Adhyaya 122
Cyavana’s Tapas, Sukanyā’s Curiosity, and Śaryāti’s Appeasement (च्यवन-सुकन्या-उपाख्यान आरम्भ)
Upa-parva: Cyavana–Sukanyā Upākhyāna (Episode within Āraṇyaka-parva)
Lomāśa introduces Cyavana, son of Bhṛgu, engaged in severe tapas near a lake. Over time he becomes motionless, covered by vines and enclosed within a vāl mīka (anthill), like an earthen mound, yet continues austerities. King Śaryāti arrives at the lake for recreation with a vast retinue and his daughter Sukanyā. While wandering with companions, Sukanyā approaches the anthill; noticing two luminous points (Cyavana’s eyes), she impulsively pierces them with a thorn out of curiosity and confusion. Cyavana, angered, responds by afflicting Śaryāti’s camp with a bodily blockage (cessation of excretion/urination), causing collective distress. Śaryāti investigates, questions his soldiers and associates, and receives no admission until Sukanyā confesses her act. The king rushes to the anthill, finds the aged ascetic, and petitions forgiveness, framing the act as ignorance by a young girl. Cyavana stipulates a condition for pardon: he will forgive if Śaryāti gives Sukanyā to him in marriage. Śaryāti consents; Cyavana is appeased; the king returns with his retinue. Sukanyā thereafter is depicted as exemplary in service—attending to her husband, fires, and guests with disciplined devotion.
Chapter Arc: लोमश ऋषि युधिष्ठिर को च्यवन-ऋषि की अद्भुत तपस्या सुनाते हैं—जो वीरस्थाने स्थाणु-सा अचल खड़े रहे और काल के प्रवाह में वल्मीकि से ढँक गए। → एकान्त वन में वल्मीकि-आवृत च्यवन को देखकर शर्याति की पुत्री सुकन्या कौतूहलवश उनके भीतर चमकते ‘खद्योत’ समान नेत्रों को काँटे से बेध देती है; ऋषि के अपमान से तपोबल का क्रोध जागता है और राजा-परिवार पर संकट छा जाता है। → अपराध का पता चलने पर शर्याति भयभीत होकर वल्मीकि तक पहुँचता है; सुकन्या का अज्ञानजन्य कृत्य ऋषि-कोप का कारण बनता है और राजा को क्षमा-याचना तथा प्रायश्चित्त का मार्ग चुनना पड़ता है। → राजा सत्य स्वीकार कर विनय करता है; सुकन्या को च्यवन की सेवा-परायणता हेतु समर्पित किया जाता है—वह अनसूया होकर अग्नियों, अतिथियों और ऋषि की शुश्रूषा से शीघ्र ही उन्हें प्रसन्न करती है। → सुकन्या की सेवा से च्यवन का अनुग्रह तो प्राप्त होता है, पर आगे यह संबंध और ऋषि-वरदान/परिणाम राजवंश के भाग्य को किस दिशा में मोड़ेंगे—यह प्रश्न शेष रहता है।
Shlokas
Verse 1
(दाक्षिणात्य अधिक पाठका १ श्लोक मिलाकर कुल २५ श्लोक हैं) 2.3 अपर () है ० ३. यूपके ऊपरका गोलाकार काष्ठ। २. यूप--यज्ञस्तम्भ। 3. चमस--सोमपानका पात्र। ४. बटलोई। ५. पकी-पकायी रखनेका सामग्री-पात्र। ६. हविष्य अर्पण करनेका उपकरण। ७. घृत आदिकी आहुति डालनेका साधन। द्वाविशर्त्याधेकशततमो< ध्याय: महर्षि च्यवनको सुकन्याकी प्राप्ति लोगश उवाच भगोर्महर्षे: पुत्रो5 भूच्च्यवनो नाम भारत | समीपे सरसस्तस्य तपस्तेपे महाद्युति:
ໂລມາຊະ ກ່າວວ່າ: “ໂອ ພາຣະຕະ (ຢຸທິສຖິຣະ) ເອີຍ, ມີລະສີຜູ້ໜຶ່ງຊື່ ຈະວະນະ (Cyavana) ເປັນບຸດຂອງມະຫາຣິສີ ພຣຶກຸ (Bhṛgu). ທ່ານສ່ອງສະຫວ່າງດ້ວຍຣັດສະມີແຫ່ງຕະປະ ແລະໄດ້ເລີ່ມປະຕິບັດຕະປະອັນເຂັ້ມງວດຢູ່ໃກ້ທະເລສາບໜຶ່ງ. ຂໍ້ຄວາມນີ້ວາງກອບຄຸນທຳຕາມແນວຂອງ ວນະປະຣະວະ: ພະລັງທາງວິນຍານເກີດຈາກວິໄນຕົນເອງ ແລະຄວາມອົດທົນອັນຍາວນານທີ່ບໍ່ຫວັ່ນໄຫວ.
Verse 2
स्थाणुभूतो महातेजा वीरस्थानेन पाण्डव । अतिष्ठत चिरं कालमेकदेशे विशाम्पते
ໂລມາຊະ ກ່າວວ່າ: “ໂອ ປານດະວະ, ຜູ້ບຳເນັດຕະປະຜູ້ມີເທດສະສະຫວ່າງນັ້ນ ນັ່ງໃນທ່າ ວີຣາສະນະ (vīrāsana) ແລະເບິ່ງຄືຕໍ່ໄມ້ທີ່ຢືນຢັນບໍ່ໄຫວ. ໂອ ຈອມເຈົ້າແຫ່ງປະຊາ, ທ່ານຢູ່ທີ່ເດີມເປັນເວລາຍາວນານ ບໍ່ເຄື່ອນໄຫວ.”
Verse 3
स वल्मीको5भवदृषिर्लताभिरिव संवृतः । कालेन महता राजन् समाकीर्ण: पिपीलिकै:
ໂອ ພຣະຣາຊາ, ເມື່ອເວລາຜ່ານໄປດົນນານ ລະສີນັ້ນກໍກາຍເປັນດັ່ງຈອມປວກ: ຖືກຄຸ້ມຄອງດັ່ງຖືກເຄືອວັນລີພັນປົກ ແລະຄ່ອຍໆຖືກມົດລຸມລ້ອມເຕັມກາຍ. ບົດນີ້ຊູ້ໃຫ້ເຫັນຄວາມນິ່ງສະຫງົບຂອງຕະປະອັນຍາວນານ—ຈົນຮ່າງກາຍຖືກມອບໃຫ້ແກ່ເວລາ ແຕ່ໃຈອັນໝັ້ນຄົງຂອງນັກບຳເນັດບໍ່ເຄີຍຫວັ່ນໄຫວ.
Verse 4
तथा स संवृतो धीमान् मृत्पिण्ड इव सर्वश: । तप्यते सम तपो घोरं वल्मीकेन समावृत:
ດັ່ງນັ້ນ ຈະວະນະຜູ້ມີປັນຍາ ຖືກເຄືອວັນລີປົກຄຸມທົ່ວທັງປວງ ເບິ່ງຄືກ້ອນດິນລ້ວນໆ. ຖືກກອງດິນທີ່ປວກກໍ່ຂຶ້ນປົກທັບ ແຕ່ທ່ານຍັງຄົງບຳເນັດຕະປະອັນຮ້າຍແຮງຢູ່.
Verse 5
अथ दीर्घस्य कालस्य शर्यातिर्नाम पार्थिव: | आजगाम सरो रम्यं विहर्तुमिदमुत्तमम्,इस प्रकार दीर्घकाल व्यतीत होनेपर राजा शर्याति इस उत्तम एवं रमणीय सरोवरके तटपर विहारके लिये आये
ເມື່ອເວລາຍາວນານຜ່ານໄປ ກະສັດນາມ ຊາຣະຍາຕິ ໄດ້ເດີນທາງມາຮອດທະເລສາບອັນປະເສີດ ແລະງາມລະມຸນນີ້ ເພື່ອພັກຜ່ອນສຳລານໃນທີ່ນັ້ນ.
Verse 6
तस्य स्त्रीणां सहस््राणि चत्वार्यासन् परिग्रहे । एकैव च सुता सुभ्रू: सुकन्या नाम भारत
ໂອ ພາຣະຕະ, ໂອ ຢຸທິສຖິຣະ, ໃນພະລາຊວັງຂອງພຣະອົງມີນາງສະໜົມສີ່ພັນນາງ; ແຕ່ໃນດ້ານລູກຫຼານ ກັບມີພຽງລູກສາວຄົນດຽວ—ນາງຜູ້ມີຄິ້ວງາມ ຊື່ ສຸກັນຍາ.
Verse 7
सा सर्खीभि: परिवृता दिव्याभरणभूषिता । चंक्रम्पमाणा वल्मीकं भार्गवस्य समासदत्
ນາງສຸກັນຍາ ຖືກຫ້ອມລ້ອມໂດຍໝູ່ນາງສາວ ແລະປະດັບດ້ວຍເຄື່ອງປະດັບດຸດດັ່ງທິບ; ນາງເດີນຫຼິ້ນໄປມາໃນປ່າ. ເມື່ອເດີນໄປເດີນມາ ນາງກໍໄດ້ເຂົ້າໄປໃກ້ຈອມປວກ ອັນເປັນທີ່ສະຖິດຂອງິສີພາຣຄະວະ—ຈະຍະວະນະ.
Verse 8
सा वै वसुमतीं तत्र पश्यन्ती सुमनोरमाम् । वनस्पतीन् विचिन्वन्ती विजहार सखीवृता,वहाँकी भूमि उसे बड़ी मनोहर दिखायी दी। वह सखियोंके साथ वृक्षोंके फल-फूल तोड़ती हुई चारों ओर घूमने लगी
ທີ່ນັ້ນ ນາງເຫັນຜືນດິນງາມລະມຸນ ແລະນ່າຊົມຢ່າງຍິ່ງ. ນາງຫ້ອມລ້ອມດ້ວຍໝູ່ນາງສາວ ເດີນຫຼິ້ນດ້ວຍຄວາມສຳລານ ເກັບດອກໄມ້ ແລະໝາກໄມ້ຈາກຕົ້ນໄມ້ໃນປ່າ.
Verse 9
रूपेण वयसा चैव मदनेन मदेन च । बभज्ज वनवृक्षाणां शाखा: परमपुष्पिता:
ໂລມະສະ ກ່າວວ່າ: ດ້ວຍຄວາມງາມ ແລະວັຍໜຸ່ມສາວ—ດ້ວຍການກະເພື່ອນໄຫວຂອງກາມ ແລະຄວາມເມົາມົນແຫ່ງຍຸວະວັຍ—ສຸກັນຍາໄດ້ຫັກກິ່ງໄມ້ຫຼາຍກິ່ງຈາກຕົ້ນໄມ້ໃນປ່າ ທີ່ເຕັມໄປດ້ວຍດອກໄມ້ອັນງາມ. ນາງລະຈາກໝູ່ເພື່ອນ ແລະເດີນຫຼິ້ນຢູ່ຜູ້ດຽວ, ນຸ່ງຜ້າພຽງຜືນດຽວ ແລະປະດັບດ້ວຍເຄື່ອງປະດັບຫຼາຍຢ່າງ. ິສີຈະຍະວະນະ ຜູ້ຮອບຮູ້ ໄດ້ເຫັນນາງເຄື່ອນໄຫວໄປມາ ສະຫວ່າງໄສດັ່ງຟ້າຜ່າ.
Verse 10
तां सखीरहितामेकामेकवस्त्रामलंकृताम् । ददर्श भार्गवो धीमांश्वरन्तीमिव विद्युतम्
ພຣະລິສີ ພາຣຄະວະ ຈະຍະວະນະ ຜູ້ມີປັນຍາ ໄດ້ເຫັນນາງເດີນຫຼິ້ນຢູ່ຜູ້ດຽວ ຫ່າງຈາກໝູ່ສາວ—ນຸ່ງຜ້າພຽງຜືນດຽວ ແລະປະດັບດ້ວຍເຄື່ອງອາພອນ—ເຄື່ອນໄຫວໄປມາດັ່ງສາຍຟ້າຜ່າວາບວາບ.
Verse 11
तां पश्यमानो विजने स रेमे परमद्युति: । क्षामकण्ठश्न विप्रर्षिस्तपोबलसमन्वित:,उसे एकान्तमें देखकर परम कान्तिमानू, तपोबल-सम्पन्न एवं दुर्बल कण्ठवाले ब्रह्मर्षि च्यवनको बड़ी प्रसन्नता हुई
ເມື່ອເຫັນນາງຢູ່ໃນທີ່ສະຫງົບສະງັດ ພຣະລິສີຜູ້ມີລັດສະໝີສູງສຸດນັ້ນ ກໍເກີດຄວາມຍິນດີລຶກລ້ຳ. ແມ່ນແຕ່ຄໍຂອງທ່ານຈະຜອມແລະອ່ອນແອດ້ວຍຕະປະ ແຕ່ພຣະພຣະຫມະລິສີນັ້ນ—ຜູ້ມີພະລັງຈາກຕະປະ—ກໍພໍໃຈຢູ່ໃນໃຈ.
Verse 12
तामाबभाषे कल्याणीं सा चास्य न शृणोति वै । ततः: सुकन्या वल्मीके दृष्टवा भार्गवचक्षुषी
ທ່ານໄດ້ເອີ້ນນາງກຸມາຣີຜູ້ເປັນມງຄົດນັ້ນ ແຕ່ນາງບໍ່ໄດ້ຍິນສຽງຂອງທ່ານເລີຍ. ຕໍ່ມາ ສຸກັນຍາເຫັນໃນຈອມປວກມີດວງຕາທີ່ສ່ອງປະກາຍຂອງພາຣຄະວະ (ຈະຍະວະນະ) ກໍເກີດຄວາມຢາກຮູ້; ປັນຍາຖືກມົວມົນຄອບງຳ ແລະນາງກ່າວວ່າ “ນີ້ແມ່ນຫຍັງ?” ແລ້ວໃຊ້ໜາມແທງດວງຕານັ້ນ. ເມື່ອດວງຕາຖືກທຳຮ້າຍ ພຣະພຣະຫມະລິສີ ຈະຍະວະນະ ຜູ້ໂກດງ່າຍກໍລຸກໂກດຢ່າງຮຸນແຮງ ແລະທ່ານໄດ້ປິດກັ້ນທາງຂັບຖ່າຍອຸຈາລະແລະປັດສະວະຂອງກອງທັບພຣະຣາຊາ ຊາຣະຍາຕິ. ເມື່ອທາງຂັບຖ່າຍຖືກປິດ ກອງທັບທັງໝົດກໍທົນທຸກທຣະມານຢ່າງໜັກ; ພຣະຣາຊາເຫັນສະພາບນັ້ນ ຈຶ່ງຖາມວ່າ ຜູ້ໃດ—ຮູ້ຫຼືບໍ່ຮູ້—ໄດ້ລ່ວງເກີນຕໍ່ລິສີເຖົ້າຜູ້ຖືຕະປະບໍ່ຂາດ ແລະສັ່ງໃຫ້ຜູ້ຜິດສາລະພາບໂດຍບໍ່ຊ້າ.
Verse 13
कौतूहलात् कण्टकेन बुद्धिमोहबलात्कृता । कि नु खल्विदमित्युक्त्वा निर्बिभेदास्य लोचने
ດ້ວຍຄວາມຢາກຮູ້ ແລະດ້ວຍພະລັງແຫ່ງມົວມົນທີ່ບັງປັນຍາ ນາງກ່າວວ່າ “ນີ້ແມ່ນຫຍັງ?” ແລ້ວໃຊ້ໜາມແທງດວງຕາຂອງທ່ານ.
Verse 14
अक्रुध्यत् स तया विद्धे नेत्रे परममन्युमान् । ततः शर्यातिसैन्यस्य शकृन्मूत्रे समावृणोत्
ເມື່ອດວງຕາຂອງທ່ານຖືກນາງແທງ ພຣະລິສີຜູ້ມີໂທສະແຮງນັ້ນກໍລຸກໂກດຢ່າງຫນັກ. ຈາກນັ້ນທ່ານໄດ້ປິດກັ້ນອຸຈາລະແລະປັດສະວະຂອງກອງທັບພຣະຣາຊາ ຊາຣະຍາຕິ.
Verse 15
ततो रुद्धे शकन्मूत्रे सैन्यमानाहदु:खितम् । तथागतमभ्िप्रेक्ष्य पर्यपृच्छत् स पार्थिव:
ຕໍ່ມາ ເມື່ອທາງຂັບຖ່າຍອຸຈາລະ ແລະ ປັດສະວະຖືກອຸດຕັນ ກອງທັບທັງໝົດກໍຕົກຢູ່ໃນຄວາມທຸກທໍລະມານ ແລະ ຄວາມເຈັບປວດ. ເຫັນພວກເຂົາຢູ່ໃນສະພາບນັ້ນ ພະຣາຊາຈຶ່ງຖາມໄຖ່—ເພື່ອຮູ້ວ່າໄພພິບັດນີ້ເກີດຈາກຫຍັງ (ຊີ້ວ່າອາດມີການລ່ວງເກີນຕໍ່ດາບສີ).
Verse 16
तपोनित्यस्य वृद्धस्य रोषणस्य विशेषत: । केनापकृतमग्येह भार्गवस्य महात्मन:
ໂລມະສະກ່າວວ່າ: “ທີ່ນີ້ມີພຣະດາບສີຜູ້ມີຈິດໃຫຍ່ ພາຣຄະວະ (ຈະວະນະ) ອາໄສຢູ່—ເຖົ້າແກ່ ຍຶດຫມັ້ນໃນຕະປະຢ່າງສະໝໍ້ເສມ ແລະ ໂດຍພິເສດແມ່ນໄວຕໍ່ຄວາມໂກດ. ມື້ນີ້ ໃຜໄດ້ລ່ວງເກີນທ່ານ—ຈະຮູ້ຕົວຫຼືບໍ່ຮູ້ຕົວກໍຕາມ?”
Verse 17
ज्ञातं वा यदि वज्ञातं तद् द्रुतं ब्रूत मा चिरम् । तमूचु: सैनिका: सर्वे न विद्योड5पकृतं वयम्
“ຈະເຮັດໂດຍຮູ້ຕົວຫຼືບໍ່ຮູ້ຕົວກໍຕາມ ຈົ່ງບອກໃຫ້ໄວ ຢ່າຊັກຊ້າ.” ແລ້ວທະຫານທັງໝົດກ່າວຕອບວ່າ: “ຂ້າແຕ່ພະຣາຊາ ພວກເຮົາບໍ່ຮູ້; ພວກເຮົາບໍ່ໄດ້ກະທຳຜິດ.”
Verse 18
सर्वोपायैर्यथाकामं भवांस्तदधिगच्छतु । ततः स पृथिवीपाल: साम्ना चोग्रेण च स्वयम्
“ຂໍໃຫ້ພະອົງໃຊ້ທຸກວິທີທາງຕາມທີ່ພະອົງເຫັນສົມຄວນ ເພື່ອຊອກຫາຄວາມຈິງ.” ແລ້ວພະຣາຊາ—ຜູ້ປົກປ້ອງແຜ່ນດິນ—ກໍລົງມືສືບສວນດ້ວຍພະອົງເອງ ທັງໃຊ້ຄຳອ່ອນໂຍນ ແລະ ມາດຕະການເຂັ້ມງວດ. ແຕ່ກໍຍັງບໍ່ພົບສາເຫດ ຈົນກະທັ່ງໄດ້ນຳໄປສູ່ການພົບພາດາບສີ ຈະວະນະ ເປີດເຜີຍວ່າ ການກະທຳທີ່ປະມາດແມ່ນອາດນຳທຸກມາໃຫ້ຄົນຫຼາຍ ແລະ ຄວາມຮັບຜິດຊອບຕ້ອງເຮັດການແກ້ໄຂໃຫ້ທັນການ.
Verse 19
पर्यपृच्छत् सुद्ृद्वर्ग पर्यजानन्न चैव ते । आनाहार्त ततो दृष्टवा तत्सैन्यमसुखार्दितम्
ພະຣາຊາໄດ້ຖາມໄຖ່ກຸ່ມຜູ້ຈົ່ງຮັກພັກດີ ແລະ ຜູ້ຕິດຕາມທີ່ໝັ້ນຄົງຊ້ຳໆ ແຕ່ພວກເຂົາກໍບໍ່ອາດຮູ້ສາເຫດ. ຕໍ່ມາ ເມື່ອພະອົງເຫັນວ່າກອງທັບທັງໝົດຖືກຄວາມທຸກທໍລະມານຄອບງຳ—ເນື່ອງຈາກການກິນບໍ່ໄດ້ ແລະ ຄວາມເຈັບປວດໃນກາຍ—ພະຣາຊາກໍຮູ້ສຶກວ່າເປັນພາລະໜ້າທີ່ຢ່າງໜັກ: ຜູ້ປົກຄອງຕ້ອງຊອກຫາຄວາມຈິງຂອງໄພພິບັດ ແລະ ບັນເທົາທຸກໃຫ້ຜູ້ຢູ່ໃນການຄຸ້ມຄອງຂອງຕົນ.
Verse 20
पितरं दुःखितं दृष्टवा सुकन्येदमथाब्रवीत् । मयावन्त्येह वल्मीके दृष्टं सत्व्मभिज्वलत्
ເມື່ອເຫັນພໍ່ຂອງນາງທຸກໃຈ ສຸກັນຍາຈຶ່ງກ່າວວ່າ: «ພໍ່ເອີຍ, ໃນຍາມທີ່ຂ້ອຍຍ່າງຫຼິ້ນຢູ່ໃນປ່ານີ້ ຂ້ອຍເຫັນຢູ່ໃນຈອມປວກມີສິ່ງໜຶ່ງສ່ອງແສງຈ້າ ຄືມີຊີວິດ. ຂ້ອຍນຶກວ່າເປັນແມງກະພຸນນ້ອຍ ເລີຍເຂົ້າໄປໃກ້ ແລະແທງມັນດ້ວຍໜາມ»។ ການສາລະພາບນີ້ເປັນຈຸດຫັນຂອງຕອນ: ການກະທຳໂດຍບໍ່ຮູ້ທີ່ເຮັດຮ້າຍດຸລະສີ ກາຍເປັນເຫດໃຫ້ເກີດທຸກຂ໌ຮ່ວມ ແລະເອີ້ນໃຫ້ຮັບຜິດຊອບ ຖ່ອມຕົນ ແລະຊົດໃຊ້ ບໍ່ແມ່ນປະຕິເສດ.
Verse 21
खद्योतवदभिज्ञातं तनन््मया विद्धमन्तिकात् । एतच्छुत्वा तु वल्मीकं शर्यातिस्तूर्णम भ्ययात्
ສຸກັນຍາກ່າວວ່າ: «ຂ້ອຍເຫັນມັນສ່ອງແສງຄືແມງກະພຸນ ແລະຂ້ອຍແທງມັນຈາກໃກ້ໆ»। ເມື່ອກະສັດສາຣະຍາຕິໄດ້ຍິນດັ່ງນັ້ນ ກໍຮີບໄປຫາຈອມປວກໃນທັນທີ. ຕອນນີ້ຊີ້ໃຫ້ເຫັນວ່າ ການກະທຳນ້ອຍໆທີ່ເຮັດໂດຍບໍ່ຮູ້ ອາດນຳໄປສູ່ຜົນຮ້າຍຫນັກ ແລະຜູ້ປົກຄອງຕ້ອງຕອບສະໜອງຢ່າງວ່ອງໄວ ແລະຮັບຜິດຊອບ ເພື່ອບັນເທົາທຸກຂ໌ ແລະຟື້ນຟູລະບຽບທຳ.
Verse 22
तत्रापश्यत् तपोवृद्धं वयोवृद्धं च भार्गवम् । अयाचदथ सैन्यार्थ प्राउ्जलि: पृथिवीपति:
ທີ່ນັ້ນ ກະສັດໄດ້ເຫັນດຸລະສີວົງສາພາຣຄະວະ ຜູ້ເຖົ້າແກ່ ແລະເຈີຣະນາດ້ວຍຕະປະ. ແລ້ວພຣະອົງ—ເຈົ້າແຫ່ງແຜ່ນດິນ—ປະນົມມື ອ້ອນວອນເພື່ອກອງທັບ ຂໍໃຫ້ບັນເທົາທຸກຂ໌ຂອງພວກເຂົາ. ຕອນນີ້ຍ້ຳວ່າ ຄວາມຖ່ອມຕົນ ແລະການຊົດໃຊ້ແກ້ໄຂ ແມ່ນພັນທະທາງທຳ ເມື່ອເຮັດຮ້າຍ—ໂດຍສະເພາະຕໍ່ດຸລະສີຜູ້ຮັກສາລະບຽບທຳ.
Verse 23
अज्ञानाद् बालया यत् ते कृतं तत् क्षन्तुमरहसि । ततोअब्रवीन्महीपालं च्यवनो भार्गवस्तदा
ໂລມະສະກ່າວວ່າ: «ຂໍທ່ານຈົ່ງອະໄພສິ່ງທີ່ລູກສາວນ້ອຍໄດ້ເຮັດໂດຍບໍ່ຮູ້»। ແລ້ວດຸລະສີພາຣຄະວະ ຈະຍະວະນະ ກ່າວກັບກະສັດວ່າ: «ໂອ ກະສັດ, ລູກສາວຂອງເຈົ້າ ໂດຍຄວາມຍໂສ ໄດ້ຫຍາບຄາຍຂ້ອຍ ແລະເຮັດຮ້າຍດວງຕາຂອງຂ້ອຍ. ດັ່ງນັ້ນ ຂ້ອຍຈະອະໄພຄວາມຜິດນີ້ໄດ້ ກໍຕໍ່ເມື່ອຂ້ອຍໄດ້ນາງເປັນພັນລະຍາ—ນາງຜູ້ມີຄວາມງາມ ແລະຄຸນຄ່າອັນສູງ ແຕ່ກໍອາດຖືກຊັກນຳໂດຍຕັນຫາ ແລະໂມຫະ. ໂອ ຜູ້ປົກຄອງ, ນີ້ແມ່ນຄວາມຈິງທີ່ຂ້ອຍກ່າວ»។
Verse 24
अपमानादहं विद्धो हानया दर्पपूर्णया । रूपौदार्यसमायुक्तां लोभमोहबलात्कृताम्
«ຂ້ອຍຖືກແທງດ້ວຍຄວາມອັບອາຍ ຈາກເດັກຍິງຜູ້ເຕັມໄປດ້ວຍຍໂສນີ້. ແມ່ນແທ້ ນາງມີຄວາມງາມ ແລະຄວາມໃຈກວ້າງ ແຕ່ດ້ວຍກຳລັງຂອງຄວາມໂລບ ແລະໂມຫະ ນາງຈຶ່ງກະທຳການນີ້. ດັ່ງນັ້ນ ໂອ ກະສັດ, ຂ້ອຍຈະອະໄພຄວາມຜິດຂອງນາງໄດ້ ກໍຕໍ່ເມື່ອຂ້ອຍໄດ້ລູກສາວຂອງເຈົ້າເປັນພັນລະຍາ. ໂອ ຜູ້ປົກຄອງ, ນີ້ແມ່ນຄວາມຈິງທີ່ຂ້ອຍກ່າວ»។
Verse 25
तामेव प्रतिगृह्माहं राजन् दुहितरं तव । क्षंस्यामीति महीपाल सत्यमेतद् ब्रवीमि ते
«ໂອ ພະຣາຊາ, ຂ້າພະເຈົ້າຈະຮັບເອົາແຕ່ພຣະທິດາຂອງພຣະອົງນັ້ນເທົ່ານັ້ນ; ແລ້ວຈຶ່ງຈະອະໄພ. ໂອ ຜູ້ປົກປ້ອງແຜ່ນດິນ, ນີ້ແມ່ນຄວາມຈິງທີ່ຂ້າພະເຈົ້າກ່າວແກ່ພຣະອົງ»។ ໃນບົດເລື່ອງນີ້ ນັກບຳເນັດຕັ້ງເງື່ອນໄຂການອະໄພໄວ້ກັບການທີ່ກະສັດຕ້ອງມອບພຣະທິດາໃຫ້ເປັນພັນລະຍາ—ສະທ້ອນຄວາມຕຶງຕັນທາງຈັນຍາທຳລະຫວ່າງໜ້າທີ່ຂອງກະສັດ, ຄວາມຜິດຂອງເດັກ, ແລະການຮ້ອງຂໍຄ່າທົດແທນຂອງຜູ້ຖືພຣະທຳ.
Verse 26
लोगमश उवाच ऋषेवचनमाज्ञाय शर्यातिरविचारयन् | ददौ दुहितरं तस्मै च्यवनाय महात्मने,लोमशजी कहते हैं--च्यवन ऋषिका यह वचन सुनकर राजा शर्यातिने बिना कुछ विचार किये ही महात्मा च्यवनको अपनी पुत्री दे दी
ໂລມະສະ ກ່າວວ່າ: ເມື່ອຮູ້ແຈ້ງຖ້ອຍຄຳຂອງລະສີແລ້ວ, ພະຣາຊາ ສາຣະຍາຕິ ບໍ່ທັນໄດ້ຄິດໄຕ່ຕອງອັນໃດ ກໍໄດ້ມອບພຣະທິດາໃຫ້ແກ່ ມະຫາຕະມະ ລະສີ ຈະຍະວະນະ.
Verse 27
प्रतिगृह्य च तां कन््यां भगवान् प्रससाद ह । प्राप्पप्रसादो राजा वै ससैन्य: पुरमाव्रजत्
ເມື່ອຮັບເອົານາງພຣະທິດານັ້ນແລ້ວ, ພຣະລະສີຜູ້ນ່າເຄົາລົບກໍເກີດຄວາມປິຕິເມດຕາ. ກະສັດໄດ້ຮັບພຣະກະລຸນາປະສາດຈາກລະສີແລ້ວ ຈຶ່ງກັບເຂົ້ານະຄອນຫຼວງຢ່າງປອດໄພ ພ້ອມດ້ວຍກອງທັບຂອງຕົນ.
Verse 28
सुकन्यापि पतिं लब्ध्वा तपस्विनमनिन्दिता । नित्यं पर्यचरत् प्रीत्या तपसा नियमेन च,सुकन्या भी तपस्वी च्यवनको पतिरूपमें पाकर प्रतिदिन प्रेमपूर्वकत तप और नियमका पालन करती हुई उनकी परिचर्या करने लगी
ສຸກັນຍາ ຜູ້ບໍ່ມີມົນທິນໃນຈິດໃຈ, ເມື່ອໄດ້ຜົວເປັນນັກບຳເນັດ ຈະຍະວະນະ ແລ້ວ, ນາງກໍບໍລິການທ່ານທຸກມື້ດ້ວຍຄວາມຮັກ ແລະຍຶດໝັ້ນໃນຕະປະ ແລະການສຳລວມຕົນຢ່າງສະໝໍ້ເສມ.
Verse 29
अग्नीनामतिथीनां च शुश्रूषुरनसूयिका । समाराधयत क्षिप्रं च्यवनं सा शुभानना
ໂລມະສະ ກ່າວວ່າ: ສຸກັນຍາ ຜູ້ໜ້າງາມ ແລະອ່ອນໂຍນ, ບໍ່ມັກຈັບຜິດຈັບພາດຄຸນຄ່າຂອງຜູ້ອື່ນ. ນາງຂະຫຍັນບໍລິການໄຟບູຊາໃນເຮືອນທັງສາມ ແລະຕ້ອນຮັບແຂກດ້ວຍຄວາມເຄົາລົບ; ດັ່ງນັ້ນນາງຈຶ່ງໄດ້ອຸທິດຕົນໃນການບູຊາປະນົມລະສີ ຈະຍະວະນະ ຢ່າງວ່ອງໄວ.
Verse 122
इति श्रीमहाभारते वनपर्वणि तीर्थयात्रापर्वणि लोमशतीर्थयात्रायां सौकन्ये द्वाविंशत्यधिकशततमो<ध्याय:
ດັ່ງນັ້ນ ໃນ «ສີຣີ ມະຫາພາຣະຕະ» ພາຍໃນ ວະນະປະຣະວະ (Vana Parva) ໂດຍສະເພາະໃນພາກ ຕີຣະຖະຍາຕຣາ (Tīrtha-yātrā) ນີ້ແມ່ນຈົບລົງຂອງບົດທີ 122 ໃນຕອນທີ່ພັນລະນາເລື່ອງການຈາລະຈອນສັກສິດຂອງ ໂລມາຊະ (Lomāśa) ອັນເກືອບກັບເຫດການຂອງ ສຸກັນຍາ (Sukanyā)។
Verse 129
इस प्रकार श्रीमहाभारत वनपर्वके अन्तर्गत तीर्थयात्रापर्वमें लोमशती र्थयात्राके प्रसंगमें युकन्योपाख्यानविषयक एक सौ इक्कीसवाँ अध्याय पूरा हुआ
ດັ່ງນັ້ນ ໃນ «ສີຣີ ມະຫາພາຣະຕະ» ພາຍໃນ ວະນະປະຣະວະ (Vana Parva) ໃນພາກ ຕີຣະຖະຍາຕຣາ ປະຣະວະ (Tīrtha-yātrā Parva) ໃນບົດບາດການຈາລະຈອນສັກສິດຂອງ ໂລມາຊະ (Lomāśa) ບົດທີ່ກ່ຽວກັບເຫດການຂອງ ຢຸກັນຍາ/ສຸກັນຍາ (Yukan(y)ā) ກໍໄດ້ຈົບລົງ—ເປັນບົດທີ 121.
Frequently Asked Questions
How a ruler should respond when harm is caused unintentionally by someone under his protection—balancing truthful disclosure, public welfare, and a negotiated remedy with an offended ascetic authority.
Austerity and restraint are treated as socially consequential forces; therefore, curiosity without discernment can cause injury, and restoration requires confession, responsibility, and proportionate restitution.
No explicit phalaśruti is stated here; the chapter functions as a narrative exemplum within Lomāśa’s instruction, illustrating the ethical logic of harm, appeasement, and restored order.
Read Mahabharata in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.