Adhyaya 209
अग्निनाम-वंश-निरूपणम् | Agni-Names and Lineage Enumeration
Upa-parva: Mārkaṇḍeya-Saṃvāda (Genealogies and Functions of Agni)
Mārkaṇḍeya enumerates a lineage and functional taxonomy of Agni. Beginning with the illustrious wife associated with Bṛhaspati and Candramas, the discourse lists sacred fires and offspring, assigning to each a ritual identity: the fire receiving clarified-butter oblations, the fire prominent in cāturmāsya and aśvamedha contexts, and further named forms tied to specific offerings and liturgical moments (e.g., first ājya portion; pūrṇamāsī contexts; sviṣṭakṛt). The chapter also maps moral-psychological and cosmological registers onto fire (e.g., anger/Manyu and the daughter Manyatī; the pervasive utterance ‘Svāhā’), and continues with additional named fires characterized by purity, stability, internal digestion (antarāgni), and universal cognition. The result is a compact reference catalogue connecting genealogy, ritual procedure, and symbolic anthropology.
Chapter Arc: धर्मव्याध के समक्ष ब्राह्मण के मन में एक तीखा संशय उठता है—यदि अहिंसा परम धर्म है, तो संसार के नित्य कर्मों में सर्वत्र हिंसा क्यों दीखती है, और फिर ‘दैव’ (पूर्वकर्म) इतना बलवान क्यों है? → व्याध ‘विधि’ और ‘पुराकृत कर्म’ की दुस्तरता का संकेत देकर प्रश्न को और गहरा करता है: कृषि, भोजन, पशु-आहार, वृक्ष-औषधि-छेदन—जीवन-यापन के साधनों में भी असंख्य प्राणियों का विनाश होता है। साथ ही वह सामाजिक उलटबांसियों की ओर भी उंगली उठाता है—मित्र-मित्र को, शत्रु-शत्रु को, बन्धु-बन्धु को भी ठीक से नहीं देखते; समृद्धि से ईर्ष्या, गुरु-निन्दा, और पण्डितमान का मोह व्याप्त है। → कृषि और सामान्य कर्मों में ‘पराहिंसा’ का प्रत्यक्ष चित्र खड़ा कर (भूमिशायी जीवों का मरण, पशु-वध, वृक्ष-औषधि-छेदन) व्याध ब्राह्मण को धर्म के सूक्ष्म विवेक पर ला खड़ा करता है—जब धर्म-अधर्म लोक में उलटे दिखते हैं, तब निर्णय का आधार क्या हो? → व्याध निष्कर्ष की दिशा देता है: धर्म-अधर्म पर बहुत कहा जा सकता है, पर जो मनुष्य अपने स्वधर्म/स्वकर्म में सम्यक् प्रवृत्त रहता है, वही महायश पाता है—अर्थात् कर्म-निष्ठा, विवेक, और यथाशक्ति दोष-परिहार ही व्यावहारिक मार्ग है। → स्वकर्म-निष्ठा का मानदण्ड तो मिला, पर ब्राह्मण के भीतर यह प्रश्न शेष रहता है कि ‘अनिवार्य हिंसा’ वाले कर्मों में दोष-क्षय और अहिंसा का सर्वोच्च रूप कैसे साधा जाए?
Shlokas
Verse 1
(दाक्षिणात्य अधिक पाठके १६ “लोक मिलाकर कुल १००३ श्लोक हैं) #2:8 #:23:.7 (0) हि २ 7 अष्टाधिकद्विशततमो< ध्याय: धर्मव्याथद्वारा हिंसा और अहिंसाका विवेचन मार्कण्डेय उवाच सतु विप्रमथोवाच धर्मव्याथो युधिष्ठिर । यदहमाचरे कर्म घोरमेतदसंशयम्
ມາຣະກັນເດຍະເວົ້າວ່າ: “ໂອ ຢຸທິສຖິຣະ, ຕໍ່ມາ ທຳມະວະຍາທະ (ຄົນຂາຍຊີ້ນຜູ້ມີທຳ) ໄດ້ເວົ້າກັບພຣາຫມັນ ວິປຣະມະຖະ ວ່າ: ‘ວຽກທີ່ຂ້ອຍປະພຶດ—ການຄ້າຂາຍຊີ້ນນີ້—ແທ້ຈິງແມ່ນກຳອັນນ່າສະພຶງກົວ; ບໍ່ມີຂໍ້ສົງໄສເລີຍ.’”
Verse 2
विधिस्तु बलवान ब्रह्मन् दुस्तरं हि पुरा कृतम् । पुरा कृतस्य पापस्य कर्मदोषो भवत्ययम्
ມາຣະກັນເດຍະເວົ້າວ່າ: “ໂອ ພຣາຫມັນ, ຊະຕາກຳ/ວິທິ ແຮງກ້າຫຼາຍ; ສິ່ງທີ່ເຄີຍເຮັດໄວ້ໃນອະດີດນັ້ນ ຍາກຈະຝ່າຝືນ. ນີ້ແມ່ນຂໍ້ບົກພ່ອງທີ່ຕິດຢູ່ໃນກຳ: ຈາກບາບທີ່ເຄີຍກະທຳມາດົນນານ ຜົນກຳຍ່ອມເກີດຂຶ້ນຢ່າງຫຼີກບໍ່ພົ້ນ.”
Verse 3
दोषस्यैतस्य वै ब्रह्मन् विधाते यत्नवानहम् । 'किंतु ब्रह्मन! दैव बलवान है। पूर्वजन्ममें किये हुए कर्मका ही नाम दैव है। उससे पार पाना बहुत कठिन है। यह जो कर्मदोषजनित व्याधके घर जन्म हुआ है, यह मेरे पूर्वजन्ममें किये हुए पापका ही फल है। ब्रह्मन! मैं इस दोषके निवारणके लिये प्रयत्नशील हूँ ।।
ມາຣະກັນເດຍະເວົ້າວ່າ: “ໂອ ພຣາຫມັນ, ຂ້ອຍໄດ້ພາກພຽນແກ້ໄຂຂໍ້ບົກພ່ອງນີ້ ຕາມທີ່ສິ່ງທີ່ຖືກກຳນົດໄວ້ອະນຸຍາດ. ເພາະເມື່ອຄວາມຕາຍຂອງສັດຖືກກຳນົດໄວ້ແຕ່ກ່ອນໂດຍຊະຕາກຳ, ຜູ້ຂ້າກໍເປັນແຕ່ເຄື່ອງມືໃນເຫດການນັ້ນ. ແຕ່ຜູ້ທີ່ຮູ້ທັນ ແລະຈົ່ງໃຈກະທຳຄວາມຮຸນແຮງ ຍັງຕ້ອງຮັບຜິດທາງຄຸນທຳ ແມ່ນແຕ່ຈະເປັນພຽງ ‘ເຫດ’ ໃນສິ່ງທີ່ຖືກກຳນົດໄວ້ກໍຕາມ.”
Verse 4
निमित्तभूता हि वयं कर्मणो<स्य द्विजोत्तम | येषां हतानां मांसानि विक्रीणामीह वै द्विज
ມາຣະກັນເດຍະເວົ້າວ່າ: “ໂອ ຜູ້ເກີດສອງຄັ້ງຜູ້ປະເສີດ (dvijottama), ໃນການງານນີ້ ພວກເຮົາເປັນແຕ່ ‘ນິມິດ’ ເທົ່ານັ້ນ. ໂອ ພຣາຫມັນ, ຊີ້ນທີ່ຂ້ອຍຂາຍຢູ່ນີ້ ແມ່ນຊີ້ນຂອງສັດທີ່ຖືກຂ້າ. ຖ້າໃນຍາມທີ່ພວກມັນຍັງມີຊີວິດ ໄດ້ຖືກນຳໃຊ້ຢ່າງຖືກທາງ ນັ້ນຈະເປັນທຳອັນໃຫຍ່; ແຕ່ໃນການກິນຊີ້ນ ບໍ່ມີແມ່ນແຕ່ຊື່ຂອງທຳ—ກັບກາຍເປັນອະທຳອັນໃຫຍ່.”
Verse 5
तेषामपि भवेद् धर्म उपयोगे न भक्षणे | देवतातिथिभृत्यानां पितृणां चापि पूजनम्
ມາຣກັນເດຍ ກ່າວວ່າ: «ແມ່ນແຕ່ໃນກໍລະນີນັ້ນ ທຳມະກໍອາດເກີດຂຶ້ນໄດ້ຈາກການນຳໃຊ້ໃຫ້ຖືກຄວນ ບໍ່ແມ່ນຈາກການກິນ. ການນະມັດສະການເທວະດາ, ການຕ້ອນຮັບແຂກ, ການອຸປະຖຳຜູ້ພຶງພາ, ແລະການບູຊາບັນພະບຸລຸດ—ເຫຼົ່ານີ້ແຫຼະແມ່ນກິດທຳມະແທ້».
Verse 6
ओषध्यो वीरुधश्चैव पशवो मृगपक्षिण: । अनादिभूता भूतानामित्यपि श्रूयते श्रुति:
ມາຣກັນເດຍ ກ່າວວ່າ: «ຢາສະໝຸນໄພແລະພືດພັນ, ຫຍ້າແລະເຄືອ, ທັງງົວຄວາຍ, ສັດປ່າ ແລະນົກ—ພຣະຄຳສອນອັນສັກສິດ (śruti) ກ່າວໄວ້ວ່າ ເຫຼົ່ານີ້ເປັນເສບຽງອັນບໍ່ມີຕົ້ນກຳເນີດ ສຳລັບສັດມີຊີວິດທັງປວງ ແລະມີຢູ່ເສມອເພື່ອການດຳລົງຊີວິດ».
Verse 7
आत्ममांसप्रसादेन शिविरौशीनरो नृप: । स्वर्ग सुदुर्गमं प्राप्त: क्षमावान् द्विजसत्तम
ມາຣກັນເດຍ ກ່າວວ່າ: «ດ້ວຍບຸນກຸສົນແຫ່ງການຖວາຍເນື້ອກາຍຂອງຕົນເອງ ພຣະຣາຊາສິບີ ແຫ່ງວົງສາອຸສີນະຣະ ໄດ້ບັນລຸສະຫວັນອັນເຂົ້າເຖິງຍາກຢິ່ງ. ໂອ ພຣາຫມັນຜູ້ປະເສີດ, ພຣະອົງເປັນກະສັດຜູ້ມີຄວາມອົດກັ້ນ».
Verse 8
स्वधर्म इति कृत्वा तु न त्यजामि द्विजोत्तम । पुरा कृतमिति ज्ञात्वा जीवाम्येतेन कर्मणा
«ໂອ ພຣາຫມັນຜູ້ປະເສີດ, ຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ລະທິ້ງອາຊີບນີ້ ໂດຍເຫັນວ່າເປັນສະວະທຳຂອງຕົນ. ເມື່ອຮູ້ວ່າເປັນປະເພນີເກົ່າແກ່—ຜູ້ກ່ອນໆເຄີຍເຮັດມາແຕ່ດຶກດຳບັນ—ຂ້າພະເຈົ້າຈຶ່ງດຳລົງຊີວິດດ້ວຍກຳມະນີ້».
Verse 9
स्वकर्म त्यजतो ब्रद्यान्नधर्म इह दृश्यते । स्वकर्मनिरतो यस्तु धर्म: स इति निश्चय:
«ໂອ ພຣາຫມັນ, ໃນໂລກນີ້ ຜູ້ທີ່ລະທິ້ງກຳມະຂອງຕົນ ຖືກເຫັນວ່າໄດ້ຮັບອະທຳ. ແຕ່ຜູ້ໃດທີ່ຕັ້ງໝັ້ນໃນກຳມະຂອງຕົນ ຜູ້ນັ້ນແຫຼະແມ່ນຜູ້ດຳເນີນຕາມທຳມະ—ນີ້ແມ່ນຂໍ້ຕັດສິນແນ່ນອນ».
Verse 10
पूर्व हि विहित॑ कर्म देहिनं न विमुज्चति । धात्रा विधिरयं दृष्टो बहुधा कर्मनिर्णये
ມາຣະກັນເດຍ ກ່າວວ່າ: «ກຳທີ່ເຮັດໄວ້ແຕ່ກ່ອນ ບໍ່ເຄີຍປ່ອຍວາງຜູ້ມີກາຍ. ໃນການຕັດສິນກຳ ແລະ ຜົນຂອງມັນຫຼາຍວິທີ ຜູ້ສ້າງໄດ້ຖືຫຼັກນີ້ເປັນຫົວໃຈ»។
Verse 11
द्रष्टव्या तु भवेत् प्रज्ञा क्रूरे कर्मणि वर्तता । कथं कर्म शुभं कुर्या कथं मुच्ये पराभवात्
ມາຣະກັນເດຍ ກ່າວວ່າ: «ແມ່ນແຕ່ຜູ້ທີ່ກຳລັງຢູ່ໃນກຳອັນໂຫດຮ້າຍ ກໍຄວນໃຫ້ປັນຍາຕື່ນຢູ່ເສມອ: ‘ຂ້ອຍຈະເຮັດກຳດີໄດ້ແນວໃດ? ຂ້ອຍຈະພົ້ນຈາກຄວາມອັບອາຍ ແລະ ຄວາມພ່າຍແພ້ນີ້ໄດ້ແນວໃດ?’»
Verse 12
कर्मणस्तस्य घोरस्य बहुधा निर्णयो भवेत् । दाने च सत्यवाक्ये च गुरुशुश्रूषणे तथा
ມາຣະກັນເດຍ ກ່າວວ່າ: «ສຳລັບກຳອັນນ່າຢ້ານນັ້ນ ທາງອອກອັນແນ່ນອນອາດພົບໄດ້ຫຼາຍວິທີ—ໂດຍການໃຫ້ທານ, ໂດຍການເວົ້າຄວາມຈິງ, ແລະໂດຍການຮັບໃຊ້ອາຈານດ້ວຍຄວາມເຄົາລົບ»។
Verse 13
द्विजातिपूजने चाहं धर्मे च निरत: सदा | अभिमानातिवादा भ्यां निवृत्तोडस्मि द्विजोत्तम
ມາຣະກັນເດຍ ກ່າວວ່າ: «ຂ້ອຍເປັນຜູ້ອຸທິດຕົນໃນການນັບຖືບູຊາຜູ້ເກີດສອງຄັ້ງ ແລະ ໃນການປະພຶດທຳຕາມທຳມະເສມອ. ໂອ ພຣາຫມັນຜູ້ປະເສີດ, ຂ້ອຍໄດ້ຫຼີກອອກຈາກຄວາມຈອງຫອງ ແລະ ຄຳເວົ້າອວດອ້າງເກີນຄວນແລ້ວ»។
Verse 14
कृषिं साध्विति मन्यन्ते तत्र हिंसा परा स्मृता । कर्षन्तो लाडूलै: पुंसो घ्नन्ति भूमिशयान् बहून् । जीवानन्यांश्व बहुशस्तत्र कि प्रतिभाति ते
ມາຣະກັນເດຍ ກ່າວວ່າ: «ຜູ້ຄົນຖືວ່າການເຮັດນາເຮັດສວນເປັນອາຊີບດີ; ແຕ່ໃນນັ້ນ ຄວາມຮຸນແຮງຖືກຈື່ຈຳວ່າໃຫຍ່ຫຼາຍ. ເມື່ອຜູ້ຊາຍໄຖດິນດ້ວຍເຄື່ອງມື ພວກເຂົາຂ້າສັດນ້ອຍຫຼາຍຕົວທີ່ນອນຢູ່ເທິງດິນ ຫຼື ຢູ່ໃນດິນ ແລະຍັງທຳລາຍຊີວິດອື່ນໆ ຊ້ຳໆອີກ. ໃນກໍລະນີແບບນີ້ ທ່ານເຫັນວ່າທາງໃດແມ່ນຖືກຕ້ອງ?»
Verse 15
कुछ लोग खेतीको उत्तम मानते हैं, परंतु उसमें भी बहुत बड़ी हिंसा होती है। हल चलानेवाले मनुष्य धरतीके भीतर शयन करनेवाले बहुत-से प्राणियोंकी हत्या कर डालते हैं। इनके सिवा और भी बहुत-से जीवोंका वध वे करते रहते हैं। इस विषयमें आप क्या समझते हैं? ।।
ມາຣະກັນເດຍ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ທະວິຊະຜູ້ປະເສີດ, ເມັດພືດທັນຍາຫານທີ່ຜູ້ຄົນເວົ້າເຖິງ—ເຂົ້າແລະອື່ນໆ—ທັງໝົດນັ້ນເປັນສິ່ງມີຊີວິດ. ຖ້າເປັນເຊັ່ນນັ້ນ ເຈົ້າເຂົ້າໃຈເລື່ອງນີ້ແນວໃດ?»
Verse 16
अध्याक्रम्य पशुंश्वापि घ्नन्ति वै भक्षयन्ति च । वृक्षांस्तथौषधी श्षापि छिन्दन्ति पुरुषा द्विज
ມາຣະກັນເດຍ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ທະວິຊະ, ມະນຸດທັງຫຼາຍເຂົ້າໂຈມສັດ ແລ້ວຂ້າມັນ ແລະກິນມັນ. ເຊັ່ນດຽວກັນ ພວກເຂົາຕັດຟັນຕົ້ນໄມ້ ແລະພືດຢາ. ດັ່ງນັ້ນ ສິ່ງມີຊີວິດຖືກເຮັດຮ້າຍໃນຫຼາຍຮູບແບບ—ທັງໃນດິນ ແລະໃນພືດພັນທັງຫຼາຍ.»
Verse 17
जीवा हि बहवो ब्रह्मन् वृक्षेषु च फलेषु च । उदके बहवश्चापि तत्र कि प्रतिभाति ते
ມາຣະກັນເດຍ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ພຣາຫມັນ, ສິ່ງມີຊີວິດນັ້ນມີຫຼາຍແທ້—ຢູ່ໃນຕົ້ນໄມ້ ແລະໃນໝາກໄມ້; ໃນນ້ຳກໍມີຫຼາຍເຊັ່ນກັນ. ມະນຸດໂຈມສັດ ຂ້າແລ້ວກິນ; ແລະຍັງຕັດຟັນຕົ້ນໄມ້ ແລະພືດຢາ. ເມື່ອຊີວິດມີຢູ່ໃນຮູບແບບເຫຼົ່ານີ້ດ້ວຍ ເຈົ້າເຂົ້າໃຈເລື່ອງນີ້ແນວໃດ?»
Verse 18
सर्व व्याप्तमिदं ब्रह्मन् प्राणिभि: प्राणिजीवनै: । मत्स्यान ग्रसन्ते मत्स्याश्न तत्र कि प्रतिभाति ते
ມາຣະກັນເດຍ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ພຣາຫມັນ, ໂລກນີ້ທັງໝົດຖືກແຜ່ຄຸ້ມໄປດ້ວຍສັດມີຊີວິດ—ແລະຜູ້ມີຊີວິດກໍດຳລົງຊີວິດໂດຍອາໄສຊີວິດຂອງຜູ້ອື່ນ. ປາກິນປາ—ປາໃຫຍ່ເຮັດປານ້ອຍເປັນອາຫານ. ໃນເລື່ອງນີ້ ເຈົ້າເຂົ້າໃຈແນວໃດ?»
Verse 19
सत्त्वै: सत्त्वानि जीवन्ति बहुधा द्विजसत्तम | प्राणिनो<न्योन्यभक्षाक्ष तत्र कि प्रतिभाति ते
ມາຣະກັນເດຍ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ທະວິຊະຜູ້ປະເສີດ, ໃນຫຼາຍວິທີ ສິ່ງມີຊີວິດດຳລົງຊີວິດໂດຍອາໄສສິ່ງມີຊີວິດອື່ນ; ສັດທັງຫຼາຍກາຍເປັນອາຫານໃຫ້ກັນແລະກັນ. ໃນເລື່ອງນີ້ ເຈົ້າເຂົ້າໃຈແນວໃດ—ມັນປາກົດແກ່ເຈົ້າແນວໃດ?»
Verse 20
चड़्क्रम्यमाणा जीवांश्व धरणीसंश्रितान् बहून् । पद्धयां घ्नन्ति नरा विप्र तत्र कि प्रतिभाति ते
ມາຣະກັນເດຍະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ພຣາຫມັນ! ເມື່ອຜູ້ຄົນເດີນໄປມາ ພວກເຂົາມັກຈະບໍ່ຮູ້ຕົວ ແລະເຫຍື່ອຍຂີ້ຍໍ້າຂ້າສັດມີຊີວິດຫຼາຍຢ່າງທີ່ອາໄສຢູ່ໃນພື້ນດິນ. ຕາມຄວາມເຂົ້າໃຈຂອງທ່ານ ຄວນຄິດເຫັນຢ່າງໃດໃນເລື່ອງນີ້?»
Verse 21
उपविष्टा: शयानाक्ष घ्नन्ति जीवाननेकश: । ज्ञानविज्ञानवन्तक्ष तत्र कि प्रतिभाति ते
ມາຣະກັນເດຍະ ກ່າວວ່າ: «ແມ່ນແຕ່ຜູ້ມີຄວາມຮູ້ ແລະປັນຍາຈຳແນກ ເມື່ອນັ່ງລົງ ຫຼືນອນຫຼັບ ກໍຍັງອາດຂ້າສັດມີຊີວິດຫຼາຍຢ່າງໂດຍບໍ່ຕັ້ງໃຈ. ດັ່ງນັ້ນ ຕາມຄວາມເຂົ້າໃຈຂອງທ່ານ ຄວນຖືກມອງເຫັນຢ່າງໃດຕໍ່ການເບຍບຽນທີ່ຫຼີກບໍ່ພົ້ນນີ້?»
Verse 22
जीवैग्ग्रस्तमिदं सर्वमाकाशं पृथिवी तथा । अविज्ञानाच्च हिंसन्ति तत्र कि प्रतिभाति ते
ມາຣະກັນເດຍະ ກ່າວວ່າ: «ຈາກຟ້າຈົນເຖິງດິນ ໂລກທັງປວງນີ້ເຕັມໄປດ້ວຍສັດມີຊີວິດ. ແຕ່ຜູ້ຄົນຫຼາຍຄົນ ເນື່ອງຈາກຄວາມບໍ່ຮູ້ ຈຶ່ງເບຍບຽນຊີວິດ. ຕາມຄວາມເຂົ້າໃຈຂອງທ່ານ ເລື່ອງນີ້ຄວນເຂົ້າໃຈຢ່າງໃດ?»
Verse 23
अहिंसेति यदुक्तं हि पुरुषैर्विस्मितै: पुरा । के न हिंसन्ति जीवान् वै लोके5स्मिन् द्विजसत्तम । बहु संचित्य इति वै नास्ति कश्चिदहिंसक:
ມາຣະກັນເດຍະ ກ່າວວ່າ: «ໃນການກ່ອນ ບຸລຸດຜູ້ສູງສົ່ງບາງຄົນ—ດ້ວຍຄວາມພິສົດໃຈ—ໄດ້ສອນວ່າ ‘ອະຫິງສາ’ (ບໍ່ເບຍບຽນ). ແຕ່ໂອ ຜູ້ດີເລີດໃນພວກທະວິຊະ, ໃນໂລກນີ້ມີໃຜບໍ່ເບຍບຽນສັດມີຊີວິດແທ້? ຫຼັງຈາກຄິດໄຕ່ຕອງຫຼາຍແລ້ວ ຂ້າພະເຈົ້າສະຫຼຸບວ່າ: ບໍ່ມີຜູ້ໃດທີ່ດຳເນີນຊີວິດໃນໂລກ ແລ້ວຈະເປັນຜູ້ບໍ່ເບຍບຽນໄດ້ຢ່າງສົມບູນ»
Verse 24
अहिंसायां तु निरता यतयो द्विजसत्तम | कुर्वन्त्येव हि हिंसां ते यत्नादल््पतरा भवेत्
ມາຣະກັນເດຍະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ຜູ້ດີເລີດໃນພວກທະວິຊະ, ແມ່ນແຕ່ພວກຍະຕິ (ນັກບວດ) ຜູ້ອຸທິດຕົນໃນອະຫິງສາ ກໍຍັງເບຍບຽນຢູ່ແທ້—ຢ່າງຫຼີກບໍ່ພົ້ນ ໃນການດຳລົງຊີວິດແລະການກະທຳ. ແຕ່ດ້ວຍຄວາມລະມັດລະວັງ ແລະຄວາມພາກພຽນຢ່າງຈົ່ງໃຈ ການເບຍບຽນນັ້ນສາມາດເຮັດໃຫ້ນ້ອຍລົງໄດ້ຫຼາຍ»
Verse 25
आलक्ष्याश्नैव पुरुषा: कुले जाता महागुणा: | महाघोराणि कर्माणि कृत्वा लज्जन्ति वै द्विज
ມາຣະກັນເດຍ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ພຣາຫມັນ! ແມ່ນແຕ່ບຸລຸດທີ່ເກີດໃນຕະກູນສູງສົງ ມີຄຸນຄ່າຍິ່ງໃຫຍ່ ແລະຖືກນັບຖືວ່າເປັນຜູ້ດີ ເມື່ອໄດ້ກະທຳກຳມະອັນນ່າສະພຶງກົວຢ່າງຫນັກ ກໍຍັງຮູ້ສຶກອາຍຢ່າງແທ້ຈິງ»។
Verse 26
सुहृद: सुहृदो<चन्यां श्र दुर्हदश्चापि दुर्हद: । सम्यक् प्रवृत्तान् पुरुषान् न सम्यगनुपश्यत:
ມາຣະກັນເດຍ ກ່າວວ່າ: «ມິດຍ່ອມເບິ່ງມິດຂອງຕົນ ແລະສັດຕູຍ່ອມເບິ່ງສັດຕູຂອງຕົນ ດ້ວຍສາຍຕາທີ່ເອີ້ນເອງ; ແມ່ນແຕ່ຜູ້ຄົນທີ່ດຳເນີນດີຢ່າງຖືກທຳນອງ ກໍບໍ່ຖືກເບິ່ງເຫັນດ້ວຍທັດສະນະອັນຍຸດຕິທຳ ແລະຮອບຄອບ»។
Verse 27
समृद्धैश्न न नन्दन्ति बान्धवा बान्धवैरपि | गुरंश्वैव विनिन्दन्ति मूढा: पण्डितमानिन:
ມາຣະກັນເດຍ ກ່າວວ່າ: «ບາງຄົນໃນວົງຍາດ ບໍ່ຍິນດີ ແມ່ນແຕ່ເມື່ອຍາດຂອງຕົນຮຸ່ງເຮືອງ. ແລະຄົນໂງ່ທີ່ສຳນຶກວ່າຕົນເປັນບັນດິດ ກໍກ້າຕຳນິແມ່ນແຕ່ຄູອາຈານ ແລະຜູ້ເຖົ້າຜູ້ແກ່»។
Verse 28
बहु लोके विपर्यस्तं दृश्यते द्विजसत्तम । धर्मयुक्तमधर्म च तत्र कि प्रतिभाति ते
ມາຣະກັນເດຍ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ດວິຊະສັດຕະມະ, ໃນໂລກນີ້ມີຫຼາຍສິ່ງທີ່ເບິ່ງເຫັນກັບຕາວ່າຜິດກັນ ແລະກົງກັນຂ້າມ. ແມ່ນແຕ່ອະທັມມະກໍດູຄືຖືກຫຸ້ມຫໍ່ດ້ວຍຮູບລັກຂອງທັມມະ. ໃນເລື່ອງນີ້ ທ່ານເຫັນຢ່າງໃດ, ໂອ ພຣາຫມັນຜູ້ສູງສຸດ?»
Verse 29
वक्तुं बहुविधं शक््यं धर्माधर्मेषु कर्मसु । स्वकर्मनिरतो यो हि स यश: प्राप्रुयान्महत्
ເລື່ອງກຳມະທີ່ເກືອບກັບທັມມະ ແລະອະທັມມະ ອາດກ່າວໄດ້ຫຼາຍຢ່າງ. ແຕ່ຜູ້ໃດທີ່ມຸ່ງໝັ້ນຢູ່ໃນໜ້າທີ່ອັນຖືກຕ້ອງຂອງຕົນ—ວຽກທີ່ສົມກັບຖານະ ແລະຕະກູນ—ຜູ້ນັ້ນຈຶ່ງໄດ້ຮັບກຽດຊື່ອັນຍິ່ງໃຫຍ່.
Verse 208
इति श्रीमहाभारते वनपर्वणि मार्कण्डेयसमास्यापर्वणि पतिव्रतोपाख्याने ब्राह्मणव्याधसंवादे अष्टाधिकद्विशततमो<्ध्याय:
ດັ່ງນັ້ນ ໃນ «ມະຫາພາຣະຕະ» ອັນສັກສິດ ພາຍໃນ ວນະປະຣະວະ (Vana Parva) — ໃນພາກທີ່ເອີ້ນວ່າ «ມາຣະກັນເດຍະ-ສະມາສະຍາປະຣະວະ» — ໃນນິທານວ່າດ້ວຍນາງພັນລະຍາຜູ້ສັດຊື່ (Pativratā-upākhyāna) ແລະ ໃນບົດສົນທະນາລະຫວ່າງ ພຣາຫມະນ ແລະ ນາຍພານ—ບົດທີ 208 ໄດ້ສິ້ນສຸດລົງ. (ນີ້ແມ່ນຂໍ້ຈາລຶກປິດບົດ ບໍ່ແມ່ນຄໍາກ່າວຂອງຕົວລະຄອນ.)
Frequently Asked Questions
How to classify and remember Agni’s multiple manifestations by linking each name to a concrete ritual function, offering-type, or cosmological role, creating a usable taxonomy for interpretation and practice.
The chapter frames order as functional differentiation: one principle (fire) appears as many operational modes—external sacrifice, social rite, and internal digestion—implying disciplined action and correct naming as supports of dharma.
No explicit phalaśruti is stated in the provided verses; the chapter’s meta-function is archival and pedagogical, supplying authoritative nomenclature that supports broader ritual and ethical comprehension.
Read Mahabharata in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.