Adhyaya 200
Dharma-vyādha on the Subtlety of Dharma, Karma, and the Continuity of the Jīva (Āraṇyaka-parva 200)
Upa-parva: Mārkaṇḍeya–Dharma-vyādha Saṃvāda (Ethical Discourse on Dharma, Karma, and Jīva)
Mārkaṇḍeya introduces the Dharma-vyādha’s renewed instruction to a brāhmaṇa, asserting that dharma is grounded in śruti yet operates with subtle, many-branched complexity. The discourse addresses exceptional circumstances where untruth may be enjoined (e.g., life-threatening contexts and marriage negotiations), reframing ‘truth’ as that which maximally benefits beings (bhūta-hita) and warning that reversal of this principle becomes adharma. The speaker then surveys apparent inequities in human outcomes—competent persons failing, harmful persons prospering—arguing that such variance is intelligible through karmic causality rather than arbitrary control. The teaching proceeds to metaphysics: the jīva is described as not destroyed by bodily death, migrating under karmic bonds; the doer alone experiences the results, and deeds do not perish. Rebirth is sketched as graded by moral quality (deva, human, lower births), with saṃsāra characterized by recurring suffering. The chapter closes by prescribing ethical cultivation (gratitude, non-malice, disciplined conduct), leading to disenchantment, renunciation, sense-restraint, and the attainment of the highest goal through śama, dama, satya, and indriya-nigraha; the brāhmaṇa requests a technical account of the senses and the method and fruit of restraint.
Chapter Arc: Janamejaya is told how the Pandavas and gathered rishis question Markandeya: is there any being in the world older than even you—any other chiranjivi whose memory reaches further back? → Markandeya answers by turning to an ancient exemplum: the tale of King Indradyumna and the strange economy of merit—how even a famed king’s punya can be measured, exhausted, and contested. The narrative introduces a humble creature (a tortoise/kacchapa) and a crane (baka) as unexpected witnesses, hinting that dharma’s ledger is kept in places kings do not look. → A moral thunderclap is voiced in verse: the ‘sound’ (fame/echo) of righteous deeds touches both earth and heaven, and as long as that sound endures a person is truly ‘spoken of’—but when it fades, even greatness becomes vulnerable. The chapter pivots on this realization: immortality is not of body, but of remembered dharma. → Markandeya concludes with counsel: therefore one should remain steadfast in auspicious conduct, abandon the most sinful mind, and take refuge in dharma alone. The tale closes with the king’s dutiful response to a divine summons—he first sets two aged beings in their proper places, then proceeds by the same celestial conveyance to attain his destined station in heaven.
Shlokas
Verse 1
#८2:8 #:23:.7 () हि २ 7 नवनवर्त्याधेकशततमो< ध्याय: राजा इन्द्रद्युम्न तथा अन्य चिरजीवी प्राणियोंकी कथा वैशम्पायन उवाच मार्कण्डेयमृषय: पाण्डवा: पर्यपच्छन्नस्ति कश्चिद् भवतश्चिरजाततर इति
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ພວກປານດະວະໄດ້ທູນຖາມລະສີມາຣະກັນເດຍະວ່າ: «ມີໃຜບໍທີ່ແກ່ກວ່າທ່ານ—ຜູ້ໃດທີ່ມີອາຍຸຍືນກວ່ານີ້ອີກ?»
Verse 2
वैशम्पायनजी कहते हैं--जनमेजय! ऋषियों तथा पाण्डवोंने मार्कण्डेयजीसे पूछा --'भगवन्! कोई आपसे भी पहलेका उत्पन्न चिरजीवी इस जगतमें है या नहीं? ।।
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ພຣະອົງຈະນະເມຊະຍະ! ບັນດາລິສີ ແລະ ພວກປານດະວະ ໄດ້ຖາມພຣະລິສີມາຣະກັນເດຍະວ່າ ‘ຂໍກະລຸນາ, ໃນໂລກນີ້ ມີຜູ້ໃດອາຍຸຍືນ ເກີດກ່ອນທ່ານ ຫຼືບໍ?’ ທ່ານຕອບວ່າ ‘ມີແທ້. ເຄີຍມີຣາຊະລິສີນາມ ອິນດຣະດຍຸມນະ. ເມື່ອບຸນຂອງລາວຫມົດສິ້ນ ລາວຕົກຈາກສະຫວັນ ໂດຍຖືກປະກາດວ່າ “ກຽດຊື່ຂອງເຈົ້າໃນໂລກ ຖືກຕັດຂາດແລ້ວ.” ຫຼັງຈາກຕົກຈາກເທວະໂລກ ລາວມາຫາຂ້າ ແລະ ຖາມວ່າ “ທ່ານຮູ້ຈັກຂ້າບໍ?”’»
Verse 3
तमहमन्रुवं॑ कार्यचेष्टाकुलत्वान्न वयं वासायनिका ग्रामैकरात्रवासिनो न प्रत्यभिजानीमो<-प्यात्मनो<र्थानामनुष्ठानं न शरीरोपतापेनात्मन: समारभामो3र्थानामनुष्ठानम्
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ແລ້ວຂ້າໄດ້ຕອບລາວວ່າ ‘ພວກເຮົາຖືກຄວາມວຸ່ນວາຍໃນການປະກອບກິດບຸນຫຼາຍປະການ—ການເດີນທາງໄປສະຖານທີ່ສັກສິດ ແລະ ອື່ນໆ—ຈົນບໍ່ອາດຢູ່ປັກຖານທີ່ໃດໜຶ່ງໄດ້. ໃນແຕ່ລະບ້ານ ພວກເຮົາພັກພຽງຄືນດຽວ. ໃນການເຄື່ອນໄຫວບໍ່ຢຸດນີ້ ແມ່ນແຕ່ການປະຕິບັດໜ້າທີ່ຂອງຕົນເອງກໍຫຼຸດຫາຍຈາກຄວາມຈື່. ແລະເນື່ອງຈາກການຖືວັດ, ອົດອາຫານ, ແລະ ຕະປະ ທີ່ທຳໃຫ້ກາຍຖືກທົນທຸກຢູ່ເສມໍ, ພວກເຮົາຫຼາຍຄັ້ງກໍບໍ່ອາດເລີ່ມກິດຈຳເປັນທີ່ຄວນເຮັດໄດ້. ໃນສະພາບນີ້ ພວກເຮົາຈະຮູ້ຈັກທ່ານໄດ້ແນວໃດ?’»
Verse 4
(एवमुक्तो राजर्षिरिन्द्रद्युम्न: पुनर्मामब्रवीद् अथास्ति वक्षित् त्वत्तश्नचिरे जाततर इति ।।
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ເມື່ອຂ້າເວົ້າດັ່ງນັ້ນແລ້ວ ຣາຊະລິສີອິນດຣະດຍຸມນະ ຖາມຂ້າອີກຄັ້ງວ່າ ‘ມີຜູ້ໃດເກົ່າແກ່ ເກີດກ່ອນທ່ານອີກບໍ?’ ຂ້າຈຶ່ງຕອບອີກຄັ້ງວ່າ ‘ມີແທ້. ຢູ່ເທິງພູຫິມາລະຍະ ມີນົກເຄົ້າຜູ້ໜຶ່ງຊື່ ປຣາວາຣະກັນນະ ອາໄສຢູ່. ມັນເກີດກ່ອນຂ້າມານານ. ຖ້າມັນຮູ້ຈັກທ່ານ ມັນອາດຈະຈື່ຈຳທ່ານໄດ້. ພູຫິມາລະຍະຢູ່ໄກຫຼາຍຈາກທີ່ນີ້; ທີ່ນັ້ນແຫຼະທີ່ມັນພັກພິງ.’»
Verse 5
ततः स मामश्चो भूत्वा तत्रावहद् यत्र बभूवोलूक: | अथैनं स राजा पप्रच्छ प्रतिजानाति मां भवानिति
ແລ້ວອິນດຣະດຍຸມນະ ໄດ້ແປງກາຍເປັນມ້າ ແລະ ພາຂ້າໄປຫາບ່ອນທີ່ນົກເຄົ້າອາໄສ. ເມື່ອໄປຮອດແລ້ວ ພຣະຣາຊາຖາມມັນວ່າ: «ເຈົ້າຮູ້ຈັກຂ້າບໍ?»
Verse 6
स मुहूर्तमिव ध्यात्वाब्रवीदेनं नाभिजानामि भवन्तमिति स एवमुक्त इन्द्रद्युम्न: पुनस्तमुलूक-मब्रवीद् राजर्षि:
ນົກເຄົ້ານັ້ນຄິດຢູ່ຊົ່ວຄາວ ແລ້ວກ່າວວ່າ: «ຂ້າບໍ່ຮູ້ຈັກທ່ານ ທ່ານເອີຍ.» ເມື່ອອູລູກະເວົ້າດັ່ງນັ້ນ ຣາຊະລິສີອິນດຣະດຍຸມນະ ກໍຖາມມັນອີກຄັ້ງ—ສືບຕໍ່ສອບຖາມດ້ວຍໃຈສືບສວນ.
Verse 7
अथास्ति कश्चिद् भवतः सकाशाच्चिरजात इति स एवमुक्तोडब्रवीदस्ति खल्विन्द्रयुम्न॑ नाम सरस्तस्मिनू नाडीजड्घो नाम बकः प्रतिवसति सोअस्मत्तश्वचिरजाततरस्तं पृच्छेति तत इन्द्रद्मुम्नो मां चोलूकमादाय तत् सरो5गच्छद् यत्रासौ नाडीजड्घो नाम बको बभूव,“क्या आपसे भी पहलेका उत्पन्न हुआ कोई चिरजीवी प्राणी है?” उनके ऐसा पूछनेपर उलूकने कहा--'इन्द्रद्युम्न नामसे प्रसिद्ध एक सरोवर है। वहाँ नाडीजंघ नामसे प्रसिद्ध एक बक निवास करता है। वह हमसे बहुत पहलेका उत्पन्न हुआ है। उससे पूछिये।” तब इन्द्रद्युम्न मुझको और उलूकको भी साथ लेकर उस सरोवरपर गये जहाँ नाडीजंघ बक निवास करता था
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ເມື່ອຖືກຖາມວ່າ «ມີສັດຜູ້ມີອາຍຸຍືນ ເກີດກ່ອນເຈົ້າອີກບໍ?» ລາວຕອບວ່າ «ມີແທ້—ມີທະເລສາບຊື່ ອິນດຣະດຍຸມນະ. ທີ່ນັ້ນມີນົກກະສາບຊື່ ນາດີຈັງຄະ ອາໄສຢູ່. ມັນເກົ່າແກ່ກວ່າພວກເຮົາຫຼາຍ—ໄປຖາມມັນເຖີດ» ແລ້ວ ອິນດຣະດຍຸມນະ ພາຂ້ອຍ ແລະ ນົກຮູກ ໄປຫາທະເລສາບນັ້ນ ບ່ອນທີ່ນົກກະສາບ ນາດີຈັງຄະ ອາໄສຢູ່.
Verse 8
सोअस्माभि: पृष्टो भवानिममिन्द्रद्मम्नं राजान-मभिजानातीति स॒ एवं मुहूर्त ध्यात्वाब्रवीन्ना-भिजानाम्यहमिद्रद्युम्नं राजानमिति । ततः सोअस्माभि: पृष्ट: कश्नचिद् भवतोडन्यश्विरजाततरो<स्तीति । स नो<ब्रवीदस्ति खल्वस्मिन्नेव सरस्यकूपारो नाम कच्छप: प्रतिवसति । स मत्तश्निरजाततर: । स यदि कथंचिदभिजानीयादिमं राजानं तमकूपारं पृच्छध्वमिति
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ພວກເຮົາຖາມນົກກະສາບນັ້ນວ່າ «ທ່ານຮູ້ຈັກພະຣາຊາ ອິນດຣະດຍຸມນະ ຜູ້ນີ້ບໍ?» ມັນຄິດຢູ່ຊົ່ວຄາວ ແລ້ວຕອບວ່າ «ຂ້ອຍບໍ່ຮູ້ຈັກພະຣາຊາ ອິນດຣະດຍຸມນະ»។ ແລ້ວພວກເຮົາຖາມອີກວ່າ «ມີຜູ້ໃດເກີດກ່ອນທ່ານອີກບໍ?» ມັນຕອບວ່າ «ມີ—ໃນທະເລສາບນີ້ເອງ ມີເຕົ່າຊື່ ອະກູປາຣະ ອາໄສຢູ່. ມັນເກົ່າແກ່ກວ່າຂ້ອຍ. ຖ້າຜູ້ໃດຈະພໍຮູ້ຈັກພະຣາຊານີ້ໄດ້ ຈົ່ງໄປຖາມ ອະກູປາຣະ ເຖີດ»។
Verse 9
ततः: स बकस्तमकूपारं कच्छपं विज्ञापयामास । अस्माकमभिप्रेतं भवन्तं किज्चिदर्थमभिप्रष्टट साध्वागम्यतां 40 अक कह कच्छपस्तस्मात् सरस उत्थायाभ्यगच्छद् यत्र तिष्ठामो वयं तस्य आगतं चैनं वयमपृच्छाम भवानिन्द्रद्युम्नं राजानमभिजानातीति
ແລ້ວນົກກະສາບໄດ້ແຈ້ງໃຫ້ເຕົ່າຊື່ ອະກູປາຣະ ຮູ້ວ່າ: «ພວກເຮົາປາດຖະໜາຈະຖາມທ່ານເຖິງເລື່ອງໜຶ່ງຕາມຈຸດປະສົງຂອງພວກເຮົາ; ຂໍໃຫ້ທ່ານມາທີ່ນີ້»។ ເມື່ອໄດ້ຍິນຂ່າວນັ້ນ ເຕົ່າກໍລຸກຂຶ້ນຈາກທະເລສາບ ແລະມາຫາບ່ອນທີ່ພວກເຮົາຢືນຢູ່. ເມື່ອມາຮອດ ພວກເຮົາຖາມມັນວ່າ: «ທ່ານຮູ້ຈັກພະຣາຊາ ອິນດຣະດຍຸມນະ ບໍ?»
Verse 10
स मुहूर्त ध्यात्वा बाष्पसम्पूर्णनयन उद्विग्न-हदयो वेपमानो विसंज्ञकल्पः प्राउजलिरब्रवीत् । किमहमेनं न प्रत्यभिज्ञास्यामीह हानेन सहस््र-कृत्वश्चितिषु यूपा आहिता:
ເຕົ່ານັ້ນຄິດຢູ່ຊົ່ວຄາວ ແລ້ວນ້ຳຕາເຕັມດວງຕາ ຫົວໃຈຫວາດຫວັ່ນ ຕົວສັ່ນ ເກືອບຈະຫມົດສະຕິ; ມັນປະນົມມືແລ້ວກ່າວວ່າ: «ຂ້ອຍຈະບໍ່ຈື່ຈຳພະອົງໄດ້ແນວໃດ? ກັບພະອົງຜູ້ນີ້ເອງ ຂ້ອຍໄດ້ຕັ້ງເສົາບູຊາ (yūpa) ທີ່ແທ່ນໄຟບູຊາ ຊ້ຳແລ້ວຊ້ຳອີກ ຈົນຄົບພັນຄັ້ງ»។
Verse 11
सरश्नेदमस्य दक्षिणाभिर्दत्ताभिगोभिरति-क्रममाणाभि: कृतम् । अत्र चाहूं प्रतिवसामीति,“इनके द्वारा दक्षिणामें दी हुई गौओंके आने-जानेसे यह सरोवर बन गया है, जिसमें मैं निवास कर रहा हूँ!
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ທະເລສາບນີ້ເກີດຂຶ້ນຈາກຝູງງົວທີ່ພະອົງໄດ້ມອບເປັນດັກຊິນາ (ຄ່າບູຊາ) ໃນພິທີຍັນ; ເມື່ອພວກມັນເດີນໄປມາຢູ່ເນື່ອງໆ ກໍເກີດເປັນທະເລສາບນີ້. ທີ່ນີ້ແທ້ໆ ຂ້ອຍອາໄສຢູ່»។
Verse 12
अथैतत् सकल॑ं कच्छपेनोदाद्वतं श्रुत्वा तदनन्तरं देवलोकाद् देवरथ: प्रादुरासीद् वाचश्चाश्रूयन्तेन्द्रदमुम्न॑ प्रति प्रस्तुतस्ते स्वर्गों यथोचितं स्थान प्रतिपद्यस्व कीर्तिमानस्यव्यग्रो याहीति
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ເມື່ອໄດ້ຟັງຄໍາທັງປວງທີ່ເຕົ່າໄດ້ກ່າວຈົນຄົບແລ້ວ ທັນໃດນັ້ນ ລົດທິບພະອັນສະຫງ່າງາມກໍປາກົດຂຶ້ນຈາກໂລກເທວະ. ແລ້ວກໍມີສຽງກ່າວໄປຫາອິນດຣະດຍຸມນະວ່າ: «ສະຫວັນໄດ້ຈັດຕຽມໄວ້ໃຫ້ທ່ານແລ້ວ. ຈົ່ງໄປຮັບຕໍາແໜ່ງອັນຄວນແກ່ທ່ານໃນນັ້ນ. ທ່ານເປັນຜູ້ມີກຽດສຽງ; ດັ່ງນັ້ນ ຈົ່ງເດີນທາງໄປສູ່ສະຫວັນໂດຍບໍ່ຕ້ອງຫວັ່ນກັງວົນ»។
Verse 13
भवन्ति चात्र श्लोका:-- दिवं स्पृशति भूमिं च शब्द: पुण्यस्य कर्मण: । यावत् स शब्दो भवति तावत् पुरुष उच्यते
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ໃນເລື່ອງນີ້ ມີຄາຖາທີ່ຖືກຂັບຂານວ່າ: ‘ສຽງແຫ່ງກຸສົນກຳຂອງບຸກຄົນ ສຳຜັດທັງແຜ່ນດິນແລະສະຫວັນ. ຕາບໃດທີ່ສຽງນັ້ນຍັງດັງຢູ່—ຕາບໃດທີ່ກຽດສຽງຂອງເຂົາຍັງຖືກເວົ້າຂານໃນສອງໂລກ—ຕາບນັ້ນເຂົາຈຶ່ງຖືກເອີ້ນວ່າ ເປັນຜູ້ “ຢູ່ໃນສະຫວັນ” ຢ່າງແທ້ຈິງ’»។
Verse 14
अकीर्ति: कीर्त्यते लोके यस्य भूतस्य कस्यचित् | स पतत्यधमॉल्लोकान् यावच्छब्द: प्रकीर्त्यते
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ຖ້າໃນໂລກນີ້ ສັດຫຼືບຸກຄົນໃດໜຶ່ງກາຍເປັນຜູ້ຖືກເວົ້າຂານດ້ວຍຊື່ສຽງອັນຊົ່ວຮ້າຍ ຕາບໃດທີ່ຄໍາເລົ່າເຖິງຄວາມອັບອາຍນັ້ນຍັງຖືກເວົ້າຢູ່ ຕາບນັ້ນຜູ້ນັ້ນກໍຕົກລົງສູ່ໂລກຕໍ່າໆ.
Verse 15
तस्मात् कल्याणवृत्तः स्या- दनन्ताय नर: सदा | विहाय चित्त पापिष्ठं धर्ममेव समाश्रयेत्
ດັ່ງນັ້ນ ມະນຸດຄວນດໍາລົງຊີວິດດ້ວຍຄວາມປະພຶດອັນດີງາມ ແລະປະກອບກຸສົນກຳອັນເປັນປະໂຫຍດເສມອ້ອມ ເພາະສິ່ງນັ້ນນໍາໄປສູ່ຜົນອັນບໍ່ເສື່ອມສະລາຍ. ຈົ່ງລະທິ້ງແນວໃຈອັນຊົ່ວຮ້າຍທີ່ສຸດ ແລະຍຶດຖືພຽງແຕ່ທັມມະເປັນທີ່ພຶ່ງ.
Verse 16
ही 2 स॒राजाब्रवीत् तिष्ठ तावद्ू यावदिमौ वृद्धी यथास्थानं,“देवदूतकी यह बात सुनकर राजाने कहा--“जबतक इन दोनों वृद्धोंको इनके स्थानपर पहुँचा न दूँ तबतक ठहरे रहो”
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ເມື່ອໄດ້ຍິນຄໍາຂອງທູດເທວະນັ້ນ ກະສັດກໍກ່າວວ່າ: «ຈົ່ງຢຸດຢູ່ນີ້ກ່ອນ ຈົນກວ່າຂ້າຈະນໍາຜູ້ເຖົ້າທັງສອງນີ້ ໄປສົ່ງໃຫ້ຮອດບ່ອນອັນຄວນຂອງເຂົາ»។
Verse 17
स मां प्रावारकर्ण चोलूकं॑ यथोचिते स्थाने प्रतिपाद्य तेनैव यानेन संस्थितो यथोचितं स्थानं प्रतिपेदे । तन्मयानुभूतं॑ चिरजीविनेदृशमिति पाण्डवानुवाच मार्कण्डेय:
ແລ້ວພຣະອົງໄດ້ວາງຂ້າພະເຈົ້າລົງ—ໃຫ້ນຸ່ງຜ້າຄຸມ ແລະສວມເຄື່ອງປະດັບຫູ—ໃນສະຖານທີ່ອັນສົມຄວນ. ຢູ່ໃນພາຫະນະນັ້ນເທົ່ານັ້ນ ພຣະອົງເອງກໍກັບໄປຫາຖິ່ນພັກອັນຄວນແກ່ພຣະອົງ. ແລ້ວມາຣະກັນເດຍໄດ້ກ່າວແກ່ພານດະວະວ່າ: «ນີ້ແມ່ນປະສົບການອັນພິສົດທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ປະສົບ ແມ່ນແຕ່ຂ້າພະເຈົ້າເປັນຜູ້ມີອາຍຸຍືນ».
Verse 18
“यह कहकर राजाने मुझे तथा प्रावारकर्ण नामक उलूकको यथोचित स्थानपर पहुँचा दिया और उसी रथसे स्वर्गकी ओर प्रस्थान करके वहाँ यथोचित स्थान प्राप्त कर लिया। इस प्रकार मैंने चिरजीवी होकर अनुभव किया है"--यह बात पाण्डवोंसे मार्कण्डेयजीने कही ।।
ໄວສຳປາຍະນະໄດ້ກ່າວວ່າ: «ເມື່ອກ່າວດັ່ງນັ້ນແລ້ວ ພຣະຣາຊາໄດ້ນຳຂ້າພະເຈົ້າ ແລະນົກຮູກຊື່ ປຣາວາຣະກັນນະ ໄປສົ່ງຍັງສະຖານທີ່ອັນສົມຄວນ. ແລ້ວໃນລົດຄັນເດີມນັ້ນ ພຣະອົງໄດ້ມຸ່ງໄປສູ່ສະຫວັນ ແລະໄດ້ຮັບຕຳແໜ່ງອັນຄວນແກ່ພຣະອົງທີ່ນັ້ນ. ດັ່ງນີ້ແຫຼະ ຂ້າພະເຈົ້າ—ຜູ້ມີອາຍຸຍືນ—ໄດ້ເຫັນດ້ວຍຕາຕົນເອງ»—ນີ້ແມ່ນສິ່ງທີ່ມາຣະກັນເດຍໄດ້ເລົ່າໃຫ້ພານດະວະຟັງ. ພານດະວະກ່າວວ່າ: «ດີແທ້—ສິ່ງທີ່ທ່ານໄດ້ກະທຳນັ້ນງາມສົມຄວນ: ທ່ານໄດ້ຟື້ນຟູພຣະຣາຊາ ອິນດຣະດຸມນະ ຜູ້ຕົກຈາກໂລກສະຫວັນ ໃຫ້ກັບຄືນສູ່ຖານະອັນຖືກຕ້ອງຂອງພຣະອົງ». ມາຣະກັນເດຍຕອບວ່າ: «ແທ້ຈິງ ແມ່ນແຕ່ ກຣິດສະນະ ພຣະບຸດຂອງເທວະກີ ກໍໄດ້ຊ່ວຍກູ້ຣາຊະຣິສີ ນຣິກະ ຂະນະທີ່ກຳລັງຈົມລົງໃນນະຣົກ ດຶງອອກຈາກຄວາມທຸກຍາກອັນໜັກ ແລະເຮັດໃຫ້ເຂົາໄດ້ເຖິງສະຫວັນອີກຄັ້ງ».
Verse 199
इति श्रीमहाभारते वनपर्वणि मार्कण्डेयसमास्यापर्वणि इन्द्रद्युम्नोपाख्याने नवनवत्यधिकशततमो<ध्याय:
ດັ່ງນີ້ໃນ «ສຣີມະຫາພາຣະຕະ» ພາກ «ວະນະປະຣະວະ» ໃນຕອນທີ່ເອີ້ນວ່າ «ມາຣະກັນເດຍະສະມາສະຍາປະຣະວະ» ນິທານອິນດຣະດຸມນະໄດ້ສິ້ນສຸດ ແລະບົດທີ 199 (ອັດຍາຍ) ກໍສິ້ນສຸດລົງ.
Frequently Asked Questions
The chapter presents edge-cases where speaking untruth may be enjoined (notably in life-threatening situations and certain social negotiations), and resolves the tension by defining ‘true’ speech as that which maximally serves the welfare of beings (bhūta-hita).
Actions inevitably yield results to the same agent; apparent worldly randomness is interpreted through karmic continuity across lives, and ethical self-discipline is recommended as the reliable means to favorable outcomes and liberation-oriented progress.
Rather than a formal phalaśruti, the chapter offers a soteriological sequence: dharmic conduct produces stability and prosperity, which leads to disenchantment, renunciation, and—through śama, dama, satya, and indriya-nigraha—the attainment of the highest state (brahma-pada/mokṣa).
Read Mahabharata in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.