Adhyaya 151
Kuberasaras-darśana (Bhīma beholds Kubera’s guarded lotus-lake) / कुबेरसरः-दर्शनम्
Upa-parva: Saugandhika-haraṇa Parva (Episode of the Saugandhika lotuses near Kubera’s lake)
Vaiśaṃpāyana describes Bhīmasena’s arrival at a beautiful nalinī (lotus-lake) on the pleasant heights of Kailāsa, near Kubera’s abode. The lake is portrayed with dense lotuses, golden-hued blossoms, jewel-like stalks, cool and clear water likened to nectar, and a sanctifying, wondrous quality. It is characterized as Kubera’s recreational domain, honored by devas and frequented by gandharvas and apsarases, as well as visited by ṛṣis and guarded under Vaiśravaṇa’s authority. Bhīma, delighted at the sight, approaches; the rākṣasa guardians—identified as Krodhavaśā, numerous and well-armed—observe him and raise alarm. They converge and interrogate him formally: noting his ascetic-like attire and weapons, they ask his identity and purpose, establishing the immediate thematic frame of access-control, authority, and declared intention in a protected realm.
Chapter Arc: कदलीवन के भीतर भीमसेन के वचन सुनकर हनुमान स्मित करते हैं—और अपने सागर-लङ्घन-कालीन तेज का संकेत देते हुए, भीम के सामने अपना अद्भुत रूप प्रकट करने को उद्यत होते हैं। → भ्रातृ-प्रियता से प्रेरित होकर हनुमान अपना शरीर आयाम-विस्तार में बढ़ाते जाते हैं; पर्वत-तुल्य महाकाय, ताम्र-नेत्र, तीक्ष्ण-दंष्ट्र, भृकुटि-वक्र मुख—और दीर्घ लाङ्गूल को घुमाते हुए दिशाओं को मानो घेर लेते हैं। भीम के भीतर बल-गर्व और विस्मय साथ-साथ उठते हैं। → हनुमान का विराट् रूप—‘द्वितीय इव पर्वतः’—भीम के सामने साक्षात् खड़ा हो जाता है; उसी क्षण बल का अहंकार तप-तेज के आगे झुकता है और भीम को अपने पराक्रम की सीमा का बोध होता है। → संवाद का स्वर उपदेश में ढलता है: राजधर्म के साधन—साम, दान, दण्ड, भेद; गुप्तचर, उत्तम बुद्धि, सुरक्षित मन्त्रणा; निग्रह-अनुग्रह और चातुर्य—इनका विधान बताया जाता है। राजा को योग्य को योग्य कर्म में नियुक्त करने और दण्ड-नीति को काम-द्वेष से रहित, अलुब्ध, अक्रोधी होकर चलाने की शिक्षा दी जाती है; क्षत्रिय का स्वर्ग-मार्ग ‘निग्रह-पालन’ और सम्यक् दण्ड-प्रणयन से जोड़ा जाता है। → हनुमान के उपदेश के बाद भीम के भीतर यह प्रश्न शेष रहता है कि आगामी संघर्ष में वह बल को धर्म-नीति के अधीन कैसे रखेगा—और तीर्थयात्रा का अगला चरण किस परीक्षा की ओर ले जाएगा।
Shlokas
Verse 1
हि आय न [हुक हि 7 2 - सत्ययुगके मनुष्य आदि प्राणियोंमें दोषोंका अभाव बतलाया है
ພີມະເສນາ ກ່າວວ່າ: “ໂອ ຜູ້ເປັນເລີດໃນຫມູ່ວານອນ! ຖ້າຂ້າຍັງບໍ່ໄດ້ເຫັນຮູບເກົ່າຂອງທ່ານ ຂ້າຈະບໍ່ໄປເດັດຂາດ. ຖ້າຂ້າເປັນຜູ້ຄວນໄດ້ຮັບພຣະກະລຸນາຂອງທ່ານ ຂໍໃຫ້ທ່ານເປີດເຜີຍພຣະອົງໃຫ້ຂ້າເຫັນ ໂດຍອຳນາດຂອງທ່ານເອງ.”
Verse 2
वैशम्पायन उवाच एवमुक्तस्तु भीमेन स्मितं कृत्वा प्लवंगम: । तद् रूप॑ दर्शयामास यद् वै सागरलड्घने
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: “ໂອ ພຣະຣາຊາຈະນະເມໄຊ! ເມື່ອພີມະເວົ້າດັ່ງນັ້ນ ຮະນຸມານ ວິລະຊົນແຫ່ງວານອນ ກໍຍິ້ມ ແລ້ວສະແດງຮູບນັ້ນໃຫ້ເຂົາເຫັນ—ຮູບດຽວກັນທີ່ທ່ານເຄີຍຖືກຳນົດເມື່ອໂດດຂ້າມທະເລ.”
Verse 3
भ्रातु: प्रियमभीप्सन् वै चकार सुमहद् वपुः । देहस्तस्य ततो$तीव वर्धत्यायामविस्तरै:
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ເພາະປາດຖະນາຈະເຮັດໃຫ້ພີ່ຊາຍຂອງຕົນພໍໃຈ ລາວຈຶ່ງຮັບຮູບກາຍອັນໃຫຍ່ຫຼວງເກີນປົກກະຕິ. ຈາກນັ້ນ ຮ່າງກາຍຂອງລາວເຕີບໃຫຍ່ຢ່າງຫຼາຍທັງຄວາມຍາວແລະຄວາມກວ້າງ ຂະຫຍາຍເກີນຂອບເຂດ—ເປັນພະລັງອັນຖືກນໍາໄປໃຊ້ເພື່ອໜ້າທີ່ແຫ່ງພີ່ນ້ອງ ແລະການຊ່ວຍເຫຼືອດ້ວຍຄວາມຈົ່ງຮັກ.
Verse 4
सद्रुमं कदलीषण्डं छादयन्नमितद्युति: । गिरेश्लोच्छूयमाक्रम्य तस्थौ तत्र च वानर:
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ວານອນວີລະຜູ້ເປັນປະກາຍອັນຫາຂອບເຂດບໍ່ໄດ້ ໄດ້ຂະຫຍາຍຕົນຢ່າງຫຼວງຫຼາຍ ຈົນປົກຄຸມປ່າກ້ວຍທັງໝົດພ້ອມດ້ວຍຕົ້ນໄມ້. ລາວກ້າວຂ້າມຄວາມສູງອັນສູງສົງຂອງພູ ແລ້ວຢຸດຢືນຢູ່ທີ່ນັ້ນ—ເພາະຄວາມມຸ່ງໝັ້ນຈະເຮັດໃຫ້ພີ່ຊາຍພໍໃຈ ສະແດງພະລັງທີ່ຖືກນໍາໄປໃຊ້ເພື່ອຍາດພີ່ນ້ອງແລະໜ້າທີ່.
Verse 5
समुच्छितमहाकायो द्वितीय इव पर्वत: । ताम्रेक्षणस्तीक3्ष्णदंष्टो भूकुटीकुटिलानन:,उनका वह उन्नत विशाल शरीर दूसरे पर्वतके समान प्रतीत होता था। लाल आँखों तीखी दाढ़ों और टेढ़ी भौंहोंसे युक्त उनका मुख था
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ລາວຢືນຢູ່ດ້ວຍຮ່າງກາຍສູງໃຫຍ່ມະຫາສານ ດັ່ງພູອີກລູກໜຶ່ງ. ດວງຕາຂອງລາວແດງດັ່ງທອງແດງ, ຂຽວຟັນແຫຼມຄົມ, ແລະໃບໜ້າດູດຸຮ້າຍເພາະຄິ້ວບິດໂຄ້ງເປັນຄວາມເກຣັງກຽວ.
Verse 6
दीर्घलाडरूलमाविध्य दिशो व्याप्य स्थित: कपि: । तद् रूप॑ महदालक्ष्य भ्रातु: कौरवनन्दन:
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ວານອນນັ້ນຢືນຢູ່ທີ່ນັ້ນ ແກວ່ງຫາງອັນຍາວ ດັ່ງຈະແຜ່ຄຸມໄປທົ່ວທິດທາງ. ເມື່ອເຫັນຮູບກາຍອັນມະຫາໃຫຍ່ຂອງພີ່ຊາຍ ພີມະ—ຜູ້ເປັນຄວາມພາກພູມໃຈແຫ່ງວົງກຸຣຸ—ກໍຕົກຕະລຶງດ້ວຍຄວາມພິສົດ. ພາບນັ້ນຊີ້ໃຫ້ເຫັນອໍານາດອັນທໍາໃຫ້ຖ່ອມຕົນຂອງພະລັງທິບ: ແມ່ນແຕ່ວີລະບຸລຸດຜູ້ແຂງກ້າ ກໍຖືກເຕືອນວ່າ ຄວາມຍິ່ງໃຫຍ່ແທ້ອາດເກີນມາດຕະຖານຂອງມະນຸດ ແລະເຮັດໃຫ້ເກີດຄວາມເຄົາລົບຫາກວ່າຄວາມຍໂສ.
Verse 7
विसिष्मिये तदा भीमो जहृषे च पुन: पुनः । तमर्कमिव तेजोभि: सौवर्णमिव पर्वतम्
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ໃນເວລານັ້ນ ພີມະຕົກຕະລຶງດ້ວຍຄວາມພິສົດ ແລະກໍຮູ້ສຶກຮື້ນເຮືອງດ້ວຍຄວາມຍິນດີຊໍ້າໆ. ຮະນຸມານປາກົດຕໍ່ລາວສະຫວ່າງໄສດັ່ງດວງອາທິດໃນລັດສະໝີ ແລະດັ່ງພູຄໍາໃນຮູບກາຍ—ຈົນໃຈຂອງພີມະພຸ່ງພອງດ້ວຍຄວາມເຄົາລົບຢ້ານເກງ ແລະຄວາມຮື້ນເຮືອງ ເມື່ອເຫັນການປະທັບຢູ່ອັນມະຫາໃຫຍ່ແຫ່ງທິບຂອງພີ່ຊາຍຕົນ.
Verse 8
प्रदीप्तमिव चाकाशं दृष्टवा भीमो न्यमीलयत् । आबभाषे च हनुमान् भीमसेनं स्मयन्निव
ເຫັນຟ້າຮາວກັບລຸກໄຟ ພີມຈຶ່ງຫຼັບຕາລົງ. ແລ້ວພຣະຫນຸມານ ດັ່ງກັບຍິ້ມຢູ່ ໄດ້ກ່າວຕໍ່ພີມເສນ. ພາບນີ້ຊີ້ໃຫ້ເຫັນວ່າ ລັດສະຫມີອັນເທວະພາບ ຫຼືເກີນມະນຸດ ທຳໃຫ້ແມ່ນແຕ່ຜູ້ກ້າແຂງກໍຕ້ອງນ້ອມຕົວ; ແລະພະລັງທີ່ແທ້ ຖືກກຳກັບໂດຍຄວາມເຄົາລົບ ແລະການສຳລວມຕົນ ເມື່ອຢູ່ຕໍ່ໜ້າອຳນາດທີ່ສູງກວ່າ.
Verse 9
एतावदिह शक्तस्त्वं द्रष्ट रूप॑ं ममानघ । वर्धेडहं चाप्पतो भूयो यावन्मे मनसि स्थितम् | भीमशशत्रुषु चात्यर्थ वर्धते मूर्तिरोजसा
ໄວສັມປາຍະນະກ່າວວ່າ: “ໂອ ຜູ້ບໍ່ມີມົນທິນ, ຢູ່ນີ້ເຈົ້າສາມາດເຫັນຮູບຂອງຂ້າໄດ້ພຽງເທົ່ານີ້. ແຕ່ຂ້າຍັງຂະຫຍາຍໄດ້ເກີນກວ່ານີ້: ໃຫຍ່ເທົ່າໃດຕາມທີ່ຮູບອັນຢູ່ໃນໃຈຂ້າຄິດໄວ້, ຂ້າກໍຈະໃຫຍ່ໄດ້ເທົ່ານັ້ນ. ແລະເມື່ອສັດຕູອັນນ່າຢ້ານຢູ່ໃກ້, ຮ່າງອັນປະກົດຂອງຂ້າຈະພອງຂຶ້ນຢ່າງຫຼາຍ, ອັດແນ່ນດ້ວຍພະລັງອັນກົດຂີ່.”
Verse 10
वैशम्पायन उवाच तदद्धुतं महारौद्रं विन्ध्यपर्वतसंनिभम् । दृष्टवा हनूमतो वर्ष्म सम्भ्रान्त: पवनात्मज:
ໄວສັມປາຍະນະກ່າວວ່າ: “ໂອ ຈະນະເມຊະຍະ, ເມື່ອເຫັນຮ່າງຂອງພຣະຫນຸມານ—ອັນອັດສະຈັນ, ດຸຮ້າຍຢ່າງຍິ່ງ, ແລະໃຫຍ່ດັ່ງພູວິນທະ—ພີມເສນ ບຸດແຫ່ງລົມ ກໍຖືກຄວາມພິລຶກພິລັນສັ່ນສະທ້ານ. ຂົນກາຍຂອງເຂົາລຸກຊັນ. ແລ້ວພີມ ຜູ້ໃຈກວ້າງ ໄດ້ປະນົມມື ແລະກ່າວຕໍ່ພຣະຫນຸມານຜູ້ຢືນຢູ່ຕໍ່ໜ້າເຂົາ.”
Verse 11
प्रत्युवाच ततो भीम: सम्प्रहृष्टतनूरुह: । कृताञ्जलिरदीनात्मा हनूमन्तमवस्थितम्
ໄວສັມປາຍະນະກ່າວວ່າ: ແລ້ວພີມກໍຕອບ. ຂົນກາຍຂອງເຂົາສັ່ນຊື່ນຈົນລຸກຊັນ; ເຂົາປະນົມມືດ້ວຍຄວາມເຄົາລົບ ແລະດ້ວຍໃຈບໍ່ທໍ້ຖອຍ ໄດ້ກ່າວຕໍ່ພຣະຫນຸມານຜູ້ຢືນຢູ່ຕໍ່ໜ້າ. ພາບນີ້ວາງພະລັງຂອງພີມໄວ້ໃນຄວາມນ້ອມຕົວ ແລະກິລິຍາອັນຖືກຄວນຕໍ່ຜູ້ເຖົ້າຜູ້ແກ່ອັນຄວນເຄົາລົບ, ຊີ້ວ່າຄວາມກ້າຫານທີ່ແທ້ ຖືກນຳພາໂດຍຄວາມເຄົາລົບ ແລະການສຳລວມຕົນ.
Verse 12
दृष्ट प्रमाणं विपुलं शरीरस्यास्य ते विभो । संहरस्व महावीर्य स्वयमात्मानमात्मना,'प्रभो! आपके इस शरीरका विशाल प्रमाण प्रत्यक्ष देख लिया। महापराक्रमी वीर! अब आप स्वयं ही अपने शरीरको समेट लीजिये
ໄວສັມປາຍະນະກ່າວວ່າ: “ໂອ ພຣະເຈົ້າ! ຂ້າໄດ້ເຫັນດ້ວຍຕາຕົນເອງແລ້ວ ຄວາມໃຫຍ່ຫຼວງຂອງຮ່າງກາຍນີ້ຂອງທ່ານ. ໂອ ວິລະບຸລຸດຜູ້ມີພະລັງອັນຍິ່ງໃຫຍ່! ບັດນີ້ຂໍໃຫ້ທ່ານຫົວບຮວບມັນຄືນ—ຮວບຮວມຕົນເອງກັບເຂົ້າສູ່ຕົນເອງ ດ້ວຍຈິດຈຳນົງຂອງທ່ານເອງ.”
Verse 13
न हि शव्नोमि त्वां द्रष्टं दिवाकरमिवोदितम् । अप्रमेयमनाधृष्यं मैनाकमिव पर्वतम्,“आप तो सूर्यके समान उदित हो रहे हैं। मैं आपकी ओर देख नहीं सकता। आप अप्रमेय तथा दुर्धर्ष मैनाक पर्वतके समान खड़े हैं
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ອາດຈ້ອງເບິ່ງທ່ານໄດ້—ດັ່ງຕາເວັນທີ່ພຶ່ງຂຶ້ນ. ທ່ານຢືນຢູ່ເກີນການວັດຄ່າ ແລະບໍ່ອາດຖືກຮຸກຮານ—ດັ່ງພູໄມນາກ».
Verse 14
विस्मयश्चैव मे वीर सुमहान् मनसोउद्य वै । यद् रामस्त्वयि पार्श्रस्थे स्वयं रावणमभ्यगात्
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ວີຣະບຸລຸດ, ຄວາມພິສົດອັນໃຫຍ່ຫຼວງໄດ້ເກີດຂຶ້ນໃນໃຈຂ້າພະເຈົ້າ: ວ່າ ຣາມະ ແມ່ນແຕ່ທ່ານຢືນຢູ່ໃກ້ຂ້າງກາຍ ກໍຍັງອອກໄປປະຈັນໜ້າ ຣາວະນະ ດ້ວຍພຣະອົງເອງ».
Verse 15
त्वमेव शक्तस्तां लड़कां सयोधां सहवाहनाम् | स्वबाहुबलमाश्रित्य विनाशयितुमज्जसा,“आप तो अकेले ही अपने बाहुबलका आश्रय लेकर योद्धाओं और वाहनोंसहित समूची लंकाको अनायास नष्ट कर सकते थे
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ທ່ານຜູ້ດຽວ—ອາໄສພະລັງແຂນຂອງຕົນ—ກໍສາມາດທຳລາຍ ລັງກາ ທັງໝົດໄດ້ຢ່າງວ່ອງໄວ, ພ້ອມທັງນັກຮົບ ແລະພາຫະນະຂອງເຂົາເຈົ້າ».
Verse 16
नहि ते किंचिदप्राप्यं मारुतात्मज विद्यते | तव नैकस्य पर्याप्तो रावण: सगणो युधि,“मारुतनन्दन! आपके लिये कुछ भी असम्भव नहीं है। समरभूमिमें अपने सैनिकोंसहित रावण अकेले आपका ही सामना करनेमें समर्थ नहीं था'
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ບຸດແຫ່ງພະເຈົ້າລົມ, ບໍ່ມີສິ່ງໃດຢູ່ນອກເກີນກຳລັງຂອງທ່ານ. ໃນສະໜາມຮົບ, ຣາວະນະ—ແມ່ນແຕ່ມີພວກພ້ອມທັງໝົດ—ກໍບໍ່ພໍຈະຕ້ານທ່ານຜູ້ດຽວ».
Verse 17
वैशम्पायन उवाच एवमुक्तस्तु भीमेन हनूमान् प्लवगोत्तम: । प्रत्युवाच ततो वाक्य स्निग्धगम्भीरया गिरा
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ເມື່ອ ພີມະ ເວົ້າດັ່ງນັ້ນແລ້ວ, ຮະນູມານ—ຜູ້ເປັນເລີດໃນຫມູ່ວານອນ—ກໍຕອບກັບດ້ວຍຖ້ອຍຄຳ ໃນສຽງທີ່ທັງອ່ອນໂຍນ ແລະໜັກແນ່ນ».
Verse 18
हनूमानुवाच एवमेतन्महाबाहो यथा वदसि भारत । भीमसेन न पर्याप्तो ममासौ राक्षसाधम:,हनुमानजी बोले--भारत! महाबाहु भीमसेन! तुम जैसा कहते हो, ठीक ही है। वह अधम राक्षस वास्तवमें मेरा सामना नहीं कर सकता था
ຮນຸມານເວົ້າວ່າ: «ແມ່ນແທ້ແລ້ວ ໂອ ພາຣະຕະ ຜູ້ມີແຂນແຂງກ້າ—ດັ່ງທີ່ເຈົ້າເວົ້າ, ໂອ ພີມະເສນ. ຣາກສະສະອັນຊົ່ວຊ້ານັ້ນ ບໍ່ອາດສູ້ກັບຂ້ອຍໄດ້ແທ້»។
Verse 19
मया तु निहते तस्मिन् रावणे लोककण्टके । कीर्तिनिश्येद् राघवस्य तत एतदुपेक्षितम्
«ຖ້າຂ້ອຍໄດ້ສັງຫານ ຣາວະນະ—ຜູ້ເປັນໜາມຂອງໂລກ ຜູ້ນຳທຸກຂ໌ໃຫ້ສັດໂລກ—ດ້ວຍມືຂ້ອຍເອງ ກຽດຕິຍົດຂອງ ຣາຄະວະ (ພຣະຣາມ) ຈະຖືກລົບລ້າງ. ເພາະສະນັ້ນ ຂ້ອຍຈຶ່ງປະມາດຜ່ານເຂົາ»។
Verse 20
तेन वीरेण तं हत्वा सगणं राक्षसाधमम् । आनीता स्वपुरं सीता कीर्तिश्वाख्यापिता नृूषु
ໄວສັມປາຍະນະເວົ້າວ່າ: ວີຣະບຸລຸດນັ້ນ ໄດ້ສັງຫານຣາກສະສະອັນຊົ່ວຊ້າ ພ້ອມທັງພວກພ້ອມພັນຂອງມັນ ແລ້ວນຳນາງສີຕາກັບຄືນໄປຍັງນະຄອນຂອງຕົນ; ແລະກຽດຕິຍົດຂອງລາວຖືກປະກາດໃນຫມູ່ມະນຸດ.
Verse 21
वीरवर श्रीरामचन्द्रजी सेनासहित उस अधम राक्षसका वध करके सीताजीको अपनी अयोध्यापुरीमें ले आये। इससे मनुष्योंमें उनकी कीर्तिका भी विस्तार हुआ ।।
ໄວສັມປາຍະນະເວົ້າວ່າ: «ດັ່ງນັ້ນ ໂອ ຜູ້ມີປັນຍາກວ້າງໃຫຍ່, ຈົ່ງອອກເດີນທາງ—ມຸ່ງໝັ້ນໃນສິ່ງທີ່ເປັນທີ່ຮັກ ແລະເປັນປະໂຫຍດແກ່ອ້າຍນ້ອງຂອງເຈົ້າ. ຈົ່ງເດີນໄປຕາມທາງທີ່ປອດໄພ ບໍ່ມີອັນຕະລາຍ, ໂດຍມີພຣະວາຍຸເທວະປົກປ້ອງ, ແລະໄປໃຫ້ຮອດດ້ວຍຄວາມສຸກສະບາຍ»។
Verse 22
एष पन्था: कुरुश्रेष्ठ सौगन्धिकवनाय ते । द्रक्ष्यससे धनदोद्यानं रक्षितं यक्षराक्षसै:
ໄວສັມປາຍະນະເວົ້າວ່າ: «ໂອ ຜູ້ປະເສີດໃນວົງກຸຣຸ, ນີ້ແມ່ນທາງທີ່ນຳເຈົ້າໄປສູ່ປ່າ ສໍກັນທິກະ. ເມື່ອໄປຕາມນີ້ ເຈົ້າຈະເຫັນສວນຂອງ ທະນະດະ (ກຸເບຣ), ທີ່ຖືກຍັກສະ ແລະ ຣາກສະສະ ພິທັກຮັກສາ»។
Verse 23
न च ते तरसा कार्य: कुसुमावचय: स्वयम् । देवतानि हि मान्यानि पुरुषेण विशेषत:,वहाँ जाकर तुम जल्दीसे स्वयं ही उसके फूल न तोड़ने लगना। मनुष्योंको तो विशेषरूपसे देवताओंका सम्मान ही करना चाहिये
ໃນທີ່ນັ້ນ ຢ່າຮີບຮ້ອນໄປເດັດດອກໄມ້ດ້ວຍຕົນເອງ. ເພາະວ່າ ເທວະດາທັງຫຼາຍຄວນໄດ້ຮັບການນັບຖື—ໂດຍສະເພາະຈາກມະນຸດ.
Verse 24
बलिहोमनमस्कारेैर्मन्त्रैक्ष भरतर्षभ । दैवतानि प्रसादं हि भक्त्या कुर्वन्ति भारत,भरतश्रेष्ठ! पूजा, होम, नमस्कार, मन्त्रजप तथा भक्तिभावसे देवता प्रसन्न होकर कृपा करते हैं
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ຜູ້ປະເສີດໃນວົງພັນພາຣະຕະ! ດ້ວຍການຖວາຍບະລິ, ການບູຊາໄຟ (ໂຮມ), ການນົບນ້ອມ, ແລະການສວດມັນຕຣາ ເທວະດາທັງຫຼາຍຍ່ອມພໍໃຈແທ້; ແລະໂດຍຄວາມພັກດີນັ້ນເຂົາຈຶ່ງປະທານພຣະກະລຸນາ, ໂອ ພາຣະຕະ».
Verse 25
मा तात साहसं कार्षी: स्वधर्मं परिपालय । स्वधर्मस्थ: परं धर्म बुध्यस्व गमयस्व च,तात! तुम दुःसाहस न कर बैठना, अपने धर्मका पालन करना, स्वधर्ममें स्थित रहकर तुम श्रेष्ठ धर्मको समझो और उसका पालन करो
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ລູກເອີຍ ຢ່າເຮັດຄວາມຫານກ້າບໍ່ຄິດ. ຈົ່ງຮັກສາໜ້າທີ່ຂອງຕົນ (ສະວະທັມ). ຢືນຢັນຢູ່ໃນທາງອັນຖືກຕ້ອງຂອງຕົນ ແລ້ວຈົ່ງເຂົ້າໃຈທັມອັນສູງສຸດ—ແລະນຳໄປປະຕິບັດ, ລູກເອີຍ».
Verse 26
न हि धर्ममविज्ञाय वृद्धाननुपसेव्य च । धर्मार्थी वेदितुं शक्यौ बृहस्पतिसमैरपि
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ຖ້າຍັງບໍ່ໄດ້ຮູ້ຈັກທັມ ແລະບໍ່ໄດ້ຮັບໃຊ້ຮຽນຮູ້ຈາກຜູ້ເຖົ້າຜູ້ແກ່ກ່ອນ ກໍບໍ່ອາດເຂົ້າໃຈຫຼັກການຂອງທັມ ແລະອັດຖະ (artha) ໄດ້ຢ່າງແທ້ຈິງ—ແມ່ນແຕ່ນັກປັນຍາທີ່ສະຫຼາດດັ່ງພຣະບຣິຫັດສະປະຕິ (Bṛhaspati) ກໍຍັງເຊັ່ນນັ້ນ.
Verse 27
अधर्मो यत्र ध्माख्यो धर्मश्चाधर्मसंज्ञित: । स विज्ञेयो विभागेन यत्र मुहान्त्यबुद्धयः
ບາງທີ່ ອະທັມຖືກເອີ້ນວ່າ “ທັມ” ແລະບາງທີ່ ທັມກໍຖືກເອີ້ນວ່າ “ອະທັມ”. ດັ່ງນັ້ນ ຄວນຮູ້ໃຫ້ແຈ້ງໂດຍການແຍກແຍະວ່າ ອັນໃດແມ່ນທັມ ແລະອັນໃດແມ່ນອະທັມ; ຄົນຂາດປັນຍາຍ່ອມຫຼົງໄຫຼໃນເລື່ອງນີ້.
Verse 28
आचारसम्भवो धर्मों धर्मे वेदा: प्रतिष्ठिता: । वेदैर्यज्ञा: समुत्पन्ना यज्जैर्देवा: प्रतिष्ठिता:
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ທັມມະເກີດຈາກອາຈາຣະ—ການປະພຶດທີ່ຖືກຕ້ອງ. ພຣະເວດທັງຫຼາຍຕັ້ງຢູ່ໃນທັມມະ; ຈາກພຣະເວດເກີດພິທີຍັດ; ແລະໂດຍຍັດ ເທວະທັງຫຼາຍຖືກຫຼ້ຽງດູ ແລະດໍາລົງຢູ່ໃນຖານະທີ່ກໍານົດ. ດັ່ງນັ້ນ ຄຸນທໍາ, ຄວາມຮູ້ອັນສັກສິດ, ການປະກອບພິທີ, ແລະລະບຽບໂລກ ເປັນຫ່ວງໂສ້ທີ່ພຶງພາກັນຢ່າງດຽວ.
Verse 29
वेदाचारविधानोक्तिर्यज्नैर्धार्यन्ति देवता: । बृहस्पत्युशन:प्रोक्तैर्नयैर्धार्यन्ति मानवा:
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ເທວະທັງຫຼາຍຖືກຫຼ້ຽງດູໂດຍພິທີຍັດ ທີ່ຖືກກໍານົດຕາມອາຈາຣະອັນພຣະເວດໄດ້ບັນຍັດ. ແລະມະນຸດທັງຫຼາຍຖືກຄ້ຳຈຸນໂດຍນະຍະ—ຫຼັກການປົກຄອງ—ທີ່ພຣະບຣິຫັດສະປະຕິ ແລະ ອຸສະນະ (ສຸກຣາຈານ) ໄດ້ກ່າວໄວ້.
Verse 30
पण्याकरवणिज्याभि: कृष्यागोजाविपोषणै: । विद्यया धार्यते सर्व धर्मरेतैद्विजातिभि:
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ດ້ວຍການຄ້າຂາຍໃນຕະຫຼາດ, ການເກັບພາສີ, ການພານິດ, ການເຮັດນາເຮັດສວນ, ການລ້ຽງງົວ, ການບໍລິຫານລ້ຽງແກະແລະແບ້, ແລະດ້ວຍວິຊາ—ການຮຽນແລະການສອນ—ດວິຊະທັງຫຼາຍຜູ້ດໍາເນີນອາຊີບຕາມທັມມະ ຈຶ່ງຄ້ຳຈຸນແລະປົກປ້ອງໂລກທັງປວງ.
Verse 31
त्रयी वार्ता दण्डनीतिस्तिस््रो विद्या विजानताम् | ताभि: सम्यक् प्रयुक्ताभिलोंकयात्रा विधीयते
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ພຣະເວດສາມ, ວາຣຕາ—ການດໍາລົງຊີວິດດ້ານວັດຖຸເຊັ່ນ ກະສິກໍາແລະການຄ້າ—ແລະ ທັນດະນີຕິ—ວິຊາການປົກຄອງແລະການລົງໂທດ—ນີ້ແມ່ນສາມສາຂາແຫ່ງຄວາມຮູ້ທີ່ຜູ້ຮູ້ຈັກຍອມຮັບ. ເມື່ອນໍາໃຊ້ໃຫ້ຖືກຕ້ອງແລະພໍດີ ການດໍາເນີນຂອງໂລກຈຶ່ງຖືກຄ້ຳຈຸນ ແລະລະບຽບສັງຄົມກໍຖືກຮັກສາ.
Verse 32
सा चेद् धर्मकृता न स्यात् त्रयीधर्ममृते भुवि । दण्डनीतिमृते चापि निर्मर्यादमिदं भवेत्
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ຖ້າການດໍາເນີນຂອງໂລກບໍ່ໄດ້ຖືກຄ້ຳຈຸນໂດຍທັມມະ—ຖ້າໃນແຜ່ນດິນນີ້ບໍ່ມີລະບຽບທັມມະຕາມພຣະເວດທີ່ຕັ້ງຢູ່ເທິງພຣະເວດສາມ—ແລະຖ້າຍົກເລີກທັນດະນີຕິ—ວິໄນແຫ່ງການລົງໂທດແລະການປົກຄອງ—ໂລກທັງປວງນີ້ຈະກາຍເປັນໂລກທີ່ບໍ່ມີຂອບເຂດ, ບໍ່ມີການຢັບຢັ້ງ, ແລະບໍ່ມີລະບຽບຄຸນທໍາ.
Verse 33
वार्ताधर्मे ह्ुवर्तिन्यो विनश्येयुरिमा: प्रजा: । सुप्रवृत्तैस्त्रिभिह तिर्धर्म सूयन्ति वै प्रजा:
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ຖ້າປະຊາຊົນເຫຼົ່ານີ້ບໍ່ໄດ້ປະກອບຕາມ «ທຳມະແຫ່ງການດຳລົງຊີວິດ» ຄື ກະສິກຳ, ການປົກປ້ອງງົວ, ແລະ ການຄ້າ ແລ້ວ ພວກເຂົາຈະພິນາດ. ແຕ່ເມື່ອສາມປະການນີ້ຖືກປະຕິບັດຢ່າງຖືກຕ້ອງ ປະຊາຊົນກໍຈະກ່ອງເກີດ ແລະ ຄ້ຳຈຸນທຳມະ (ລະບຽບສັງຄົມ ແລະ ການດຳລົງຊີວິດອັນຊອບທຳ) ໃຫ້ຍືນຍົງ.
Verse 34
द्विजातीनामृतं धर्मो होकश्चैवैकलक्षण: । यज्ञाध्ययनदानानि त्रयः साधारणा: स्मृता:
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ສັດຈະ (ຄວາມຈິງ) ແມ່ນທຳມະດັ່ງນ້ຳອະມຣິຕະສຳລັບຜູ້ເກີດສອງຄັ້ງ (ທະວິຊະ) ແລະເປັນລັກສະນະຫຼັກອັນດຽວຂອງທຳມະ. ສ່ວນ ຍັດຍະ (ພິທີບູຊາ), ສະວາທະຍາຍ (ການສຶກສາດ້ວຍຕົນເອງ), ແລະ ທານ—ທັງສາມນີ້ ຖືກຈື່ຈຳວ່າເປັນທຳມະຮ່ວມຂອງທະວິຊະທັງປວງ.
Verse 35
याजनाध्यापन विदप्रे धर्मश्नैव प्रतिग्रह: । पालन क्षत्रियाणां वै वैश्यधर्मश्ष पोषणम्
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ການປະກອບຍັດຍະໃຫ້ຜູ້ອື່ນ, ການສອນພຣະເວດ ແລະ ສາດສະຕຣາ, ແລະ ການຮັບຂອງທານ—ເຫຼົ່ານີ້ແມ່ນໜ້າທີ່ອັນເນັ້ນການດຳລົງຊີວິດ ທີ່ກຳນົດໄວ້ເປັນຫຼັກສຳລັບພຣາຫມະນະ. ການປົກປ້ອງແລະປົກຄອງປະຊາຊົນແມ່ນທຳມະຂອງກະສັດຕຣິຍະ; ແລະ ການຄ້ຳຈຸນສັງຄົມໂດຍການຫຼ້ຽງດູແລະສະໜອງ—ໂດຍສະເພາະການດູແລຮັກສາຊັບພະຍາກອນທີ່ໃຫ້ຜົນ—ແມ່ນທຳມະຂອງໄວຊະ. ດັ່ງນັ້ນ ແຕ່ລະວັນນະຈຶ່ງຖືກກຳນົດໂດຍວຽກງານທາງຈິດທຳທີ່ຄ້ຳຈຸນປະໂຫຍດຮ່ວມ.
Verse 36
शुश्रूषा च द्विजातीनां शूद्राणां धर्म उच्यते । भैक्ष्यहोमव्रतैहीनास्तथैव गुरुवासिता:
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ການຮັບໃຊ້ ແລະ ການປະຄອງດ້ວຍຄວາມເຄົາລົບຕໍ່ຜູ້ເກີດສອງຄັ້ງ ຖືກກ່າວວ່າເປັນທຳມະຂອງຊູດຣະ. ດັ່ງນັ້ນ ຊູດຣະຜູ້ຢູ່ໃນການຮັບໃຊ້ວັນນະສູງທັງສາມ ຈຶ່ງບໍ່ຖືກບັງຄັບໃຫ້ປະຕິບັດວິໄນແຫ່ງການຂໍທານ, ການບູຊາໄຟ (ໂຮມ), ຫຼື ວຣະຕະ (ຄຳປະຕິຍານ/ພິທີຖືສິນ) ແຕ່ຢ່າງໃດ.
Verse 37
क्षत्रधर्मो5त्र कौन्तेय तव धर्मोउत्र रक्षणम् | स्वधर्म प्रतिपद्यस्व विनीतो नियतेन्द्रिय:
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ບຸດແຫ່ງກຸນຕີ, ໃນທີ່ນີ້ ທຳມະຂອງກະສັດຕຣິຍະແມ່ນການປົກປ້ອງ; ດັ່ງນັ້ນ ໃນເລື່ອງນີ້ ທຳມະຂອງເຈົ້າກໍແມ່ນການຄຸ້ມຄອງຜູ້ອື່ນ. ຈົ່ງເຂົ້າສູ່ທຳມະອັນຖືກຕ້ອງຂອງຕົນ. ຈົ່ງຖ່ອມຕົນ ແລະ ມີວິໄນ, ຄວບຄຸມອິນທຣີຍະຂອງເຈົ້າໃຫ້ຢູ່ໃນອຳນາດ.»
Verse 38
वृद्ध: सम्मन्त्रय सद्धिश्व बुद्धिमद्धि: श्रुतान्वितै: । आस्थित: शास्ति दण्डेन व्यसनी परिभूयते
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ເມື່ອກະສັດໄດ້ປຶກສາກັບຜູ້ເຖົ້າແກ່—ຄົນດີ ຄົນມີປັນຍາ ແລະມີຄວາມຮູ້—ແລ້ວຍືນຢູ່ຢ່າງໝັ້ນຄົງຕາມຄໍາແນະນໍາຂອງພວກເຂົາ ຈຶ່ງສາມາດປົກຄອງດ້ວຍນະໂຍບາຍແຫ່ງການລົງໂທດແລະການຄວບຄຸມ. ແຕ່ຜູ້ປົກຄອງທີ່ຕິດຢູ່ໃນອະທຳອັນທໍາລາຍຕົນ ຈະຖືກຫຼຸດຕໍ່າ ແລະພ່າຍແພ້.
Verse 39
निग्रहानुग्रहैः सम्यग् यदा राजा प्रवर्तते । तदा भवन्ति लोकस्य मर्यादा: सुव्यवस्थिता:
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ເມື່ອກະສັດປະພຶດຕົນຢ່າງຖືກຕ້ອງ—ກົດຂີ່ອະທຳ ແລະໃຫ້ພອນແກ່ຜູ້ຄວນໄດ້—ເມື່ອນັ້ນ ຂອບເຂດແຫ່ງລະບຽບສັງຄົມ ແລະຄວາມປະພຶດຕາມກົດໝາຍຂອງປະຊາຊົນ ຈະຖືກສ້າງຕັ້ງໄວ້ຢ່າງໝັ້ນຄົງ ແລະດີງາມ.
Verse 40
तस्माद् देशे च दुर्गे च शत्रुमित्रबलेषु च । नित्यं चारेण बोद्धव्यं स्थान वृद्धि: क्षयस्तथा
ດັ່ງນັ້ນ ກະສັດຄວນໃຫ້ສາຍລັບສືບຮູ້ຢູ່ເປັນນິດ ທັງໃນແຜ່ນດິນ ແລະໃນປ້ອມປາການ ກ່ຽວກັບກໍາລັງທະຫານຂອງສັດຕູແລະມິດ—ວ່າມີການເພີ່ມພູນ ຫຼືການຫຼຸດຖອຍຢ່າງໃດ.
Verse 41
रज्ञामुपायश्चारश्न बुद्धिमन्त्रपराक्रमा: । निग्रहप्रग्रहौ चैव दाक्ष्यं वै कार्यसाधकम्
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ສໍາລັບກະສັດ ວິທີທາງແຫ່ງຄວາມສໍາເລັດທີ່ແທ້ຈິງ ແມ່ນນະໂຍບາຍທີ່ຖືກຕ້ອງ ແລະການສືບຂ່າວຢ່າງລະມັດລະວັງ, ຄໍາປຶກສາອັນມີປັນຍາຄຽງຄູ່ກັບຄວາມກ້າຫານ, ແລະຄວາມສາມາດສອງປະການ—ການກົດຂີ່ແລະການສົ່ງເສີມ. ແທ້ຈິງແລ້ວ ຄວາມຊໍານານໃນການປະຕິບັດນັ້ນແຫຼະ ທີ່ນໍາໃຫ້ວຽກງານສໍາເລັດ.»
Verse 42
साम, दान, दण्ड, भेद--ये चार उपाय, गुप्तचर, उत्तम बुद्धि, सुरक्षित मन्त्रणा, पराक्रम, निग्रह, अनुग्रह और चतुरता--ये राजाओंके लिये कार्य-सिद्धिके साधन हैं ।।
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ດ້ວຍສາມະ (ການປະນີປະນອມ), ດານະ (ການໃຫ້ຂອງກໍານັນ), ເພດະ (ການແຍກແຍະໃຫ້ແຕກກັນ), ດັນດະ (ການລົງໂທດ), ແລະ ອຸເປກຂາ (ການເມີນເຉີຍຢ່າງມີກຸລະຍຸດ) ກະສັດຄວນເຮັດໃຫ້ສໍາເລັດວຽກທີ່ຈໍາເປັນຕ້ອງເຮັດ—ໃຊ້ວິທີເຫຼົ່ານີ້ຕາມການສົມຄວນ ຈະໃຊ້ແບບຫຍໍ້ຫຼືແບບຄົບຖ້ວນ, ໃຊ້ຢ່າງດຽວ, ເປັນຄູ່, ຫຼືໃຊ້ຮ່ວມກັນທັງໝົດກໍໄດ້.
Verse 43
मन्त्रमूला नया: सर्वे चाराश्न भरतर्षभ । सुमन्त्रितेन या सिद्धिस्तां द्विजै:ः सह मन्त्रयेत्
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ຜູ້ເປັນດັ່ງງົວຜູ້ກ້າໃນວົງສາບາຣະຕະ! ນະໂຍບາຍທັງປວງ ແລະ ວຽກຂອງສາຍລັບກໍອາໄສ “ການປຶກສາ” ເປັນຮາກຖານ. ຄວາມສໍາເລັດທີ່ເກີດຈາກການໄຕ່ຕອງຢ່າງດີ ຄວນສືບຫາໂດຍປຶກສາຢ່າງລັບໆກັບພຣາຫມະນະຜູ້ຮູ້».
Verse 44
स्त्रिया मूढेन बालेन लुब्धेन लघुनापि वा । न मन्त्रयीत गुह्मानि येषु चोन््मादलक्षणम्
ຢ່າໄດ້ປຶກສາເລື່ອງລັບກັບຜູ້ຍິງ, ຄົນໂງ່, ເດັກນ້ອຍ, ຄົນໂລບ, ຫຼືຄົນຕໍ່າຕ້ອຍ; ແລະຢ່າປຶກສາກັບຜູ້ທີ່ປາກົດອາການຄືຄົນບ້າຄັ່ງດ້ວຍ.
Verse 45
मन्त्रयेत् सह विद्वद्धिः शक्तै: कर्माणि कारयेत् । स्निग्धैश्व नीतिविन्यासान् मूर्खान् सर्वत्र वर्जयेत्
ຄວນປຶກສາຢ່າງລັບໆກັບຜູ້ຮູ້ເທົ່ານັ້ນ. ວຽກງານຄວນໃຫ້ຜູ້ທີ່ມີຄວາມສາມາດ ແລະ ແຂງແຮງເຮັດ. ການນໍານະໂຍບາຍແລະກົນລະຍຸດໄປໃຊ້ ຄວນມອບໃຫ້ມິດສະຫາຍຜູ້ສະໜິດສະໜົມ ແລະ ຈົ່ງຮັກ. ສ່ວນຄົນໂງ່ ຄວນຫຼີກເວັ້ນຈາກທຸກການງານ.
Verse 46
धार्मिकान् धर्मकार्येषु अर्थकार्येषु पण्डितान् । सत्रीषु क्लीबान् नियुज्जीत क्रूरान् क्रूरेषु कर्मसु
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ກະສັດຄວນແຕ່ງຕັ້ງຜູ້ມີທຳມະໃຫ້ຮັບຜິດຊອບວຽກທາງທຳມະ; ແຕ່ງຕັ້ງຜູ້ຮູ້ໃຫ້ດູແລເລື່ອງຊັບສິນແລະການບໍລິຫານ; ໃຫ້ຂັນທີ (eunuch) ຄຸ້ມຄອງເຂດຫ້ອງໃນຂອງສະຕຣີ; ແລະໃຫ້ຜູ້ມີນິສັຍແຂງກະດ້າງເຮັດວຽກທີ່ແຂງກະດ້າງ.
Verse 47
स्वेभ्यश्चैव परेभ्यश्व कार्याकार्यसमुद्धवा । बुद्धि: कर्मसु विज्ञेया रिपूणां च बलाबलम्
ໃນຕອນເລີ່ມຕົ້ນຂອງການລົງມືເຮັດກິດການຫຼາຍຢ່າງ ຄວນຂໍຄໍາປຶກສາທັງຈາກຝ່າຍຕົນ ແລະ ແມ່ນແຕ່ຈາກຝ່າຍຕໍ່ຕ້ານ ວ່າການນັ້ນຄວນເຮັດຫຼືບໍ່ຄວນເຮັດ. ພ້ອມກັນນັ້ນ ຕ້ອງພະຍາຍາມຮູ້ແຮງແລະຈຸດອ່ອນຂອງສັດຕູ.
Verse 48
बुद्धया स्वप्रतिपन्नेषु कुर्यात् साधुष्वनुग्रहम् । निग्रहं चाप्यशिष्टेषु निर्मर्यादेषु कारयेत्
ດ້ວຍປັນຍາ ພຶງເຮັດອະນຸເຄາະແກ່ຜູ້ດີຜູ້ມີຄຸນ ຜູ້ຕັ້ງຢູ່ໃນທາງຖືກ ແລະມາຂໍພຶງພາ; ແຕ່ຕໍ່ຜູ້ບໍ່ມີວິໄນ ຜູ້ລະເມີດຂອບເຂດ ພຶງກົດຂີ່ແລະໃຫ້ລົງໂທດ.
Verse 49
निग्रहे प्रग्रहे सम्यग् यदा राजा प्रवर्तते । तदा भवति लोकस्य मर्यादा सुव्यवस्थिता,जब राजा निग्रह और अनुग्रहमें ठीक तौरसे प्रवृत्त होता है, तभी लोककी मर्यादा सुरक्षित रहती है
ເມື່ອໃດກະສັດປະພຶດຖືກຕ້ອງ ຮູ້ຈັກເວລາຈະຂັດຂວາງ ແລະເວລາຈະອະນຸເຄາະ ໃນທາງທີ່ສົມຄວນ ເມື່ອນັ້ນຂອບເຂດແຫ່ງທຳ ແລະລະບຽບຂອງປະຊາຊົນຈຶ່ງຖືກຈັດຕັ້ງໃຫ້ໝັ້ນຄົງ.
Verse 50
एष ते5भिहित: पार्थ घोरो धर्मो दुरन्वय: । त॑ स्वधर्मविभागेन विनयस्थोडनुपालय
ໂອ ປາຣຖະ! ນີ້ແມ່ນທຳແຫ່ງການປົກຄອງອັນນ່າຢ້ານ ທີ່ຂ້າໄດ້ກ່າວແກ່ເຈົ້າ; ມັນເຂົ້າໃຈຍາກ ແລະນຳໃຊ້ຍາກຍິ່ງ. ດັ່ງນັ້ນ ໂອ ບຸດແຫ່ງກຸນຕີ, ຈົ່ງຮັກສາມັນດ້ວຍຄວາມຖ່ອມຕົນ ຕາມການແບ່ງສ່ວນແຫ່ງໜ້າທີ່ຂອງເຈົ້າເອງ.
Verse 51
तपोधर्मदमेज्याभिरविप्रा यान्ति यथा दिवम् | दानातिथ्यक्रियाधर्मर्यान्ति वैश्याश्व सद्गतिम्
ດ້ວຍຕະປະ (ການບຳເນັດ), ຄວາມປະພຶດທຳ, ການຂົ່ມໃຈຕົນ, ແລະການບູຊາຍັນ ແມ່ນແຕ່ຜູ້ທີ່ບໍ່ແມ່ນພຣາຫມັນກໍບັນລຸສະຫວັນໄດ້. ແລະດ້ວຍທານ, ການຕ້ອນຮັບແຂກ, ແລະການປະຕິບັດກິດທຳຕາມບັນຍັດ ພວກໄວຊະຍະກໍໄປສູ່ສະພາບອັນດີງາມໄດ້ເຊັ່ນກັນ.
Verse 52
क्षत्र याति तथा स्वर्ग भुवि निग्रहपालनै: । सम्यक् प्रणीतदण्डा हि कामद्वेषविवर्जिता: । अलुब्धा विगतक्रोधा: सतां यान्ति सलोकताम्
ເຊັ່ນດຽວກັນ ກະສັດນັກຮົບ (ກະສັດຕະຣິຍະ) ບັນລຸສະຫວັນໄດ້ ໂດຍການຂົ່ມໃຈ ແລະປົກປ້ອງຄຸ້ມຄອງແຜ່ນດິນ. ເພາະຜູ້ທີ່ບໍລິຫານການລົງໂທດຢ່າງຖືກຕ້ອງ—ປາດສະຈາກກາມແລະຄວາມຊັງ, ບໍ່ໂລບ, ແລະຫມົດໂກດ—ຍ່ອມໄປສູ່ໂລກດຽວກັນກັບຜູ້ດີທັງຫຼາຍ.
Verse 149
इस प्रकार श्रीमह्याभारत वनपर्वके अन्तर्गत लोमशतीर्थयात्राके प्रसंगमें कदलीवनके भीतर हनुमानजी और भीमसेनका संवादविषयक एक सौ उनचासवाँ अध्याय पूरा हुआ
ດັ່ງນັ້ນ ບົດທີ່ 149 ໃນວນະປະຣະວະ (Vana Parva) ຂອງ «ສີຣີມະຫາພາຣະຕະ» ພາຍໃນຕອນການຈາລະຈອນສັກສິດ (tīrtha-yātrā) ຂອງ ໂລມະສະ—ເລື່ອງສົນທະນາລະຫວ່າງ ຮະນຸມານ ແລະ ພີມະເສນ ໃນປ່າກະດະລີ—ກໍສຳເລັດລົງແລ້ວ. ຄຳລົງທ້າຍນີ້ຊີ້ບອກການສິ້ນສຸດຂອງພາກນັ້ນ ແລະວາງກອບໃຫ້ການພົບພາເປັນການພົບພາອັນມີພະລັງທາງທຳມະ ເຊິ່ງກຳລັງຖືກຂັດເກົາດ້ວຍຄວາມຖ່ອມຕົນ ແລະນຳພາໂດຍທຳມະ (dharma)។
Verse 150
जैसे तपस्या, धर्म, इन्द्रिय-संयम और यज्ञानुष्ठानके द्वारा ब्राह्मण उत्तम लोकमें जाते हैं तथा जिस प्रकार वैश्य दान और आतिथ्यरूप धर्मोसे उत्तम गति प्राप्त कर लेते हैं, उसी प्रकार इस लोकमें निग्रह और अनुग्रहके यथोचित प्रयोगसे क्षत्रिय स्वर्गलोकमें जाता है। जिनके द्वारा दण्डनीतिका उचित रीतिसे प्रयोग किया जाता है, जो राग-द्वेषसे रहित, लोभशून्य तथा क्रोधहीन हैं; वे क्षत्रिय सत्पुरुषोंको प्राप्त होनेवाले लोकोंमें जाते हैं ।। इति श्रीमहाभारते वनपर्वणि तीर्थयात्रापर्वणि लोमशतीर्थयात्रायां हनुमद्धीमसेनसंवादे पज्चाशदधिकशततमो<ध्याय:
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ດັ່ງທີ່ພຣາຫມະນະ ໄປຮອດໂລກອັນສູງສຸດ ໂດຍຕະປະສະຍາ, ທຳມະ, ການສຳຣວມອິນທຣີ (indriya-saṃyama) ແລະການປະກອບຍັດ (yajña) ຢ່າງຖືກຕ້ອງ; ແລະດັ່ງທີ່ໄວສະຍະ ໄດ້ຮັບຄວາມໄປດີ ໂດຍທານ ແລະທຳມະແຫ່ງການຕ້ອນຮັບແຂກ; ດັ່ງນັ້ນເອງ ກະສັດຕຣິຍະ ຍ່ອມໄປຮອດສະຫວັນ ໃນໂລກນີ້ ໂດຍການນຳ «ນິກຣະຫະ» (ການຂົ່ມຕົນ/ການຄວບຄຸມ) ແລະ «ອະນຸຄຣະຫະ» (ຄວາມເມດຕາເກື້ອກູນ) ມາໃຊ້ໃຫ້ພໍດີຕາມການ. ຜູ້ໃດໃຊ້ດັນດະນີຕິ (ວິຊາແຫ່ງການລົງໂທດແລະການປົກຄອງ) ຢ່າງຖືກທາງ, ປາສະຈາກຣາຄະ-ທເວສະ, ບໍ່ມີໂລບະ ແລະບໍ່ມີໂກຣະທະ—ກະສັດຕຣິຍະເຊັ່ນນັ້ນ ຍ່ອມໄປຮອດໂລກທີ່ສັດບຸຣຸດໄດ້ຮັບ.
Frequently Asked Questions
The implicit dilemma concerns approaching a guarded, sovereign-controlled sacred resource: personal desire or initiative must be reconciled with the moral requirement of permission, identification, and respect for custodial authority.
The passage models procedural ethics: before action in contested or protected spaces, one should disclose identity, clarify purpose, and recognize jurisdiction—reducing conflict through transparent inquiry.
No explicit phalaśruti appears in these verses; the chapter’s function is primarily narrative staging and ethical framing, preparing subsequent developments rather than offering a stated merit formula.
Read Mahabharata in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.