Adhyaya 255
जयद्रथविमोचन–पलायनवृत्तान्तः (Recovery of Draupadī and Jayadratha’s flight)
Upa-parva: Draupadī-haraṇa–Jayadratha-saṃyoga (Abduction episode and pursuit)
Vaiśaṃpāyana narrates a concentrated engagement in which Jayadratha urges allied forces to press the fight. The battlefield intensifies: Bhīma advances with an iron mace; Arjuna and Yudhiṣṭhira inflict rapid losses; Nakula and Sahadeva execute targeted actions against mounted and elephant forces. The opposing formations fragment as casualties mount, and the field imagery shifts to aftermath and scavengers. Jayadratha, alarmed, releases Draupadī and attempts flight. Arjuna restrains Bhīma from indiscriminate pursuit, insisting the principal offender be sought. A triadic ethical debate follows: Bhīma vows he will not release Jayadratha; Yudhiṣṭhira counsels sparing him due to Duḥśalā and Gāndhārī; Draupadī argues that an abductor and aggressor is not fit to be spared. The chapter closes with Bhīma and Arjuna accelerating the chase as Jayadratha refuses to turn back despite being addressed.
Chapter Arc: वैशम्पायन जनमेजय को बताते हैं कि महाधनुर्धर कर्ण दुर्योधन के प्रयोजन से विशाल सेना लेकर द्रुपद के रमणीय नगर को चारों ओर से घेर लेता है—यह केवल युद्ध नहीं, एक संदेश है कि हस्तिनापुर की शक्ति अब दूर-दूर तक पहुँचेगी। → कर्ण महायुद्ध करके द्रुपद को वश में करता है, कर (tribute) दिलवाता है, और फिर एक के बाद एक राजाओं को जीतता चलता है—नेपाल-प्रदेश के नरेश, पर्वतीय क्षेत्र, पूर्व दिशा की ओर धावा, फिर दक्षिण में पाण्ड्य-देश और श्रीशैल, आगे केरल; पश्चिम में अवन्ती को साम-नीति से झुकाता है और वृष्णियों से संगम कर पश्चिम दिशा में भी विजय-यात्रा बढ़ाता है। मार्ग में कहीं स्वेच्छा से दान मिलता है (रुक्मी का ‘जितना सोना चाहो’), कहीं बल से अधीनता; और राजाओं की प्रतिक्रियाएँ बँटी रहती हैं—कोई प्रशंसा, कोई निन्दा, कोई मौन। → चारों दिशाओं में विजय का चरम तब आता है जब सूतनन्दन कर्ण शशक, यवन आदि म्लेच्छ-समूहों तक को जीतकर ‘समूची पृथ्वी’ को अपने अभियान के अधीन दिखाता है—और इस व्यापक दिग्विजय का राजनीतिक फल यह बनता है कि दुर्योधन और शकुनि कर्ण के बल पर पाण्डवों को युद्ध में पहले ही पराजित मान बैठते हैं। → कर्ण की दिग्विजय से धन-रत्न, स्वर्ण-रजत, और कर-राशि एकत्र होती है; अनेक राजाओं की अधीनता स्थापित होती है; और कौरव-पक्ष के भीतर आत्मविश्वास दृढ़ हो जाता है कि अब पाण्डवों का प्रतिरोध टिक नहीं पाएगा। → दुर्योधन-शकुनि का यह अति-आत्मविश्वास—कि ‘पाण्डव पराजित ही समझो’—आगामी टकराव की भूमि तैयार करता है: क्या यह विजय-यात्रा धर्म-नीति की कसौटी पर टिकेगी, या अहंकार भविष्य में विनाश का द्वार खोलेगा?
Shlokas
Verse 1
वैशम्पायनजी कहते हैं--भरतश्रेष्ठ जनमेजय! तदनन्तर महाथनुर्धर कर्णने अपनी विशाल सेनाके साथ जाकर राजा द्रुपदके रमणीय नगरको चारों ओरसे घेर लिया
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ຈະນະເມຊະຍະ ຜູ້ປະເສີດສຸດໃນວົງສາພາຣະຕະ! ຫຼັງຈາກນັ້ນ ກັນນະ ນັກທະນູຜູ້ກ້າແກ່ງ ໄດ້ນຳກອງທັບອັນໃຫຍ່ຫຼວງຂອງຕົນໄປ ແລະລ້ອມເມືອງອັນງາມຂອງພະຣາຊາດຣຸປະດະໄວ້ທຸກທິດ».
Verse 2
युद्धेन महता चैनं चक्रे वीर॑ वशानुगम् । सुवर्ण रजतं चापि रत्नानि विविधानि च
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ດ້ວຍສົງຄາມອັນໃຫຍ່ ລາວໄດ້ເຮັດໃຫ້ວີຣະບຸລຸດນັ້ນຢູ່ໃນອຳນາດຂອງຕົນ. ອີກທັງໄດ້ຮັບຄຳ ເງິນ ແລະອັນມະນີຫຼາກຫຼາຍຊະນິດອີກດ້ວຍ.
Verse 3
करं च दापयामास द्रुपदं नृपसत्तम । त॑ विनिर्जित्य राजेन्द्र राजानस्तस्य येडनुगा:
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ຫຼັງຈາກປະຫານຊະນະດຣຸປະດະ ຜູ້ເປັນກະສັດອັນປະເສີດ ລາວໄດ້ບັງຄັບໃຫ້ຈ່າຍຄ່າບັນນາການ (kara). ແລະເມື່ອຊະນະຢ່າງຂາດລອຍແລ້ວ ໂອ ພະຣາຊາ, ລາວຍັງເຮັດໃຫ້ບັນດາກະສັດຜູ້ເປັນພັນທະມິດ ແລະຜູ້ຕິດຕາມດຣຸປະດະ ຢູ່ໃນອຳນາດຂອງຕົນດ້ວຍ.
Verse 4
तानू सर्वान् वशगांक्षक्रे करं चैनानदापयत् । फिर महान् युद्ध करके उसने वीर द्रुपदको अपने वशमें कर लिया और उन्हें सोना
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ລາວໄດ້ເຮັດໃຫ້ພວກເຂົາທັງໝົດຢູ່ໃນອຳນາດ ແລະບັງຄັບໃຫ້ຈ່າຍຄ່າບັນນາການ (kara). ດ້ວຍສົງຄາມອັນໃຫຍ່ ລາວໄດ້ປະຫານຊະນະວີຣະບຸລຸດດຣຸປະດະ ໃຫ້ຢູ່ໃນອຳນາດ ແລະບັງຄັບໃຫ້ມອບຄຳ ເງິນ ອັນມະນີຫຼາກຫຼາຍ ພ້ອມທັງຄ່າບັນນາການ. ໂອ ຈະນະເມຊະຍະ ກະສັດຜູ້ປະເສີດ! ດັ່ງນັ້ນ ເມື່ອຊະນະດຣຸປະດະແລ້ວ ກັນນະກໍໄດ້ເຮັດໃຫ້ບັນດາກະສັດຜູ້ຕິດຕາມຂອງລາວຢູ່ໃນອຳນາດ ແລະເກັບຄ່າບັນນາການຈາກພວກເຂົາທັງໝົດ. ຕໍ່ມາ ລາວໄດ້ໄປທາງທິດເໜືອ ແລະເຮັດໃຫ້ກະສັດໃນທິດນັ້ນຢູ່ໃນອຳນາດ.
Verse 5
भगदत्तं च निर्जित्य राधेयो गिरिमारुहत् । हिमवन्तं महाशैलं युध्यमानश्व शत्रुभि:
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ຫຼັງຈາກຊະນະພະກະດັດຕະ ຣາເທຍ (ກັນນະ) ໄດ້ຂຶ້ນພູ. ໃນຂະນະທີ່ຕໍ່ສູ້ກັບສັດຕູ ລາວໄດ້ເຖິງຍອດພູອັນໃຫຍ່ຂອງຮິມະວັນ (ຫິມາລະຍະ). ຈາກນັ້ນ ລາວໄດ້ເດີນທາງໄປຕາມດິນແດນຕ່າງໆ ແລະເຮັດໃຫ້ບັນດາກະສັດຢູ່ໃນອຳນາດຂອງຕົນ.
Verse 6
प्रययौ च दिश: सर्वान् नृपतीन् वशमानयत् | स हैमवतिकान् जित्वा करं सर्वानदापयत्
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ພຣະອົງໄດ້ອອກເດີນທາງໄປທຸກທິດ ແລະນໍາບັນດາກະສັດໃຫ້ຢູ່ໃຕ້ອໍານາດ. ເມື່ອປະຫວັດຊະນະເຫນືອຜູ້ປົກຄອງແຖບຫິມາລະຍະແລ້ວ ພຣະອົງໃຫ້ພວກເຂົາທັງໝົດຈ່າຍສ່ວນສ່ວຍ (ບັນດານ).
Verse 7
नेपालविषये ये च राजानस्तानवाजयत् । अवतीर्य ततः शैलात् पूर्वां दिशमभिद्रुत:,तदनन्तर नेपालदेशमें जो राजा थे, उनपर भी विजय प्राप्त की, फिर हिमालय पर्वतसे उतरकर उसने पूर्व दिशाकी ओर धावा किया
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ພຣະອົງຍັງໄດ້ປະຫວັດຊະນະເຫນືອບັນດາກະສັດໃນແດນເນປານ. ແລ້ວພຣະອົງລົງຈາກພູນັ້ນ ແລະພຸ້ງໄປສູ່ທິດຕາເວັນອອກ.
Verse 8
अड्डान् वज्ान् कलिंगांश्व शुण्डिकान् मिथिलानथ । मागधान् कर्कखण्डांश्व निवेश्य विषये55त्मन:
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ກັນນະໄດ້ນໍາຊົນແດນອັງກະ, ວັງກະ, ກະລິງກະ, ຊຸນດິກະ, ມິຖິລາ, ມະຄະທະ ແລະ ກັກກະຂັນດະ ເຂົ້າຢູ່ໃນອໍານາດຂອງຕົນ ແລະຮວບຮວມດິນແດນຕາເວັນອອກເຫຼົ່ານັ້ນໃຫ້ເປັນພາກສ່ວນແຫ່ງລາຊະອານາຈັກ.
Verse 9
आवशीरांश्व योध्यांश्व अहिक्षत्रं च निर्जयत् । पूर्वा दिशं विनिर्जित्य वत्सभूमिं तथागमत्
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ພຣະອົງໄດ້ປະຫວັດຊະນະເຫນືອດິນແດນອາວະສີຣະ, ໂຢດະຍາ ແລະ ອະຫິກຊະຕຣະ. ເມື່ອຊະນະທິດຕາເວັນອອກສໍາເລັດແລ້ວ ພຣະອົງຈຶ່ງເຂົ້າສູ່ແດນວັດສະ.
Verse 10
वत्सभूमिं विनिर्जित्य केवलां मृत्तिकावतीम् | मोहन पत्तनं चैव त्रिपुरीं कोसलां तथा
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ເມື່ອພຣະອົງປະຫວັດຊະນະເຫນືອວັດສະພູມິ ຈົນເຫຼືອແຕ່ຜືນດິນວ່າງເປົ່າ ພຣະອົງຍັງໄດ້ຍຶດເອົາເມືອງໂມຫະນະ, ປັດຖະນະ, ຕຣິປູຣີ ແລະ ໂກສະລາ ອີກດ້ວຍ.
Verse 11
दक्षिणां दिशमास्थाय कर्णो जित्वा महारथान्
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ຫັນໜ້າໄປທາງທິດໃຕ້ ກັນນະໄດ້ປະຫານຊະນະນັກຮົບລົດສົງຄາມຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່ຫຼາຍຄົນ. ເມື່ອເຖິງແດນໃຕ້ ລາວໄດ້ປາບປາມນັກຮົບມີຊື່ສຽງໃນທີ່ນັ້ນ. ໃນຫມູ່ກະສັດແດນໃຕ້ ລາວໄດ້ຮົບກັບ ຣຸກມີ. ຣຸກມີໃນຕອນທໍາອິດໄດ້ສູ້ຮົບຢ່າງດຸເດືອດນ່າຢ້ານ ແລ້ວຈຶ່ງເວົ້າກັບ ກັນນະ ບຸດແຫ່ງສູຕະ (ຄົນຂັບລົດ).
Verse 12
रुक्मिणं दाक्षिणात्येषु योधयामास सूतज: । स युद्ध तुमुलं कृत्वा रुक्मी प्रोवाच सूतजम्
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ໃນແດນໃຕ້ ບຸດແຫ່ງສູຕະ (ກັນນະ) ໄດ້ຮົບກັບ ຣຸກມີ. ເມື່ອສູ້ຮົບຢ່າງອື້ອອຶງດຸເດືອດແລ້ວ ຣຸກມີຈຶ່ງເວົ້າກັບ ກັນນະ.
Verse 13
प्रीतो5स्मि तव राजेन्द्र विक्रमेण बलेन च । न ते विघ्नं करिष्यामि प्रतिज्ञां समपालयम्
«ໂອ ຣາເຈນທຣະ! ຂ້າພະເຈົ້າຍິນດີຢ່າງຍິ່ງຕໍ່ພະລັງ ແລະ ວິກຣະມະຂອງເຈົ້າ. ດັ່ງນັ້ນ ຂ້າພະເຈົ້າຈະບໍ່ຂັດຂວາງກິດຂອງເຈົ້າ; ຂ້າພະເຈົ້າຈະຮັກສາຄໍາສັນຍາ. ການຮົບເພີຍແຕ່ຊົ່ວຄາວນັ້ນ ເປັນພຽງການປະຕິບັດທຳຂອງກະສັດນັກຮົບ».
Verse 14
प्रीत्या चाहं प्रयच्छामि हिरण्यं यावदिच्छसि । समेत्य रुक्मिणा कर्ण: पाण्ड्यंशैलं च सोडगमत्
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ດ້ວຍນ້ໍາໃຈດີ ຂ້າພະເຈົ້າຈະໃຫ້ຄໍາທອງແກ່ເຈົ້າເທົ່າທີ່ເຈົ້າປາດຖະໜາ»។ ເມື່ອໄດ້ພົບພາ ແລະ ຮ່ວມທາງກັບ ຣຸກມີ ແລ້ວ ກັນນະກໍອອກເດີນທາງ ໄປຮອດພູປານດະຍະ.
Verse 15
“तुम जितना सोना ले जाना चाहो उतना मैं प्रसन्नतापूर्वक दे रहा हूँ।” इस प्रकार रुकमीसे मिलकर कर्णने पाण्ड्यदेश तथा श्रीशैलकी ओर प्रस्थान किया ।।
«ເຈົ້າປາດຖະໜາຈະນໍາຄໍາທອງໄປເທົ່າໃດ ຂ້າພະເຈົ້າກໍໃຫ້ດ້ວຍຄວາມຍິນດີເທົ່ານັ້ນ»। ເມື່ອໄດ້ພົບພາກັບ ຣຸກມີ ແລ້ວ ກັນນະກໍອອກເດີນທາງໄປສູ່ແດນປານດະຍະ ແລະ ໄປສູ່ ສຣີໄສລະ. ທີ່ນັ້ນ ໃນສະໜາມຮົບ ລາວໄດ້ປະຈັນໜ້າກັບກະສັດແຫ່ງເກຣະລະ ແລະ ກະສັດນີລະ ພ້ອມທັງບຸດຂອງ ເວນຸດາຣີ ແລະ ບັນດາກະສັດຜູ້ປະເສີດອື່ນໆ.
Verse 16
दक्षिणस्यां दिशि नृपान् करान् सर्वानदापयत् | उसने रणभूमिमें केरल नरेश, राजा नील तथा वेणुदारिपुत्रको हराया और दक्षिण दिशामें अन्य जितने प्रमुख भूपाल थे, उन सबको जीतकर उनसे कर वसूल किया ।।
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ໃນທິດໃຕ້ ລາວໄດ້ບັງຄັບໃຫ້ກະສັດທັງຫມົດຈ່າຍສ່ວນສ່ວຍ. ຕໍ່ມາ ເມື່ອໄປຮອດແດນຂອງຊາຍຊຸປາລະ ບຸດແຫ່ງສູຕາ (ກັນນະ) ກໍໄດ້ພິຊິດທີ່ນັ້ນດ້ວຍ.
Verse 17
आव्न्त्यांश्व॒ वशे कृत्वा साम्ना च भरतर्षभ । वृष्णिभि: सह संगम्य पश्चिमामपि निर्जयत्
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ໂອ ຜູ້ເປັນດັ່ງງົວຜູ້ກ້າໃນວົງພາຣະຕະ! ຫຼັງຈາກນຳເຈົ້າເມືອງອະວັນຕີໃຫ້ຢູ່ໃນອຳນາດດ້ວຍການປະນີປະນອມແລະນະໂຍບາຍອັນຮອບຄອບ ແລ້ວຮ່ວມມືກັບຢາດະວະວົງວຣິຊນິ ລາວກໍໄດ້ໄປພິຊິດທິດຕາເວັນຕົກອີກດ້ວຍ.
Verse 18
वारुणीं दिशमागम्य यवनान् बर्बरांस्तथा | नृपान् पश्चिमभूमिस्थान् दापयामास वै करान्,इसके बाद पश्चिम दिशामें जाकर यवन तथा बर्बर राजाओंको, जो पश्चिम देशके ही निवासी थे, पराजित करके उनसे कर लिया
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ຕໍ່ມາ ລາວໄດ້ໄປຮອດທິດຂອງວະຣຸນະ (ທິດຕາເວັນຕົກ) ແລະພິຊິດພວກຢະວະນະ ແລະບາບາຣະ ພ້ອມທັງກະສັດທີ່ຢູ່ໃນແຜ່ນດິນຕາເວັນຕົກ ໃຫ້ຈ່າຍສ່ວນສ່ວຍ.
Verse 19
विजित्य पृथिवीं सर्वा स पूर्वापरदक्षिणाम् । सम्लेच्छाटविकान् वीर: सपर्वतनिवासिन:
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ເມື່ອພິຊິດແຜ່ນດິນທັງປວງໃນທຸກທິດ—ຕາເວັນອອກ ຕາເວັນຕົກ ແລະທິດໃຕ້—ວິລະບຸລຸດ ບຸດແຫ່ງສູຕາ (ກັນນະ) ໄດ້ປາບພວກມະເລັດຈະ, ຊາວປ່າ, ແລະຜູ້ອາໄສຕາມພູເຂົາ. ລາວຍັງຊະນະພວກຊາສະກະ ແລະຢະວະນະອີກດ້ວຍ.
Verse 20
भद्रान् रोहितकांश्वैव आग्रेयान् मालवानपि । गणान् सर्वान् विनिर्जित्य नीतिकृत् प्रहसन्निव
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ເມື່ອພິຊິດຫມູ່ຄະນະທັງຫມົດນັ້ນ—ພະດຣານ, ໂຣຫິຕະກະ, ອາເກຣຍະ, ແລະມາລະວະ—ລາວຜູ້ວາງນະໂຍບາຍແລະສ້າງລະບຽບ ດູຮາວກັບຍິ້ມເບົາໆ ດັ່ງວ່າຊັຍຊະນະແລະການປົກຄອງເປັນເພຍແຕ່ກົນຍຸດທີ່ມີວິໄນ ບໍ່ແມ່ນແຕ່ກຳລັງດິບ.
Verse 21
नग्नजित्प्रमुखांश्नैव गणान् जित्वा महारथान्,इस प्रकार पुरुषसिंह महारथी कर्ण नग्नजित् आदि महारथी नरेशसमुदायोंको जीतकर सारी पृथ्वीको पराजित करके अपने वशमें कर लेनेके पश्चात् हस्तिनापुरको लौट आया
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ຫຼັງຈາກໄດ້ພິຊິດນັກຮົບລົດສົງຄາມຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່ທີ່ມີ ນັກນະຈິດ ເປັນຫົວໜ້າ ແລ້ວ, ກະນະ—ສິງໂຕໃນບັນດາບຸລຸດ ແລະເປັນມະຫາລົດທີ່ເລີດລ້ຳ—ໄດ້ປະຫານກຸ່ມກະສັດທັງຫຼາຍເຊັ່ນ ນັກນະຈິດ, ປະລາບແຜ່ນດິນທັງປວງໃຫ້ຢູ່ໃຕ້ອຳນາດຕົນ, ແລ້ວຈຶ່ງກັບໄປຫາ ຫັດສະຕິນາປຸຣະ.
Verse 22
एवं स पृथिवीं सर्वा वशे कृत्वा महारथ: । विजित्य पुरुषव्याप्रो नागसाह्कयमागमत्
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ເມື່ອໄດ້ນຳແຜ່ນດິນທັງປວງໃຫ້ຢູ່ໃຕ້ອຳນາດຕົນແລ້ວ, ມະຫາລົດຜູ້ເປັນສິງໂຕໃນບັນດາບຸລຸດນັ້ນ—ກະນະ—ໄດ້ພິຊິດກຸ່ມກະສັດເຊັ່ນ ນັກນະຈິດ ແລະຜູ້ປົກຄອງອັນແຂງກ້າອື່ນໆ, ແລ້ວຈຶ່ງກັບໄປຫາ ນາກະສາຫວະ (ຫັດສະຕິນາປຸຣະ).
Verse 23
तमागतं महेष्वासं धार्तराष्ट्री जनाधिप: । प्रत्युदूग्म्य महाराज सभ्रातृपितृबान्धव:
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ເມື່ອນັກທະນູຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່ນັ້ນມາຮອດ, ກະສັດແຫ່ງທາຣະຕະຣາສະຕຣະ—ໂອ ພຣະຣາຊາຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່—ໄດ້ອອກໄປຕ້ອນຮັບ ພ້ອມດ້ວຍພີ່ນ້ອງ, ຜູ້ເຖົ້າຜູ້ແກ່ດັ່ງບິດາ, ແລະຍາດພີ່ນ້ອງທັງຫຼາຍ.
Verse 24
अर्चयामास विधिना कर्णमाहवशोभिनम् | आश्रावयच्च तत् कर्म प्रीयमाणो जनेश्वर:
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ກະສັດນັ້ນມີໃຈຍິນດີ, ໄດ້ບູຊາແລະເຄົາລົບກະນະ—ຜູ້ເຮັດໃຫ້ສະໜາມຮົບສະຫງ່າງາມ—ຕາມພິທີການ, ແລະໃຫ້ປະກາດການກະທຳນັ້ນໃຫ້ປະຊາຊົນໄດ້ຍິນທົ່ວກັນ.
Verse 25
4. ५ ढ़ है५ $ 2 ऐ कक प 282 श् पे | हट | गा २
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ຕໍ່ມາ ລາວໄດ້ກ່າວກັບກະນະວ່າ: “ໂອ ວີຣະບຸລຸດຜູ້ເລີດລ້ຳ, ຂໍໃຫ້ທ່ານມີຄວາມສຸກສະຫງົບ. ສິ່ງທີ່ຂ້ອຍບໍ່ເຄີຍໄດ້ຮັບຈາກ ພີສະມະ, ບໍ່ຈາກ ໂດຣນະ, ບໍ່ຈາກ ກຣິປະ, ແລະບໍ່ຈາກ ບາຫລິກະ—ສິ່ງນັ້ນແທ້ໆ ຂ້ອຍໄດ້ຮັບຈາກທ່ານ.”
Verse 26
बहुना च किमुक्तेन शूणु कर्ण वचो मम | सनाथो<स्मि महाबाहो त्वया नाथेन सत्तम,“महाबाहु कर्ण! अधिक कहनेसे क्या लाभ? तुम मेरी बात सुनो। सत्पुरुषरत्न! तुम्हें अपना नाथ (सहायक) पाकर ही मैं सनाथ हूँ
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ຈະເວົ້າຫຼາຍໄປອີກເພື່ອຫຍັງ? ຟັງຄໍາຂ້າເຖີດ ກັນນະ! ໂອ ມະຫາບາຫຸ ຜູ້ດີຍິ່ງໃນບັນດາຄົນດີ—ເມື່ອມີເຈົ້າເປັນຜູ້ຄຸ້ມຄອງ ຂ້າບໍ່ແມ່ນຜູ້ຂາດທີ່ພຶ່ງອີກ; ຂ້າມີທີ່ພຶ່ງແລ້ວ».
Verse 27
न हि ते पाण्डवा: सर्वे कलाम्हन्ति षोडशीम् । अन्ये वा पुरुषव्याप्र राजानो5भ्युदितोदिता:,'पुरुषसिंह! वे समस्त पाण्डव अथवा अन्य श्रेष्ठठटम नरेश तुम्हारी सोलहवीं कलाके बराबर भी नहीं हो सकते
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ແທ້ຈິງ ພວກປານດະວະທັງໝົດຮວມກັນ ກໍບໍ່ຄູ່ຄວນເທົ່າແມ່ນແຕ່ໜຶ່ງໃນສິບຫົກສ່ວນຂອງຄວາມດີເລີດຂອງເຈົ້າ. ບັນດາກະສັດອື່ນ—ແມ່ນແຕ່ຜູ້ມີຊື່ສຽງກ້ອງກັງ—ກໍບໍ່ເທົ່າເຈົ້າ, ໂອ ເສືອໃນຫມູ່ມະນຸດ».
Verse 28
स भवान् धृतराष्ट्र तं गान्धारीं च यशस्विनीम् । पश्य कर्ण महेष्वास अदितिं वज्रभूद् यथा
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ກັນນະ ມະເຫສວາສ ນັກທະນູຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່! ບັດນີ້ ຈົ່ງໄປເບິ່ງແລະນົບນ້ອມ (ດາຣະຊະນະ) ພໍ່ຜູ້ຄວນເຄົາລົບຂອງຂ້າ ທຣິຕະຣາສະຕຣະ ແລະ ແມ່ຜູ້ມີກຽດ ການທາຣີ—ດັ່ງທີ່ ອິນທຣະ ຜູ້ຖືວັດຊະຣະ ເຂົ້າເຝົ້າແມ່ ອະດິຕິ ດ້ວຍຄວາມເຄົາລົບ».
Verse 29
ततो हलहलाशब्द: प्रादुरासीद् विशाम्पते । हाहाकाराश्न बहवो नगरे नागसाह्नये,जनमेजय! तदनन्तर हस्तिनापुर नगरमें सब ओर बड़ा भारी कोलाहल मच गया। अनेक प्रकारके हाहाकार सुनायी देने लगे
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ແລ້ວແຕ່ນັ້ນ ໂອ ຈອມເຈົ້າແຫ່ງປະຊາ! ສຽງອື້ອອຶງຄືຄືນດັ່ງ “ຮະລະຮະລະ” ກໍເກີດຂຶ້ນທັນທີ. ສຽງຮ້ອງຄວາມທຸກ “ອະລາດ! ອະລາດ!” ຫຼາຍປະການ ດັງຂຶ້ນທົ່ວເມືອງນາກະສາຫະວະຍະ (ຫັດສະຕິນາປຸຣະ) ໂອ ຈະນະເມຊະຍະ».
Verse 30
केचिदेनं प्रशंसन्ति निन्दन्ति सम तथापरे । तूष्णीमासंस्तथा चान्ये नृपास्तत्र जनाधिप,राजन! कोई तो कर्णकी प्रशंसा करते थे और दूसरे उसकी निन्दा। अन्य कितने ही राजा निन्दा और प्रशंसा कुछ भी न करके मौन थे
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ທີ່ນັ້ນ ໂອ ກະສັດ! ບາງພວກກໍສັນລະເສີນເຂົາ, ບາງພວກກໍຕໍານິເຂົາ; ແລະອີກບາງພວກກໍນິ່ງເງົາ ບໍ່ສັນລະເສີນ ແລະບໍ່ຕໍານິ».
Verse 31
एवं विजित्य राजेन्द्र कर्ण: शस्त्रभूतां वर: । सपर्वतवनाकाशां ससमुद्रां सनिष्कुटाम्
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ພະມະຫາກະສັດຜູ້ປະເສີດ! ຫຼັງຈາກຊະນະແລ້ວດັ່ງນີ້ ກັນນະ—ຜູ້ເປັນເລີດໃນຫມູ່ຜູ້ຖືອາວຸດ—ໄດ້ປາບປະລາບແຜ່ນດິນທັງປວງ: ມີພູເຂົາແລະປ່າໄມ້, ທົ່ງໂລ່ງແລະຟ້າກວ້າງ, ມີທະເລແລະສວນສຳລັບພັກຜ່ອນ»។ (ໃນບົດບາດຂອງເລື່ອງ ຍັງກ່າວຕໍ່ວ່າ ໃນເວລາບໍ່ດົນ ລາວເຮັດໃຫ້ກະສັດຫຼາຍອົງຢູ່ໃຕ້ອຳນາດ ເກັບສ່ວຍສາອັນຫຼາຍຫຼວງບໍ່ຂາດສາຍ ແລ້ວເຂົ້າໄປເຝົ້າ ພະເຈົ້າທຣິຕຣາສຕຣະ—ສະທ້ອນຈັນຍາບັນການພິຊິດແລະຄວາມຕຶງຕຽນທາງສິນທຳລະຫວ່າງພະລັງກຳ, ຄວາມທະເຍີທະຍານ, ແລະພາລະທີ່ຖືກວາງໃສ່ກະສັດອື່ນ.)
Verse 32
देशैरुच्चावचै: पूर्णा पत्तनैर्नगरैरपि । दीपैश्वानूपसम्पूर्ण: पृथिवीं पृथिवीपते
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ເຈົ້າແຫ່ງແຜ່ນດິນ, ໂອ ພະມະຫາກະສັດ! ໂລກທັງປວງ—ເຕັມໄປດ້ວຍດິນແດນຫຼາກຫຼາຍ, ມີທ່າເຮືອແລະນະຄອນ, ມີເກາະ ແລະເຂດຊຸ່ມນ້ຳອຸດົມ—ຖືກນຳມາຢູ່ໃຕ້ອຳນາດຂອງກັນນະ. ເມື່ອລາວປາບປະລາບກະສັດທັງຫຼາຍຢ່າງວ່ອງໄວ ແລະເກັບສ່ວຍສາບໍ່ຂາດສາຍ ຜູ້ປົກຄອງນັ້ນກໍເຂົ້າໄປເຝົ້າ ພະເຈົ້າທຣິຕຣາສຕຣະ»។
Verse 33
कालेन नातिदीर्घेण वशे कृत्वा तु पार्थिवान् । अक्षयं धनमादाय सूतजो नृपमभ्ययात्
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ໃນເວລາບໍ່ດົນ ຫຼັງຈາກເຮັດໃຫ້ກະສັດທັງຫຼາຍຢູ່ໃຕ້ອຳນາດແລ້ວ ບຸດແຫ່ງສາຣະຖີ (ກັນນະ) ໄດ້ເກັບກຳຊັບສົມບັດອັນບໍ່ຮູ້ຈົບ ແລ້ວເຂົ້າໄປຫາພະມະຫາກະສັດ. ບົດນີ້ເນັ້ນການປາບປະລາບທາງການເມືອງຢ່າງວ່ອງໄວ ແລະການເກັບສ່ວຍສາເປັນເຄື່ອງມືຮັດແນ່ນອຳນາດ ແລະເພື່ອໄດ້ຮັບພະລາຊະໄມຕຣີ—ເປັນການກະທຳທີ່ມີນ້ຳໜັກທາງຈັນຍາ ເມື່ອພະລັງກຳແລະຄວາມທະເຍີທະຍານຜູກພັນກັບການເອົາຊັບພະຍາກອນຈາກຜູ້ຖືກພິຊິດ.
Verse 34
प्रविश्य च गृहं राजन्नभ्यन्तरमरिंदम । गान्धारीसहितं वीरो धृतराष्ट्रं ददर्श सः
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ພະມະຫາກະສັດ, ວິລະຊົນ—ຜູ້ທຳລາຍສັດຕູ—ເຂົ້າໄປໃນເຮືອນ ແລະໄປສູ່ຫ້ອງພາຍໃນ. ທີ່ນັ້ນ ລາວໄດ້ເຫັນ ພະເຈົ້າທຣິຕຣາສຕຣະ ມີນາງຄັນທາຣີ ຢູ່ຄຽງຂ້າງ»។
Verse 35
पुत्रवच्च नरव्यात्र पादौ जग्राह धर्मवित् | धृतराष्ट्रेण चाश्लिष्य प्रेमणा चापि विसर्जित:
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ແລ້ວຜູ້ຮູ້ທຳມະນັ້ນ ເຫມືອນລູກຊາຍ ໄດ້ຈັບຕີນຂອງ “ເສືອໃນຫມູ່ມະນຸດ” ຜູ້ນັ້ນ. ພະເຈົ້າທຣິຕຣາສຕຣະ ກໍກອດລາວດ້ວຍຄວາມຮັກ ແລ້ວດ້ວຍໄມຕຣີກໍປ່ອຍໃຫ້ລາວໄປ.
Verse 36
शत्रुसूदन_ जनमेजय! धर्मज्ञ वीर कर्णने अन्तःपुरमें प्रवेश करके गान्धारीसहित धृतराष्ट्रका दर्शन किया और पुत्रकी भाँति उसने उनके दोनों चरण पकड़ लिये। धृतराष्ट्रने भी उसे प्रेमपूर्वक हृदयसे लगाकर विदा किया ।।
ໂອ ພຣະອົງຈະນະເມຊະຍະ! ກັນນະ ວິລະຊົນຜູ້ຮູ້ທຳ ໄດ້ເຂົ້າໄປໃນພະລາຊວັງຊັ້ນໃນ ແລະໄດ້ເຂົ້າເຝົ້າພຣະຣາຊາ ທຣິຕະຣາສະຕຣະ ພ້ອມດ້ວຍນາງ ຄັນທາຣີ; ເຂົາໄດ້ຈັບພຣະບາດທັງສອງດັ່ງລູກຊາຍ. ທຣິຕະຣາສະຕຣະກໍໄດ້ກອດເຂົາດ້ວຍຄວາມຮັກ ແລະສົ່ງເຂົາອອກໄປ. ນັບແຕ່ນັ້ນມາ ໂອ ພາຣະຕະ, ທັງພຣະຣາຊາ (ທຣິຕະຣາສະຕຣະ) ແລະ ຊະກຸນິ ບຸດແຫ່ງສຸບະລະ ກໍເຫັນວ່າພີ່ນ້ອງປານດະວະ ໄດ້ຖືກພິຊິດແລ້ວໃນສົງຄາມ ເພາະເຊື່ອວ່າກັນນະຈະຊະນະເຂົາເຈົ້າ.
Verse 103
एतान् सर्वान् विनिर्जित्य करमादाय सर्वश: । वत्सभूमिको जीतकर कर्णने केवला
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ເມື່ອກັນນະໄດ້ພິຊິດອານາຈັກເຫຼົ່ານັ້ນທັງໝົດ ແລະເກັບສ່ວນສະຫຼຸບ (ບັນດາບັນຊີບຸນຄ່າ) ຢ່າງຄົບຖ້ວນ, ລາວໄດ້ນຳ ວັດສະພູມິກະ, ຊີຕະກະຣະ, ກັນນະເນ, ເກວະລາ, ມຣິຕຕິກາວະຕີ, ໂມຫະນະ, ປັດຕະນະ, ຕຣິປູຣີ ແລະ ໂກສະລາ ໃຫ້ຢູ່ໃນອຳນາດຂອງຕົນ. ເມື່ອເກັບພາສີຈາກທຸກທິດແລ້ວ ລາວກໍອອກເດີນທາງໄປທາງທິດໃຕ້.
Verse 163
पार्श्वस्थांश्वापि नृपतीन् वशे चक्रे महाबल: । इसके बाद सूतपुत्र महाबली कर्णने चेदिदेशमें जाकर शिशुपालके पुत्रको हराया और उसके पार्श्ववर्ती नरेशोंको भी अपने अधीन कर लिया
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ຜູ້ມີພະລັງອັນຍິ່ງນັ້ນ ຍັງໄດ້ນຳບັນດາກະສັດຂ້າງເຄີຍໃຫ້ຢູ່ໃນອຳນາດຂອງຕົນ. ຕໍ່ມາ ກັນນະ ບຸດແຫ່ງສູຕະ ຜູ້ມີກຳລັງຫາກຽມ ໄດ້ໄປຍັງແດນເຈຕີ ແລະພິຊິດບຸດຂອງ ຊິຊຸປາລະ; ພ້ອມທັງເຮັດໃຫ້ບັນດາກະສັດຂ້າງເຄີຍຢູ່ໃນອຳນາດຂອງລາວ.
Verse 206
शशकान् यवनांश्चैव विजिग्ये सूतनन्दन: । इस प्रकार पूर्व
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ກັນນະ ບຸດແຫ່ງສູຕະ ໄດ້ພິຊິດຊາຊະກະ ແລະ ຢະວະນະ ດ້ວຍ. ດັ່ງນັ້ນ ເມື່ອລາວໄດ້ປະຫານແຜ່ນດິນທັງປວງໃນທິດຕາເວັນອອກ, ຕາເວັນຕົກ, ເໜືອ, ແລະ ໃຕ້, ລາວກໍໄດ້ປະຫານຊົນມະເລັດຈະ ແລະບັນດາກຸ່ມຊາຍແດນຫຼາຍພວກ—ຊາວປ່າ, ຊາວພູ—ພ້ອມທັງບັນດາຄະນະລັດ (ກະນະຣາຊະ) ເຊັ່ນ ພັດທະກະຣະ, ໂຣຫິຕະກະ, ອາເກຣຍະ, ແລະ ມາລະວະ ເປັນຕົ້ນ. ຕໍ່ມາ ກັນນະ ບຸດແຫ່ງສູຕະ ຜູ້ປະພຶດຕາມນີຕິ ກໍພິຊິດກະສັດຊາຊະກະ ແລະ ຢະວະນະ ດ້ວຍຄວາມໝັ້ນໃຈດັ່ງເຮັດຢ່າງງ່າຍດາຍ.
Verse 254
भारत! तबसे राजा दुर्योधन तथा सुबलपुत्र शकुनि युद्धमें कर्णद्वारा पाण्डवोंको पराजित हुआ ही समझने लगे ।। इति श्रीमहाभारते वनपर्वणि घोषयात्रापर्वणि कर्णदिग्विजये चतुष्पठ्चाशदधिकद्विशततमो<ध्याय:
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ໂອ ພາຣະຕະ! ນັບແຕ່ເວລານັ້ນມາ ກະສັດ ທຸຣະໂຢທະນະ ແລະ ຊະກຸນິ ບຸດແຫ່ງສຸບະລະ ກໍເຫັນວ່າ ປານດະວະ ໄດ້ຖືກກັນນະພິຊິດໃນສົງຄາມແລ້ວແນ່ນອນ.
Frequently Asked Questions
Whether the principal offender (Jayadratha), after releasing Draupadī in fear, should be executed as deterrence and retributive justice, or spared due to kinship ties and the broader ethics of restraint.
Crisis response must balance immediate protective action with disciplined targeting and ethical review; even amid strategic engagement, the text foregrounds deliberation on proportional consequence, social bonds, and future political stability.
No explicit phalaśruti appears in this adhyāya; its meta-function is narrative-ethical, using the pursuit and counsel sequence to situate punitive power within rājadharma and relational obligations.
Read Mahabharata in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.