Shloka 346
द्रौपदी-शैब्यसंवादः — Draupadī’s Identification and Counsel on Hospitality
पादौ संस्पृश्य मानाहँं भ्रातुर्ज्येछ्ठस्य भारत । 'भैया! आप ही हमारे कुलमें सौ वर्षोतक राजा बने रहेंगे।। जनमेजय! ऐसा कहकर दुःशासन अपने बड़े भाईके माननीय चरणोंको पकड़कर फूट-फूटकर रोने लगा
pādau saṃspṛśya mānāhaṃ bhrātur jyeṣṭhasya bhārata | “bhaiyā! āp hī hamāre kuleṃ śata-varṣotaka rājā bane raheṅge” || janamejaya! iti uktvā duḥśāsanaḥ sva-bhrātur mahānīya-caraṇau gṛhītvā phūṭ-phūṭkar ruroda ||
ໄວສັມປາຍະນະກ່າວວ່າ: “ໂອ ພາຣະຕະ, ເມື່ອໄດ້ແຕະຕ້ອງທີ່ຕີນຂອງພີ່ໃຫຍ່ດ້ວຍຄວາມເຄົາລົບ ຂ້າໄດ້ກ່າວວ່າ: ‘ພີ່ເອີຍ! ທ່ານແຕ່ຜູ້ດຽວຈະຄອງລາຊະອຳນາດໃນວົງຕະກູນຂອງພວກເຮົາຄົບຮ້ອຍປີ.’” ໂອ ຈະນະເມຊະຍະ, ເມື່ອກ່າວດັ່ງນັ້ນແລ້ວ ດຸຫສາສະນະໄດ້ກອດກຸມຕີນອັນນ່າເຄົາລົບຂອງພີ່ໃຫຍ່ ແລະຮ້ອງໄຫ້ຢ່າງຄວບຄຸມບໍ່ໄດ້. ພາບນີ້ຊີ້ໃຫ້ເຫັນວ່າ ທ່າທາງແຫ່ງຄວາມເຄົາລົບ ແລະຄວາມຈົງຮັກພັກດີ ອາດຖືກຍົກຂຶ້ນມາໃຊ້ໃນຍາມວິກິດ—ຈະເປັນຄວາມສຳນຶກຜິດຢ່າງແທ້ ຄວາມຢ້ານກົວ ຫຼືການຫາທີ່ພຶ່ງພາຄຸ້ມຄອງ—ແລະເນັ້ນຄວາມຕຶງຕັນທາງທຳມະ ລະຫວ່າງຄວາມຜູກພັນໃນຄອບຄົວ ແລະຜົນກຳຂອງການກະທຳກ່ອນໜ້າ.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the moral ambiguity of external displays of devotion—touching an elder’s feet and pledging loyalty—especially when performed under pressure. It invites reflection on whether repentance and reverence are meaningful without prior restraint and righteous conduct (dharma) and how actions inevitably return as consequences.
Vaiśampāyana narrates to King Janamejaya that Duḥśāsana approaches his eldest brother (implicitly Duryodhana), touches and clutches his feet, declares that the elder should remain king for a hundred years, and then breaks down crying—an intense moment of supplication and emotional collapse within the Kaurava camp.