພຣະອົງເປັນຜູ້ຄຸ້ມຄອງ ພວກເຮົາຈຶ່ງຂ້າມພົ້ນໄພພິບັດອັນຍາກຈະຂ້າມ—ດັ່ງຄົນກຳລັງຈົມໃນມະຫາສະໝຸດ ໄດ້ພົບເຮືອແລ້ວຖືກພາຂ້າມໄປ.»
Verse 47
पाण्डवाश्न महाभाग द्रौपद्या सहिता: प्रभो
ໄວສັມປາຍະນະກ່າວວ່າ: «ໂອ ພຣະອົງ! ພວກປານດະວະຜູ້ສູງສົ່ງ—ພ້ອມດ້ວຍດຣາວປະດີ—ກໍ (ຢູ່ທີ່ນັ້ນ) ເຊັ່ນກັນ.»
Verse 48
इति ते$भिह्ितं राजन् यत् पृष्टोडहमिह त्वया
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ພະຣາຊາ, ສິ່ງທັງໝົດທີ່ພະອົງໄດ້ຖາມຂ້າພະອົງໃນທີ່ນີ້ ຂ້າພະອົງໄດ້ກ່າວແຈ້ງແລ້ວ. ດັ່ງນັ້ນ ບຸດຜູ້ຊົ່ວຂອງ ທຣິຕະຣາສະຕຣະ ແມ່ນແມ່ນຈະໃຊ້ກົນລະຍຸດ ແລະ ການຫລອກລວງ ຕໍ່ພວກປານດະວະຜູ້ຢູ່ປ່າຢ່າງຊ້ຳໆ ແຕ່ທັງໝົດນັ້ນກໍເປັນໄປຢ່າງໄຮ້ຜົນ».
Verse 49
एवंविधान्यलीकानि धार्त॑राष्ट्रर्दुरात्मभि: । पाण्डवेषु वनस्थेषु प्रयुक्तानि वृथाभवन्
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ພະຣາຊາ, ຄຳມຸສາ ແລະ ກົນລະຍຸດຫລອກລວງແບບນັ້ນ ທີ່ບຸດຜູ້ຊົ່ວຂອງ ທຣິຕະຣາສະຕຣະ ໄດ້ນຳໃຊ້ຊ້ຳໆ ຕໍ່ພວກປານດະວະຜູ້ຢູ່ປ່າ ລ້ວນແຕ່ເປັນໄປຢ່າງໄຮ້ຜົນ. ດັ່ງນັ້ນ ຂ້າພະອົງໄດ້ກ່າວແຈ້ງທຸກຢ່າງຕາມທີ່ພະອົງຖາມແລ້ວ».
Verse 56
न््यमज्जत् सलिले चापि मुनिसड्घ: समाहित: । यह सुनकर वे निष्पाप मुनि अपने शिष्योंके साथ स्नान करनेके लिये चले गये। उन्होंने इस बातका तनिक भी विचार नहीं किया कि ये इस समय शिष्योंसहित मुझे भोजन कैसे दे सकेंगे। सारी मुनिमण्डलीने जलमें गोता लगाया
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ຝູງມຸນີທັງຫມົດ ຜູ້ມີຈິດສະຫງົບ ແລະ ຄວບຄຸມຕົນໄດ້ ໄດ້ດຳລົງລົງໃນນ້ຳ. ເມື່ອໄດ້ຍິນເຊັ່ນນັ້ນ ນັກບວດຜູ້ບໍ່ມີມົນທິນເຫຼົ່ານັ້ນ ພາລູກສິດໄປອາບນ້ຳ ໂດຍບໍ່ໄດ້ຄິດເລີຍວ່າ ໃນເວລານັ້ນພວກເຂົາຈະຈັດອາຫານໃຫ້ຂ້າພະອົງພ້ອມລູກສິດໄດ້ແນວໃດ. ຫຼັງຈາກດຳນ້ຳແລ້ວ ວົງມຸນີທັງຫມົດ ໄດ້ຮວບຮວມຈິດໃຫ້ເປັນໜຶ່ງ ແລະ ເຂົ້າສູ່ສະມາທິ.
Verse 63
चिन्तामवाप परमामन्नहेतो: पतिव्रता । राजन! इसी समय युवतियोंमें श्रेष्ठ पतिव्रता द्रौपदीको अन्नके लिये बड़ी चिन्ता हुई
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ພະຣາຊາ, ໃນຂະນະນັ້ນ ດຣໍປະດີ—ຜູ້ເລີດລ້ຳໃນຫມູ່ນາງສາວ ແລະ ຜູ້ຍຶດຫມັ້ນໃນພັນທະພັນລະຍາ (ປະຕິວຣະຕາ)—ຖືກຄວາມກັງວົນຢ່າງແຮງກ້າຄອບງຳ ເພາະເລື່ອງອາຫານ».
Verse 262
इस प्रकार श्रीमहाभारत वनपर्वके अन्तर्गत द्रौपदीहरणपर्वमें दुर्वीचाका उपाख्यानविषयक दो सौ बासठवाँ अध्याय पूरा हुआ
ດັ່ງນີ້ ບົດທີ 262 ແຫ່ງ ວນະປະຣະວະ ໃນ ມະຫາພາຣະຕະ, ພາຍໃນພາກທີ່ກ່ຽວກັບການລັກພາດຣໍປະດີ, ອັນເປັນເລື່ອງອຸປາຂະຍານຂອງ ທຸຣວີຈາ, ຈຶ່ງສິ້ນສຸດລົງ.
Verse 263
इति श्रीमहाभारते वनपर्वणि द्रौपदीहरणपर्वणि दुर्वासउपाख्याने त्रिषष्ट्यधिकद्विशततमो<ध्याय:
ດັ່ງນັ້ນ ໃນ «ສີຣີມະຫາພາຣະຕະ» ພາຍໃນ «ວະນະປະຣະວະ» (ປຶ້ມປ່າ) ໃນພາກທີ່ກ່ຽວກັບການລັກພານາງດຣໍປະດີ (Draupadī) ໃນຕອນເລື່ອງຍ່ອຍ (upākhyāna) ຂອງ ດຸຣວາສາ (Durvāsā) ບົດທີ 263 ກໍສິ້ນສຸດລົງ. ນີ້ແມ່ນຄໍາປິດບົດ (colophon) ເພື່ອຊີ້ວ່າບົດໄດ້ປິດ ແລະວາງເນື້ອເລື່ອງໃນກອບຈັນຍາທໍາອັນໃຫຍ່—ອັນຕະລາຍຂອງດຣໍປະດີ ແລະການທົດສອບຄວາມປະພຶດໃນຍາມທຸກຍາກ; ການປາກົດຂອງດຸຣວາສາມັກເປັນນິມິດແຫ່ງການທົດສອບການຕ້ອນຮັບແຂກ, ການອົດກັ້ນ, ແລະ ທໍາມະ (dharma).
Verse 273
स््नातुं गतान् देवनद्यां दुर्वास: प्रभृतीन् मुनीन् | नृपश्रेष्ठ! तब महायशस्वी सहदेव देवनदीमें स्नानके लिये गये हुए उन दुर्वासा आदि सब मुनियोंको भोजनके निमित्त बुलानेके लिये तुरंत गये
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ພະຣາຊາຜູ້ປະເສີດ! ໃນເວລານັ້ນ ສະຫະເທວະ (Sahadeva) ຜູ້ມີກຽດສົງ່າ ໄດ້ຮີບໄປເພື່ອເຊີນບັນດາມຸນີ—ດຸຣວາສາ (Durvāsā) ແລະຜູ້ອື່ນໆ—ຜູ້ໄດ້ໄປອາບນ້ໍາຢູ່ແມ່ນ້ໍາທິບ ໃຫ້ມາຮັບອາຫານ».
Verse 463
स्वस्ति साधय भद्रं ते इत्याज्ञातो ययौ पुरीम् । “तुम्हारा कल्याण हो। इसी प्रकार भक्तोंका हित-साधन किया करो।” पाण्डवोंके इस प्रकार कहनेपर भगवान् श्रीकृष्ण द्वारकापुरीको चले गये
«ຂໍໃຫ້ມີສິຣິມົງຄຸນແກ່ທ່ານ; ຂໍໃຫ້ຄວາມດີຈົ່ງເກີດ—ຈົ່ງໄປ ແລະສືບຕໍ່ສ້າງປະໂຫຍດແກ່ຜູ້ມີພັກດີ» ເມື່ອພານດະວະກ່າວດັ່ງນັ້ນ ພຣະພະຄະວານ ສີຣີກຣິສນະ (Śrī Kṛṣṇa) ກໍອອກເດີນທາງໄປສູ່ນະຄອນດວາຣະກາ (Dvārakā).
Verse 4763
ऊषुः प्रह्दषष्मनसो विहरन्तो वनाद् वनम् । महाभाग जनमेजय! तत्पश्चात् द्रौपदीसहित पाण्डव प्रसन्नचित्त हो वहाँ एक वनसे दूसरे वनमें भ्रमण करते हुए सुखसे रहने लगे
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ຈະນະເມຊະຍະ (Janamejaya) ຜູ້ມີບຸນຍິ່ງ! ຫຼັງຈາກນັ້ນ ພານດະວະທັງຫ້າ ພ້ອມດ້ວຍ ດຣໍປະດີ ກໍມີໃຈສະຫງົບ ແລະຊື່ນບານ. ພວກເຂົາພາກັນທ່ອງໄປຈາກປ່າໜຶ່ງສູ່ອີກປ່າໜຶ່ງ ແລະຢູ່ອາໄສຢ່າງພໍໃຈ».
Frequently Asked Questions
The chapter juxtaposes private grief with public duty: whether lamentation yields to counsel-driven action, and how alliance obligations authorize decisive intervention in a contested succession.
Lakṣmaṇa models grief-governance through strategy and support, while Trijaṭā models reassurance grounded in moral constraint and interpretive signs, sustaining resolve without denying danger.
No explicit phalaśruti is presented here; the chapter functions as narrative instruction, where meaning is carried by exemplified conduct (counsel, vows, alliance-keeping) rather than a stated recitational reward.
Read Mahabharata in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.