Adhyaya 129
Plakṣāvataraṇa–Yamunā Tīrtha and Prajāpati’s Vedī (Kurukṣetra Threshold)
Upa-parva: Tīrtha-yātrā (Pilgrimage Catalogue) — Sarasvatī–Yamunā–Kurukṣetra Threshold Episode
Lomāśa identifies a supremely meritorious region associated with ancient sacrifices: Prajāpati’s long sattras, Ambarīṣa Nābhāga’s attainment through yajña and tapas, and the famed ritual ground linked to Nāhuṣa and Yayāti. The landscape is described as marked by diverse fire-altars and sacrificial constructions, with named features and āśramas (including Nārāyaṇāśrama) indicated as stations of remembrance. The narration frames the locale as Plakṣāvataraṇa, a Yamunā tīrtha regarded by sages as a “gateway” (dvāra) to higher realms and to Kurukṣetra. Additional royal precedents are cited—Bharata’s aśvamedha and Marutta’s eminent sattra under Saṃvarta—underscoring a continuity between ritual patronage, moral authority, and sacred topography. After bathing, the Pāṇḍavas are praised by ṛṣis; Yudhiṣṭhira reports visionary perception of multiple worlds and a celestial chariot, which Lomāśa validates as a recognized effect of tapas and sanctified Sarasvatī proximity. The chapter closes by delimiting Prajāpati’s vedī as extending five yojanas around, associating the territory with Kuru’s yajña-oriented field and establishing the site’s ritual-historical centrality.
Chapter Arc: लोमश ऋषि कुरुनन्दन युधिष्ठिर को कुरुक्षेत्र के द्वार-तुल्य ‘प्लक्षप्र्रवण’ और उसके आसपास के तीर्थ-समूह का स्मरण कराते हैं—जहाँ भूमि स्वयं यज्ञ-वेदी की भाँति पवित्र मानी गई है। → तीर्थ-भूगोल के साथ-साथ ऋषि प्राचीन यज्ञों की परम्परा खोलते हैं: यमुना-तट पर नाभागपुत्र अम्बरीष का महान् यज्ञ, ययाति-वंश/नहुष-सम्बन्धी देश का उल्लेख, और ऋचीकनन्दन जमदग्नि के योगबल से पृथ्वी-पर्यटन की कथा—इन सब से यह बोध गहराता है कि यह क्षेत्र केवल स्थान नहीं, तप-यज्ञ की स्मृति-भूमि है। → पाँच योजन में फैली ‘प्रजापति की यज्ञवेदी’ का उद्घोष—और उसी पवित्र परिधि में अम्बरीष द्वारा यज्ञ-समाप्ति पर ऋत्विजों/सदस्यों को ‘दश पद्म’ दान देने का प्रसंग—अध्याय का शिखर बनता है, जहाँ दान, यज्ञ और क्षेत्र-शुद्धि एक ही दृश्य में एकत्र हो जाते हैं। → लोमश तीर्थ-माहात्म्य को स्थिर निष्कर्ष में बाँधते हैं: इस भूमि में स्नान, निवास और अनुष्ठान का फल परम्परा-सिद्ध है; राजधर्म का तेज यज्ञधर्म से पुष्ट होता है—युधिष्ठिर के लिए यह तीर्थ-यात्रा शोक-निवारण और धर्म-स्थापन का साधन है।
Shlokas
Verse 1
(दाक्षिणात्य अधिक पाठका ३ “लोक मिलाकर कुल २१३ “लोक हैं) कह. &+( 9) #2५:..# #2:5:.१ एकोनत्रिशर्दाधिकशततमो<् ध्याय: कुरुक्षेत्रके द्वारभूत प्लक्षप्र्रवण नामक यमुनातीर्थ एवं सरस्वतीतीर्थकी महिमा लोगश उवाच अस्मिन् किल स्वयं राजन्निष्टवान् वै प्रजापति: । सत्रमिष्टीकृतं नाम पुरा वर्षमहस्नरिकम्
ໂລມາຊາ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ພະຣາຊາ, ເຂົາເລົ່າກັນວ່າ ໃນສະຖານທີ່ນີ້ແຕ່ດຶກດຳບັນ ພຣະປຣະຊາປະຕິ ເອງ ໄດ້ປະກອບພິທີສະຕຣະ (satra) ຊື່ ‘ອິດຖີກຣິຕະ’ (Iṣṭīkṛta) ອັນດຳເນີນຕໍ່ເນື່ອງຄົບພັນປີ»។
Verse 2
अम्बरीषश्व नाभाग इष्टवान् यमुनामनु । यत्रेष्टवा दश पद्मानि सदस्येभ्योडभिसृष्टवान्
ໂລມາຊາ ກ່າວວ່າ: «ອຳບະຣີສະ ແລະ ນາພາກະ ໄດ້ປະກອບພິທີບູຊາຕາມຝັ່ງແມ່ນ້ຳຢະມຸນາ. ທີ່ນັ້ນ ຫຼັງຈາກສຳເລັດພິທີແລ້ວ ທ່ານໄດ້ແຈກທານດັ່ງດອກບົວຈຳນວນສິບ ໃຫ້ແກ່ບັນດາຜູ້ປະກອບພິທີ ແລະຜູ້ເຂົ້າຮ່ວມ»។
Verse 3
देशश्व नाहुषस्थायं यज्वन: पुण्यकर्मण:
ໂລມະສະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ບຸດແຫ່ງ ກຸນຕີ, ນີ້ແມ່ນແຜ່ນດິນທີ່ຜູກພັນກັບສາຍວົງຂອງ ນະຫຸຊະ—ເປັນດິນແດນຂອງ ຢະຢາຕິ ບຸດແຫ່ງ ນະຫຸຊະ—ຜູ້ມີກຸສົນກຳອັນສູງ ອຸທິດໃຈໃນພິທີຍັດ ມີຣັດສະມີອັນແຮງກ້າ ແລະເປັນຈັກກະພັດຜູ້ຄອບຄອງທົ່ວຫຼ້າ. ແຕ່ພຣະອົງກໍຍັງມີໃຈອິດສາຕໍ່ ອິນທຣະ ຢູ່ເສມອ. ທີ່ນີ້ແຫຼະແມ່ນພື້ນທີ່ປະກອບຍັດຂອງພຣະອົງ».
Verse 4
सार्वभौमस्य कौन्तेय ययातेरमितौजस: । स्पर्धमानस्य शक्रेण तस्येदं यज्ञवास्त्विह
ໂອ ບຸດແຫ່ງ ກຸນຕີ, ນີ້ແມ່ນພື້ນທີ່ປະກອບຍັດຂອງ ຢະຢາຕິ ຈັກກະພັດຜູ້ມີພະລັງອັນຫາຂອບເຂດບໍ່ໄດ້. ພຣະອົງດຳລົງຊີວິດດ້ວຍຈິດໃຈແຂ່ງຂັນກັບ ສັກຣະ (ອິນທຣະ); ແລະທີ່ນີ້ແຫຼະແມ່ນບ່ອນຂອງພິທີຍັດຂອງພຣະອົງ. ຂໍ້ຄວາມນີ້ລະລຶກວ່າ ແມ່ນແຕ່ກະສັດຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່ມີກຸສົນແລະອຳນາດ ກໍອາດຖືກເງົາຄອບຄຸມໂດຍຄວາມອິດສາຕໍ່ເທວະດາ; ແລະມັນວາງສະຖານທີ່ນີ້ເປັນຄຳເຕືອນທາງທຳມະ ກ່ຽວກັບຄວາມອິດສາ ແລະຄວາມທະນົງຕົນແບບແຂ່ງຂັນ.
Verse 5
पश्य नानाविधाकारैरग्निभिन्निचितां महीम् । मज्जन्तीमिव चाक्रान्तां ययातेर्यज्ञकर्मभि:
ເບິ່ງເຖີດ—ແຜ່ນດິນນີ້ຖືກກໍ່ຂຶ້ນເປັນແທ່ນບູຊາຫຼາຍຮູບແບບ ທີ່ມີໄຟບູຊາລຸກໂຊນ. ດິນທັງຜືນຮາວກັບຖືກກົດທັບໂດຍກິດຍັດຂອງ ຢະຢາຕິ ແລະຄ້າຍຈະຈົມຢູ່ໃນສາຍທາລາແຫ່ງກຸສົນຂອງພຣະອົງ.
Verse 6
एषा शम्येकपत्रा या सरकं चैतदुत्तमम् | पश्य रामह्ददानेतान् पश्य नारायणाश्रमम्,यह एक पत्तेवाली शमीका अवशेष अंश है तथा यह उत्तम सरोवर है। देखो, ये परशुरामजीके कुण्ड हैं और यह नारायणाश्रम है
ໂລມະສະ ກ່າວວ່າ: «ນີ້ແມ່ນຕົ້ນ ຊະມີ ທີ່ມີໃບດຽວ—ເປັນສ່ວນທີ່ຍັງເຫຼືອຢູ່ຂອງມັນ; ແລະນີ້ແມ່ນສະຫຼອງນ້ຳອັນດີເລີດ. ເບິ່ງເຖີດ—ເຫຼົ່ານີ້ແມ່ນສະລອງນ້ຳສັກສິດຂອງ ຣາມະ (ປະຣະຊຸຣາມະ). ແລະເບິ່ງເຖີດ—ນີ້ແມ່ນອາສຣົມຂອງ ນາຣາຍະນະ».
Verse 7
एतच्चर्चीकपुत्रस्य योगैर्विचरतो महीम् । प्रसर्पणं महीपाल रौप्पायाममितौजस:
ຂ້າແຕ່ພຣະມະຫາກະສັດ, ນີ້ແມ່ນ “ປຣະສັຣປະນະ” ບ່ອນສັກສິດທີ່ ຈະມະດັກນິ ບຸດແຫ່ງ ຣຶຈີກີ—ຜູ້ມີພະລັງອັນຫາຂອບເຂດບໍ່ໄດ້—ເຄີຍເດີນທ່ອງໄປທົ່ວແຜ່ນດິນດ້ວຍອຳນາດໂຍຄະ. ຕີຣຖະນີ້ຕັ້ງຢູ່ຢ່າງງາມໃກ້ແມ່ນ້ຳຊື່ ຣາວປະຍາ.
Verse 8
अन्रानुवंशं पठत: शृणु मे कुरुनन्दन । उलूखलैराभरणै: पिशाची यदभाषत
ໂອ ຜູ້ເປັນຄວາມຊື່ນບານແຫ່ງວົງກຸຣຸ ຈົ່ງຟັງຂ້າ ໃນຂະນະທີ່ຂ້າອ່ານປະເພນີເກົ່າແກ່ທີ່ສືບຕໍ່ຕາມສາຍວົງຕະກູນ. ຂ້າຈະອ່ານບົດກະວີທີ່ນາງປິສາຈີຜູ້ນ່າຢ້ານ ຜູ້ປະດັບກາຍດ້ວຍເຄື່ອງປະດັບຄ້າຍຄືຄົກຕຳ ໄດ້ກ່າວໄວ້ທີ່ນີ້—ບົດທີ່ຊີ້ໄປຫາເລື່ອງລາວອັນສືບທອດມາ ກ່ຽວກັບທ່ານ້ຳສັກສິດນີ້.
Verse 9
युगन्धरे दधि प्राश्य उषित्वा चाच्युतस्थले । तद्वद् भूतलये स्नात्वा सपुत्रा वस्तुमरहसि
ໂລມະຊະກ່າວວ່າ: “ເຈົ້າໄດ້ກິນນົມສົ້ມທີ່ຢຸກັນທະຣະ, ຢູ່ອາໄສທີ່ອັຈຍຸຕະສະຖະລະ, ແລະອາບນ້ຳທີ່ພູຕະລະຍະ—ແລ້ວເຈົ້າຈະເໝາະສົມຢ່າງໃດ ຈຶ່ງມາຢູ່ທີ່ນີ້ພ້ອມລູກຊາຍ?”
Verse 10
एकरात्रमुषित्वेह द्वितीयं यदि वत्स्यसि | एतद् वै ते दिवावृत्तं रात्रौ वृत्तमतोडन्यथा
“ຖ້າເຈົ້າຢູ່ທີ່ນີ້ພຽງຄືນດຽວ ກໍເປັນອີກຢ່າງໜຶ່ງ; ແຕ່ຖ້າເຈົ້າຈະຢູ່ຕໍ່ເຖິງຄືນທີສອງ ຈົ່ງຮູ້ໄວ້: ສິ່ງທີ່ເກີດແກ່ເຈົ້າໃນກາງວັນ ມີແຕ່ເທົ່ານັ້ນ; ແຕ່ໃນກາງຄືນ ເຈົ້າຈະຖືກປະຕິບັດອີກແບບໜຶ່ງ.”
Verse 11
अद्य चात्र निवत्स्याम: क्षपां भरतसत्तम । द्वारमेतत् तु कौन्तेय कुरुक्षेत्रस्य भारत
“ໃນຄືນນີ້ເທົ່ານັ້ນ ພວກເຮົາຈະພັກຢູ່ທີ່ນີ້, ໂອ ຜູ້ປະເສີດແຫ່ງວົງພະຣະຕະ. ໂອ ກອນຕີຍະ, ໂອ ພາຣະຕະ, ທ່ານ້ຳສັກສິດນີ້ຖືກເອີ້ນວ່າ ‘ປະຕູ’ ຂອງກຸຣຸເກດຕຣະ.”
Verse 12
अत्रैव नाहुषो राजा राजन् क्रतुभिरिष्टवान् । ययातिर्बहुरत्नौधैर्यत्रेन्द्रो मुदमभ्यगात्
“ທີ່ນີ້ແທ້ໆ ກະສັດນາຫຸສະ ໄດ້ບູຊາດ້ວຍພິທີກຣະຕຸຫຼາຍປະການ, ໂອ ພະຣາຊາ. ແລະທີ່ນີ້ເອງ ກະສັດຢະຢາຕິ ໄດ້ປະກອບຍັດຍາຫຼາຍພິທີ ພ້ອມດ້ວຍທານດັກຊິນາເປັນກອງຮັດຕະນະອັນຫຼາຍຫຼວງ—ໃນຍັດຍາເຫຼົ່ານັ້ນ ພຣະອິນທຣະໄດ້ຊື່ນບານຢ່າງຍິ່ງ.”
Verse 13
एतत् प्लक्षावतरणं यमुनातीर्थमुत्तमम् । एतद् वै नाकपृष्ठस्य द्वारमाहुर्मनीषिण:,यह यमुनाजीका प्लक्षावतरण नामक उत्तम तीर्थ है। मनीषी पुरुष इसे स्वर्गलोकका द्वार बताते हैं
ບ່ອນນີ້ແມ່ນ «ປລັກສາວະຕະຣະນະ» ທ່ານ້ຳສັກສິດອັນປະເສີດໃນແມ່ນ້ຳຢະມຸນາ. ບັນດາຜູ້ຮູ້ທັນກ່າວວ່າ ບ່ອນນີ້ແທ້ໆແມ່ນປະຕູໄປສູ່ໂລກສະຫວັນ.
Verse 14
अत्र सारस्वतैर्यज्नैरीजाना: परमर्षय: । यूपोलूखलिकास्तात गच्छन्त्यवभूथप्लवम्,यहीं यूप और ओखली आदि यज्ञ-साधनोंका संग्रह करनेवाले महर्षियोंने सारस्वत यज्ञोंका अनुष्ठान करके अवभृथ स्नान किया था
ທີ່ນີ້ ບັນດາລະສີຜູ້ສູງສຸດ ໄດ້ປະກອບພິທີບູຊາ «ສາຣັສວະຕະ» ແລ້ວ, ໂອ ລູກເອີຍ, ຈຶ່ງໄປສູ່ການອາບນ້ຳ «ອະວະພຣຶຖະ» ອັນເປັນພິທີສຸດທ້າຍຂອງການບູຊາ.
Verse 15
अत्र वै भरतो राजा राजन् क्रतुभिरिष्टवान् हयमेधेन यज्ञेन मेध्यमश्वमवासृजत्
ທີ່ນີ້ແທ້ໆ, ໂອ ພຣະຣາຊາ, ພຣະຣາຊາພະຣະຕະ (Bharata) ໄດ້ປະກອບພິທີບູຊາຫຼາຍປະການ; ເພື່ອພິທີອັສວະເມທະ (Aśvamedha) ພຣະອົງໄດ້ປ່ອຍມ້າທີ່ຖືກອຸທິດແລ້ວ. ເມື່ອໄດ້ຄອງແຜ່ນດິນດ້ວຍທຳມະ, ພຣະອົງໄດ້ທຳພິທີຫຼາຍຄັ້ງຢູ່ບ່ອນນີ້; ແລະເພື່ອອັສວະເມທະ ພຣະອົງໄດ້ປ່ອຍມ້າບູຊາຊ້ຳໆ—ສີຄ້ຳດັ່ງກວາງດຳ ແລະຫູຄ້ຳ—ໃຫ້ທ່ອງໄປເທິງພື້ນດິນ. ໂອ ຜູ້ປະເສີດໃນມະນຸດ, ທີ່ທ່ານ້ຳສັກສິດນີ້ເອງ ພຣະຣາຊາມະຣຸຕຕະ (Marutta) ຜູ້ໄດ້ຮັບການຄຸ້ມຄອງໂດຍລະສີຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່ ສຳວະຕະ (Saṃvarta) ໄດ້ສຳເລັດພິທີບູຊາອັນດີເລີດ. ໂອ ຈອມກະສັດ, ຜູ້ໃດອາບນ້ຳທີ່ນີ້ຈະບໍລິສຸດ: ເຫັນໂລກທັງປວງດັ່ງເຫັນດ້ວຍຕາ, ພົ້ນຈາກບາບ ແລະກາຍເປັນຜູ້ບໍລິສຸດ. ດັ່ງນັ້ນ ພຣະອົງກໍຄວນອາບນ້ຳທີ່ນີ້ເຊັ່ນກັນ.
Verse 16
असकृत् कृष्णसारुजूं धर्मेणाप्य च मेदिनीम् । अन्रैव पुरुषव्याप्र मरुत्त: सत्रमुत्तमम्
ຫຼາຍຄັ້ງ, ໂອ ຜູ້ກ້າຫານດັ່ງເສືອໃນມະນຸດ, ພຣະຣາຊາມະຣຸຕຕະ ໄດ້ປະກອບ «ສັດຣະ» (satra) ອັນປະເສີດຢູ່ບ່ອນນີ້ ໂດຍມີລະສີຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່ ສຳວະຕະ ເປັນຜູ້ຄຸ້ມຄອງ. ແລະທີ່ນີ້ເອງ, ໂອ ພຣະຣາຊາ, ການຄອງແຜ່ນດິນກໍໄດ້ດຳເນີນຕາມທຳມະຊ້ຳໆ—ດັ່ງນັ້ນ ມ້າຫູຄ້ຳ ສີຄ້ຳດັ່ງກວາງດຳ ຈຶ່ງຖືກປ່ອຍຊ້ຳໆໃຫ້ທ່ອງໄປເທິງພື້ນດິນ ເພື່ອອັສວະເມທະ. ຜູ້ໃດອາບນ້ຳທີ່ນີ້ຈະບໍລິສຸດ: ເຫັນໂລກທັງປວງດັ່ງເຫັນດ້ວຍຕາ, ພົ້ນຈາກບາບ ແລະກາຍເປັນຜູ້ບໍລິສຸດ. ດັ່ງນັ້ນ ພຣະອົງກໍຄວນອາບນ້ຳໃນທີຣຖະນີ້.
Verse 17
प्राप चैवर्षिमुख्येन संवर्तेनाभिपालित: । अत्रोपस्पृश्य राजेन्द्र सर्वाल्लोकान् प्रपश्यति । पूयते दुष्कृताच्चैव अत्रापि समुपस्पृश
ໂລມະສະ (Lomaśa) ກ່າວວ່າ: «ທີ່ນີ້ ພຣະຣາຊາມະຣຸຕຕະ (Marutta) ຜູ້ໄດ້ຮັບການຄຸ້ມຄອງໂດຍລະສີຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່ ສຳວະຕະ (Saṃvarta) ໄດ້ປະກອບພິທີບູຊາອັນດີເລີດ. ໂອ ຈອມກະສັດ, ຜູ້ໃດອາບນ້ຳທີ່ທ່ານ້ຳສັກສິດນີ້ຈະບໍລິສຸດ; ແລະເມື່ອໄດ້ອາບນ້ຳຕາມພິທີຢູ່ນີ້ ກໍເຫັນໂລກທັງປວງດັ່ງເຫັນດ້ວຍຕາ. ຍັງຖືກຊຳລະແມ່ນແຕ່ກຳຊົ່ວ. ດັ່ງນັ້ນ, ໂອ ພຣະຣາຊາ, ພຣະອົງກໍຄວນອາບນ້ຳທີ່ນີ້ເຊັ່ນກັນ».
Verse 18
वैशम्पायन उवाच तत्र सभ्रातृकः स्नात्वा स्तूयमानो महर्षिभि: । लोमशं पाण्डवश्रेष्ठ इंदे वचनमब्रवीत्
ໄວຊັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ທີ່ນັ້ນ ຫຼັງຈາກອາບນ້ຳຮ່ວມກັບພີ່ນ້ອງ ແລະໄດ້ຮັບການສັນລະເສີນຈາກມະຫາລິສີທັງຫຼາຍ ຢຸທິສຖິຣະ—ຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່ທີ່ສຸດໃນບັນດາປານດະວະ—ໄດ້ກ່າວກັບໂລມະຊະດ້ວຍຖ້ອຍຄຳນີ້.
Verse 19
सर्वाल्लॉकान् प्रपश्यामि तपसा सत्यविक्रम । इहस्थ: पाण्डवश्रेष्ठं पश्यामि श्वेतवाहनम्
«ໂອ ຜູ້ກ້າຫານຜູ້ມີພະລັງອັນຕັ້ງຢູ່ໃນສັດຈະ! ໂດຍອຳນາດແຫ່ງຕະປະຂອງທ່ານ ຂ້າພະເຈົ້າເຫັນໂລກທັງປວງໄດ້ໂດຍປະຈັກ. ຢືນຢູ່ທີ່ນີ້ ຂ້າພະເຈົ້າຍັງເຫັນອາຣຈຸນ—ຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່ທີ່ສຸດໃນບັນດາປານດະວະ—ຜູ້ມີລົດຖືກລາກໂດຍມ້າຂາວ»។
Verse 20
लोगश उवाच एवमेतन्महाबाहो पश्यन्ति परमर्षय: । (इह स्नात्वा तपोयुक्तांस्त्रील्लॉकान् सचराचरान्) सरस्वतीमिमां पुण्यां पुण्यैकशरणावृताम्
ໂລມະຊະ ກ່າວວ່າ: «ແມ່ນແທ້ດັ່ງນັ້ນ ໂອ ຜູ້ມີແຂນແຂງກ້າ. ບັນດາລິສີສູງສຸດຍ່ອມເຫັນໄດ້ແບບນີ້. ທີ່ນີ້ ຫຼັງຈາກອາບນ້ຳ ລິສີຜູ້ມີພະລັງຕະປະຈະເຫັນໂລກທັງສາມ ພ້ອມທັງສິ່ງທີ່ເຄື່ອນໄຫວແລະບໍ່ເຄື່ອນໄຫວ. ບັດນີ້ ຈົ່ງເບິ່ງແມ່ນ້ຳສະຣັສວະຕີອັນບໍລິສຸດນີ້—ສາຍນ້ຳອັນສັກສິດ—ທີ່ຖືກຫ້ອມລ້ອມໂດຍຜູ້ທີ່ພຶງພາບຸນເທົ່ານັ້ນ»។
Verse 21
नरश्रेष्ठ! इसमें स्नान करनेसे तुम्हारे सारे पाप धुल जायँगे। कुन्तीनन्दन! यहाँ अनेक देवर्षि, ब्रह्मर्षि तथा राजर्षियोंने सारस्वत यज्ञोंका अनुष्ठान किया है
«ໂອ ຜູ້ປະເສີດໃນບັນດາມະນຸດ! ອາບນ້ຳຢູ່ນີ້ແລ້ວ ບາບທັງປວງຂອງເຈົ້າຈະຖືກຊຳລະ. ໂອ ບຸດແຫ່ງກຸນຕີ! ໃນສະຖານທີ່ນີ້ ດີວະລິສີ, ພຣະຫມະລິສີ ແລະ ຣາຊະລິສີ ຫຼາຍອົງ ໄດ້ປະກອບພິທີຍັດຍະສາຣັສວະຕະ»។
Verse 22
वेदी प्रजापतेरेषा समन््तात् पज्चयोजना । कुरोर्वे यज्ञशीलस्य क्षेत्रमेतन्न्महात्मन:,यह सब ओर पाँच योजन फैली हुई प्रजापतिकी यज्ञवेदी है। यही यज्ञपरायण महात्मा राजा कुरुका क्षेत्र है
ໂລມະຊະ ກ່າວວ່າ: «ນີ້ແມ່ນເວທີບູຊາຂອງປຣະຊາປະຕິ ກວ້າງອອກໄປທຸກທິດທາງຫ້າໂຢຊະນະ. ແຜ່ນດິນນີ້ແມ່ນທົ່ງສັກສິດຂອງພຣະຣາຊາກຸຣຸ ຜູ້ມີຈິດໃຫຍ່ ແລະມີຄວາມອຸທິດຕົນຕໍ່ພິທີຍັດຍະ»។
Verse 23
यत्र स्नात्वा नरश्रेष्ठ धूतपाप्मा भविष्यसि । इह सारस्वतैयय॑ज्ञैरिष्टवन्त: सुरर्षय: । ऋषयश्नैव कौन्तेय तथा राजर्षयोडपि च
ໂອ ຜູ້ປະເສີດໃນບັນດາມະນຸດ! ເມື່ອເຈົ້າອາບນ້ຳຢູ່ບ່ອນນັ້ນ ເຈົ້າຈະຖືກຊຳລະບາບໃຫ້ບໍ່ເຫຼືອ. ທີ່ນີ້ ຣິຊີທິບ (ເທວະຣິຊີ) ໄດ້ປະກອບຍັດຕາມປະເພນີສາຣັສວະຕີ; ແລະດັ່ງດຽວກັນ ໂອ ລູກແຫ່ງກຸນຕີ ບັນດາຣິຊີ ແລະ ຣາຊະຣິຊີ ກໍໄດ້ປະກອບເຊັ່ນກັນ.
Verse 26
यज्ैश्न तपसा चैव परां सिद्धिमवाप सः | यहीं यमुनाके तटपर नाभागपुत्र अम्बरीषने भी यज्ञ किया था और यज्ञ पूर्ण होनेके पश्चात् सदस्योंको दस पद्म मुद्राएँ दान की थीं तथा यज्ञों और तपस्याद्वारा परम सिद्धि प्राप्त कर ली थीं
ດ້ວຍພິທີບູຊາ (ຍັດ) ແລະ ຕະປະສະຍາ (ການບຳເນັດພຽນ) ເຂົາໄດ້ບັນລຸສິດທິອັນສູງສຸດ. ທີ່ຝັ່ງແມ່ນ້ຳຢະມຸນາ, ໂອ ພະຣາຊາ, ອຳບາຣີຊະ ບຸດຂອງນາພາກະ ກໍເຄີຍປະກອບຍັດຄັ້ງໜຶ່ງ; ແລະເມື່ອພິທີສຳເລັດ ເຂົາໄດ້ມອບທານແກ່ປະໂຣຫິດຜູ້ປະກອບພິທີ ເປັນເງິນ “ປັດມະ” ສິບປັດມະ. ດ້ວຍຍັດທີ່ຄຽງຄູ່ກັບການຂັດເກົາຕົນ ເຂົາໄດ້ຮອດຄວາມສົມບູນສູງສຸດ—ຊີ້ໃຫ້ເຫັນວ່າ ຊັບສິນຈະມີຄຸນຄ່າທາງທຳ ເມື່ອນຳໄປໃຫ້ທານ ແລະເມື່ອຜູກພັນກັບວິໄນພາຍໃນ.
Verse 128
इस प्रकार श्रीमह्याभारत वनपर्वके अन्तर्गत तीर्थयात्रापर्वमें लोगशती र्थयात्राके प्रसंगमें जन्तूपाख्यानविषयक एक सौ अद्ठाईसवाँ अध्याय पूरा हुआ
ດັ່ງນັ້ນ ບົດທີ 128 ໃນມະຫາພາຣະຕະ ພາກວະນະປະຣະວະ (Vana Parva) ພາຍໃນ ຕີຣຖະ-ຢາຕຣາປະຣະວະ (Tīrtha-yātrā Parva) ໃນບົດບາດຂອງການຈາລິກໄປຍັງທ່ານ້ຳສັກສິດຂອງ ໂລກາຊາ (Logasha) ອັນເກີ່ຍວກັບນິທານທີ່ເອີ້ນວ່າ ຈັນຕູ-ອຸປາຂະຍານະ (Jantu-upākhyāna) ໄດ້ສິ້ນສຸດລົງ. ນີ້ແມ່ນຂໍ້ຄຳລົງທ້າຍ (colophon) ຢ່າງເປັນທາງການ ເພື່ອໝາຍເຖິງການສຳເລັດຂອງໜ່ວຍການສອນແລະເລື່ອງລາວນີ້ ພາຍໃນວາລະການຈາລິກທີ່ໃຫຍ່ກວ່າ.
Verse 129
इति श्रीमहाभारते वनपर्वणि तीर्थयात्रापर्वणि लोमशतीर्थयात्रायामेकोनत्रिंशदधिकशततमो 5 ध्याय:
ດັ່ງນັ້ນ ໃນ «ສຣີ ມະຫາພາຣະຕະ» ພາກວະນະປະຣະວະ (Vana Parva) ພາຍໃນ ຕີຣຖະ-ຢາຕຣາປະຣະວະ (Tīrtha-yātrā Parva) ໃນຕອນທີ່ພັນລະນາການຈາລິກຂອງ ໂລມະຊະ (Lomaśa) ໄປຍັງທ່ານ້ຳສັກສິດຕ່າງໆ ບົດທີ 129 ໄດ້ສິ້ນສຸດລົງ. ຂໍ້ຄຳລົງທ້າຍ (colophon) ນີ້ໝາຍເຖິງການສຳເລັດຂອງໜ່ວຍການສອນແລະການເລົ່າເລື່ອງ ໂດຍວາງກອບໃຫ້ການຈາລິກເປັນການປະຕິບັດທາງທຳ—ໃຫ້ລະນຶກເຖິງສະຖານທີ່ສັກສິດ ແລະບຸນຜົນທີ່ຜູກພັນກັບມັນ—ກ່ອນທີ່ເລື່ອງຈະດຳເນີນຕໍ່ໄປ.
Frequently Asked Questions
The chapter stages a practical dharma-choice: whether exile is merely loss or a disciplined opportunity for purification and lawful preparation; the Pāṇḍavas are guided to interpret hardship through observance, remembrance of exemplars, and restraint rather than grievance.
Sacred space is treated as ethical pedagogy: tīrthas encode precedents of yajña, tapas, and dāna, teaching that legitimate power and inner clarity arise from sustained discipline and accountable action, not from status alone.
Yes, implicitly: bathing/approaching the Sarasvatī–Yamunā tīrtha complex is said to cleanse demerit and enable extraordinary perception (“seeing worlds”), functioning as a merit-claim that frames the chapter’s geography as soteriologically meaningful.
Read Mahabharata in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.