Shloka 12
अध्याय ८२ — केशवप्रयाणे निमित्तदर्शनम्
Omens and Reception During Keśava’s Departure
भगवान् जनार्दनने सबसे पहले प्रातः:काल ऋषियोंके मुखसे मंगलपाठ सुननेवाले देवराज इन्द्रकी भाँति विश्वस्त ब्राह्मणोंके मुखसे परम मधुर मंगलकारक पुण्याहवाचन सुनते हुए स्नान किया। फिर उन्होंने पवित्र तथा वस्त्राभूषणोंसे अलंकृत हो स्वन्ध्यावन्दन
vaiśaṃpāyana uvāca | bhagavān janārdanaḥ prātaḥkāle viśvastabrāhmaṇānāṃ mukhebhyaḥ paramamadhuraṃ maṅgalakārakaṃ puṇyāhavācanaṃ śṛṇvan snānaṃ cakāra | tataḥ pavitraḥ vastrābhūṣaṇair alaṅkṛtaḥ svasaṃdhyāvandanaṃ sūryopasthānam agnihotrādīni ca pūrvāhṇikṛtyāni samāpya | vṛṣabhapṛṣṭhaṃ spṛṣṭvā brāhmaṇān namaskṛtya agniṃ parikramya purataḥ prastutānāṃ kalyāṇakārakavastūnāṃ darśanaṃ cakāra | tadanantaraṃ pāṇḍunandana-yudhiṣṭhirasya vacanāni vicārya janārdanaḥ svopaviṣṭaṃ śiniputraṃ sātyakiṃ praty uvāca— | rathāropyatāṃ śaṅkhaś cakraṃ ca gadayā saha | upāsaṅgāś ca śaktyaś ca sarvapraharaṇāni ca ||
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ໃນຍາມເຊົ້າແຕ່ເຊົ້າຕູ່ ຈະນາຣະດະນະ—ດຸດດັ່ງພຣະອິນທຣະ ຜູ້ຟັງບົດມົງຄຸນຈາກປາກພຣະຣິສີກ່ອນ—ໄດ້ອາບນ້ຳ ໃນຂະນະທີ່ຟັງຄຳອວຍພອນ “ປຸນຍາຫະ” (puṇyāha) ອັນຫວານຊື່ນ ເປັນມົງຄຸນ ແລະຊຳລະບາບ ຈາກປາກພຣາຫມັນຜູ້ໄວ້ໃຈ. ແລ້ວພຣະອົງກໍບໍລິສຸດ ແລະແຕ່ງກາຍດ້ວຍເຄື່ອງນຸ່ງຫົ່ມສະອາດກັບເຄື່ອງປະດັບ ພ້ອມປະຕິບັດພິທີກ່ອນທ່ຽງ—ສັນທະຍາວັນດະນະ, ການນົບນ້ອມຕໍ່ພຣະອາທິດ, ອັກນິໂຫຕຣະ ແລະພິທີອື່ນໆ. ຕໍ່ມາ ພຣະອົງແຕະຫຼັງງົວຜູ້ເພື່ອເປັນມົງຄຸນ ນົບນ້ອມຄຳນັບພຣາຫມັນ ເດີນວຽນຂວາຮອບໄຟສັກສິດ ແລະເບິ່ງສິ່ງຂອງມົງຄຸນທີ່ຈັດໄວ້ຂ້າງໜ້າ. ຈາກນັ້ນ ເມື່ອໄດ້ພິຈາລະນາຄຳຂອງ ຢຸທິສຖິຣະ ບຸດຂອງປານດຸ ຈະນາຣະດະນະ ຈຶ່ງກ່າວກັບ ສາຕະຍະກິ ບຸດຂອງຊິນິ ຜູ້ນັ່ງຢູ່ໃກ້ພຣະອົງວ່າ: “ຈົ່ງນຳສັງຂ໌, ຈັກຣະ, ແລະຄະດາ ຂຶ້ນວາງໃນລົດຮົບ ພ້ອມທັງກະບອກລູກສອນ, ຫອກ (śakti) ແລະອາວຸດທຸກປະເພດ.”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Even at the threshold of political crisis and impending war, right action begins with inner discipline: auspicious listening, purification, and completion of prescribed duties. The passage models dharma as a union of ritual order (nitya-karma) and responsible readiness for one’s role (here, strategic preparation).
Kṛṣṇa performs morning rites—hearing puṇyāha blessings, bathing, worshipping at sandhyā, honoring the Sun and fire, and observing auspicious customs. After reflecting on Yudhiṣṭhira’s words, he instructs Sātyaki to load the chariot with the conch, discus, mace, and other weapons, signaling imminent departure and martial preparation.