Shloka 49
अध्याय ८२ — केशवप्रयाणे निमित्तदर्शनम्
Omens and Reception During Keśava’s Departure
प्रभो! मधुसूदन श्रीकृष्ण! आप माताको प्रणाम करके मेरे कथनानुसार धुृतराष्ट्र
ity uktvā keśavaṁ tatra rājamadhye yudhiṣṭhiraḥ | anujñāto nivavṛte kṛṣṇaṁ kṛtvā pradakṣiṇam ||
«ຂ້າແຕ່ພຣະອົງ! ມະທຸສູດນ ພຣະສຣີກຣິດສະນາ! ຂໍໃຫ້ພຣະອົງນົບນ້ອມຕໍ່ພຣະມານາກ່ອນ ແລ້ວຕາມຄໍາຂ້າ ໄປພົບ ທຣິຕຣາສຕຣ, ທຸຣະໂຢທະນ, ບັນດາກະສັດຜູ້ເຖົ້າ, ພີສະມະ, ໂທຣນະ, ກຣິປະ, ພຣະຣາຊາບາຫລີກ, ອັສວັດຖາມາ ບຸດໂທຣນະ, ໂສມະດັດຕະ, ຝູງກະສັດກະສັດຕຣິຍະແຫ່ງວົງສ໌ພະຣະຕະ ແລະ ຄອຣະວະທັງປວງ; ພ້ອມທັງ ວິດຸຣ ຜູ້ຮັກສາມົນຕຣີຂອງຄອຣະວະ, ຜູ້ຮູ້ຈຸດລັບ, ປັນຍາລຶກລ້ໍາ ແລະ ມະຫາປັນຍາ—ແລ້ວຂໍໃຫ້ພຣະອົງກອດພວກເຂົາທຸກຄົນດ້ວຍໃຈຈິງ»। ເມື່ອກ່າວດັ່ງນັ້ນແລ້ວ ຢຸທິສຖິຣ ຢູ່ທ່າມກາງສະພາກະສັດ ໄດ້ຂໍອະນຸຍາດແລ້ວຖອນຕົວ—ຫຼັງຈາກເດີນວຽນຮອບພຣະກຣິດສະນາດ້ວຍຄວາມເຄົາລົບ.
युधिष्ठिर उवाच
Educational Q&A
Even in conflict-driven political situations, dharma is upheld through humility, reverence, and correct conduct—seeking consent, honoring the worthy (especially Kṛṣṇa as guide/mediator), and maintaining self-restraint rather than acting from haste or pride.
After addressing Kṛṣṇa in the royal assembly and giving his instructions/appeal, Yudhiṣṭhira formally takes leave. He performs pradakṣiṇā of Kṛṣṇa as a sign of respect and then withdraws, marking a transition from counsel to action in the diplomatic mission.