Shloka 1
Dambhodbhava, Nara-Nārāyaṇa, and the Counsel to Abandon Hubris
Udyoga-parva 94
वैशम्पायनजी कहते हैं--जनमेजय! जब सभामें सब राजा मौन होकर बैठ गये, तब सुन्दर दन््तावलिसे सुशोभित तथा दुन्दुभिके समान गम्भीर स्वरवाले यदुकुलतिलक भगवान् श्रीकृष्णने बोलना आरम्भ किया। जैसे ग्रीष्म-ऋतुके अन्तमें बादल गर्जता है, उसी प्रकार उन्होंने गम्भीर गर्जनाके साथ सारी सभाको सुनाते हुए धृतराष्ट्रकी ओर देखकर इस प्रकार कहा
vaiśampāyana uvāca—janamejaya! yadā sabhāyāṃ sarve rājānaḥ maunam āsthāya niṣaṇṇāḥ, tadā sundara-dantāvalī-śobhitah dundubhi-sama-gambhīra-svaravān yadu-kula-tilakaḥ bhagavān śrīkṛṣṇaḥ vaktum ārabdhavān. yathā grīṣma-ṛtu-ante megho garjati, tathā sa gambhīra-garjanayā sarvāṃ sabhāṃ śrāvayan dhṛtarāṣṭraṃ prati dṛṣṭvā evam uvāca.
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ຈະນະເມຊະຍະ! ເມື່ອບັນດາກະສັດທັງຫມົດໃນສະພາ ນັ່ງນິ່ງຢ່າງສງົບ ແລະ ງຽບສະຫງົບແລ້ວ, ພຣະອົງ ສຣີກຣິດສະນະ—ອັນເປັນເພັດພອຍແຫ່ງວົງຍະດຸ ມີແຖວຟັນງາມສະຫງ່າ ແລະ ສຽງເລິກດັ່ງກອງສົງຄາມ—ກໍເລີ່ມຕົ້ນກ່າວຖ້ອຍຄໍາ. ດັ່ງເມກຟ້າຮ້ອງໃນທ້າຍລະດູຮ້ອນ, ພຣະອົງໃຫ້ສຽງອັນຫນັກແນ່ນ ກັງວານໄປທົ່ວສະພາ; ແລ້ວຫັນພຣະເນດໄປຫາ ທຣິຕະຣາສະຕຣະ ແລະ ກ່າວດັ່ງນີ້»។
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse frames speech as a moral instrument: when a court falls silent, the one who speaks must do so with gravity and responsibility. By directing his words to Dhṛtarāṣṭra, Kṛṣṇa implicitly places ethical accountability on the ruler whose choices can avert or unleash war.
In the royal assembly, all kings become silent. Kṛṣṇa begins a solemn address, his voice compared to a drum and to thunder at summer’s end, and he turns specifically toward Dhṛtarāṣṭra to deliver counsel that will shape the political and ethical course of events.