Shloka 13
सहदेव–सात्यकि संवादः
Sahadeva and Satyaki on resolve after failed conciliation
सात्यकिं च महावीर्य विराटं च सहात्मजम् । द्रपदं॑ च सहामात्य॑ धृष्टद्युम्नं च माधव,केशव! अपने शरीरमें मांस और रक्तका बोझ बढ़ानेवाला कौन ऐसा मनुष्य है, जो युद्धमें युधिष्ठि, भीमसेन, किसीसे पराजित न होनेवाले अर्जुन, सहदेव, बलराम, महापराक्रमी सात्यकि, पुत्रोंसहित विराट, मन्त्रियोंसहित द्रुपद, धृष्टद्युम्न, पराक्रमी काशिराज, चेदिनरेश धृष्टकेतु तथा आपका और मेरा सामना कर सके?
sātyakiṁ ca mahāvīryaṁ virāṭaṁ ca sahātmajam | drupadaṁ ca sahāmātyaṁ dhṛṣṭadyumnaṁ ca mādhava-keśava |
ນະກຸລະກ່າວວ່າ: «ແລະສາຕະຍະກິຜູ້ມີພະລັງອັນຍິ່ງ; ວິຣາຕະພ້ອມບຸດທັງຫຼາຍ; ດຣຸປະດະພ້ອມອຳມາດ; ແລະທຣິສຕະດຸມນະດ້ວຍ—ໂອ ມາທະວະ, ໂອ ເກສະວະ! ຈະມີຜູ້ໃດທີ່ເປັນແຕ່ຜູ້ເພີ່ມພາລະເນື້ອແລະເລືອດໃຫ້ກາຍຕົນ ຈະຢືນຕໍ່ຕ້ານທ່ານແລະຂ້າພະເຈົ້າໃນສົງຄາມໄດ້ ເມື່ອຍຸທິສຖິຣະ, ພີມເສນະ, ອາຣຊຸນຜູ້ບໍ່ອາດພິຊິດ, ສະຫະເທວະ, ບະລະຣາມະ, ສາຕະຍະກິຜູ້ກ້າແກ່ນ, ວິຣາຕະພ້ອມບຸດ, ດຣຸປະດະພ້ອມທີ່ປຶກສາ, ທຣິສຕະດຸມນະ, ກະສັດແຫ່ງກາສີຜູ້ກ້າຫານ, ແລະທຣິສຕະເກຕຸແຫ່ງເຈດີ ຢູ່ຝ່າຍພວກເຮົາ?»
नकुल उवाच
Educational Q&A
The verse uses a sharp ethical contrast: mere physical life (‘flesh and blood’) is worthless without discernment and righteous purpose. Nakula asserts that opposing a dharmically aligned coalition led by Kṛṣṇa and the Pāṇḍavas is not bravery but self-destructive folly.
In the Udyoga Parva’s war-preparation context, Nakula enumerates the principal allies on the Pāṇḍava side and, addressing Kṛṣṇa as Mādhava/Keśava, challenges the plausibility of any opponent daring to face such combined strength.